২. নামকণ্ড

অথ নামানি ৰুচ্চন্তে. তং অত্থাভিমুখং নমনতো, অত্তনা চ+ত্থস্স নামনতো নামং, দব্বাভিধানং. তং দুৰিধং সলিঙ্গা+লিঙ্গতো, অন্ৰত্থরুল়্হিতো চ, তিৰিধং পুমি+ত্থি+নপুংসকলিঙ্গতো, রুক্খো, লতা, ৰনন্তি. চতুব্বিধং সামঞ্ঞ+গুণ+ক্রিযা+যদিচ্ছানামতো, রুক্খো, নীলো, পাচকো, সিরিৰড্ঢোতি. অট্ঠৰিধং অৰণ্ণি+ৰণ্ণু+ৰণ্ণো+কার+নিগ্গহীতন্তপকতিভেদতো, এত্থ কিংসদ্দো নিগ্গহীতন্তো. পচ্চযা পঠমং করীযতীতি পকতি, সদ্দো, ধাতু চ.

তত্থ সলিঙ্গেসু তাৰ অকারন্ততো পুল্লিঙ্গা সুগতসদ্দা সত্ত ৰিভত্তিযো পরা যোজীযন্তে. সুগতইতি ঠিতে –

১. দ্ৰে দ্ৰে+কানেকেসু নামস্মা সিযো অংযো না হি স নং স্মা হি স নং স্মিং সু

এতেসং দ্ৰে দ্ৰে হোন্তি একানেকত্থেসু ৰত্তমানতো নামস্মা যথাক্কমং. যতো ইমে সত্ত দুকা হোন্তি, ‘‘অত্থৰন্ত+মধাতুক+মপচ্চযং পাটিপদিকং কিতক+তদ্ধিত+সমাসা চে’’তি ৰুত্তত্তা তং নামং পাটিপদিকং নাম. কেচি সকত্থ+দব্ব+লিঙ্গ+সঙ্খ্যা+কম্মাদিপঞ্চকং পাটিপদিকন্তি ৰদন্তি. তেনে+তং ৰুচ্চতি –

সকত্থ+দব্ব+লিঙ্গানি, সদ্দত্থ+মব্রৰুং পরে;

সঙ্খ্যা+কম্মাদিকানন্তু, ৰিভত্তি ৰাচকা মতা.

সকত্থ+দব্ব+লিঙ্গানি, সঙ্খ্যা+কম্মাদিপঞ্চকং;

সদ্দত্থ+মব্রৰুং কেচি, ৰিভত্তি পন জোতকাতি চ.

ততো একম্হি ৰত্তব্বে একৰচনং বহুম্হি ৰত্তব্বে বহুৰচনঞ্চাতি অনিযমেন পসঙ্গে ‘‘নামস্মা’’তি অধিকারো.

৩৭. পঠমা+ত্থমত্তে

নামস্সা+ভিধেয্যমত্তে পঠমাৰিভত্তি হোতীতি ৰত্তিচ্ছাৰসা পঠমাযে+কৰচনবহুৰচনানি. সি যোইতি পঠমা. সিস্সি+কারস্সা+নুবন্ধত্তা অপ্পযোগো. পযোজনং ‘‘কি+মংসিসূ’’তি সংকেতো, তথা অংৰচনস্সা+কারস্স. এত্থ তথাতি ৰুত্তস্সাতিদেসো অঞ্ঞদীযধম্মান+মঞ্ঞত্থপাপন+মতিদেসো. একম্হি ৰত্তব্বে পঠমেকৰচনং সি.

অতোতি ৰত্ততে, অতোতি নামৰিসেসনত্তা ‘‘ৰিধিব্বিসেসনন্তস্সা’’তি পরিভাসতো অকারন্ততো নামস্মা ৰিধি.

১০৯. সিস্সো

অকারন্ততো নামস্মা সিস্স ও হোতি. পুব্বসরলোপে সুগতো তিট্ঠতি. বহুম্হি ৰত্তব্বে বহুৰচনং যো. এৰং উপরিপি যোজেতব্বং.

৪১. অতো যোনং টাটে

অকারন্ততো নামস্মা পঠমাদুতিযাযোনং টাটে হোন্তি যথাক্কমং. টকারানুবন্ধত্তা ‘‘টানুবন্ধা+নেকৰণ্ণা সব্বস্সা’’তি সব্বাদেসো. সুগতা তিট্ঠন্তি.

‘‘পঠমা+ত্থমত্তে’’তি ৰত্ততে.

