৩. পকিণ্ণকসঙ্গহঅনুদীপনা

১২৯. পকিণ্ণকসঙ্গহে. উভিন্নং চিত্ত চেতসিকানং. ‘‘তেপঞ্ঞাসা’’তি তেপঞ্ঞাসৰিধা. ‘‘ভাৰো’’তি ৰিজ্জমানকিরিযা. যো লক্খণ রসাদীসু লক্খণন্তি ৰুচ্চতি. তেনাহ ‘‘ধম্মানং’’তিআদিং. পৰত্তোতি পাঠসেস পদং. এতেন ‘ৰেদনা ভেদেন চিত্তচেতসিকানং সঙ্গহো’তিআদীসুপি ৰেদনা ভেদেন পৰত্তো চিত্তচেতসিকানং সঙ্গহোতিআদিনা সম্বন্ধং দস্সেতি. ‘‘ৰচনত্থো দস্সিতো’’তি, কথং দস্সিতোতি আহ ‘‘ৰেদনা ভেদেন চিত্তচেতসিকানং সঙ্গহো’’তিআদি. ‘‘তেসং দানি যথারহং’’তি এত্থ ‘‘তেসং’’তি চিত্তচেতসিকানং, সঙ্গহো নামাতি সম্বন্ধো. এতেন অযং সঙ্গহো চিত্ত চেতসিকানং এৰ সঙ্গহোতি সিদ্ধং হোতি. ৰেদনা হেতুতো. ল. লম্বণৰত্থুতো সঙ্গহো নামাতি সম্বন্ধো. এতেন উপরি ৰেদনা সঙ্গহোতিআদীসু ৰেদনাতো সঙ্গহো ৰেদনা সঙ্গহো. ল. ৰত্থুতো সঙ্গহো ৰত্থু সঙ্গহোতি সিদ্ধং হোতি, ৰেদনাতোতিআদীসু চ ৰেদনা ভেদতোতিআদি অত্থতো সিদ্ধং হোতি. এৰং ছন্নং পকিণ্ণকসঙ্গহানং ৰচনত্থো দস্সিতো. তেনাহ ‘‘ৰেদনা ভেদেনা’’তিআদিং. আদিনা দস্সিতোতি সম্বন্ধো. ‘‘সঙ্গহো নাম নিয্যতে’’তি ৰুত্তত্তা ‘‘নীতো নাম অত্থী’’তি ৰুত্তং. ‘‘নিয্যতে’’তি চ পৰত্তীযতেতি অত্থো. ননু তেসং ‘‘সঙ্গহো নাম নিয্যতে’’তি ৰুত্তত্তা দ্ৰীহি চিত্ত চেতসিকেহি এৰ অযং সঙ্গহো নেতব্বোতি. ন. চিত্তেন নীতে চেতসিকেহি ৰিসুং নেতব্ব কিচ্চস্স অভাৰতোতি দস্সেতুং ‘‘চিত্তে পন সিদ্ধে’’তিআদি ৰুত্তং.

১৩০. ৰেদনা সঙ্গহে. ৰেদনা ভেদং নিস্সায ইমস্স সঙ্গহস্স পৰত্তত্তা ‘‘নিস্সয ধম্ম পরিগ্গহত্থ’’ন্তি ৰুত্তং. ‘‘সংযুত্তকে’’তি ৰেদনা সংযুত্তকে. ‘‘আরম্মণং অনুভোন্তী’’তি আরম্মণ রসং অনুভোন্তি. ‘‘তে’’তি তেজনা. ‘‘তং’’তি তং আরম্মণং. ‘‘সাততো’’তি সুখাকারতো. ‘‘অস্সাততো’’তি দুক্খা কারতো. ততো অঞ্ঞোপকারো নত্থি, তস্মা ৰেদনা অনুভৰন লক্খণেন তিৰিধা এৰ হোতীতি যোজনা. ‘‘দ্ৰে’’তি দ্ৰে ৰেদনাযো. উপেক্খং সুখে সঙ্গহেত্ৰা সুখদুক্খৰসেন ৰা দ্ৰে ৰেদনা ৰুত্তাতি যোজনা. ‘‘সন্তস্মিং এসা পণীতে সুখে’’তি ঝানসম্পযুত্তং অদুক্খম সুখং সন্ধায ৰুত্তং. পঞ্চ ভেদাদীসু ৰিত্থারো ৰেদনা সংযুত্তে গহেতব্বো. ৰেদযিতন্তি চ ৰেদনাতি চ অত্থতো একং. ‘‘সব্বং তং দুক্খস্মিং’’তি সব্বং তং ৰেদযিতং দুক্খস্মিং এৰ পৰিট্ঠং হোতি. সঙ্খার দুক্খতং আনন্দ মযা সন্ধায ভাসিতং সঙ্খার ৰিপরিণামতঞ্চ, যং কিঞ্চি ৰেদযিতং, সব্বং তং দুক্খস্মিংতি পাল়ি. ‘‘ইন্দ্রিযভেদৰসেনা’’তি সোমনস্স সহগতং, উপেক্খাসহগতং, দোমনস্স সহগতং, সুখসহগতং, দুক্খ সহগতন্তি এৰং ইন্দ্রিয ভেদৰসেন. ‘‘যেসু ধম্মেসূ’’তি সম্পযুত্ত ধম্মেসু. ‘‘তেসং’’তি সম্পযুত্ত ধম্মানং. তত্থ সুখসম্পযুত্তা ধম্মা কাযিক সুখ সম্পযুত্ত চেতসিক সুখ সম্পযুত্ত ৰসেন দুৰিধা. এৰং ইস্সরট্ঠানভূতানং সম্পযুত্ত ধম্মানং দুৰিধত্তা অনুভৰন ভেদে তীসু ৰেদনাসু একং সুখ ৰেদনং দ্ৰিধা ভিন্দিত্ৰা সুখিন্দ্রিযং সোমনস্সিন্দ্রিযন্তি ৰুত্তং. দুক্খসম্পযুত্ত ধম্মেসুপি এসেৰনযো. ‘‘অপি চা’’তি কিঞ্চি ৰত্তব্বং অত্থীতি অত্থো. ‘‘তেপী’’তি উপেক্খা সম্পযুত্তাপি ধম্মা. চক্খাদি পসাদকাযা নাম চক্খু সোত ঘান জিৰ্হা পসাদকাযা. তেসু নিস্সিতা নাম চক্খু ৰিঞ্ঞাণ চিত্তুপ্পাদাদযো. ‘‘সব্ভাৰা’’তি সন্তভাৰতো সংৰিজ্জমান ভাৰতো দুৰিধা হোন্তীতি যোজনা. ‘‘এক রসত্তা’’তি মজ্ঝত্তভাৰেন একরসত্তা. ‘‘ইতরানী’’তি সোমনস্স দোমনস্স উপেক্খিন্দ্রিযানি. সেসমেত্থ সুৰিঞ্ঞেয্যং.

