৩. অধিপতিপচ্চযো

দুৰিধো অধিপতিপচ্চযো আরম্মণাধিপতিপচ্চযো সহ জাতাধিপতিপচ্চযো চ. তত্থ কতমো আরম্মণাধিপতিপচ্চযো. আরম্মণপচ্চযে ৰুত্তেসু আরম্মণেসু যানি আরম্মণানি অতিইট্ঠানি হোন্তি অতিকন্তানি অতিমনাপানি গরুকতানি. তানি আরম্মণানি আরম্মণাধিপতিপচ্চযো. তত্থ অতিইট্ঠানীতি সভাৰতো ইট্ঠানি ৰা হোন্তু অনিট্ঠানি ৰা, তেন তেন পুগ্গলেন অতিইচ্ছিতানি আরম্মণানি ইধ অতিইট্ঠানি নাম.

তানি পন ধম্মতো দ্ৰে দোসমূলচিত্তুপ্পাদে চ দ্ৰে মোমূহ চিত্তুপ্পাদে চ দুক্খসহগতকাযৰিঞ্ঞাণচিত্তুপ্পাদে চ ঠপেত্ৰা অৰসেসানি সব্বানি কামাৰচরচিত্তচেতসিকানি চ রূপারূপ লোকুত্তরচিত্তচেতসিকানি চ সব্বানি অতিইট্ঠরূপানি চ হোন্তি.

তেসুপি কামারম্মণানি গরুং করোন্তস্সেৰ আরম্মণা ধিপতিপচ্চযো. গরুং অকরোন্তস্স আরম্মণাধিপতিপচ্চযো ন হোতি. ঝানলাভিনো পন অত্তনা পটিলদ্ধানি মহগ্গতঝানানি অরিযসাৰকা চ অত্তনা পটিলদ্ধে লোকুত্তরধম্মে গরুং অকরোন্তা নাম নত্থি.

কতমে ধম্মা তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না. অট্ঠ লোভ মূলচিত্তানি অট্ঠ কামাৰচরকুসলচিত্তানি চত্তারি কামাৰচর ঞাণসম্পযুত্তকিরিযচিত্তানি অট্ঠ লোকুত্তরচিত্তানি তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না.

তত্থ লোকিযানি ছল়ারম্মণানি লোভমূলচিত্তানং পচ্চযো. সত্তরস লোকিযকুসলানি চতুন্নং ঞাণৰিপ্পযুত্ত কুসলানং. তানি কুসলানিচেৰ হেট্ঠিমমগ্গফলানি চ নিব্বানঞ্চ চতুন্নং ঞাণসম্পযুত্তকুসলানং. অরহত্তমগ্গফলানি চ নিব্বানঞ্চ চতুন্নং ঞাণসম্পযুত্তকিরিযানং. নিব্বানং অট্ঠন্নং লোকুত্তর চিত্তানন্তি.

কেনট্ঠেন আরম্মণং, কেনট্ঠেন অধিপতি. আলম্বি তব্বট্ঠেন আরম্মণং, আধিপচ্চট্ঠেন অধিপতি. কো আধিপচ্চট্ঠো. অত্তানং গরুং কত্ৰা পৰত্তেসু চিত্তচেতসিকেসু ইস্সরভাৰো আধিপচ্চট্ঠো. লোকে সামিকা ৰিয আরম্মণাধিপতিপচ্চয ধম্মা দট্ঠব্বা, দাসা ৰিয পচ্চযুপ্পন্নধম্মা দট্ঠব্বা.

সুতসোমজাতকে রাজা পোরিসাদো মনুস্সমংসং গরুং করোন্তো মনুস্সমংসহেতু রজ্জং পহায অরঞ্ঞে ৰিচরতি. তত্থ মনুস্সমংসে গন্ধরস ধম্মা আরম্মণাধিপতিপচ্চযো. রঞ্ঞো পোরিসাদস্স লোভমূলচিত্তং পচ্চযুপ্পন্নধম্মো. রাজা সুত সোমো সচ্চধম্মং গরুং কত্ৰা সচ্চধম্মহেতু রজ্জসম্পত্তিঞ্চ ঞাতি সঙ্ঘঞ্চ অত্তনো জীৰিতঞ্চ ছট্টেত্ৰা পুন রঞ্ঞো পোরিসাদস্স হত্থং উপগতো. তত্থ সচ্চধম্মো আরম্মণাধিপতিপচ্চযো. রঞ্ঞো সুতসোমস্স কুসলচিত্তং পচ্চযুপ্পন্নধম্মো. এসনযো সব্বেসু গরুকতেসু আরম্মণেসু.

কতমো সহজাতাধিপতিপচ্চযো. অধিপতিভাৰং পত্তা চত্তারো ধম্মা অধিপতিপচ্চযো, ছন্দো চিত্তং ৰীরিযং ৰীমংসা.