৩৮. আমন্তণে

আমন্তণাধিকে অত্থমত্তে পঠমাৰিভত্তি হোতীতি একস্মিং একৰচনং সি.

১১২. গো স্যা+লপনে

আলপনে সি গসঞ্ঞো হোতি.

‘‘লোপো’’তি ৰত্ততে.

১১৭. গসীনং

নামস্মা গ+সীনং লোপো হোতি. ভো সুগত চিরং তিট্ঠ.

‘‘গে’’তি ৰত্ততে.

৫৯. অযুনং ৰা দীঘো

অইউইচ্চেতেসং ৰা দীঘো হোতি গে পরে তিলিঙ্গে+তি দীঘে ভো সুগত সুগতা চিরং তিট্ঠ. সক্কতে সুগতাতি দীঘং দূরালপনেযেৰি+চ্ছন্তি, সমীপালপনেপি দস্সনতো তং ন গহেতব্বং. বহুৰচনে যোস্স টা, সুগতা চিরং তিট্ঠথ.

২. কম্মে দুতিযা

তস্মিং কম্মকারকে দুতিযাৰিভত্তি হোতি. অংযোইতি দুতিযা. এত্থ দুতিযাততিযাদিভাৰো ৰিভত্তিসুত্তে সিযো ইতি পঠমাৰিভত্যাদীনি+মুপাদায ৰুচ্চতি, তং তং উপাদায পঞ্ঞত্তত্তা. দুতিযেকৰচনং অং, অকারস্সা+পযোগো. সুগতং পস্স. দুতিযাবহুৰচনং যো, তস্স টে, সুগতে পস্স.

১৯. কত্তুকরণেসু ততিযা

তস্মিং কত্তরি করণে চ কারকে ততিযাৰিভত্তি হোতি. না+হিইতি ততিযাৰিভত্তি. ততিযাএকৰচনং না.

‘‘নাস্সা’’তি ৰত্ততে.

১০৮. অতে+ন

অকারন্ততো নামস্মা পরস্স নাৰচনস্স এনাদেসো হোতি নিচ্চং. সুগতেন কতং.

৯৮. সুহিস্ৰ+স্সে

অকারন্তস্স সুহিস্ৰে+হোতি. সুগতেহি.

‘‘ৰে’’তি ৰত্ততে.

৯৫. স্মাহিস্মিংনং ম্হাভিম্হি

নামস্মা পরেসং স্মাহিস্মিংনং ম্হাভিম্হি হোন্তি যথাক্কমংতি হিস্স ভিআদেসে সুগতেভি. করণে সুগতেন লোকো পুঞ্ঞং করোতি, সুগতেহি সুগতেহি ৰা.

২৪. চতুত্থী সম্পদানে

তস্মিং সম্পদানকারকে চতুত্থী সিযা. স+নংইতি চতুত্থী. চতুত্থে+কৰচনং স. ৰিভত্তিসুত্তে স্স+নংতি দীঘপাঠেন সুগতস্সাতি সিদ্ধেপি ‘‘ঝলা সস্স নো’’ ত্যাদিকারিযসুত্তেসু স্সস্সাতি অক্খরগারৰতা হোতীতি লাঘৰত্থ+মিদ+মারদ্ধং –

৫১. সুঞ সস্স

নামস্মা পরস্স সস্স সুঞাগমো হোতি. স চ ‘‘ছট্ঠিযা’’তি ৰত্তমানে –

১,২০. ঞাকানু বন্ধা+দ্যন্তা

ছট্ঠীনিদ্দিট্ঠস্স ঞানুবন্ধ+কানুবন্ধা আদ্যন্তাহোন্তীতি আদ্যৰযৰো. উকারো উচ্চারণত্থো, ঞ্ঞকারো অস্মিং সুত্তে সংকেতত্থো. সুগতস্স দানং দেতি.

১,৫৮. ‘‘বহুলং’’ত্য+ধিকারো

বহুলাধিকারং কপ্পদুমমিৰ মঞ্ঞন্তি সদ্দিকা. তঞ্চ –

ক্ৰচি পৰত্ত্য+পৰত্তি, ক্ৰচ+ঞ্ঞং ক্ৰচি ৰা ক্ৰচি;

সিযা বহুলসদ্দেন, ৰিধি সব্বো যথাগমংতি –

চতুব্বিধং বহুলং সমিক্খন্তি.