১৩১. হেতুসঙ্গহে. ‘‘সুপ্পতিট্ঠিতভাৰসাধনং’’তি সুট্ঠু পতিট্ঠহন্তীতি সুপ্পতিট্ঠিতা. সুপ্পতিট্ঠিত ভাৰসাধনং হেতু কিচ্চং নামাতি যোজনা. ‘‘ইমেপি ধম্মা’’তি ইমেপি ছ হেতু ধম্মা. ‘‘তত্থা’’তি তেসু আরম্মণেসু, সাধেন্তি. তস্মা সুপ্পতিট্ঠিত ভাৰসাধনং হেতুকিচ্চং নামাতি ৰুত্তং. ‘‘অপরে পনা’’তি পট্ঠানট্ঠ কথাযং আগতো রেৰতত্থের ৰাদো. ‘‘ধম্মানং কুসলাদি ভাৰসাধনং’’তি সহজাতধম্মানং কুসলভাৰসাধনং অকুসলভাৰসাধনং অব্যাকতভাৰসাধনং. ‘‘এৰং সন্তে’’তিআদি তং ৰাদং পটিক্খিপন্তানং পটিক্খেপৰচনং. ‘‘যেস’’ন্তি মোহমূল চিত্ত দ্ৰযে মোহো চ অহেতুক চিত্তুপ্পাদ রূপ নিব্বানানি চ. ‘‘ন সম্পজ্জেয্যা’’তি সহজাত হেতুনো অভাৰা তস্স মোহস্স অকুসল ভাৰো, ইতরে সঞ্চ অব্যাকত ভাৰো ন সম্পজ্জেয্য. ইদং ৰুত্তং হোতি. হেতু নাম সহজাত ধম্মানং কুসলাদিভাৰং সাধেতীতি ৰুত্তং. এৰং সতি, সো মোহো সম্পযুত্ত ধম্মানং অকুসল ভাৰং সাধেয্য. অত্তনো পন অকুসল ভাৰং সাধেন্তো সহজাতো অঞ্ঞো হেতু নত্থি. তস্মা তস্স অকুসলভাৰো ন সম্পজ্জেয্য. তথা অহেতুক চিত্তুপ্পাদ রূপ নিব্বানানঞ্চ অব্যাকতভাৰং সাধেন্তো কোচি সহজাতো হেতু নাম নত্থীতি তেসম্পি অব্যাকত ভাৰো ন সম্পজ্জেয্য. ন চ ন সম্পজ্জতি. তস্মা সো থেরৰাদো ন যুত্তোতি. এত্থ সিযা. সোচ মোহো অত্তনো ধম্মতায অকুসলো হোতি. তানি চ অহেতুক চিত্তুপ্পাদরূপ নিব্বানানি অত্তনো ধম্মতায অব্যাকতানি হোন্তীতি. এৰং সন্তে, যথা তে ধম্মা. তথা অঞ্ঞেপি ধম্মা অত্তনো ধম্মতায এৰ কুসলা কুসলা ব্যাকতা ভৰিস্সন্তি. ন চেত্থ কারণং অত্থি, যেনকারণেন তে এৰ ধম্মা অত্তনো ধম্মতায অকুসলা ব্যাকতা হোন্তি. অঞ্ঞে পন ধম্মা অত্তনো ধম্মতায কুসলা কুসলা ব্যাকতা ন হোন্তি, হেতূহি এৰ হোন্তীতি. তস্মা তেসং সব্বেসম্পি কুসলাদি ভাৰত্থায হেতূহি পযোজনং নত্থি. তস্মা সো থেরৰাদো ন যুত্তো যেৰাতি. ন কেৰলঞ্চ তস্মিং থেরৰাদে এত্তকো দোসো অত্থি. অথ খো অঞ্ঞোপি দোসো অত্থীতি দস্সেতুং ‘‘যানি চা’’তিআদিমাহ. তত্থাযং অধিপ্পাযো. সচে ধম্মানং কুসলাদি ভাৰো সহজাত হেতুপ্পটিবদ্ধো সিযা. এৰং সতি, হেতু পচ্চযে কুসল হেতুতো লদ্ধ পচ্চযানি রূপানি কুসলানি ভৰেয্যুং. অকুসল হেতুতো লদ্ধ পচ্চযানি রূপানি অকুসলানি ভৰেয্যুং. ন চ ভৰন্তি. তস্মা সো ৰাদো অযুত্তো যেৰাতি. ইদানি পুন তং থেরৰাদং পগ্গহেতুং ‘‘যথাপনা’’তিআদিমাহ. ‘‘ধম্মেসূ’’তি চতুস্সচ্চ ধম্মেসু. মুয্হনকিরিযা নাম অন্ধকার কিরিযা. ধম্মচ্ছন্দো নাম দানং দাতুকামো, সীলং পূরেতুকামো, ভাৰনং ভাৰেতুকামো ইচ্চাদিনা পৰত্তো ছন্দো. ‘‘অক্খন্তী’’তি অক্খমনং, অরোচনং, অমনাপো. পাপ ধম্ম পাপা রম্মণ ৰিরোধো নাম কামরাগট্ঠানীযেহি সত্তৰিধ মেথুন ধম্মাদীহি পাপ ধম্মেহি চেৰ পঞ্চকামগুণা রম্মণে হি চ চিত্তস্স ৰিরোধো, জেগুচ্ছো পটিকূলো. মুয্হনকিরিযা পন একন্ত অকুসল জাতিকা এৰ হোতি. এত্তাৰতা মোহমূল চিত্ত দ্ৰযে মোহো অত্তনো ধম্মতায