৬. ছট্ঠো কণ্ডো (ত্যাদি)
১. ৰত্তমানে তি অন্তি সি থ মি ম তে অন্তে সে ৰ্হে এ ম্হে.
ৰত্তমানে আরদ্ধাপরিসমত্তে অত্থে ৰত্তমানতো ক্রিযত্থা ত্যাদযো হোন্তি. গচ্ছতি, গচ্ছন্তি, গচ্ছসি গচ্ছথ, গচ্ছামি গচ্ছাম, গচ্ছতে গচ্ছন্তে, গচ্ছসে গচ্ছৰ্হে, গচ্ছে গচ্ছাম্হে. কথং ‘পুরে অধম্মো দিপ্পতি, পুরা মরামী’তি? ৰত্তমানস্সেৰৰত্তুমিট্ঠত্তা তংসমীপস্স তগ্গহণেন গহণা, পুরেপুরাসদ্দেহি ৰা অনাগতত্তাৰগমে তদা তস্স ৰত্তমানত্তা, কালব্যত্তযো ৰা এসো, ভৰন্তেৰ হি কালন্তরেপি ত্যাদযো বাহুলকা ‘সন্তেসু পরিগূহামি, মা চ কিঞ্চ ইতো অদং’ ‘কাযস্স ভেদা অভিসম্পরাযং, সহব্যতং গচ্ছতি ৰাসৰস্স, ‘অনেকজাতিসংসারং সন্ধাৰিস্সং’ অতিৰেলং ন মস্সিস্স’ন্তি.
২. ভৰিস্সতি স্সতি স্সন্তি স্সসি স্সথ স্সামি স্সাম স্সতে স্সন্তে স্সসে স্সৰ্হে স্সং স্সাম্হে.
ভৰিস্সতি অনারদ্ধে অত্থে ৰত্তমানতো ক্রিযত্থা স্সত্যাদযো হোন্তি. গমিস্সতি গমিস্সন্তি, গমিস্সসি গমিস্সথ, গমিস্সামি গমিস্সাম, গমিস্সতে গমিস্সন্তে, গমিস্সসে গমিস্সৰ্হে, গমিস্সং গমিস্সাম্হে.
৩. নামে গরহাৰিম্হযেসু.
নামসদ্দে নিপাতে সতি গরহাযং ৰিম্হযে চ গম্যমানে স্সত্যাদযো হোন্তি. ইমে হি নাম কল্যাণধম্মা পটিজানিস্সন্তি, ন হি নাম ভিক্খৰে তস্স মোঘপুরিসস্স পাণেসু অনুদ্দযা ভৰিস্সতি, কথং হি নাম সো ভিক্খৰে মোঘপুরিসো সব্বমত্তিকামযং কুটিকং করিস্সতি? তত্থ নাম ত্ৰং মোঘপুরিস মযা ৰিরাগায ধম্মে দেসিতে সরাগায চেতেস্সসি? অত্থি নাম তাত সুদিন্ন আভিদোসিকং কুম্মাসং পরিভুঞ্জিস্সসি, অত্থিযেৰিহাপি নিন্দাৰগমো. ৰিমুযে-অচ্ছরিযং ৰত ভো অব্ভুতং ৰত ভো সন্তেন ৰত ভো পব্বজিতা ৰিহারেন ৰিহরন্তি, যত্র হি নাম সঞ্ঞী সমানো জাগরো পঞ্চমত্তানি সকটসতানি নিস্সায নিস্সায অভিক্কন্তানি নেৰ দক্খতি ন পন সদ্দং সোস্সতি, অচ্ছরিযং অন্ধো নাম পব্বতমারোহিস্সতি, বধিরো নাম সদ্দং সোস্সতি.
৪. ভূতে ঈউং ওত্থ ইং ম্হা আ ঊ সে ৰ্হং অ ম্হে.