‘‘অতো ৰা’’ত্ৰেৰ,

৪৪. সস্সায চতুত্থিযা

অকারন্ততো পরস্স চতুত্থিযা সস্স আযো হোতি ৰা বহুলং. সুগতায. যেভুয্যেন তাদত্থেযেৰা+য+মাযো দিস্সতীতি ইতো পরং নো+দাহরীযতে. চতুত্থীবহুৰচনং নং,

‘‘দীঘো’’তি ৰত্ততে.

৮৯. সুনংহিসু

নামস্স দীঘো হোতি সুনংহিসু. সুগতানং.

২৯. পঞ্চম্য+ৰধিস্মা

এতস্মা অৰধিকারকা পঞ্চমীৰিভত্তি হোতি. স্মা+হিইতি পঞ্চমী. পঞ্চম্যেকৰচনং স্মা,

‘‘অতো’’ ‘‘টাটে’’ ‘‘ৰে’’তি চ ৰত্ততে.

৪৩. স্মা+স্মিংনং

অকারন্ততো নামস্মা পরেসং স্মা+স্মিংনং টা+টে হোন্তি ৰা যথাক্কমং. সুগতা অপেহি সুগতম্হা সুগতস্মা ৰা. পঞ্চমীবহুৰচনঞ্হি, সুগতেভি সুগতেহি.

৩৯. ছট্ঠী সম্বন্ধে

কারকেহি অঞ্ঞো সম্বন্ধো, তত্র ছট্ঠীৰিভত্তি হোতি. স+নংইতি ছট্ঠী, ছট্ঠেকৰচনং স, সুগতস্স ৰিহারো, ছট্ঠীবহুৰচনং নং, সুগতানং.

১৪. সত্তম্যা+ধারে

আধারকারকে সত্তমীৰিভত্তি হোতি. স্মিং+সুইতি সত্তমী. সত্তম্যেকৰচনং স্মিং, সুগতে পতিট্ঠিতং সুগতম্হি সুগতস্মিং ৰা. সত্তমীবহুৰচনং সু, ‘‘সু+হিস্ৰ+স্সে’’তি এ, সুগতেসু.

সুগতো, সুগতা. ভো সুগত, ভো সুগতা, ভৰন্তো সুগতা. সুগতং, সুগতে. সুগতেন, সুগতেভি, সুগতেহি. করণে সুগতেন, সুগতেভি, সুগতেহি. সুগতস্স, সুগতায, সুগতানং. সুগতা, সুগতম্হা, সুগতস্মা, সুগতেভি, সুগতেহি. সুগতস্স, সুগতানং. সুগতে, সুগতম্হি, সুগতস্মিং, সুগতেসু.

সুগতো সুগতো. সুগতং নমতি. সুগতেন কতো. সুগতেন জিতো. সুগতস্স দদে. সুগতা ৰিগতো. সুগতস্স সুতো. সুগতে রমতে. এৰং –

সূরা+সুর+নরো+রগ+নাগ+যক্খা,

গন্ধব্ব+কিন্নর+মনুস্স+পিসাচ+পেতা;

মাতঙ্গ+জঙ্গম+তুরঙ্গ+ৰরাহ+সীহা,

ব্যগ্ঘ+চ্ছ+কচ্ছপ+তরচ্ছ+মিগ+স্স+সোণা.

আলোক+লোক+নিলযা+নিল+চাগ+যোগা,

ৰাযাম+গাম+নিগমা+গম+ধম্ম+কামা;

সঙ্ঘো+ঘ+ঘোস+পটিঘা+সৰ+কোধ+লোভা,

সারম্ভ+থম্ভ+মদ+মান+পমাদ+মক্খা.

পুন্নাগ+পূগ+পনসা+সন+চম্পক+ম্ব-

হিন্তাল+তাল+ৰকুল+জ্জুন+কিংসুকা চ;

মন্দার+কুন্দ+পুচিমন্দ+করঞ্জ+রুক্খা,

ঞেয্যা মযূর+সকুণ+ণ্ডজ+কোঞ্চ+হংসা.

সুগতসদ্দোৰ, যতো সব্বো সদ্দো, ন সদ্দতালিতত্থোৰ, অথ খো সংযোগাদিৰসেনপি অত্থং ৰদন্তি. তেনে+তং ৰুচ্চতি –

সংযোগা ৰিপ্পযোগা চ, সাহচরিযা+ৰিরোধতো;

অত্থা পকরণা লিঙ্গা, সদ্দন্তরসমীপতো.

সামত্থ্যো+চিত্র+দেসেহি, কাল+ব্যত্তা+নুরূপতো;

উপচার+কাকুভেদ, সম্বন্ধেহু+পলক্খণা.

