১০. অনুত্তরিযসুত্তং
৩০. ‘‘ছযিমানি, ভিক্খৰে, অনুত্তরিযানি. কতমানি ছ? দস্সনানুত্তরিযং, সৰনানুত্তরিযং, লাভানুত্তরিযং, সিক্খানুত্তরিযং, পারিচরিযানুত্তরিযং, অনুস্সতানুত্তরিযন্তি.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, দস্সনানুত্তরিযং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো হত্থিরতনম্পি দস্সনায গচ্ছতি, অস্সরতনম্পি দস্সনায গচ্ছতি, মণিরতনম্পি দস্সনায গচ্ছতি, উচ্চাৰচং ৰা পন দস্সনায গচ্ছতি, সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা মিচ্ছাদিট্ঠিকং মিচ্ছাপটিপন্নং দস্সনায গচ্ছতি. অত্থেতং, ভিক্খৰে, দস্সনং; নেতং নত্থীতি ৰদামি. তঞ্চ খো এতং, ভিক্খৰে, দস্সনং হীনং গম্মং পোথুজ্জনিকং অনরিযং অনত্থসংহিতং, ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি. যো চ খো, ভিক্খৰে, তথাগতং ৰা তথাগতসাৰকং ৰা দস্সনায গচ্ছতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো, এতদানুত্তরিযং, ভিক্খৰে, দস্সনানং সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা সোকপরিদেৰানং [সোকপরিদ্দৰানং (সী.)] সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায [অত্থগমায (সী.)] ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিরিযায, যদিদং তথাগতং ৰা তথাগতসাৰকং ৰা দস্সনায গচ্ছতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, দস্সনানুত্তরিযং. ইতি দস্সনানুত্তরিযং.
‘‘সৰনানুত্তরিযঞ্চ কথং হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো ভেরিসদ্দম্পি [ভেরিসদ্দস্সপি (ক.) এৰং ৰীণাসদ্দম্পিইচ্চাদীসুপি] সৰনায গচ্ছতি, ৰীণাসদ্দম্পি সৰনায গচ্ছতি, গীতসদ্দম্পি সৰনায গচ্ছতি, উচ্চাৰচং ৰা পন সৰনায গচ্ছতি, সমণস্স ৰা ব্রাহ্মণস্স ৰা মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স মিচ্ছাপটিপন্নস্স ধম্মস্সৰনায গচ্ছতি. অত্থেতং, ভিক্খৰে, সৰনং; নেতং নত্থীতি ৰদামি. তঞ্চ খো এতং, ভিক্খৰে, সৰনং হীনং গম্মং পোথুজ্জনিকং অনরিযং অনত্থসংহিতং, ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি. যো চ খো, ভিক্খৰে, তথাগতস্স ৰা তথাগতসাৰকস্স ৰা ধম্মস্সৰনায গচ্ছতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো, এতদানুত্তরিযং, ভিক্খৰে, সৰনানং সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা সোকপরিদেৰানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিরিযায, যদিদং তথাগতস্স ৰা তথাগতসাৰকস্স ৰা ধম্মস্সৰনায গচ্ছতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সৰনানুত্তরিযং. ইতি দস্সনানুত্তরিযং, সৰনানুত্তরিযং.
‘‘লাভানুত্তরিযঞ্চ কথং হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুত্তলাভম্পি লভতি, দারলাভম্পি লভতি, ধনলাভম্পি লভতি, উচ্চাৰচং ৰা পন লাভং লভতি, সমণে ৰা ব্রাহ্মণে ৰা মিচ্ছাদিট্ঠিকে মিচ্ছাপটিপন্নে সদ্ধং পটিলভতি. অত্থেসো, ভিক্খৰে, লাভো; নেসো নত্থীতি ৰদামি. সো চ খো এসো, ভিক্খৰে, লাভো হীনো গম্মো পোথুজ্জনিকো অনরিযো অনত্থসংহিতো, ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি. যো চ খো, ভিক্খৰে, তথাগতে ৰা তথাগতসাৰকে ৰা সদ্ধং পটিলভতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো, এতদানুত্তরিযং, ভিক্খৰে, লাভানং সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা সোকপরিদেৰানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিরিযায, যদিদং তথাগতে ৰা তথাগতসাৰকে ৰা সদ্ধং পটিলভতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, লাভানুত্তরিযং. ইতি দস্সনানুত্তরিযং, সৰনানুত্তরিযং, লাভানুত্তরিযং.