অকুসলো হোতীতি ইমমত্থং পতিট্ঠাপেতি. ‘‘এৰং সন্তে’’তিআদিকং তত্থ দোসারোপনং ৰিধমতি. ইদানি অহেতুক চিত্তুপ্পাদ রূপ নিব্বানানি অত্তনো ধম্মতায অব্যাকতানি হোন্তীতি ইমমত্থং পতিট্ঠাপেতুং ‘‘যোচ ধম্মো’’তিআদিমাহ. ‘‘এত্তকমেৰা’’তি অঞ্ঞং দুক্কর কারণং নত্থীতি অধিপ্পাযো. ‘‘অহেতুক চিত্তানং’’তি অহেতুক চিত্তুপ্পাদানং. অত্তনো ধম্মতায এৰ সিদ্ধো. এত্তাৰতা-অহেতুক. ল. নিব্বানানি অত্তনো ধম্মতায অব্যাকতানি হোন্তী-তি ইমমত্থং পতিট্ঠাপেতি. ‘‘এৰং সন্তে’’তিআদি তত্থ দোসারোপনং অপনেতি. ইদানি সব্বোপি মোহো অত্তনো ধম্মতায অকুসল ভাৰেঠত্ৰা অঞ্ঞেসং ইচ্ছা নাম অত্থি, অক্খন্তি নাম অত্থীতি এৰং ৰুত্তানং ইচ্ছা অক্খন্তি ধম্মানম্পি অকুসল ভাৰং সাধেতীতি দস্সেতুং ‘‘তত্থ মোহো’’তিআদিমাহ. ‘‘মুয্হন নিস্সন্দানি এৰা’’তি মুয্হনকিরিযায নিস্সন্দপ্ফলানি এৰ. ন কেৰলং সো লোভাদীনং অকুসলভাৰং সাধেতি, অথ খো অলোভাদীনম্পি কুসলভাৰং সো এৰ সাধেতীতি দস্সেতুং ‘‘অলোভাদীনঞ্চা’’তিআদি ৰুত্তং. ‘‘অৰিজ্জানুসযেন সহেৰ সিদ্ধো’’তি তানি সত্তসন্তানে অৰিজ্জানুসযে অপ্পহীনে কুসলানি হোন্তি. পহীনে কিরিযানি হোন্তীতি অধিপ্পাযো. ইদানি লোভ দোসানং অলোভাদীনঞ্চ হেতু কিচ্চং দস্সেতুং ‘‘তানি পন লোভাদীনী’’তিআদি ৰুত্তং. রজ্জন দুস্সনানং নিস্সন্দানি রজ্জনাদিনিস্সন্দানি. ‘‘দিট্ঠি মানাদীনী’’তি দিট্ঠি মান ইস্সা মচ্ছরিযাদীনি. অরজ্জন অদুস্সন অমুয্হনানং নিস্সন্দানি অরজ্জনাদি নিস্সন্দানি. ‘‘সদ্ধাদীনী’’তি সদ্ধা সতি হিরি ওত্তপ্পাদীনি. ‘‘হেতুমুখেনপী’’তি অহেতুক চিত্তুপ্পাদ রূপ নিব্বানানং অব্যাকতভাৰো অত্তনো ধম্মতায সিদ্ধোতি ৰুত্তো. সহেতুক ৰিপাক ক্রিযানং অব্যাকত ভাৰো পন অত্তনো ধম্মতায সিদ্ধোতিপি সহজাত হেতূনং হেতু কিচ্চেন সিদ্ধোতিপি ৰত্তুং ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো. ৰিভাৰ নিপাঠে. ‘‘মগ্গিতব্বো’’তি গৰেসিতব্বো. অথ তেসং কুসলাদি ভাৰো সেসসম্পযুত্ত হেতুপ্পটি বদ্ধো সিযাতি যোজনা. ‘‘অপ্পটি বদ্ধো’’তি হেতুনা অপ্পটি বদ্ধো. ‘‘কুসলাদিভাৰো’’তি কুসলাদিভাৰো সিযা. ‘‘সো’’তি কুসলাদিভাৰো. ‘‘অহেতুকানং’’তি অহেতুক চিত্তুপ্পাদ রূপ নিব্বানানং. ইদানি ‘যানি চ লদ্ধহেতু পচ্চযানী’তিআদি ৰচনং পটিক্খিপন্তো ‘‘যথাচা’’তিআদিমাহ. ‘‘রূপারূপ ধম্মেসূ’’তি নিদ্ধারণে ভুম্ম ৰচনং. ‘‘অরূপ ধম্মেসু এৰা’’তি নিদ্ধারণীযং. ন রূপ ধম্মেসু ফরন্তি. এৰং সতি, কস্মা তে রূপ ধম্মা ঝানপচ্চযুপ্পন্নেসু ৰুত্তাতি আহ ‘‘তে পনা’’তিআদিং. সেসমেত্থ সুৰিঞ্ঞেয্যং. ‘‘তং পন তেসং’’তি তেসং হংসাদীনং তং ৰণ্ণৰিসেসং. ‘‘যোনিযো’’তি মাতাপিতু জাতিযো. ‘‘অব্যাকতানং পনাতি সব্বং’’তি অব্যাকতানং পন অব্যাকতভাৰো নিরনুসয সন্তানপ্পটি বদ্ধো, কম্মপ্পটি বদ্ধো, অৰিপাকভাৰপ্পটি বদ্ধো চাতি দট্ঠব্বন্তি ইদং সব্বং. ‘‘ৰুত্ত পক্খেপততি যেৰা’’তি তস্মিং পক্খে অন্তোগধমেৰাতি অধিপ্পাযো.