ৰচনা চ তদঙ্গত্তা, পধানত্তাতিআদিহি;

সদ্দ+ত্থা পৰিভজ্জন্তে, ন সদ্দাদেৰ কেৰলাতি.

এত্থ সংযোগতো তাৰ, ‘‘সকিসোরা ধেনু দীযতূ’’তি, কিসোরো অস্সপোতকো, তংসংযোগতো ৰল়ৰা এৰ পতীযতে.

ৰিপ্পযোগতো – ‘‘অকিসোরা আনীযতূ’’তি তপ্পটিসেধা ৰল়ৰা এৰ পতীযতে.

সহচরণতো – ‘‘রাম+লক্খণ’’ইতি উভিন্নং সহচরণেন রামোতি দাসরথি এৰ রামো, ন অঞ্ঞাভিধানো জামদগন্যাদি. লক্খণোপি সোমিত্তি এৰ, ন তু যো কোচি লক্খণো.

ৰিরোধতো – ‘‘রাম+জ্জুনা’’ ইতি ভগ্গৰো সহস্সবাহু চ অঞ্ঞমঞ্ঞৰিরুদ্ধাতি তে এৰ পতীযন্তে, ন দাসরথি সব্যসাচি চ.

অত্থতো – ‘‘সিন্ধৰ+মানয, পৰিসামি রণঙ্গণ’’মিতি রণঙ্গণপৰেসো ৰাহনৰিসেসেন হোতীতি অত্থতো তুরঙ্গপতীতি, ন তু লৰণৰিসেসং.

পকরণতো-ভোজনৰিধিম্হি উপসঙ্খরিযমানে ‘‘সিন্ধৰ+মানযে’’তি, অত্র হি সদ্দন্তরস্সা+ভাৰেপি ভোজনোপকরণসমৰায+মালোকিতভাৰতো লৰণে পটিপত্তি, তাদিসো হি পত্থাৰোতি.

লিঙ্গতো – ‘‘দেৰদত্তং পঠম+মুপৰেসয সমারাধিতগুরুং’’তি, অত্র সমারাধিতগুরুত্তেন লিঙ্গেন তস্স বাহুস্সচ্চ+মৰগম্যতে, ন তু যো কোচি দেৰগুণো.

সন্নিধানতো – ‘‘অজ্জুনো কতৰীরিযোতি’’ পতীযতে, নো অকতৰীরিযো অজ্জুনোতি.

সামত্থিযতো – ‘‘অনুদরা কঞ্ঞা’’তি উদরে অসতি কঞ্ঞা এৰ নত্থীতি তস্সা কিসাঙ্গিযা মজ্ঝপদেসোতি পতীযতে.

ওচিত্রতো – ‘‘রামসদিসো+যং’’ ইতি, অত্র হি রামো পযুত্তদাসরথিস্মিং ভিয্যো সাধারণো পরিচযোতি দাসরথি এৰ পতীযতে, ন ভগ্গৰরামো.

দেসতো – ‘‘পোট্ঠপা’’ ইতি কিস্মিঞ্চি দেসে পসংসাৰচনং. কিস্মিঞ্চি অক্কোসৰচনং.

কালতো – ‘‘পচে’’তি দক্খিণাপথে কত্থচি পুব্বণ্হে যাগুপাকে, সাযণ্হে তু ওদনপাকে.

ব্যত্তিতো – ‘‘গামস্স অদ্ধ’’ মিতি সমভাগে, নপুংসকত্তা. ‘‘গামস্স অদ্ধো’’তি পুমত্তেন তু অসমভাগে.

অনুরূপতো – ‘‘নরপতি সাধু রক্খতি গোমণ্ডল’’মিতি মহীমণ্ডলপালনং রাজিনো+নুরূপ+মিতি মহীমণ্ডলপালনেৰ পতীতি, ন তু গোযূথরক্খনে.

উপচারতো – অতংসভাৰে তংসভাৰারোপন+মুপচারো, স চ তদট্ঠো, তদ্ধম্মো, তংসহচরিযো, তংসমীপোতি চতুব্বিধো, তত্থ যথাক্কমং মঞ্চা উক্কোসন্তি, অগ্গি মাণৰো, যট্ঠিং পৰেসয, গঙ্গাযং ৰজোতি.

