২. ৰিত্থারসুত্তং
২৩৩. ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদিতানি. কতমানি চত্তারি? অত্থি, ভিক্খৰে, কম্মং কণ্হং কণ্হৰিপাকং; অত্থি, ভিক্খৰে, কম্মং সুক্কং সুক্কৰিপাকং; অত্থি, ভিক্খৰে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৰিপাকং; অত্থি, ভিক্খৰে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৰিপাকং কম্মক্খযায সংৰত্ততি.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, কম্মং কণ্হং কণ্হৰিপাকং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সব্যাবজ্ঝং [সব্যাপজ্ঝং (সব্বত্থ)] কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, সব্যাবজ্ঝং ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি. সো সব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, সব্যাবজ্ঝং ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝং ৰেদনং ৰেদিযতি [ৰেদযতি (ক.) অ. নি. ৬.৬৩] একন্তদুক্খং, সেয্যথাপি সত্তা নেরযিকা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, কম্মং কণ্হং কণ্হৰিপাকং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, কম্মং সুক্কং সুক্কৰিপাকং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, অব্যাবজ্ঝং ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি. সো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, অব্যাবজ্ঝং ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং অব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো অব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো অব্যাবজ্ঝং ৰেদনং ৰেদিযতি একন্তসুখং, সেয্যথাপি দেৰা সুভকিণ্হা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, কম্মং সুক্কং সুক্কৰিপাকং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৰিপাকং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি. সো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝাপি অব্যাবজ্ঝাপি ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহিপি অব্যাবজ্ঝেহিপি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৰেদনং ৰেদিযতি ৰোকিণ্ণসুখদুক্খং, সেয্যথাপি মনুস্সা একচ্চে চ দেৰা একচ্চে চ ৰিনিপাতিকা. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৰিপাকং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৰিপাকং কম্মক্খযায সংৰত্ততি? তত্র, ভিক্খৰে, যমিদং কম্মং কণ্হং কণ্হৰিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং [যম্পিদং (সী. স্যা. কং. পী.)] কম্মং সুক্কং সুক্কৰিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং [যম্পিদং (সী. স্যা. কং. পী.)] কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৰিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা – ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৰিপাকং কম্মক্খযায সংৰত্ততি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদিতানী’’তি. দুতিযং.