১৩২. কিচ্চসঙ্গহে. তস্মিং পরিক্খীণেতি সম্বন্ধো. ‘‘কম্মস্সা’’তি কম্মন্তরস্স. চুতস্স সত্তস্স অভিনিব্বত্তীতি সম্বন্ধো. ‘‘ভৰন্তরাদিপ্পটি সন্ধান ৰসেনা’’তি ভৰন্তরস্স আদিকোটিযা পটিসন্ধান ৰসেন. ভৰসন্তানস্স পৰত্তীতি সম্বন্ধো. কথং পৰত্তীতি আহ ‘‘যাৰ তং কম্মং’’তিআদিং. ‘‘অৰিচ্ছেদপ্পৰত্তি পচ্চযঙ্গভাৰেনা’’তি অৰিচ্ছেদপ্পৰত্তিযা পধান পচ্চয সঙ্খাতেন অঙ্গভাৰেন. এতেন ভৰঙ্গপদে অঙ্গসদ্দস্স অত্থং ৰদতি. তেনাহ ‘‘তস্সহী’’তিআদিং. ‘‘তস্সা’’তি ভৰঙ্গস্স. আৰজ্জনং আৰট্টনন্তি একো ৰচনত্থো. তং ৰা আৰজ্জেতীতি একো. ‘‘তং’’তি চিত্ত সন্তানং. আৰট্টতি ৰা তং এত্থাতি একো. আৰট্টতি ৰা তং এতেনাতি একো. ‘‘তং’’তি চিত্ত সন্তানং. আৰজ্জেতি ৰাতি একো. ‘‘ৰোট্ঠব্বনং’’তি ৰি-অৰ-ঠপনংতি পদচ্ছেদো. ৰিভাৰনি ৰিচারণাযং. ‘‘একাৰজ্জন পরিকম্ম চিত্ততো’’তি মগ্গেন ৰা অভিঞ্ঞায ৰা একং সমানং আৰজ্জনং অস্সাতি ৰিগ্গহো. তস্সং ৰীথিযং ‘আৰজ্জনং, পরিকম্মং, উপচারো, অনুলোমং, গোত্রভূ,তি এত্থ পরিকম্ম জৰনচিত্তং ইধ পরিকম্ম চিত্তন্তি ৰুত্তং. ‘‘তানী’’তি মগ্গা ভিঞ্ঞাজৰনানি. ‘‘তত্থা’’তি তস্মিং ৰিভাৰনি পাঠে. ‘‘দীঘং অদ্ধানং’’তি সকলরত্তিযং ৰা সকল দিৰসং ৰা নিদ্দোক্কমন ৰসেন দীঘং কালং. সেসমেত্থ সুৰিঞ্ঞেয্যং. ‘‘পটিসন্ধিযাঠানং’’তি পটিসন্ধিকিচ্চস্স ঠানং. কালোহি নাম ৰিসুং চিত্তস্স আরম্মণ ভূতো একো পঞ্ঞত্তি ধম্মোতি এতেন কালো নাম সভাৰতো অৰিজ্জমানত্তা কথং কিচ্চানং পৰত্তিট্ঠানং নাম সক্কা ভৰিতুন্তি ইমং আসঙ্কং ৰিসোধেতি. ‘‘ইতরথা’’তি তথা অগ্গহেত্ৰা অঞ্ঞথা কিচ্চট্ঠানানং অভেদে গহিতে সতীতি অত্থো. ‘‘সযং সোমনস্স যুত্তংপী’’তি কদাচি সযং সোমনস্স যুত্তংপি. ‘‘তং’’তি সোমনস্স সন্তীরণং. ‘‘লদ্ধপচ্চয ভাৰেনা’’তি লদ্ধঅনন্তর পচ্চযভাৰেন. ‘‘আসেৰন ভাৰ রহিতং পী’’তি আসেৰন গুণ রহিতম্পি. তঞ্হি আসেৰন পচ্চযে পচ্চযোপি ন হোতি, পচ্চযুপ্পন্নম্পি ন হোতীতি. ‘‘পরিকম্ম ভাৰনা বলেন চ পৰত্তত্তা’’তি ইদং ফলসমাপত্তি ৰীথিযং ফলজৰনেসু পাকটং. সেসমেত্থসুবোধমেৰ.

১৩৩. দ্ৰারসঙ্গহে. ‘‘আদাসপট্টমযো’’তি আদাসপট্টেন পকতো. ‘‘দ্ৰে এৰা’’তি দ্ৰে এৰ দ্ৰারানি. ‘‘দ্ৰার সদিসত্তা’’তি নগর দ্ৰার সদিসত্তা. ‘‘কম্মৰিসেস মহাভূত ৰিসেস সিদ্ধেনা’’তি এত্থ কম্মৰিসেসেন চ মহাভূত ৰিসেসেন চ সিদ্ধোতি ৰিগ্গহো. আৰজ্জনাদীনি চ ৰীথি চিত্তানি গণ্হন্তি. ‘‘যম্হী’’তি যস্মিং চক্খুম্হি. তদেৰ চক্খু চক্খুদ্ৰারং নামাতি সম্বন্ধো. ‘‘তেসং দ্ৰিন্নং’’তি রূপ নিমিত্তানঞ্চ আৰজ্জনাদি ৰীথিচিত্তানঞ্চ. ‘‘ৰিসয ৰিসযী ভাৰূপগমনস্সা’’তি এত্থ রূপ নিমিত্তানং ৰিসযভাৰস্স উপগমনং নাম চক্খু মণ্ডে আপাতাগমনং ৰুচ্চতি. আৰজ্জনাদীনং ৰিসযী ভাৰস্স উপগমনং নাম তেসং নিমিত্তানং আরম্মণ করণং ৰুচ্চতি. ‘‘মুখপ্পথভূতত্তা’’তি মুখমগ্গভূতত্তা. এৰং দ্ৰার সদ্দস্স করণ সাধনযুত্তিং দস্সেত্ৰা ইদানি অধিকরণ সাধন যুত্তিং দস্সেতি ‘‘অথৰা’’তিআদিনা. ‘‘রূপানং’’তি রূপ নিমিত্তানং. ‘‘চক্খুমেৰ চক্খু দ্ৰার’’ন্তি এতেন চক্খুমেৰ দ্ৰারং চক্খু দ্ৰারন্তি অৰধারণ সমাসং দস্সেতি. ‘‘কারণং ৰুত্তমেৰা’’তি হেট্ঠা চিত্তসঙ্গহে মনোদ্ৰারাৰজ্জনপদে ৰুত্তমেৰ. সব্বং একূন নৰুতিৰিধং চিত্তং মনোদ্ৰারমেৰ নাম হোতি. তথাহি ৰুত্তং অট্ঠসালিনিযং অযং নামমনো মনোদ্ৰারং নাম ন হোতীতি ন ৰত্তব্বোতি. ‘‘উপপত্তি দ্ৰারমেৰা’’তি উপপত্তিভৰ পরিযাপন্নং কম্মজদ্ৰারমেৰ. ‘‘ইধ চা’’তি ইমস্মিং সঙ্গহগন্থে চ. যঞ্চ সাধক ৰচনন্তি সম্বন্ধো. ‘‘তত্থা’’তি ৰিভাৰনিযং. ‘‘তত্থেৰ তং যুত্তং’’তি তস্মিং পাল়িপ্পদেসে এৰ তং সাধক ৰচনং যুত্তং. ইতরে দ্ৰে পচ্চযাতি সম্বন্ধো. ‘‘মনঞ্চাতি এত্থা’’তি মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৰিঞ্ঞাণংতি ৰাক্যে মনঞ্চাতিপদে. তত্থ পন জৰন মনোৰিঞ্ঞাণস্স উপ্পত্তিযা চতূসু পচ্চযেসু মনঞ্চাতি এত্থ দ্ৰারভূতং ভৰঙ্গমনো চ আৰজ্জন মনো চাতি দ্ৰে পচ্চযা লব্ভন্তি. ধম্মে চাতি পদে ধম্মারম্মণ সঙ্খাতো একো পচ্চযো লব্ভতি. চ সদ্দেন মনোৰিঞ্ঞাণ সম্পযুত্তক্খন্ধা গয্হন্তি. এৰং চত্তারো পচ্চযা হোন্তি. ‘‘এত্থ চা’’তি ইমস্মিং অট্ঠকথা ৰচনে. ‘‘সন্নিহিত পচ্চযানং এৰ তত্থ অধিপ্পেতত্তা’’তি পটিচ্চ সদ্দসামত্থিযেন আসন্নে ধরমানপচ্চযানং এৰ তস্মিং পাল়িৰাক্যে অধিপ্পেতত্তা. ‘‘দ্ৰারভাৰারহস্সা’’তি ৰিসয ৰিসযীনং ৰুত্ত নযেন পৰত্তি মুখভাৰারহস্স. এতেন আরম্মণানি আপাতং আগচ্ছন্তু ৰা, মাৰা, ৰীথি চিত্তানি পৰত্তন্তুৰা, মাৰা, অপ্পমাণং. পভস্সরপ্পসন্নভাৰেন দ্ৰারভাৰা রহতা এৰ পমাণন্তি দীপেতি. ‘‘নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং’’তি সন্নিট্ঠানং এত্থ গন্তব্বং. দ্ৰারৰিকার মূলকানি তাদিসানি কিচ্চানি যেসং তানি তং কিচ্চৰন্তানি. ‘‘কম্মৰসেন সিজ্ঝন্তী’’তি সত্তসন্তানে পৰত্তন্তীতি অধিপ্পাযো. তং কিচ্চৰন্তানি চিত্তানি. ৰিভাৰনি পাঠে ‘‘মনোদ্ৰার সঙ্খাত ভৰঙ্গতো’’তি মনোদ্ৰার সঙ্খাত ভৰঙ্গ ভাৰতো চ. ‘‘আরম্মণন্তরগ্গহণৰসেন অপ্পৰত্তিতো’’তি পটিসন্ধি চিত্তেন যথা গহিতং কম্মকম্মনিমিত্তাদিকং আরম্মণং মুঞ্চিত্ৰা পৰত্তিকালে ছসু দ্ৰারেসু আপাতাগতস্স আরম্মণন্তরস্স গহণ ৰসেন অপ্পৰত্তিতো চ. হেট্ঠাপি পঞ্চদ্ৰারা ৰজ্জন চক্খু ৰিঞ্ঞাণ সম্পটিচ্ছন সন্তীরণ ৰোট্ঠব্বন কামাৰচরজৰন তদা রম্মণ ৰসেনাতিআদিনা কিচ্চসীসেনেৰ. ল. ৰুত্তো. এত্থহি আৰজ্জন সম্পটিচ্ছনাদীনি কিচ্চ ৰিসেসানং নামানি হোন্তি. ‘‘চে’’তি চে ৰদেয্য. ‘‘না’’তি ন ৰত্তব্বং. ‘‘তথা অস্সুতত্তা’’তি একূন ৰীসতি দ্ৰার ৰিমুত্তানীতি চ, ছ দ্ৰারিকানি চেৰ দ্ৰার ৰিমুত্তানীতি চ, মহগ্গত ৰিপাকানি দ্ৰার ৰিমুত্তানে ৰাতি চ, সুতং. ন পন দ্ৰারিক ৰিমুত্তানীতি সুতং.

১৩৪. আরম্মণ সঙ্গহে. ‘‘দুব্বল পুরিসেনা’’তি গেলঞ্ঞাভিভূতত্তা ৰা জরাভিভূতত্তা ৰা দণ্ডেন ৰা রজ্জুকেন ৰা ৰিনা উট্ঠাতুম্পি পতিট্ঠাতুম্পি অপরাপরং গন্তুম্পি অসক্কোন্তেন দুব্বল পুরিসেন দণ্ডকং ৰা রজ্জুকং ৰা আলম্বিযতি. আলম্বিত্ৰা উট্ঠাতি. পতিট্ঠাতি. অপরাপরং গচ্ছতি. এৰমেৰ. অমুঞ্চ মানেহি হুত্ৰাতি পাঠসেসো. ‘‘আগন্ত্ৰা’’তি আরম্মণ করণ ৰসেন ততো ততো আগন্ত্ৰা. ‘‘ৰিসুং সিদ্ধানী’’তি আলম্বিযতীতি এতস্মিং অত্থে সতি, আলম্বণন্তি সিজ্ঝতি. আরম্মণন্তি ন সিজ্ঝতি. তানি এত্থ আগন্ত্ৰা রমন্তীতি এতস্মিং অত্থে সতি, আরম্মণন্তি সিজ্ঝতি. আলম্বণন্তি ন সিজ্ঝতি. এৰঞ্চ সতি একং পদং দ্ৰীহিৰাক্যেহি দস্সনং ন সুন্দরন্তি. ‘‘অঞ্ঞানি আরম্মণানী’’তি রূপারম্মণতো অঞ্ঞানি সদ্দারম্মণাদীনি. ‘‘আগচ্ছতী’’তি আৰিভাৰং গচ্ছতি, উপ্পাদপ্পৰত্তি ৰসেন পচ্চক্খভাৰং পাপুণাতি. ‘‘আগচ্ছিত্থা’’তি আৰিভাৰং গচ্ছিত্থ, উপ্পাদপ্পৰত্তি ৰসেন পচ্চক্খভাৰং পাপুণিত্থ. ‘‘অনাগতং’’তি এত্থ ন কারো অৰত্থা ৰসেন পটিসেধো. যো ধম্মো পচ্চয সামগ্গিযং সতি আগমন জাতিকো উপ্পজ্জন সীলো. সো