কাকুতো-কাকুসদ্দো ইত্থিযং, স চ ৰিকার+সোক+ভীতি+ধনিরূপেসু দিস্সতি, ৰত্তু কাযৰিকারা কথঞ্চি তং অকতৰাঅপি কেনচি অঞ্ঞেন ‘‘কিং ত্ৰং তং অকাসি ‘‘ইতি পুট্ঠো কোপেন ভমুভেদা ‘‘অহং কতৰা অম্হী’’তি কথেতি, তস্স ভমুভেদক্রিযা অক্রিযাপটিঞ্ঞং সূচযতি.

সম্বন্ধ তো – ‘‘মাতরি সম্মা ৰত্তিতব্বং, পিতরি সুস্সূযিতব্বং’’ ইতি, অত্র হি সমাতরি সপিতরীতি সম্বন্ধিসদ্দাভাৰেপি সা মাতা সো পিতা চ অস্স পুত্তস্সাতি পতীযতে.

উপলক্খণতো – ‘‘কাকেহি রক্খিতব্বং দধী’’তি কাকসদ্দো সব্বেস+মুপঘাতকানং সামঞ্ঞং উপলক্খেতীতি সুনখাদিসব্বেহিপি নিৰারীযতে.

ৰচনতো – ‘‘দারা’’ইতি দারসদ্দো কলত্তে বহুৰচনন্তো, অঞ্ঞত্থ অনিযতৰচনো.

তদঙ্গত্তা – ‘‘সজ্জিতং ভোজন’’মিতি ৰুত্তে তপ্পরিক্খারত্তা তদুপকরণ আসন, পাতি, ব্যঞ্জনাদীনং সম্পাদনম্পি পতীযতে.

পধানভাৰতো – ‘‘নিগ্গচ্ছতি অৰনিনাথো’’তি রঞ্ঞো নিগ্গমনেন তদুপজীৰীনম্পি নিগ্গমনং ৰিঞ্ঞাযতি.

ৰুত্তঞ্চ –

নেয্যনীতত্থসুত্তেসু, ঞেয্যং সদ্দত্থমত্তকং;

নে+ত্থ ৰত্তব্বঅত্থেন, সুত্তং নীতত্থকং ভৰেতি.

এৰ+মঞ্ঞেসম্পি অকারন্তানং পুল্লিঙ্গানং সদ্দানং রূপনযো ক্রিযা+ভিসম্বন্ধো চ. সুগতসদ্দতো যস্স সদ্দস্স ৰিসেসো অত্থি, তং ৰক্খাম. ইতো পরং ছট্ঠিযা চতুত্থীসমত্তা পঞ্চমীবহুৰচনস্স চ ততিযাবহুৰচনেন সমত্তা ন তা দস্সিযন্তে.

গুম্ব সি, ‘‘অতো’’ ‘‘সিস্সা’’তি চ ৰত্ততে.

১১০. ক্ৰচে+ৰা.

অকারন্ততো নামস্মা পরস্স সিস্স এ হোতি ৰা ক্ৰচি. গুম্বে গুম্বো, গুম্বা. ভো গুম্ব গুম্বা, ভৰন্তো গুম্বা ইচ্চাদি সুগতসমং. এৰং ফুস্সিতগ্গে ফুস্সিতগ্গো, ৰত্তব্বে ৰত্তব্বো ইচ্চাদি. সিস্সো+কারস্স নিচ্চত্তা কত্থচি পক্খে একারত্ত+মিদ+মারদ্ধন্তি সিস্সো+কারপক্খে এৰ ভৰতীতি ‘‘অং নপুংসকে’’তি অ+মাদেসেন একারস্স নপুংসকৰিসযে বাধিতত্তা ‘‘বহুলং’’ ৰিধানা নপুংসকেপি সুখে দুক্খেতি ক্ৰচি হোতেৰ.

‘‘যোস্স’’ ‘‘টে’’তি চ ৰত্ততে.

১৩৫. একচ্চাদীহ+তো

অকারন্তেহি একচ্চাদীহি যোনং টে হোতি. একচ্চো, একচ্চে. ভো একচ্চ একচ্চা, একচ্চে. একচ্চং, একচ্চে. এৰং এস+স+পঠমসদ্দানং.

কোধো, কোধা. ভো কোধ কোধা, কোধা. কোধং, কোধে.

‘‘নাস্স’’ ‘‘সা’’তি চ ৰত্ততে.

১০৭. কোধাদীহি

কোধাদীহি নাস্স সা হোতি ৰা. কোধসা কোধেন. অত্থসা অত্থেন. ‘‘যে উত্তমত্থানি তযি লভিম্হা’’তি অত্থসদ্দো নপুংসকলিঙ্গোপি দিস্সতি.

