৭. দেৰতাৰগ্গো

১. অনাগামিফলসুত্তং

৬৫. ‘‘ছ, ভিক্খৰে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অনাগামিফলং সচ্ছিকাতুং. কতমে ছ? অস্সদ্ধিযং, অহিরিকং, অনোত্তপ্পং, কোসজ্জং, মুট্ঠস্সচ্চং, দুপ্পঞ্ঞতং – ইমে খো, ভিক্খৰে, ছ ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অনাগামিফলং সচ্ছিকাতুং.

‘‘ছ, ভিক্খৰে, ধম্মে পহায ভব্বো অনাগামিফলং সচ্ছিকাতুং. কতমে ছ? অস্সদ্ধিযং, অহিরিকং, অনোত্তপ্পং, কোসজ্জং, মুট্ঠস্সচ্চং, দুপ্পঞ্ঞতং – ইমে খো, ভিক্খৰে, ছ ধম্মে পহায ভব্বো অনাগামিফলং সচ্ছিকাতু’’ন্তি. পঠমং.

২. অরহত্তসুত্তং

৬৬. ‘‘ছ, ভিক্খৰে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অরহত্তং সচ্ছিকাতুং. কতমে ছ? থিনং [থীনং (সী. স্যা. কং. পী.)], মিদ্ধং, উদ্ধচ্চং, কুক্কুচ্চং, অস্সদ্ধিযং, পমাদং – ইমে খো, ভিক্খৰে, ছ ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অরহত্তং সচ্ছিকাতুং.

‘‘ছ, ভিক্খৰে, ধম্মে পহায ভব্বো অরহত্তং সচ্ছিকাতুং. কতমে ছ? থিনং, মিদ্ধং, উদ্ধচ্চং, কুক্কুচ্চং, অস্সদ্ধিযং, পমাদং – ইমে খো, ভিক্খৰে, ছ ধম্মে পহায ভব্বো অরহত্তং সচ্ছিকাতু’’ন্তি. দুতিযং.

৩. মিত্তসুত্তং

৬৭. ‘‘‘সো ৰত, ভিক্খৰে, ভিক্খু পাপমিত্তো পাপসহাযো পাপসম্পৰঙ্কো, পাপমিত্তে [পাপকে মিত্তে (ক.)] সেৰমানো ভজমানো পযিরুপাসমানো, তেসঞ্চ দিট্ঠানুগতিং আপজ্জমানো আভিসমাচারিকং ধম্মং পরিপূরেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘আভিসমাচারিকং ধম্মং অপরিপূরেত্ৰা সেখং ধম্মং পরিপূরেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘সেখং ধম্মং অপরিপূরেত্ৰা সীলানি পরিপূরেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘সীলানি অপরিপূরেত্ৰা কামরাগং ৰা রূপরাগং ৰা অরূপরাগং ৰা পজহিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি.

‘‘‘সো ৰত, ভিক্খৰে, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৰঙ্কো, কল্যাণমিত্তে সেৰমানো ভজমানো পযিরুপাসমানো, তেসঞ্চ দিট্ঠানুগতিং আপজ্জমানো আভিসমাচারিকং ধম্মং পরিপূরেস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘আভিসমাচারিকং ধম্মং পরিপূরেত্ৰা সেখং ধম্মং পরিপূরেস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘সেখং ধম্মং পরিপূরেত্ৰা সীলানি পরিপূরেস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘সীলানি পরিপূরেত্ৰা কামরাগং ৰা রূপরাগং ৰা অরূপরাগং ৰা পজহিস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতী’’তি. ততিযং.

৪. সঙ্গণিকারামসুত্তং

৬৮. ‘‘‘সো ৰত, ভিক্খৰে, ভিক্খু সঙ্গণিকারামো সঙ্গণিকরতো সঙ্গণিকারামতং অনুযুত্তো, গণারামো গণরতো গণারামতং অনুযুত্তো, একো পৰিৰেকে অভিরমিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘একো পৰিৰেকে অনভিরমন্তো চিত্তস্স নিমিত্তং গহেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘চিত্তস্স নিমিত্তং অগণ্হন্তো সম্মাদিট্ঠিং পরিপূরেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘সম্মাদিট্ঠিং অপরিপূরেত্ৰা সম্মাসমাধিং পরিপূরেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘সম্মাসমাধিং অপরিপূরেত্ৰা সংযোজনানি পজহিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘সংযোজনানি অপ্পহায নিব্বানং সচ্ছিকরিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি.