ভূতে পরিসমত্তে অত্থে ৰত্তমানতো ক্রিযত্থা ঈ আদযো হোন্তি. অগমী অগমুং, অগমো অগমিত্থ, অগমিং অগমিম্হা, অগমা অগমূ, অগমিসে অগমিৰ্হং, অগম অগমিম্হে. ভূতসামঞ্ঞৰচনিচ্ছাযমনজ্জতনেপি ‘সুৰো অহোসি আনন্দো’.
৫. অনজ্জতনে আ ঊ ও ত্থ অ ম্হা ত্থ ত্থুং সে ৰ্হং ইং ম্হসে.
অৰিজ্জমানজ্জতনে ভূতে-ত্থে ৰত্তমানতো ক্রিযত্থা আআদযো হোন্তি.
আঞায্যা চ উট্ঠানা, আঞায্যা চ সংৰেসনা;
এসজ্জতনো কালো, অহরুভতড্ঢরত্তং ৰা.
অগমা অগমূ, অগমো, অগমত্থ, অগম অগমম্হা, অগমত্থ অগমত্থুং, অগমসে অগমৰ্হং, অগমিং অগমম্হসে. অঞ্ঞপদত্থো কিং? অজ্জ হিয্যো ৰা অগমাসি.
৬. পরোক্খে অ উ এ ত্থ অ ম্হ ত্থ রে ত্থো ৰ্হো ই ম্হে.
অপচ্চক্খে ভূতানজ্জতনে-ত্থে ৰুত্তমানতো ক্রিযাত্থা অ আদযো হোন্তি. জগাম জগমু, জগমে জগপিত্থ, জগম জগমিম্হ, জগমিত্থ জগমিরে, জগমিত্থো জগমিৰ্হো, জগমি জগমিম্হে. মূল়্হৰিক্খিত্তব্যাসত্তচিত্তেন অত্তনাপি ক্রিযাকতাভিনিব্বত্তিতকালে-নুপলদ্ধা সমানা ফলেনা-নুমীযমানা পরোক্খাৰ ৰত্থুতো, তেনুত্তমৰিসযেপি পযোগসমৰো.
৭. এয্যাদো ৰাতিপত্তিযং স্সা স্সং সু স্সে স্সথ স্সং স্সাম্হা স্সথ স্সিংসু সস্সে স্সৰ্হে স্সিং স্সাম্হসে.
এয্যাদো ৰিসযে ক্রিযাতিপত্তিযং স্সাদযো হোন্তি ৰিভাসা. ৰিধুরপ্পচ্চযোপনিপাততো কারণৰেকল্লতো ৰা ক্রিযাযাতিপতনমনিপ্ফত্তি ক্রিযাতিপত্তি, এতে চ স্সাদযো সামত্থিযাতীতানাগতেস্ৰেৰ হোন্তি ন ৰত্তমানে তত্র… ক্রিযাতিপত্যসম্ভৰা, সচে পঠমৰযে পব্বজ্জং অলভিস্সা অরহা অভৰিস্সা, দক্খিণেন চে অগমিস্সা ন সকটং পরিযা ভৰিস্সা, দক্খিণেন চে অগমিস্সংসু, অগমিস্সে অগমিস্সথ, অগমিস্সং অগমিস্সাম্হা, অগমিস্সথ অগমিস্সিংসু, অগমিস্সসে অগমিস্সৰ্হে, অগমিস্সিং অগমিস্সাম্হসে, ন সকটং পরিযাভৰিস্সা, ৰাতিকিং? দক্খিণে ন চে গমিস্সতি ন সকটং পরিযা ভৰিস্সতি.
৮. হেতুফলেস্ৰেয্য এয্যুং এয্যাসি এয্যাথ এয্যামি এয্যাম এথ এরং এথো এয্যৰ্হো এয্যং এয্যাম্হে.