এৰ ইদানি আগচ্ছতি, ইদানি আগচ্ছিত্থ, ইদানি আগমন জাতিযং ঠিতো, নাগচ্ছতি নাগচ্ছিত্থাতি ইমিনা অত্থেন সো অনাগতো নাম. নিব্বান পঞ্ঞত্তিযো পন আগমন জাতিকা ন হোন্তি. তস্মা আগমনপ্পসঙ্গাভাৰতো অনাগতাতি ন ৰুচ্চন্তীতি. তেনাহ ‘‘উপ্পাদ জাতিকা’’তিআদিং. ‘‘তং ৰিচারেতব্বং’’তি ৰত্ৰা ৰিচারণাকারং দস্সেতি ‘‘সব্বেপিহী’’তিআদিনা. তে যদা ৰত্তব্ব পক্খে তিট্ঠন্তীতি সম্বন্ধো. উপ্পাদ জাতিকানঞ্ঞেৰ সঙ্খত ধম্মানং. তাসং নিব্বান পঞ্ঞত্তীনং. ‘‘ন তথা ইমেসং’’তি ইমেসং দ্ৰার ৰিমুত্তানং আরম্মণং পন তথা ন হোতীতি যোজনা. ‘‘তত্থা’’তি তস্মিং ভৰ ৰিসেসে. ৰিভাৰনিপাঠে ‘‘আৰজ্জনস্সৰিযা’’তি আৰজ্জনস্স আরম্মণং ৰিয. অগ্গহিতমেৰ হুত্ৰা. ‘‘একৰজ্জন ৰীথিযং অগ্গহিত ভাৰো ইধ ন পমাণ’’ন্তি ছ দ্ৰারগ্গহিতন্তি ইধ অপ্পমাণং. ভৰন্তরে গহিতস্স অধিপ্পেতত্তা. ‘‘কালৰিমুত্ত সামঞ্ঞং’’ৰাতি যং কিঞ্চিকাল ৰিমুত্তং ৰা ন হোতীতি অধিপ্পাযো. আগমসিদ্ধি ৰোহারো নাম ‘‘কম্মন্তি ৰা, কম্মনিমিত্তন্তি ৰা, গতি নিমিত্তন্তি ৰা, পসিদ্ধো ৰোহারো ৰুচ্চতি. অজাত সত্তুরাজা সঙ্কিচ্চজাতকেপি পিতরং মারেতি. তস্মা ‘‘দ্ৰীসুভৰেসূ’’তি ৰুত্তং. ‘‘ছ হি দ্ৰারেহী’’তি করণ ভূতেহি ছহি চক্খাদি দ্ৰারেহি. ‘‘মরণাসন্ন জৰনেহী’’তি কত্তু ভূতেহি মরণাসন্নে পৰত্তেহি ছ দ্ৰারিক জৰনেহি. ‘‘অনেকং সভাৰং’’তি অনেকন্ত ভাৰং. যঞ্হি আরম্মণন্তি সম্বন্ধো. ‘‘কেনচি দ্ৰারেন অগ্গহিতমেৰ হোতী’’তি এত্থ অসঞ্ঞী ভৰতো চুতানং সত্তানং কামপটিসন্ধিযা কম্মাদি আরম্মণং ভৰন্তরে কেনচি দ্ৰারেন অগ্গহিতন্তি যুত্তং. কস্মা, তস্মিং ভৰে কস্সচিদ্ৰারস্সেৰ অভাৰতো. অরূপভৰতো চুতানং পন কামপটিসন্ধিযা গতি নিমিত্ত সম্মতং আরম্মণং কথং ভৰন্তরে কেনচি দ্ৰারেন অগ্গহিতং ভৰেয্য, মনোদ্ৰারগ্গহিতমেৰ ভৰেয্যাতি ইমং চোদনং ৰিসোধেতুং ‘‘এত্থ চ যস্মা পট্ঠানে’’তিআদি ৰুত্তং. ততো চুতানং সত্তানং যা কামপটিসন্ধি, তস্সাকামপটি সন্ধিযা. পচ্চুপ্পন্নং গতিনিমিত্তং আরম্মণং এতিস্সাতি ৰিগ্গহো. কামপটিসন্ধি. পরেসং পযোগ বলেনাপি কম্মাদীনং উপট্ঠানং নাম হোতীতিআদিনা যোজেতব্বং. ‘‘সুট্ঠু আসেৰিতানং’’তি চিরকালং সঙ্ঘ ৰত্ত চেতিযৰত্ত করণাদিৰসেন তং তং ভাৰনা কম্মৰসেন চ সুট্ঠু আসেৰিতানং কম্মকম্মনিমিত্তানং. ‘‘হোতি যেৰা’’তি কম্মাদীনং উপট্ঠানং নাম হোতিযেৰ. ‘‘আগন্ত্ৰা’’তি ইমং মনুস্স লোকং আগন্ত্ৰা গণ্হন্তিযেৰ. তদাপি নিরযপালেহি দস্সিতং তং তং গতি নিমিত্তং আরম্মণং কত্ৰা চৰন্তি. ‘‘তং’’তি রেৰতিং নাম ইত্থিং. ননু নিরযপালা নাম তাৰতিংসা ভৰনং গন্তুং ন সক্কুণেয্যুন্তি. নো নসক্কুণেয্যুং. কস্মা, মহিদ্ধিক যক্খ জাতিকত্তাতি দস্সেতুং ‘‘তেহী’’তিআদি ৰুত্তং. ‘‘ৰেস্সৰণ দূতা’’তি ৰেস্সৰণমহারাজস্স দূতা. ‘‘উপচারজ্ঝানেঠত্ৰা’’তি অপ্পনাঝানং অপত্ততায উপচারভাৰনাভূতে কামাৰচরজ্ঝানেঠত্ৰা. ‘‘তানেৰ নিমিত্তানী’’তি পথৰীকসিণ নিমিত্তাদীনি পটিভাগ নিমিত্তানি. ‘‘কামপটিসন্ধিযা আরম্মণং’’তি তেহি নিমিত্তারম্মণেহি অঞ্ঞং উপচার ভাৰনা কম্মং ৰা যং কিঞ্চি অনুরূপং গতি নিমিত্তং ৰা. ‘‘তানেৰ নিমিত্তানি গহেত্ৰা’’তি ৰচনেন তানি নিমিত্তানি মরণাসন্ন জৰনেহি গহিতানীতি দস্সেতি. তানি চ পঞ্ঞত্তি ধম্মত্তা কামপটিসন্ধিযা আরম্মণং ন হোন্তীতি. ‘‘পচ্চুপ্পন্নগতি নিমিত্তে সিদ্ধে সিদ্ধমেৰা’’তি তস্মিং ভৰে গতস্স তত্থ যাৰজীৰম্পি অনু ভৰিতব্বং আরম্মণং নাম তস্মিং খণে ধরমানং