‘‘‘সো ৰত, ভিক্খৰে, ভিক্খু ন সঙ্গণিকারামো ন সঙ্গণিকরতো ন সঙ্গণিকারামতং অনুযুত্তো, ন গণারামো ন গণরতো ন গণারামতং অনুযুত্তো, একো পৰিৰেকে অভিরমিস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘একো পৰিৰেকে অভিরমন্তো চিত্তস্স নিমিত্তং গহেস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘চিত্তস্স নিমিত্তং গণ্হন্তো সম্মাদিট্ঠিং পরিপূরেস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘সম্মাদিট্ঠিং পরিপূরেত্ৰা সম্মাসমাধিং পরিপূরেস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘সম্মাসমাধিং পরিপূরেত্ৰা সংযোজনানি পজহিস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘সংযোজনানি পহায নিব্বানং সচ্ছিকরিস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতী’’তি. চতুত্থং.

৫. দেৰতাসুত্তং

৬৯. অথ খো অঞ্ঞতরা দেৰতা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৰতা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ছযিমে, ভন্তে, ধম্মা ভিক্খুনো অপরিহানায সংৰত্তন্তি. কতমে ছ? সত্থুগারৰতা, ধম্মগারৰতা, সঙ্ঘগারৰতা, সিক্খাগারৰতা, সোৰচস্সতা, কল্যাণমিত্ততা – ইমে খো, ভন্তে, ছ ধম্মা ভিক্খুনো অপরিহানায সংৰত্তন্তী’’তি. ইদমৰোচ সা দেৰতা. সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি. অথ খো সা দেৰতা ‘‘সমনুঞ্ঞো মে সত্থা’’তি ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযি.

অথ খো ভগৰা তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইমং, ভিক্খৰে, রত্তিং অঞ্ঞতরা দেৰতা অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো, ভিক্খৰে, সা দেৰতা মং এতদৰোচ – ‘ছযিমে, ভন্তে, ধম্মা ভিক্খুনো অপরিহানায সংৰত্তন্তি. কতমে ছ? সত্থুগারৰতা, ধম্মগারৰতা, সঙ্ঘগারৰতা, সিক্খাগারৰতা, সোৰচস্সতা, কল্যাণমিত্ততা – ইমে খো, ভন্তে, ছ ধম্মা ভিক্খুনো অপরিহানায সংৰত্তন্তী’তি. ইদমৰোচ, ভিক্খৰে, সা দেৰতা. ইদং ৰত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযী’’তি.

এৰং ৰুত্তে আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা এতদৰোচ – ‘‘ইমস্স খো অহং, ভন্তে, ভগৰতা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৰং ৰিত্থারেন অত্থং আজানামি. ইধ, ভন্তে, ভিক্খু অত্তনা চ সত্থুগারৰো হোতি সত্থুগারৰতায চ ৰণ্ণৰাদী. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ ন সত্থুগারৰা তে চ সত্থুগারৰতায সমাদপেতি. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ সত্থুগারৰা তেসঞ্চ ৰণ্ণং ভণতি ভূতং তচ্ছং কালেন. অত্তনা চ ধম্মগারৰো হোতি…পে… সঙ্ঘগারৰো হোতি… সিক্খাগারৰো হোতি … সুৰচো হোতি… কল্যাণমিত্তো হোতি কল্যাণমিত্ততায চ ৰণ্ণৰাদী. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ ন কল্যাণমিত্তা তে চ কল্যাণমিত্ততায সমাদপেতি. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ কল্যাণমিত্তা তেসঞ্চ ৰণ্ণং ভণতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইমস্স খো অহং, ভন্তে, ভগৰতা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৰং ৰিত্থারেন অত্থং আজানামী’’তি.