‘‘স্মিনো টী’’তি চ ৰত্ততে.

১৭৫. দিৰাদিতো

দিৰাদীহি নামেহি স্মিনো টি হোতি নিচ্চং. দিৰি, এৰং ভুৰি. এত্থটিম্হি নিচ্চং ৰকারাগমো রস্সো চ. এত্থ ভূসদ্দো ৰধূসদ্দসমং.

‘‘ৰে’’তি ৰত্ততে.

১৪৪. মনাদীহি স্মিং+সং+না+স্মানং সি+সো+ও+সা+সা

মনাদীহি স্মি+মাদীনং সি+সো+ও+সা+সা হোন্তি ৰা যথাক্কমং. মনো, মনা. ভো মন মনা, মনা. মনো, মনং, মনে. মনসা মনেন, মনেহি মনেভি. মনসো মনস্স, মনানং. মনসা মনা মনম্হা মনস্মা, মনেহি মনেভি. মনসি মনম্হি মনস্মিং, মনেসু.

এৰং ৰচো পযো তেজো,

তপো চেতো তমো যসো.

অযো ৰযো সিরো সরো,

উরো+ত্যে+তে মনাদযো.

রূপসিদ্ধিযং অহ+রহসদ্দা মনাদীসু পঠিতা. অহস্স আপাদিত্তা রহোতি নিপাতত্তা রহসীতি ৰিভত্যন্তপটিরূপকনিপাতত্তা ইধ ন গহিতা.

গচ্ছন্ত সি, ‘‘সিস্স’’ ‘‘ৰে’’তি চ ৰত্ততে. পরতো ভিয্যো নানুৰত্তযিস্সাম, ৰুত্তিযা এৰ অনুৰত্তস্স গম্যমানত্তা.

১৪৮. ন্তস্সং

সিম্হি ন্তপচ্চযস্স অং হোতি ৰা. ‘‘সুতানুমিতেসু সুতসম্বন্ধোৰ বলৰা’’তি ঞাযা ‘‘ন্তস্সা’’তি সুতত্তা ন্তস্সেৰ অং, ন তদন্তস্স অনুমিতস্স সদ্দস্স. এৰ+মুপরিপি ন্ত+ন্তূনং আদেসৰিধানট্ঠানেসু. ‘‘গসিনং’’তি সিলোপো. গচ্ছং গচ্ছন্তো.

২১৫. ন্ত+ন্তূনং ন্তো যোম্হি পঠমে

পঠমে যোম্হি ন্ত+ন্তূনং সৰিভত্তীনং ন্তোইচ্চাদেসো হোতি ৰা. স চ বহুলাধিকারা পুমেৰ, গচ্ছন্তো গচ্ছন্তা.

২১৮. ট+টা+অং গে

গে পরে ন্ত+ন্তূনং সৰিভত্তীনং ট+টা+অংইচ্চাদেসা নিচ্চং হোন্তি বহুলং. ভো গচ্ছ গচ্ছা গচ্ছং, গচ্ছন্তো গচ্ছন্তা.

৯২. ন্তস্স চ ট ৰং+সে

অংসেসু ন্তপচ্চযস্স ট হোতি ৰা ন্তুস্স চ. ৰৰত্থিতৰিভাসা+যং. গচ্ছং গচ্ছন্তং, গচ্ছন্তে.

২১৭. তো+তা+তি+তা স+স্মা+স্মিং নাসু

স+স্মা+স্মিং+নাসু ন্ত+ন্তূনং সৰিভত্তীনং তো+তা+তি+তা হোন্তি ৰা যথাক্কমং. গচ্ছতা গচ্ছন্তেন, গচ্ছন্তেহি গচ্ছন্তেভি. গচ্ছতো গচ্ছস্স গচ্ছন্তস্স.

২১৬. তং নংম্হি

নংম্হি ন্ত+ন্তূনং সৰিভত্তীনং তং ৰা হোতি. গচ্ছতং গচ্ছন্তানং. গচ্ছতা গচ্ছন্তা গচ্ছন্তম্হা গচ্ছন্তস্মা. গচ্ছতি গচ্ছন্তে গচ্ছন্তম্হি গচ্ছন্থস্মিং, চ্ছেন্তেসু.

এৰং মহং চরং তিট্ঠং, দদং ভুঞ্জং সুণং পচং;

জযং জীরং ৰচং পীযং, সরং কুব্বং জপং ৰজং.

ইচ্চাদযো.

ভৰন্ত সি,