‘‘সিক্খানুত্তরিযঞ্চ কথং হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো হত্থিস্মিম্পি সিক্খতি, অস্সস্মিম্পি সিক্খতি, রথস্মিম্পি সিক্খতি, ধনুস্মিম্পি সিক্খতি, থরুস্মিম্পি সিক্খতি, উচ্চাৰচং ৰা পন সিক্খতি, সমণস্স ৰা ব্রাহ্মণস্স ৰা মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স মিচ্ছাপটিপন্নস্স [মিচ্ছাপটিপত্তিং (ক.)] সিক্খতি. অত্থেসা, ভিক্খৰে, সিক্খা; নেসা নত্থীতি ৰদামি. সা চ খো এসা, ভিক্খৰে, সিক্খা হীনা গম্মা পোথুজ্জনিকা অনরিযা অনত্থসংহিতা, ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি. যো চ খো, ভিক্খৰে, তথাগতপ্পৰেদিতে ধম্মৰিনযে অধিসীলম্পি সিক্খতি, অধিচিত্তম্পি সিক্খতি, অধিপঞ্ঞম্পি সিক্খতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো, এতদানুত্তরিযং, ভিক্খৰে, সিক্খানং সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা সোকপরিদেৰানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিরিযায, যদিদং তথাগতপ্পৰেদিতে ধম্মৰিনযে অধিসীলম্পি সিক্খতি, অধিচিত্তম্পি সিক্খতি, অধিপঞ্ঞম্পি সিক্খতি, নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সিক্খানুত্তরিযং. ইতি দস্সনানুত্তরিযং, সৰনানুত্তরিযং, লাভানুত্তরিযং, সিক্খানুত্তরিযং.
‘‘পারিচরিযানুত্তরিযঞ্চ কথং হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো খত্তিযম্পি পরিচরতি, ব্রাহ্মণম্পি পরিচরতি, গহপতিম্পি পরিচরতি, উচ্চাৰচং ৰা পন পরিচরতি, সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা মিচ্ছাদিট্ঠিকং মিচ্ছাপটিপন্নং পরিচরতি. অত্থেসা, ভিক্খৰে, পারিচরিযা; নেসা নত্থীতি ৰদামি. সা চ খো এসা, ভিক্খৰে, পারিচরিযা হীনা গম্মা পোথুজ্জনিকা অনরিযা অনত্থসংহিতা, ন নিব্বিদায…পে… ন নিব্বানায সংৰত্ততি. যো চ খো, ভিক্খৰে, তথাগতং ৰা তথাগতসাৰকং ৰা পরিচরতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো, এতদানুত্তরিযং, ভিক্খৰে, পারিচরিযানং সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা সোকপরিদেৰানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিরিযায, যদিদং তথাগতং ৰা তথাগতসাৰকং ৰা পরিচরতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, পারিচরিযানুত্তরিযং. ইতি দস্সনানুত্তরিযং, সৰনানুত্তরিযং, লাভানুত্তরিযং, সিক্খানুত্তরিযং, পারিচরিযানুত্তরিযং.
‘‘অনুস্সতানুত্তরিযঞ্চ কথং হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুত্তলাভম্পি অনুস্সরতি, দারলাভম্পি অনুস্সরতি, ধনলাভম্পি অনুস্সরতি, উচ্চাৰচং ৰা পন লাভং অনুস্সরতি, সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা মিচ্ছাদিট্ঠিকং মিচ্ছাপটিপন্নং অনুস্সরতি. অত্থেসা, ভিক্খৰে, অনুস্সতি; নেসা নত্থীতি ৰদামি. সা চ খো এসা, ভিক্খৰে, অনুস্সতি হীনা গম্মা পোথুজ্জনিকা অনরিযা অনত্থসংহিতা, ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি. যো চ খো, ভিক্খৰে, তথাগতং ৰা তথাগতসাৰকং ৰা অনুস্সরতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো, এতদানুত্তরিযং, ভিক্খৰে, অনুস্সতীনং সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা সোকপরিদেৰানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিরিযায, যদিদং তথাগতং ৰা তথাগতসাৰকং ৰা অনুস্সরতি নিৰিট্ঠসদ্ধো নিৰিট্ঠপেমো একন্তগতো অভিপ্পসন্নো. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অনুস্সতানুত্তরিযং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, ছ অনুত্তরিযানী’’তি.
‘‘যে দস্সনানুত্তরং লদ্ধা [যে দস্সনৰরং লদ্ধা (সী. পী.), দস্সনানুত্তরিযং লদ্ধা (স্যা. কং.)], সৰনঞ্চ অনুত্তরং;
লাভানুত্তরিযং লদ্ধা, সিক্খানুত্তরিযে রতা [অনুত্তরিযং তথা (ক.)].
‘‘উপট্ঠিতা পারিচরিযা, ভাৰযন্তি অনুস্সতিং;
ৰিৰেকপ্পটিসংযুত্তং, খেমং অমতগামিনিং.
‘‘অপ্পমাদে পমুদিতা, নিপকা সীলসংৰুতা;
তে ৰে কালেন পচ্চেন্তি [পচ্চন্তি (স্যা. ক.)], যত্থ দুক্খং নিরুজ্ঝতী’’তি. দসমং;
অনুত্তরিযৰগ্গো [সামকৰগ্গো (ক.)] ততিযো.