১. ধনৰগ্গো

১. পঠমপিযসুত্তং

১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘সত্তহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সব্রহ্মচারীনং অপ্পিযো চ হোতি অমনাপো চ অগরু চ অভাৰনীযো চ. কতমেহি সত্তহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু লাভকামো চ হোতি, সক্কারকামো চ হোতি, অনৰঞ্ঞত্তিকামো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ, পাপিচ্ছো চ, মিচ্ছাদিট্ঠি চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, সত্তহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সব্রহ্মচারীনং অপ্পিযো চ হোতি অমনাপো চ অগরু চ অভাৰনীযো চ.

‘‘সত্তহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সব্রহ্মচারীনং পিযো চ হোতি, মনাপো চ গরু চ ভাৰনীযো চ. কতমেহি সত্তহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ন লাভকামো চ হোতি, ন সক্কারকামো চ হোতি, ন অনৰঞ্ঞত্তিকামো চ হোতি, হিরিমা চ হোতি, ওত্তপ্পী চ, অপ্পিচ্ছো চ, সম্মাদিট্ঠি চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, সত্তহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সব্রহ্মচারীনং পিযো চ হোতি মনাপো চ গরু চ ভাৰনীযো চা’’তি. পঠমং.

২. দুতিযপিযসুত্তং

২. ‘‘সত্তহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সব্রহ্মচারীনং অপ্পিযো চ হোতি অমনাপো চ অগরু চ অভাৰনীযো চ. কতমেহি সত্তহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু লাভকামো চ হোতি, সক্কারকামো চ হোতি, অনৰঞ্ঞত্তিকামো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ, ইস্সুকী চ, মচ্ছরী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, সত্তহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সব্রহ্মচারীনং অপ্পিযো চ হোতি অমনাপো চ অগরু চ অভাৰনীযো চ.

‘‘সত্তহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু+? সব্রহ্মচারীনং পিযো চ হোতি মনাপো চ গরু চ ভাৰনীযো চ. কতমেহি সত্তহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ন লাভকামো চ হোতি, ন সক্কারকামো চ হোতি, ন অনৰঞ্ঞত্তিকামো চ হোতি, হিরিমা চ হোতি, ওত্তপ্পী চ, অনিস্সুকী চ, অমচ্ছরী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, সত্তহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সব্রহ্মচারীনং পিযো চ হোতি মনাপো চ গরু চ ভাৰনীযো চা’’তি. দুতিযং.

৩. সংখিত্তবলসুত্তং

৩. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে…পে… সত্তিমানি, ভিক্খৰে, বলানি. কতমানি সত্ত? সদ্ধাবলং, ৰীরিযবলং, হিরীবলং, ওত্তপ্পবলং, সতিবলং, সমাধিবলং, পঞ্ঞাবলং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, সত্ত বলানীতি.

‘‘সদ্ধাবলং ৰীরিযঞ্চ, হিরী [হিরি (সী. পী. ক.)] ওত্তপ্পিযং বলং;

সতিবলং সমাধি চ, পঞ্ঞা ৰে সত্তমং বলং;

এতেহি বলৰা ভিক্খু, সুখং জীৰতি পণ্ডিতো;

‘‘যোনিসো ৰিচিনে ধম্মং, পঞ্ঞাযত্থং ৰিপস্সতি;

পজ্জোতস্সেৰ নিব্বানং, ৰিমোক্খো হোতি চেতসো’’তি. ততিযং;

৪. ৰিত্থতবলসুত্তং

৪. ‘‘সত্তিমানি, ভিক্খৰে, বলানি. কতমানি সত্ত? সদ্ধাবল, ৰীরিযবলং, হিরীবলং, ওত্তপ্পবলং, সতিবলং, সমাধিবলং, পঞ্ঞাবলং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সদ্ধাবলং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো সদ্ধো হোতি, সদ্দহতি তথাগতস্স বোধিং – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সদ্ধাবলং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ৰীরিযবলং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো আরদ্ধৰীরিযো ৰিহরতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৰা দল়্হপরক্কমো অনিক্খিত্তধুরো কুসলেসু ধম্মেসু. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ৰীরিযবলং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, হিরীবলং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো হিরিমা হোতি, হিরীযতি কাযদুচ্চরিতেন ৰচীদুচ্চরিতেন মনোদুচ্চরিতেন, হিরীযতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, হিরীবলং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ওত্তপ্পবলং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ওত্তপ্পী হোতি, ওত্তপ্পতি কাযদুচ্চরিতেন ৰচীদুচ্চরিতেন মনোদুচ্চরিতেন, ওত্তপ্পতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ওত্তপ্পবলং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সতিবলং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো সতিমা হোতি পরমেন সতিনেপক্কেন সমন্নাগতো চিরকতম্পি চিরভাসিতম্পি সরিতা অনুস্সরিতা. ইদং, ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সতিবলং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সমাধিবলং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সমাধিবলং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, পঞ্ঞাবলং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো পঞ্ঞৰা হোতি উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞায সমন্নাগতো অরিযায নিব্বেধিকায সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, পঞ্ঞাবলং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, সত্ত বলানীতি.