‘‘সাধু সাধু, সারিপুত্ত! সাধু খো ত্ৰং, সারিপুত্ত, ইমস্স মযা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৰং ৰিত্থারেন অত্থং আজানাসি. ইধ, সারিপুত্ত, ভিক্খু অত্তনা চ সত্থুগারৰো হোতি সত্থুগারৰতায চ ৰণ্ণৰাদী. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ ন সত্থুগারৰা তে চ সত্থুগারৰতায সমাদপেতি. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ সত্থুগারৰা তেসঞ্চ ৰণ্ণং ভণতি ভূতং তচ্ছং কালেন. অত্তনা চ ধম্মগারৰো হোতি…পে… সঙ্ঘগারৰো হোতি… সিক্খাগারৰো হোতি… সুৰচো হোতি… কল্যাণমিত্তো হোতি কল্যাণমিত্ততায চ ৰণ্ণৰাদী. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ ন কল্যাণমিত্তা তে চ কল্যাণমিত্ততায সমাদপেতি. যে চঞ্ঞে ভিক্খূ কল্যাণমিত্তা তেসঞ্চ ৰণ্ণং ভণতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইমস্স খো, সারিপুত্ত, মযা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৰং ৰিত্থারেন অত্থো দট্ঠব্বো’’তি. পঞ্চমং.

৬. সমাধিসুত্তং

৭০. ‘‘‘সো ৰত, ভিক্খৰে, ভিক্খু ন সন্তেন সমাধিনা ন পণীতেন ন পটিপ্পস্সদ্ধিলদ্ধেন [ন পটিপ্পস্সদ্ধলদ্ধেন (সী.)] ন একোদিভাৰাধিগতেন অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভৰিস্সতি – একোপি হুত্ৰা বহুধা ভৰিস্সতি, বহুধাপি হুত্ৰা একো ভৰিস্সতি…পে… যাৰ ব্রহ্মলোকাপি কাযেন ৰসং ৰত্তেস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘দিব্বায সোতধাতুযা ৰিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণিস্সতি – দিব্বে চ মানুসে চ যে দূরে সন্তিকে চা’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘পরসত্তানং পরপুগ্গলানং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানিস্সতি – সরাগং ৰা চিত্তং সরাগং চিত্তন্তি পজানিস্সতি …পে… ৰিমুত্তং ৰা চিত্তং ৰিমুত্তং চিত্তন্তি পজানিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরিস্সতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং, দ্ৰেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সিস্সতি…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ‘আসৰানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সতী’তি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি.

‘‘‘সো ৰত, ভিক্খৰে, ভিক্খু সন্তেন সমাধিনা পণীতেন পটিপ্পস্সদ্ধিলদ্ধেন একোদিভাৰাধিগতেন অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভৰিস্সতি…পে… যাৰ ব্রহ্মলোকাপি কাযেন ৰসং ৰত্তেস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘দিব্বায সোতধাতুযা ৰিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণিস্সতি – দিব্বে চ মানুসে চ যে দূরে সন্তিকে চা’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘পরসত্তানং পরপুগ্গলানং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানিস্সতি – সরাগং ৰা চিত্তং সরাগং চিত্তন্তি পজানিস্সতি…পে… ৰিমুত্তং ৰা চিত্তং ৰিমুত্তং চিত্তন্তি পজানিস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরিস্সতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং, দ্ৰেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরিস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সিস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানিস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. ‘আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং…পে… সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সতী’তি ঠানমেতং ৰিজ্জতী’’তি. ছট্ঠং.

৭. সক্খিভব্বসুত্তং

৭১. ‘‘ছহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো তত্র তত্রেৰ সক্খিভব্বতং পাপুণিতুং সতি সতি আযতনে. কতমেহি ছহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ‘ইমে হানভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইমে ঠিতিভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইমে ৰিসেসভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইমে নিব্বেধভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অসক্কচ্চকারী চ হোতি, অসপ্পাযকারী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, ছহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো তত্র তত্রেৰ সক্খিভব্বতং পাপুণিতুং সতি সতি আযতনে.