হেতুভূতাযং এলভূতাযঞ্চ ক্রিযাযং ৰত্তমানতো ক্রিযত্থা এয্যাদযো ৰা হোন্তি, সচে সঙ্খারা নিচ্চা ভৰেয্যুং ন নিরুজ্ঝেয্যুং, দক্খিণেন চে গচ্ছেয্য ন সকটং পরিযাভৰেয্য, দক্খিণেন চে গচ্ছেয্যুং, গচ্ছেয্যাসি গচ্ছেয্যাথ, গচ্ছেয্যামি গচ্ছেয্যাম, গচ্ছেথ গচ্ছেরং, গচ্ছেথো গচ্ছেয্যৰ্হো, গচ্ছেয্যং গচ্ছেয্যাম্হে, ন সকটং পরিয্যাভৰেয্য, ভৰনং গমনং চ হেতু, অনিরুজ্ঝনং অপরিযাভৰনং চ ফলং, ইহ কস্মা ন হোতি ‘হন্তীহি পলাযতি, ৰস্সতীতি ধাৰতি, হনিস্সতীতি পলাযিস্সতী’তি? ইতি সদ্দেনেৰ হেতুহেতুমন্ততায জোতিতত্তা, ৰাতি কিং? দক্খিণেন চে গমিস্সতি ন সকটং পরিযাভৰিস্সতি.
৯. পঞ্হপত্থনাৰিধীসু.
পঞ্হো=সম্পুচ্ছনং সম্পধারণং নিরূপণং কারিযানিচ্ছযনং পত্থনা=যাচনং ইট্ঠাসিং ভনঞ্চ, ৰিধি=ৰিধানং নিযোজনং ক্রিযাসু ব্যাপারণা, সা চ দুৰিধাৰ সাদরানাদরৰসেন… ৰিসযভেদেন ভিন্নাযপি তদুভযানতিৰত্তনতো, এতেসু পঞ্হাদীসু ক্রিযত্থতো এয্যোদযো হোন্তি, পঞ্হে - কিমাযস্মা ৰিনযং পরিযাপুণেয্য? উদাহু ধম্মং, গচ্ছেয্যং ৰাহং উপোসথং ন ৰা গচ্ছেয্যং, পত্থনাযং-লভেয্যা-হং ভন্তে ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং লভেয্যং উপসম্পদং, পস্সেয্যং তং ৰস্সসতং অরোগং, ৰিধিম্হি-ভৰং পত্তং পচেয্য, ভৰং পুঞ্ঞং করেয্য, ইহ ভৰং ভুঞ্জেয্য, ইহ ভৰং নিসীদেয্য, মাণৰকং ভৰং অজ্ঝাপেয্য, অনুঞ্ঞাপত্তকালেসুপি সিদ্ধাৰ… তত্থাপি ৰিধিপ্পতীতিতো, অনুঞ্ঞাযং-এৰং করেয্যাসি, পত্তকালে-কটং করেয্যাসি, পত্তো তে কালো কটকরণে, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং সঙ্ঘো উপোসথং করেয্য, এতস্স ভগৰা কালো এতস্স সুগত কালো যং ভগৰা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেয্য, পেসনেপিচ্ছন্তি ‘গামং ত্ৰং ভণে গচ্ছেয্যাসি’.
১০. তু অন্তু হি থ মি ম তং অন্তং স্সু ৰ্হো এ আমসে.
পঞ্হাদীস্ৰেতে হোন্তি ক্রিযত্থতো. গচ্ছতু গচ্ছন্তু, গচ্ছাহি গচ্ছথ, গচ্ছামি গচ্ছাম, গচ্ছতং গচ্ছন্তং, গচ্ছস্সু গচ্ছৰ্হো, গচ্ছে, গচ্ছামসে, পঞ্হে-কিন্নু খলু ভো ব্যাকরণমধীযস্সু, পত্থনাযং-দদাহি মে, জীৰতু ভৰং, ৰিধিম্হি-কটং করোতু ভৰং, পুঞ্ঞং করোতু ভৰং, ইহ ভৰং ভুঞ্জতু, ইহ ভৰং নিসীদতু, উদ্দিসতু ভন্তে ভগৰা ভিক্খূনং পাতিমোক্খং, পেসনে-গচ্ছ ভণে গামং, অনুমতিযং - এৰং করোহি, পত্তকালে-কালো-যং তে মহাৰীর উপ্পজ্জ মাতুকুচ্ছিযং.