পচ্চুপ্পন্নম্পি অত্থি. ততো ৰড্ঢমানং অনাগতম্পি অত্থি. তত্থ পচ্চুপ্পন্নে উপট্ঠহন্তে পটিসন্ধিযা আরম্মণং সম্পজ্জতি. অনাগতং পন অনুপট্ঠহন্তম্পি পচ্চুপ্পন্নে অন্তোগধসদিসং হোতীতি অধিপ্পাযো. ৰিভাৰনি পাঠেন চ পচ্চুপ্পন্ন গতিনিমিত্তং ৰিয আপাতমাগতং, কস্মা, পচ্চুপ্পন্ন গতি নিমিত্তেনেৰ কিচ্চ সিদ্ধিতো-তি অধিপ্পাযো. সেসমেত্থ সুবোধং. ‘‘তানিহী’’তিআদীসু. কেচি ৰদন্তি. অনেজোসন্তি মারব্ভ. যং কালমকরীমুনীতি ৰুত্তত্তা সব্বঞ্ঞু বুদ্ধাদীনং পরিনিব্বান চুতি চিত্তং সন্তি লক্খণং নিব্বানং আরম্মণং করোতীতি. তং সব্বথাপি কামাৰচরা লম্বণা নেৰাতি ইমিনা অপনেতব্বন্তি দস্সেতুং ‘‘তা নিহি সব্বঞ্ঞু বুদ্ধানং উপ্পন্নানি পী’’তিআদি ৰুত্তং. ‘‘লোকুত্তর ধম্মা’’তিআদীসু. ‘‘তানী’’তি দ্ৰাদসা কুসল চিত্তানি অট্ঠঞাণ ৰিপ্পযুত্ত কুসল ক্রিয জৰনানি চ. অজ্ঝান লাভিনো পুথুজ্জনা মহগ্গতজ্ঝানানিপি আলম্বিতুং ন সক্কোন্তীতি ৰুত্তং ‘‘পঞ্ঞত্তিযা সহ কামাৰচরা রম্মণানী’’তি. ‘‘তানে ৰা’’তি ঞাণ সম্পযুত্ত কাম কুসলানি এৰ. ঝানলাভীনং তানেৰ ঞাণ সম্পযুত্তকাম কুসলানি. হেট্ঠিম ফলট্ঠানং তানেৰ অত্তনা অধিগত মগ্গফল নিব্বানা রম্মণানি. ‘‘ঝানানি পত্থেন্তী’’তি আযতিং ঝানলাভিনো ভৰেয্যামাতি পত্থনং করোন্তি. ‘‘তেসং পী’’তি তেসং পুথুজ্জনানম্পি. ‘‘তে’’তি তে লোকুত্তর ধম্মা. ‘‘অনুভোন্তী’’তি সম্পাপুণন্তি. ‘‘নৰনিপাতে’’তি অঙ্গুত্তর নিকাযে নৰনিপাতে. সেসং সব্বং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

১৩৫. ৰত্থুসঙ্গহে. ‘‘ৰত্থূ’’তি নিস্সয ৰিসেসো ৰুচ্চতি. তানি নিস্সয ৰত্থূনি যেসং তানি তব্বত্থুকানি. ‘‘তেসঞ্চ সদ্দো ন যুজ্জতী’’তি তেসং ৰাদে চ সদ্দো ন যুজ্জতি. ন হি অলুত্ত চ কারং দ্ৰন্দ পদং নাম অত্থীতি. ‘‘পুব্বপদেসু আনেতব্বো’’তি চক্খু ৰত্থু চ সোতৰত্থু চাতিআদিনা আনেতব্বো. সমাস পদং ন যুজ্জতি. ন হি সমাস পদতো এক দেসং অঞ্ঞত্থ আনেতুং যুজ্জতীতি. অৰিভত্তিক নিদ্দেসো নাম চক্খুং, সোতং, ঘানং, জিৰ্হা, কাযো, হদযং, ৰত্থু চাতি ৰত্তব্বে পুব্বপদেসু অৰিভত্তিক নিদ্দেসো. এৰঞ্চসতি ৰত্থু সদ্দো চ সদ্দো চ পুব্বপদেসু আনেতুং লব্ভন্তীতি. কামতণ্হায অধীনেন আযত্তেন কামাৰচর কম্মেন নিব্বত্তা কামতণ্হাধীন কম্ম নিব্বত্তা. ‘‘রূপাদীনং পরিভোগো’’তি রূপাদীনং পঞ্চকামগুণানং পরিভোগো. ‘‘পরিত্তকম্মং পী’’তি সব্বং কামাৰচর কম্মম্পি. ‘‘পূরযমানং’’তি পরিপূরেন্তং. চক্খু দস্সনানুত্তরিযং নাম. সোতং সৰনানুত্তরিযং নাম. সব্বেসং দস্সন কিচ্চানং মজ্ঝে বুদ্ধ দস্সনা দিৰসেন অনুত্তরং দস্সনং জনেতীতি দস্সনানুত্তরিযং. এৰং সৰনানুত্তরিযেপি চতুসচ্চ ধম্মস্সৰনা দিৰসেনাতি ৰত্তব্বং. ‘‘অজ্ঝত্ত বহিদ্ধ সন্তা নেসু পী’’তি অজ্ঝত্ত সন্তানেপি বহিদ্ধ সন্তানেপি. ‘‘সুদ্ধে’’তি কেনচি আলোকেন চ অন্ধকারেন চ ৰিরহিতে. আলোকো হি একো রূপ ৰিসেসো. তথা অন্ধকারো চ. তে চ তত্থ নত্থি. ‘‘ইমস্মিং সঙ্গহে’’তি ৰত্থু সঙ্গহে. ৰিসিট্ঠং জাননং ৰিজাননং. তঞ্চ ৰিজাননং তীসু মনোধাতূসু নত্থীতি ৰুত্তং ‘‘ৰিজানন কিচ্চাভাৰতো’’তি. আৰজ্জন কিচ্চং কিমেতন্তি, মনসিকার মত্তং হোতি. সম্পটিচ্ছন কিচ্চঞ্চ পঞ্চৰিঞ্ঞাণেহি যথা গহিতানেৰ পঞ্চারম্মণানি সম্পটিচ্ছন মত্তং হোতি. তেনাহ ‘‘ৰিসেসজানন কিচ্চানি ন হোন্তী’’তি. দস্সনং, সৰনং, ঘাযনং, সাযনং, ফুসন, ন্তি ইমানি কিচ্চানি থোকং ৰিসেস জানন কিচ্চানি