‘‘সদ্ধাবলং ৰীরিযঞ্চ, হিরী ওত্তপ্পিযং বলং;

সতিবলং সমাধি চ, পঞ্ঞা ৰে সত্তমং বলং;

এতেহি বলৰা ভিক্খু, সুখং জীৰতি পণ্ডিতো.

‘‘যোনিসো ৰিচিনে ধম্মং, পঞ্ঞাযত্থং ৰিপস্সতি;

পজ্জোতস্সেৰ নিব্বানং, ৰিমোক্খো হোতি চেতসো’’তি. চতুত্থং;

৫. সংখিত্তধনসুত্তং

৫. ‘‘সত্তিমানি, ভিক্খৰে, ধনানি. কতমানি সত্ত? সদ্ধাধনং, সীলধনং, হিরীধনং, ওত্তপ্পধনং, সুতধনং, চাগধনং, পঞ্ঞাধনং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, সত্ত ধনানীতি.

‘‘সদ্ধাধনং সীলধনং, হিরী ওত্তপ্পিযং ধনং;

সুতধনঞ্চ চাগো চ, পঞ্ঞা ৰে সত্তমং ধনং.

‘‘যস্স এতে ধনা অত্থি, ইত্থিযা পুরিসস্স ৰা;

অদলিদ্দোতি তং আহু, অমোঘং তস্স জীৰিতং.

‘‘তস্মা সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ, পসাদং ধম্মদস্সনং;

অনুযুঞ্জেথ মেধাৰী, সরং [ৰরং (ক.)] বুদ্ধান সাসন’’ন্তি. পঞ্চমং;

৬. ৰিত্থতধনসুত্তং

৬. ‘‘সত্তিমানি, ভিক্খৰে, ধনানি. কতমানি সত্ত? সদ্ধাধনং, সীলধনং, হিরীধনং, ওত্তপ্পধনং, সুতধনং, চাগধনং, পঞ্ঞাধনং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সদ্ধাধনং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো সদ্ধো হোতি, সদ্দহতি তথাগতস্স বোধিং – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে… বুদ্ধো ভগৰা’তি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সদ্ধাধনং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সীলধনং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি…পে… সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৰিরতো হোতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সীলধনং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, হিরীধনং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো হিরীমা হোতি, হিরীযতি কাযদুচ্চরিতেন ৰচীদুচ্চরিতেন মনোদুচ্চরিতেন, হিরীযতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, হিরীধনং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ওত্তপ্পধনং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ওত্তপ্পী হোতি, ওত্তপ্পতি কাযদুচ্চরিতেন ৰচীদুচ্চরিতেন মনোদুচ্চরিতেন, ওত্তপ্পতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ওত্তপ্পধনং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সুতধনং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো বহুস্সুতো হোতি সুতধরো সুতসন্নিচযো. যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পরিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং অভিৰদন্তি. তথারূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি ধাতা ৰচসা পরিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৰিদ্ধা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সুতধনং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, চাগধনং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৰোস্সগ্গরতো যাচযোগো দানসংৰিভাগরতো. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, চাগধনং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, পঞ্ঞাধনং? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো পঞ্ঞৰা হোতি…পে… সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, পঞ্ঞাধনং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, সত্তধনানীতি.

‘‘সদ্ধাধনং সীলধনং, হিরী ওত্তপ্পিযং ধনং;

সুতধনঞ্চ চাগো চ, পঞ্ঞা ৰে সত্তমং ধনং.

‘‘যস্স এতে ধনা অত্থি, ইত্থিযা পুরিসস্স ৰা;

অদলিদ্দোতি তং আহু, অমোঘং তস্স জীৰিতং.