১১. সত্যরহেস্ৰেয্যাদী.
সত্তিযং অর হত্থে চ ক্রিযত্থা এয্যাদযো হোন্তি. ভৰং খলু রজ্জং করেয্য, ভৰং সত্তো অরহো.
১২. সম্ভাৰনে ৰা.
সম্ভাৰনে গম্যমানে ধাতুনা ৰুচ্চমানে চ এয্যাদযো হোন্তি ৰিভাসা. অপি পব্বতং সিরসা ভিন্দেয্য, ক্রিযাতিপত্তিযন্তু স্সাদী-অসনিযাপি হতো নাপতিস্সা, সম্ভাৰেমি সদ্দহামি অৰকপ্পেমি ভুঞ্জেয্য ভৰং ভুঞ্জিস্সতি ভৰং অভুঞ্জি ভৰং, ক্রিযাতিপত্তিযন্তু স্সাদী-সম্ভাৰেমি নাভুঞ্জিস্সা ভৰং.
১৩. মাযোগে ঈআআদী.
মা যোগে সতি ঈআদযো আআদযো চ ৰা হোন্তি. মা সু পুনপি এৰরূপমকাসি, মা ভৰং অগমা ৰনং, ৰাত্ৰেৰ? মা তে কামগুণে ভমস্সু চিত্তং, মা ত্ৰং করিস্সসি, মা ত্ৰং করেয্যাসি, অসককালত্থোযমারম্ভো, বুদ্ধো ভৰিস্সতীতি পদন্তরসম্বন্ধেনানাগতকালতা পতীযতে, এৰং কতো কটো স্ৰে ভৰিস্সতি, ভাৰি কিচ্চমাসীতি.
লুনাহি লুনাহিত্ৰেৰাযং লুনাতি, লুনস্সু লুনস্সুত্ৰেৰাযং লুনা-তীতি ত্ৰাদীনমেৰেতং মজ্ঝিমপুরিসেকৰচনানমাভিক্খঞ্ঞে দ্ৰিব্বৰচনং, ইদং ৰুত্তং হোতি ‘এৰ মেস তুরিতো অঞ্ঞেপি নিযোজেন্তোৰিয কিরিযং করোতী’তি, এৰং লুনাথ লুনাথত্ৰেৰাযং লুনাতি, লুনৰ্হো লুনৰ্হোত্ৰেৰাযং লুনাতি, তথা কালন্তরেসুপি লুনাহি লুনাহিত্ৰেৰাযং অলুনি, অলুনা, লুলাৰ, লুনিস্সতীতি, এৰং স্সুম্হি চ যোজনীযং, তথা সমুচ্চযেপি মঠমট, ৰিহারমটেত্ৰেৰাযমটতি, মঠমটস্সু, ৰিহারমটস্সুত্ৰেৰাযমটতি, ব্যাপারভেদে তুসামঞ্ঞৰচনস্সেৰ ব্যাপকত্তা অনুপ্পযোগো ভৰতি, ওদনং ভুঞ্জ, যাগুং পিৰ, ধানা খাদেত্ৰেৰায-মজ্ঝোহরতি.
১৪. পুব্বপরচ্ছক্কানমেকানেকেসু তুম্হাম্হসেসেসু দ্ৰে দ্ৰে মজ্ঝিমুত্তমপঠমা.