কতমে ধম্মা তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না. অধিপতি সম্পযুত্তা চিত্তচেতসিকা চ অধিপতিসমুট্ঠিতা চিত্তজরূপধম্মা চ তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না.

কেনট্ঠেন সহজাতো, কেনট্ঠেন অধিপতি.

সহুপ্পাদনট্ঠেন সহজাতো, সহজাতানং ধম্মানং অভিভৰনট্ঠেন অধিপতি. তত্থ সহুপ্পাদনট্ঠেনাতি যো ধম্মো সযং উপ্পজ্জমানো অত্তনা সহজাতধম্মে চ অত্তনা সহেৰ উপ্পাদেতি, তস্স অত্তনা সহজাতধম্মানং সহুপ্পাদনট্ঠেন.

অভিভৰনট্ঠেনাতি অজ্ঝোত্থরণট্ঠেন. যথা রাজা চক্কৰত্তি অত্তনো পুঞ্ঞিদ্ধিযা সকলদীপৰাসিনো অভিভৰন্তো অজ্ঝোত্থরন্তো অত্তনো ৰসে ৰত্তাপেতি, সকলদীপৰাসিনো চ তস্স ৰসে ৰত্তন্তি. তথা অধিপতিট্ঠানপত্তা ইমে চত্তারো ধম্মা অত্তনো অত্তনো ৰিসযে সহজাতধম্মে অভিভৰন্তা অজ্ঝোত্থরন্তা অত্তনো ৰসে ৰত্তাপেন্তি, সহজাতধম্মা চ তেসং ৰসে ৰত্তন্তি. যথা ৰা সিলাথম্ভে পথৰিধাতু উদকক্খন্ধে আপোধাতু অগ্গিক্খন্ধে তেজোধাতু ৰাতক্খন্ধে ৰাযোধাতু অত্তনা সহজাতা তিস্সো ধাতুযো অভিভৰন্তা অজ্ঝোত্থরন্তা অত্তনো গতিং গমাপেন্তি, সহজাতধাতুযো চ তাসং গতিং গচ্ছন্তি, এৰমেৰ অধিপতিট্ঠানপত্তা ইমে চত্তারো ধম্মা অত্তনো বলেন সহজাতধম্মে অত্তনো গতিং গমাপেন্তি, সহজাতধম্মা চ তেসং গতিং গচ্ছন্তি, এৰং সহজাতধম্মানং অভিভৰনট্ঠেন.

এত্থ ৰদেয্যুং, যদি সহজাতধম্মানং অভিভৰনট্ঠেন অধিপতিনাম সিযা. এৰং সতি তিট্ঠতু ছন্দো, লোভো এৰ অধিপতিনাম সিযা, সো হি ছন্দতোপি বলৰতরো হুত্ৰা সহ জাতধম্মে অভিভৰন্তো পৰত্ততীতি. ৰুচ্চতে, বালপুথুজ্জনেসু এৰ লোভো ছন্দতো বলৰতরো হোতি, পণ্ডিতেসু পন ছন্দো এৰ লোভতো বলৰতরো হুত্ৰা সহজাতধম্মে অভি ভৰন্তো পৰত্ততি. সচে হি লোভো এৰ ছন্দতো বলৰতরো সিযা, কথং ইমে সত্তা লোভস্স হত্থগতা ভৰসম্পত্তি ভোগসম্মত্তিযো ছট্টেত্ৰা নেক্খম্মধম্মে পূরেত্ৰা ৰট্টদুক্খতো নিস্সরেয্যুং. যস্মা পন ছন্দো এৰ লোভতো বলৰতরো হোতি, তস্মা ইমে সত্তা লোভস্স হত্থগতা ভৰসম্পত্তি ভোগসম্পত্তিযো ছট্টেত্ৰা নেক্খম্মধম্মে পূরেত্ৰা ৰট্টদুক্খতো নিস্সরন্তি. তস্মা ছন্দো এৰ লোভতো বলৰতরো হোতি, ছন্দো এৰ অধিপতি, ন লোভোতি. এস নযো দোসাদীসুপীতি.

তত্থ লোকে মহন্তেসু সুদুক্করেসু পুরিসকম্মেসু পচ্চুপট্ঠিতেসু ইমে চত্তারো ধম্মা কম্মসিদ্ধিযা সংৰত্তন্তি. কথং.