‘‘তস্মা সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ, পসাদং ধম্মদস্সনং;

অনুযুঞ্জেথ মেধাৰী, সরং বুদ্ধান সাসন’’ন্তি. ছট্ঠং;

৭. উগ্গসুত্তং

৭. অথ খো উগ্গো রাজমহামত্তো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো উগ্গো রাজমহামত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৰ অড্ঢো চাযং, ভন্তে, মিগারো রোহণেয্যো যাৰ মহদ্ধনো যাৰ মহাভোগো’’তি. ‘‘কীৰ অড্ঢো পনুগ্গ, মিগারো রোহণেয্যো, কীৰ মহদ্ধনো, কীৰ মহাভোগো’’তি? ‘‘সতং, ভন্তে, সতসহস্সানং [সহস্সানং (সী.), সহস্সানি (স্যা.), সতসহস্সানি (?)] হিরঞ্ঞস্স, কো পন ৰাদো রূপিযস্সা’’তি! ‘‘অত্থি খো এতং, উগ্গ, ধনং নেতং ‘নত্থী’তি ৰদামীতি. তঞ্চ খো এতং, উগ্গ, ধনং সাধারণং অগ্গিনা উদকেন রাজূহি চোরেহি অপ্পিযেহি দাযাদেহি. সত্ত খো ইমানি, উগ্গ, ধনানি অসাধারণানি অগ্গিনা উদকেন রাজূহি চোরেহি অপ্পিযেহি দাযাদেহি. কতমানি সত্ত? সদ্ধাধনং, সীলধনং, হিরীধনং, ওত্তপ্পধনং, সুতধনং, চাগধনং, পঞ্ঞাধনং. ইমানি খো, উগ্গ, সত্ত ধনানি অসাধারণানি অগ্গিনা উদকেন রাজূহি চোরেহি অপ্পিযেহি দাযাদেহীতি.

‘‘সদ্ধাধনং সীলধনং, হিরী ওত্তপ্পিযং ধনং;

সুতধনঞ্চ চাগো চ, পঞ্ঞা ৰে সত্তমং ধনং.

‘‘যস্স এতে ধনা অত্থি, ইত্থিযা পুরিসস্স ৰা;

স ৰে মহদ্ধনো লোকে, অজেয্যো দেৰমানুসে.

‘‘তস্মা সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ, পসাদং ধম্মদস্সনং;

অনুযুঞ্জেথ মেধাৰী, সরং বুদ্ধান সাসন’’ন্তি. সত্তমং;

৮. সংযোজনসুত্তং

৮. ‘‘সত্তিমানি, ভিক্খৰে, সংযোজনানি. কতমানি সত্ত? অনুনযসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, দিট্ঠিসংযোজনং, ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং, মানসংযোজনং, ভৰরাগসংযোজনং, অৰিজ্জাসংযোজনং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, সত্ত সংযোজনানী’’তি. অট্ঠমং.

৯. পহানসুত্তং

৯. ‘‘সত্তন্নং, ভিক্খৰে, সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি. কতমেসং সত্তন্নং? অনুনযসংযোজনস্স পহানায সমুচ্ছেদায ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি, পটিঘসংযোজনস্স…পে… দিট্ঠিসংযোজনস্স… ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনস্স… মানসংযোজনস্স… ভৰরাগসংযোজনস্স … অৰিজ্জাসংযোজনস্স পহানায সমুচ্ছেদায ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, সত্তন্নং সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি. যতো চ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অনুনযসংযোজনং পহীনং হোতি উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰং কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং. পটিঘসংযোজনং…পে… দিট্ঠিসংযোজনং… ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং… মানসংযোজনং… ভৰরাগসংযোজনং… অৰিজ্জাসংযোজনং পহীনং হোতি উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰং কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ভিক্খু অচ্ছেচ্ছি তণ্হং, ৰিৰত্তযি সংযোজনং, সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সা’’তি. নৰমং.

১০. মচ্ছরিযসুত্তং

১০. ‘‘সত্তিমানি, ভিক্খৰে, সংযোজনানি. কতমানি সত্ত? অনুনযসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, দিট্ঠিসংযোজনং, ৰিচিকিচ্ছাসংযোজনং, মানসংযোজনং, ইস্সাসংযোজনং, মচ্ছরিযসংযোজনং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, সত্ত সংযোজনানী’’তি. দসমং.

ধনৰগ্গো পঠমো.