একানেকেসু তুম্হাম্হসদ্দৰচনীযেসু তদঞ্ঞসদ্দৰচনীযেসু চ কারকেসু পুব্বচ্ছক্কানং পরচ্ছক্কানং মজ্ঝিমুত্তমপঠমা দ্ৰে দ্ৰে হোন্তি যথাক্কমং ক্রিযত্থা, উত্তমসদ্দো-যং সভাৰতো ততিযদুকে রুল়্হো, ত্ৰং গচ্ছসি, তুম্হে গচ্ছথ, ত্ৰং গচ্ছসে, তুম্হে গচ্ছৰ্হে, অহং গচ্ছামি, মযং গচ্ছাম, অহং গচ্ছে, মযং গচ্ছাম্হে, সো গচ্ছতি, তে গচ্ছন্তি, সো গচ্ছতে, তে গচ্ছন্তে, সামত্থিযা লদ্ধত্তা অপ্পযুজ্জমানেসুপি তুম্হাম্হসেসেসু ভৰন্তি. গচ্ছসি, গচ্ছথ, গচ্ছসে, গচ্ছৰ্হে, গচ্ছামি, গচ্ছাম, গচ্ছে, গচ্ছাম্হে, গচ্ছতি, গচ্ছন্তি, গচ্ছতে, গচ্ছন্তে.
১৫. আঈস্সাদীস্ৰঞ ৰা.
আআদো ঈআদো স্সা আদো চ ক্রিযত্থস্স ৰা অঞ হোতি. ঞকারো-নুবন্ধো, অগমা, গমা, অগমী, গমী, অগমিস্সা, গমিস্সা.
১৬. অআদীস্ৰাহো ব্রূস্স.
ব্রূস্স আহো হোতি অআদীসু. আহ, আহু.
১৭. ভূস্স ৰুক.
অআদীসু ভূস্স ৰুক হোতি. ককারো-নুবন্ধো, উকারো উচ্চারণত্থো, বভূৰ.
১৮. পুব্বস্স অ.
অআদীসু দ্ৰিত্তে পুব্বস্স ভূস্স অ হোতি, বভূৰ.
১৯. উস্সংস্ৰাহা ৰা.
আহাদেসা পরস্স উস্স অংসুৰা হোতি. অহংসু, আহু.
২০. ত্যন্তীনং টটূ.
আহা পরেসং তিঅন্তীনং টটূ হোন্তি. টকারা সব্বাদেসত্থা, আহ, আহু, অতোযেৰ চ ঞাপকা তিঅন্তীসু চ ব্রূস্সা-হো.
২১. ঈআদো ৰচস্সোম.
ঈআদীসু ৰচস্স ওম হোতি. মকারো-নুবন্ধো, অৰোচ, ঈআদোতি কিং? অৰচা.
২২. দাস্স দং ৰা মিমেস্ৰদ্ৰিত্তে.
অদ্ৰিতে ৰত্তমানস্স দাস্স দং ৰা হোতি মিমেসু. দম্মি দেমি, দম্ম দেম, অদ্ৰিত্তেতি কিং? দদাধি দদাম.
২৩. করস্স সোস্স কুং.
করস্স সওকারস্স কুং ৰা হোতি মিমেসু. কুম্মি কুম্ম, করোমি করোম.
২৪. কা ঈআদীসু.
করস্স সওকারস্স কা হোতি ৰা ঈআদীসু. অকাসি অকরি, অকংসু অকরিংসু, অকা অকরা.
২৫. হাস্স, চাহঙ স্সেন.
করস্স সোস্স হাস্স চ আহঙ ৰা হোতি স্সেন সহ. কাহতি করিস্সতি, অকাহা অকরিস্সা, হাহতি হাযিস্সতি, অহাহা অহাযিস্সা.
২৬. লভৰসচ্ছিদভিদরুদানং চ্ছঙ.
লভাদীনং চ্ছঙ ৰা হোতি স্সেনসহ. অলচ্ছা অলভিস্সা, লচ্ছতি লভিস্সাতি, অৰচ্ছা অৰসিস্সা, ৰচ্ছতি ৰসিস্সতি, অচ্ছেচ্ছা অচ্ছিন্দিস্সা, ছেচ্ছতি ছিন্দিস্সতি, অভেচ্ছা অভিন্দিস্সা, ভেচ্ছতি ভিন্দিস্সতি, অরুচ্ছা অরোদিস্সা, রুচ্ছতি রোদিস্সতী, অঞ্ঞস্মিম্পি ছিদস্স ৰা চ্ছঙ যোগৰিভাগা, অচ্ছেচ্ছুং অচ্ছন্তিংসু, অঞ্ঞেসঞ্চ গচ্ছং গচ্ছিস্সং.
২৭. ভুজ মুচ ৰচ ৰিসানং ক্খঙ.
ভুজাদীনং ক্খঙ ৰা হোতি স্সেন সহ. অভোক্খা অভুঞ্জিস্সা, ভোক্খতি ভুঞ্জিস্সতি, অমোক্খা অমুঞ্চিস্সা, মোক্খতিমুঞ্চিস্সতি, অৰক্খা অৰচিস্সা, ৰক্খতি ৰচ্চিস্সতি, পাৰেক্খা পাৰিসিস্সা, পৰেক্খতি পৰিসিস্সতি, ৰিসস্সা-ঞ্ঞস্মিম্পি ৰা ক্খঙ যোগৰিভাগা পাৰেক্খি, পাৰিসি.
২৮. আঈআদীসু হরস্সা.
আআদো ঈআদো অ হরস্স আ হোতি ৰা. অহা অহরা, অহাসি অহরি.
২৯. গমিস্স.
আআদো ঈআদো অ গমিস্স আ হোতি ৰা. অগা অগমা, অগা অগমী.
৩০. ডংসস্স চ ছঙ.
ডংসস্স গমিস্স চ ছঙ ৰা হোতি আঈআদীসু. অডঞ্ছা অডংসা, অডঞ্ছি অডংসী, অগঞ্ছা অগচ্ছা, অগঞ্ছি অগচ্ছী.
৩১. হূস্স হেহেহিহোহি স্সত্যাদো.
হূস্স হেআদযো হোন্তি স্সত্যাদো. হেস্সতি, হেহিস্সতি, হোহিস্সতি.
৩২. ণানাসু রস্সো.
ক্ণাক্নাসু ক্রিযত্থস্স রস্সো হোতি. কিণাতি, ধুনাতি.
৩৩. আ ঈ ঞু ম্হা স্সা স্সম্হানং ৰা.
এসং ৰা রস্সো হোতি. গম গমা, গমি গমী, গমু গমূ, গমিম্হ গমিম্হা, গমিস্স গমিস্সা, গমিস্সম্হ গমিস্সম্হা.
৩৪. কুসরুহেহীস্স ছি.
কুসা রুহা চ পরস্স ঈস্স ছি ৰা হোতি. অক্কোচ্ছি অক্কোসি, অভিরুচ্ছি অভিরুহি.
৩৫. অ ঈ স্সাআদীনং ব্যঞ্জনস্সিঞ.
ক্রিযত্থা পরেসং অআদীনং ঈআদীনং স্সআদীনঞ্চ-ব্যঞ্জনস্স ইঞ হোতি ৰিভাসা. বভুৰিত্থ, অভৰিত্থা, অনুভৰিস্সা, অনুভৰিস্সতি অনুভোস্সতি হরিসতি হস্সতি, এতেসন্তি কিং? ভৰতি, ব্যঞ্জনস্সাতি কিং? বভূৰ.
৩৬. ব্রূতো তিস্সীঞ.
ব্রূতো পরস্স তিস্স ঈঞ ৰা হোতি. ব্রৰীতি, ব্রূতি.
৩৭. ক্যস্স.
ক্রিযত্থা পরস্স ক্যস্স ঈঞ ৰা হোতি. পচীযতি, পচ্চতি.
৩৮. এয্যাথ স্সে অ আ ঈথানং ও, অ, অং, ত্থ, ত্থো, ৰ্হোক.