হোন্তীতি ৰুত্তং ‘‘পচ্চক্খতো দস্সনা দিৰসেনা’’তিআদিং. থোকং ৰিসেস জানন কিচ্চানি হোন্তি. তস্মা তানি পঞ্চৰিঞ্ঞাণানীতি ৰুত্তানি. অৰসেসা পন সন্তীরণাদযো মনোৰিঞ্ঞাণধাতুযো নামাতি সম্বন্ধো. ননু মননট্ঠেন মনো চ তং ৰিজাননট্ঠেন ৰিঞ্ঞাণঞ্চাতি ৰুত্তেপি পঞ্চৰিঞ্ঞাণেহি ৰিসেসো নত্থীতি আহ ‘‘অতিস্সয ৰিসেস জানন ধাতুযোতি অত্থো’’তি. এৰং সন্তেপি সো অত্থো সদ্দযুত্তিযা সিদ্ধো ন হোতি. যদিচ্ছা ৰসেন ৰুত্তো হোতীতি আহ ‘‘পরিযায পদানং’’তিআদি. এতেন সো অত্থো সদ্দযুত্তিযা এৰ সিদ্ধো. ন যদিচ্ছাৰসেন ৰুত্তোতি দস্সেতি. ‘‘ৰিসেসন সমাসে’’তি মনো চ তং ৰিঞ্ঞাণঞ্চাতি মনোৰিঞ্ঞাণন্তি এৰরূপে কম্মধারয সমাসে. ‘‘পদট্ঠানং’’তি এত্থ পদন্তি চ ঠানন্তি চ কারণত্থ ৰচনানি, তস্মা পরিযায সদ্দা নাম. পদঞ্চ তং ঠানঞ্চাতি ৰুত্তে অতিস্সয কারণন্তি অত্থো ৰিঞ্ঞাযতি. তথা দুক্খ দুক্খং, রূপ রূপং, রাজ রাজা, দেৰদেৰোতিআদীনি. ‘‘কত্থচি দিস্সতি যুজ্জতি চা’’তি ন হি কত্থচি দিস্সতি চ. সচেপি কত্থচি দিস্সেয্য, ন হি যুজ্জতি চাতি অত্থো. ‘‘মনসো ৰিঞ্ঞাণং’’তি এত্থ পটিসন্ধি চিত্ততো পট্ঠায যাৰচুতি চিত্তা অন্তরে সব্বং চিত্ত সন্তানং সত্ত ৰিঞ্ঞাণ ধাতূনং ৰসেন ৰিভাগং কত্ৰা অত্থো ৰত্তব্বো. পঞ্চদ্ৰারা ৰজ্জনঞ্চ সম্পটিচ্ছন দ্ৰযঞ্চ মনোধাতু মত্তত্তা মনো নাম. পঞ্চৰিঞ্ঞাণানি ৰিঞ্ঞাণ মত্তানি নাম. অৰসেসানি সব্বানি ৰিঞ্ঞাণানি মনস্স ৰিঞ্ঞাণন্তি অত্থেন মনোৰিঞ্ঞাণানি নাম. তত্থ ‘‘মনস্স ৰিঞ্ঞাণং’’তি অনন্তর পচ্চয ভূতস্স ৰা মনস্স পচ্চযুপ্পন্ন ভূতং ৰিঞ্ঞাণং. এত্থ সম্পটিচ্ছন দ্ৰযং পচ্চযমনো নাম. সন্তীরণতো পট্ঠায যাৰ দ্ৰারন্তরে পঞ্চদ্ৰারা ৰজ্জনং নাগচ্ছতি, তাৰ অন্তরে সব্বং মনোৰিঞ্ঞাণ সন্তানং পচ্চযুপ্পন্ন ৰিঞ্ঞাণং নাম. পুন ‘‘মনস্স ৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি পচ্চযুপ্পন্ন ভূতস্স মনস্স পচ্চয ভূতং ৰিঞ্ঞাণং. এত্থ পঞ্চদ্ৰারা ৰজ্জনং পচ্চযুপ্পন্ন মনো নাম. ততো পুরে সব্বং মনোৰিঞ্ঞাণ সন্তানং পচ্চয মনো নাম. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যং. অৰসেসাপনাতিআদীসু. ‘‘মনোৰিঞ্ঞাণধাতু ভাৰং সম্ভাৰেতী’’তি অৰসেসা পন ধম্মা মনোৰিঞ্ঞাণধাতু চ নাম হোন্তি, হদয ৰত্থুঞ্চ নিস্সাযযেৰ ৰত্তন্তীতি এৰং তেসং ধম্মানং মনোৰিঞ্ঞাণধাতু ভাৰঞ্চ সম্ভাৰেতি, ৰণ্ণেতি. সুট্ঠু পকাসেতীতি অত্থো. এত্থ পনাতিআদীসু. ‘‘পাল়িযং’’তি ইন্দ্রিয সংযুত্ত পাল়িযং. দুতীযজ্ঝানে এৰ অপরিসেস নিরোধ ৰচনং ৰিরুদ্ধং সিযা. কথং, সচে পটিঘো অনীৰরণা ৰত্থো নাম নত্থি. পথমজ্ঝানতো পুব্বে এৰ সো নিরুদ্ধো সিযা. অথ দুতীযজ্ঝানুপচারেপি সো উপ্পজ্জেয্য, পথমজ্ঝানম্পি পরিহীনং সিযা. তস্মিং পরিহীনে সতি, দুতীযজ্ঝানম্পি নুপ্পজ্জেয্য. এৰং ৰিরুদ্ধং সিযা. ‘‘পুরিম কারণমেৰা’’তি অনীৰরণা ৰত্থস্স পটিঘস্স অভাৰতোতি কারণং এৰ. পরতোঘোসো নাম সাৰকানং সম্মাদিট্ঠিপ্পটিলাভায পধান পচ্চযো হোতি. সো চ অরূপভৰে নত্থি. ধম্মাভিসমযো নাম চতুসচ্চ ধম্মপ্পটিৰেধো, বুদ্ধা চ পচ্চেক সম্বুদ্ধা চ সযম্ভুনো পরতো ঘোসেন ৰিনা ধম্মং পটিৰিজ্ঝন্তি. তে চ তত্থ নুপ্পজ্জন্তি. ‘‘রূপৰিরাগ ভাৰনাযা’’তি রূপৰিরাগ ভাৰনা বলেন. তেসং রূপাৰচর চিত্তানং. ‘‘সমতিক্কন্তত্তা’’তি তেসু নিকন্তিপ্পহানৰসেন সুট্ঠু অতিক্কন্তত্তা. সেসং সব্বং সুৰিঞ্ঞেয্যং.

পকিণ্ণকসঙ্গহদীপনিযাঅনুদীপনানিট্ঠিতা.