‘‘ছহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো তত্র তত্রেৰ সক্খিভব্বতং পাপুণিতুং সতি সতি আযতনে. কতমেহি ছহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ‘ইমে হানভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘ইমে ঠিতিভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘ইমে ৰিসেসভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘ইমে নিব্বেধভাগিযা ধম্মা’তি যথাভূতং পজানাতি, সক্কচ্চকারী চ হোতি, সপ্পাযকারী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, ছহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো তত্র তত্রেৰ সক্খিভব্বতং পাপুণিতুং সতি সতি আযতনে’’তি. সত্তমং.

৮. বলসুত্তং

৭২. ‘‘ছহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো সমাধিস্মিং [সমাধিম্হি (ক.)] বলতং পাপুণিতুং. কতমেহি ছহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ন সমাধিস্স সমাপত্তিকুসলো হোতি, ন সমাধিস্স ঠিতিকুসলো হোতি, ন সমাধিস্স [ন সমাধিম্হা (ক.) উপরিসত্তকনিপাতে দেৰতাৰগ্গে পন সব্বত্থপি ‘‘সমাধিস্স’’ইত্ৰেৰ দিস্সতি] ৰুট্ঠানকুসলো হোতি, অসক্কচ্চকারী চ হোতি, অসাতচ্চকারী চ, অসপ্পাযকারী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, ছহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো সমাধিস্মিং বলতং পাপুণিতুং.

‘‘ছহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো সমাধিস্মিং বলতং পাপুণিতুং. কতমেহি ছহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সমাধিস্স সমাপত্তিকুসলো হোতি, সমাধিস্স ঠিতিকুসলো হোতি, সমাধিস্স ৰুট্ঠানকুসলো হোতি, সক্কচ্চকারী চ হোতি, সাতচ্চকারী চ, সপ্পাযকারী চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, ছহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো সমাধিস্মিং বলতং পাপুণিতু’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. পঠমতজ্ঝানসুত্তং

৭৩. ‘‘ছ, ভিক্খৰে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং. কতমে ছ? কামচ্ছন্দং, ব্যাপাদং, থিনমিদ্ধং, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং, ৰিচিকিচ্ছং. কামেসু খো পনস্স আদীনৰো ন যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, ছ ধম্মে অপ্পহায অভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং.

‘‘ছ, ভিক্খৰে, ধম্মে পহায ভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং. কতমে ছ? কামচ্ছন্দং, ব্যাপাদং, থিনমিদ্ধং, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং, ৰিচিকিচ্ছং, কামেসু খো পনস্স আদীনৰো ন যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায সুদিট্ঠো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, ছ ধম্মে পহায ভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতু’’ন্তি. নৰমং.

১০. দুতিযতজ্ঝানসুত্তং

৭৪. ‘‘ছ, ভিক্খৰে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং. কতমে ছ? কামৰিতক্কং, ব্যাপাদৰিতক্কং, ৰিহিংসাৰিতক্কং, কামসঞ্ঞং, ব্যাপাদসঞ্ঞং, ৰিহিংসাসঞ্ঞং – ইমে খো, ভিক্খৰে, ছ ধম্মে অপ্পহায অভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং.

‘‘ছ, ভিক্খৰে, ধম্মে পহায ভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং. কতমে ছ? কামৰিতক্কং, ব্যাপাদৰিতক্কং, ৰিহিংসাৰিতক্কং, কামসঞ্ঞং, ব্যাপাদসঞ্ঞং, ৰিহিংসাসঞ্ঞং – ইমে খো, ভিক্খৰে, ছ ধম্মে পহায ভব্বো পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতু’’ন্তি. দসমং.

দেৰতাৰগ্গো সত্তমো. [দুতিযো (স্যা. ক.)]