এয্যাথাদীনং ওআদযো ৰা হোন্তি যথাক্কমং. তুম্হে ভৰেয্যাথো ভৰেয্যাথ, ত্ৰং অভৰিস্স অভৰিস্সে, অহং অভৰং অভৰ, সো অভৰিত্থ অভৰা, সো অভৰিত্থো, অভৰী, তুম্হে ভৰথৰ্হো ভৰথ, আসহচরিতোৰ অকারো গয্হতে, থো পন-ন্তে নিদ্দেসা ত্ৰাদিসম্বন্ধীযেৰ, তস্সেৰ ৰা নিস্সিতত্তা, নিস্সযকরণম্পি হি সুত্তকারাচিণ্ণং.
৩৯. উংস্সিং স্ৰংসু.
উমীচ্চস্স ইংসু অংসু ৰা হোন্তি. অগমিংসু, অগমংসু, অগমুং.
৪০. এওত্তা সুং.
এআদেসতো ওআদেসতো চ পরস্স উমিচ্চস্স সুং ৰা হোতি. নেসুং, নযিংসু, অস্সোসুং, অস্সুং, আদেসত্তাখ্যাপনত্থংত্তগ্গহণং.
৪১. হূতো রেসুং.
হূতো পরস্স উমিচ্চস্স রেসুং ৰা হোতি. অহেসুং, অহৰুং.
৪২. ওস্স অ ই ত্থ ত্থো.
ওস্স অআদযো ৰা হোন্তি. ত্ৰং অভৰ, অভৰি, অভৰিত্থ, অভৰিত্থো অভৰো.
৪৩. সি.
ওস্স সি ৰা হোতি. অহোসি ত্ৰং অহুৰো.
৪৪. দীঘা ঈস্স.
দীঘতো পরস্স ঈস্স সি ৰা হোতি. অকাসি অকা, অদাসি অদা.
৪৫. ম্হাত্থানমুঞ.
ম্হাত্থানম্হঞ ৰা হোতি. অগম্হম্হা অগমিম্হা, অগমুত্থ অগমিত্থ.
৪৬. ইংস্স চ সিঞ.
ইমিচ্চস্স সিঞ ৰা তোতি ম্হাত্থানঞ্চ বহুলং. অকাসিং অকরিং, অকাসিম্হা অকরিম্হা অকাসিত্থ অকরিত্থ.
৪৭. এয্যুংস্সুং.
এয্যুমিচ্চস্স ঞং ৰা হোতি. গচ্ছুং গচ্ছেয্যুং.
৪৮. হিস্স-তো লোপো.
অতো পরস্স হিস্স লোপো ৰা হোতি. গচ্ছ গচ্ছাহি, অতোতি কিং? করোহি.
৪৯. ক্যস্স স্সে.
ক্যস্স ৰা লোপো হোতি স্সে. অন্ৰভৰিস্সা অন্ৰভূযিস্সা, অনুভৰিস্সতি অনুছূযিস্সতি.
৫০. অত্থিতেয্যাদিচ্ছন্নং স সু স সথ সং সাম.
অস=ভুৰিচ্চস্মা পরেসং এয্যাদিচ্ছন্নং সাদযো হোন্তি যথাক্কমং. অস্স, অস্সু, অস্স, অস্সথ, অস্সং, অস্সাম.
৫১. আদিদ্ৰিন্নমিযাইযুং.
অত্থিতেয্যাদিচ্ছন্নং আদিভূতানং দ্ৰিন্নং ইযা ইযুং হোন্তি যথাক্কমং. সিযা, সিযুং.
৫২. তস্স থো.
অত্থিতো পরস্স তকারস্স থো হোতি. অত্থি, অত্থু.
৫৩. সিহিস্ৰট.
অত্থিস্স অট হোতি সিহিসু, টো সব্বাদেসত্থো. অসি অহি.
৫৪. মিমানং ৰা ম্হিম্হা চ.