হীনচ্ছন্দা বহুজ্জনা মহন্তানি সুদুক্করানি পুরিসকম্মানি দিস্ৰা নিৰত্তচ্ছন্দা হোন্তি. কাতুং ন ইচ্ছন্তি, অম্হাকং অৰিসযোতি নিরপেক্খা ঠপেন্তি. ছন্দাধিকো পন তাদিসানি পুরিসকম্মানি দিস্ৰা উগ্গতচ্ছন্দো হোতি, অতিৰিয কাতুং ইচ্ছতি, মম ৰিসযো এসোতি অধিট্ঠানং গচ্ছতি. সো ছন্দেন অভিকড্ঢিতো যাৰ তং কম্মং ন সিজ্ঝতি, তাৰ অন্তরা তং কম্মং ছট্টেতুং ন সক্কোতি. এৰঞ্চ সতি অতিমহন্তংপি তং কম্মং একস্মিং কালে সিদ্ধং ভৰিস্সতি.

হীনৰীরিযা চ বহুজ্জনা তাদিসানি কম্মানি দিস্ৰা নিৰত্ত ৰীরিযা হোন্তি, ইদং মে কম্মং করোন্তস্স বহুং কাযদুক্খং ৰা চেতোদুক্খং ৰা ভৰিস্সতীতি নিৰত্তন্তি. ৰীরিযাধিকো পন তাদিসানি পুরিসকম্মানি দিস্ৰা উগ্গতৰীরিযো হোতি, ইদানেৰ উট্ঠহিত্ৰা কাতুং ইচ্ছতি. সো চিরকালংপি তং কম্মং করোন্তো বহুং কাযদুক্খং ৰা চেতোদুক্খং ৰা অনুভৰন্তোপি তস্মিং ৰীরিয কম্মে ননিব্বিন্দতি, মহন্তেন কম্মৰীরিযেন ৰিনা ভৰিতুং ন সক্কোতি, তাদিসেন ৰীরিযেন রত্তিদিৰং খেপেন্তো চিত্তসুখং ৰিন্দতি. এৰঞ্চ সতি অতিমহন্তংপি তং কম্মং একস্মিং কালে সিদ্ধং ভৰিস্সতি.

হীনচিত্তা চ বহুজ্জনা তাদিসানি কম্মানি দিস্ৰা নিৰত্তচিত্তা হোন্তি. পুন আরম্মণংপি ন করোন্তি. চিত্তাধিকো পন তাদিসানি কম্মানি দিস্ৰা উগ্গতচিত্তো হোতি, চিত্তং ৰিনোদেতুংপি ন সক্কোতি, নিচ্চকালং তত্থ নিবন্ধচিত্তো হোতি. সো চিত্তৰসিকো হুত্ৰা চিরকালংপি তং কম্মং করোন্তো বহুং কাযদুক্খংৰাপীতিআদিনা ছন্দাধিপতিনযেন ৰত্তব্বং.

মন্দপঞ্ঞা চ বহুজ্জনা তাদিসানি কম্মানি দিস্ৰা নিৰত্তপঞ্ঞা হোন্তি, কম্মানং আদিম্পি ন পস্সন্তি, অন্তপি ন পস্সন্তি, অন্ধকারে পৰিসন্তা ৰিয হোন্তি, তানি কম্মানি কাতুং চিত্তংপি ন নমতি. পঞ্ঞাধিকো পন তাদিসানি কম্মানি দিস্ৰা উগ্গতপঞ্ঞো হোতি, কম্মানং আদিংপি পস্সতি, অন্তংপি পস্সতি, ফলংপি পস্সতি, আনিসংসংপি পস্সতি. সুখেন কম্মসিদ্ধিযা নানাউপাযংপি পস্সতি. সো চিরকালংপি তং কম্মং করোন্তোতিআদিনা ৰীরিযাধিপতিনযেন ৰত্তব্বং. ইধ পন মহতিযা কম্মৰীমংসাযাতি চ তাদিসিযা কম্ম ৰীমংসাযাতি চ ৰত্তব্বং.

এৰং লোকে মহন্তেসু সুদুক্করেসু পুরিসকম্মেসু পচ্চুপট্ঠিতেসু ইমে চত্তারো ধম্মা কম্মসিদ্ধিযা সংৰত্তন্তি. ইমেসঞ্চ চতুন্নং অধিপতীনং ৰিজ্জমানত্তা লোকে পুরিসৰিসেসা নাম দিস্সন্তি, সব্বঞ্ঞুবুদ্ধা নাম দিস্সন্তি, সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তা নাম দিস্সন্তি, পচ্চেকবুদ্ধা নাম দিস্সন্তি, পচ্চেকবোধিসত্তানাম দিস্সন্তি, অগ্গসাৰকানাম মহাসাৰকা নাম সাৰকবোধিসত্তা নাম দিস্সন্তি. লোকেপি এৰরূপানং পুরিসৰিসেসানং ৰসেন সত্ত লোকস্স অত্থায হিতায সুখায পঞ্ঞাসিপ্পৰিসেসা চ পরিভোগৰত্থুৰিসেসা চ দিস্সন্তীতি. অধিপতিপচ্চযদীপনা নিট্ঠিতা.