অত্থিস্মা পরেসং মিমানং ম্হিম্হা ৰা হোন্তি, তংসন্নিযোগেনঅত্থিস্স অট চ. অম্হি অস্মি, অম্হ অস্ম.
৫৫. এসু সি.
এসু মিমেসু অত্থিস্স সকারো হোতি. অস্মি অস্ম, পররূপবাধনত্থং.
৫৬. ঈআদো দীঘো.
অত্থিস্স দীঘো হোতি ঈআদিম্হি. আসি, আসুং, আসি, আসিত্থ, আসিং, আসিং ম্হা.
৫৭. হিমিমেস্ৰস্স.
অকারস্স দীঘো হোতি হিমিমেসু. পচাহি, পচামি, পচাম, মুয্হামি.
৫৮. সকা ণাস্স খ ঈআদো.
সকস্মা ক্ণাস্সখোহোতি ঈআদীসু. অসক্খি, অসক্খিংসু.
৫৯. স্সে ৰা.
সকস্মা ক্ণস্সখো ৰা হোতি স্সে. সক্খিস্সা সক্কুণিস্সা, সক্খিস্সতি, সক্কুণিস্সতি.
৬০. তেসু সুতো ক্ণোক্ণানং রোট.
তেসু ঈআদিস্সেসু সুতো পরেসং ক্ণোক্ণানং রোট ৰা হোতি. অস্সোসি অসুণি, অস্সোস্সা অসুণিস্সা, সোস্সতি সুণিস্সতি.
৬১. ঞাস্স সনাস্স নাযো তিম্হি. সনাস্স ঞাস্স নাযো ৰা হোতি তিম্হি. নাযতি, জানাতি.
৬২. ঞাম্হি জং.
ঞাদেসে সনাস্স ঞাস্স জং (ৰা) হোতি. জঞ্ঞা (জানেয্য).
৬৩. এয্যাস্সিযাঞা ৰা.
ঞাতো এয্যাস্স ইযাঞা হোন্তি ৰা. জানিযা, জঞ্ঞা জানেয্য.
৬৪. ঈস্সত্যাদীসু ক্নালোপো.
ঈআদো স্সত্যাদো চ ঞাতো ক্নালোপো ৰা হোতি. অঞ্ঞাসি অজানি, ঞস্সতি জানিস্সতি.
৬৫. স্সস্স হি কম্মে.
ঞাতো পরস্স স্সস্স হি ৰা হোতি কম্মে. পঞ্ঞাযিহিতি পঞ্ঞাযিস্সতি.
৬৬. এতিস্মা.
এতিস্মা পরস্স স্সস্স হি হোতি ৰা. এহিতি এস্সতি.
৬৭. হনা ছখা.
হনা স্সস্স ছখা ৰা হোন্তি. হঞ্ছামি হনিস্সামি, পটিহঙ্খামি পটিহনিস্সামি.
৬৮. হাতো হ.
হাতো পরস্স স্সস্স হ হোতি ৰা. হাহতি জহিস্সতি.
৬৯. দক্খ খ হেহি হোহীহি লোপো.
দক্খাদীহি আদেসেহি পরস্স স্সস্স লোপো ৰা হোতি. দক্খতি দক্খিস্সতি, সক্খতি সক্খিস্সতি, হেহিতি হেহিস্সতিহোহিতি হোহিস্সতি.
৭০. কযিরেয্যস্সেয্যুমাদীনং.
কযিরা পরস্স এয্যুমাদীনং এয্যস্স লোপো হোতি. কযিরুং, কযিরাসি, কযিরাথ, কহিরামি, কযিরাম.
৭১. টা.
কযিরা পরস্স এয্যস্স টা হোতি. সো কযিরা.
৭২. এথস্সা.
কযিরা পরস্স এথস্স আ হোতি. কযিরাথ.
৭৩. লভা ইং ঈনং থং থা ৰা.
লভস্মা ইংঈইচ্চেসং থংথা হোন্তি ৰা. অলত্থং অলভিং, অলত্থ অলভি.