(১৮) ৩. সঞ্চেতনিযৰগ্গো
১. চেতনাসুত্তং
১৭১. [কথা. ৫৩৯] ‘‘কাযে ৰা, ভিক্খৰে, সতি কাযসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. ৰাচায ৰা, ভিক্খৰে, সতি ৰচীসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. মনে ৰা, ভিক্খৰে, সতি মনোসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং অৰিজ্জাপচ্চযাৰ.
‘‘সামং ৰা তং, ভিক্খৰে, কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. পরে ৰাস্স [পরে ৰা তস্স (ক.)] তং, ভিক্খৰে, কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোন্তি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. সম্পজানো ৰা তং, ভিক্খৰে, কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. অসম্পজানো ৰা তং, ভিক্খৰে, কাযসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং.
‘‘সামং ৰা তং, ভিক্খৰে, ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; পরে ৰাস্স তং, ভিক্খৰে, ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোন্তি; যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; সম্পজানো ৰা তং, ভিক্খৰে, ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; অসম্পজানো ৰা তং, ভিক্খৰে, ৰচীসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং.
‘‘সামং ৰা তং, ভিক্খৰে, মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; পরে ৰাস্স তং, ভিক্খৰে, মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোন্তি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; সম্পজানো ৰা তং, ভিক্খৰে, মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; অসম্পজানো ৰা তং, ভিক্খৰে, মনোসঙ্খারং অভিসঙ্খরোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং.
‘‘ইমেসু, ভিক্খৰে, ধম্মেসু অৰিজ্জা অনুপতিতা, অৰিজ্জাযত্ৰেৰ অসেসৰিরাগনিরোধা সো কাযো ন হোতি যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং, সা ৰাচা ন হোতি যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং, সো মনো ন হোতি যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং, খেত্তং তং [ৰত্থুং তং (সব্বত্থ)] ন হোতি…পে… ৰত্থুং তং ন হোতি…পে… আযতনং তং ন হোতি…পে… অধিকরণং তং ন হোতি যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খ’’ন্তি.
‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, অত্তভাৰপটিলাভা. কতমে চত্তারো? অত্থি, ভিক্খৰে, অত্তভাৰপটিলাভো, যস্মিং অত্তভাৰপটিলাভে অত্তসঞ্চেতনা কমতি, নো পরসঞ্চেতনা. অত্থি, ভিক্খৰে, অত্তভাৰপটিলাভো, যস্মিং অত্তভাৰপটিলাভে পরসঞ্চেতনা কমতি, নো অত্তসঞ্চেতনা. অত্থি, ভিক্খৰে, অত্তভাৰপটিলাভো, যস্মিং অত্তভাৰপটিলাভে অত্তসঞ্চেতনা চ কমতি পরসঞ্চেতনা চ. অত্থি, ভিক্খৰে, অত্তভাৰপটিলাভো, যস্মিং অত্তভাৰপটিলাভে নেৰত্তসঞ্চেতনা কমতি, নো পরসঞ্চেতনা. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো অত্তভাৰপটিলাভা’’তি.
এৰং ৰুত্তে আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইমস্স খো অহং, ভন্তে, ভগৰতা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৰং ৰিত্থারেন অত্থং আজানামি – ‘তত্র, ভন্তে, যাযং অত্তভাৰপটিলাভো যস্মিং অত্তভাৰপটিলাভে অত্তসঞ্চেতনা কমতি নো পরসঞ্চেতনা, অত্তসঞ্চেতনাহেতু তেসং সত্তানং তম্হা কাযা চুতি হোতি. তত্র, ভন্তে, যাযং অত্তভাৰপটিলাভো যস্মিং অত্তভাৰপটিলাভে পরসঞ্চেতনা কমতি নো অত্তসঞ্চেতনা, পরসঞ্চেতনাহেতু তেসং সত্তানং তম্হা কাযা চুতি হোতি. তত্র, ভন্তে, যাযং অত্তভাৰপটিলাভো যস্মিং অত্তভাৰপটিলাভে অত্তসঞ্চেতনা চ কমতি পরসঞ্চেতনা চ, অত্তসঞ্চেতনা চ পরসঞ্চেতনা চ হেতু তেসং সত্তানং তম্হা কাযা চুতি হোতি. তত্র, ভন্তে, যাযং অত্তভাৰপটিলাভো যস্মিং অত্তভাৰপটিলাভে নেৰ অত্তসঞ্চেতনা কমতি নো পরসঞ্চেতনা, কতমে তেন দেৰা দট্ঠব্বা’’’তি? ‘‘নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগা, সারিপুত্ত, দেৰা তেন দট্ঠব্বা’’তি.
‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা তম্হা কাযা চুতা আগামিনো হোন্তি আগন্তারো ইত্থত্তং? কো পন, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা তম্হা কাযা চুতা অনাগামিনো হোন্তি অনাগন্তারো ইত্থত্ত’’ন্তি? ‘‘ইধ, সারিপুত্ত, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি হোন্তি, সো দিট্ঠেৰ ধম্মে নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো তদস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৰিত্তিং আপজ্জতি; তত্থ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৰিহারী অপরিহীনো কালং কুরুমানো নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জতি. সো ততো চুতো আগামী হোতি আগন্তা ইত্থত্তং.
‘‘ইধ পন, সারিপুত্ত, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি, সো দিট্ঠেৰ ধম্মে নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো তদস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৰিত্তিং আপজ্জতি; তত্থ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৰিহারী অপরিহীনো কালং কুরুমানো নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জতি. সো ততো চুতো অনাগামী হোতি অনাগন্তা ইত্থত্তং.
‘‘অযং খো, সারিপুত্ত, হেতু অযং পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা তম্হা কাযা চুতা আগামিনো হোন্তি আগন্তারো ইত্থত্তং. অযং পন, সারিপুত্ত, হেতু অযং পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা তম্হা কাযা চুতা অনাগামিনো হোন্তি অনাগন্তারো ইত্থত্ত’’ন্তি. পঠমং.
২. ৰিভত্তিসুত্তং
১৭২. তত্র খো আযস্মা সারিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৰুসো ভিক্খৰে’’তি. ‘‘আৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –
‘‘অদ্ধমাসূপসম্পন্নেন মে, আৰুসো, অত্থপটিসম্ভিদা সচ্ছিকতা ওধিসো ব্যঞ্জনসো. তমহং অনেকপরিযাযেন আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞাপেমি পট্ঠপেমি ৰিৰরামি ৰিভজামি উত্তানীকরোমি. যস্স খো পনস্স কঙ্খা ৰা ৰিমতি ৰা, সো মং পঞ্হেন. অহং ৰেয্যাকরণেন সম্মুখীভূতো নো সত্থা যো নো ধম্মানং সুকুসলো.
‘‘অদ্ধমাসূপসম্পন্নেন মে, আৰুসো, ধম্মপটিসম্ভিদা সচ্ছিকতা ওধিসো ব্যঞ্জনসো. তমহং অনেকপরিযাযেন আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞাপেমি পট্ঠপেমি ৰিৰরামি ৰিভজামি উত্তানীকরোমি. যস্স খো পনস্স কঙ্খা ৰা ৰিমতি ৰা, সো মং পঞ্হেন. অহং ৰেয্যাকরণেন সম্মুখীভূতো নো সত্থা যো নো ধম্মানং সুকুসলো.
‘‘অদ্ধমাসূপসম্পন্নেন মে, আৰুসো, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা সচ্ছিকতা ওধিসো ব্যঞ্জনসো. তমহং অনেকপরিযাযেন আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞাপেমি পট্ঠপেমি ৰিৰরামি ৰিভজামি উত্তানীকরোমি. যস্স খো পনস্স কঙ্খা ৰা ৰিমতি ৰা, সো মং পঞ্হেন. অহং ৰেয্যাকরণেন সম্মুখীভূতো নো সত্থা যো নো ধম্মানং সুকুসলো.
‘‘অদ্ধমাসূপসম্পন্নেন মে, আৰুসো, পটিভানপটিসম্ভিদা সচ্ছিকতা ওধিসো ব্যঞ্জনসো. তমহং অনেকপরিযাযেন আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞাপেমি পট্ঠপেমি ৰিৰরামি ৰিভজামি উত্তানীকরোমি. যস্স খো পনস্স কঙ্খা ৰা ৰিমতি ৰা, সো মং পঞ্হেন. অহং ৰেয্যাকরণেন সম্মুখীভূতো নো সত্থা যো নো ধম্মানং সুকুসলো’’তি. দুতিযং.
৩. মহাকোট্ঠিকসুত্তং
১৭৩. অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা সারিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ –
‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?
‘‘মা হেৰং, আৰুসো’’.
‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?
‘‘মা হেৰং, আৰুসো’’.
‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?
‘‘মা হেৰং, আৰুসো’’.
‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নেৰত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?
‘‘মা হেৰং, আৰুসো’’.
‘‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো ‘মা হেৰং, আৰুসো’তি ৰদেসি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৰং, আৰুসো’তি ৰদেসি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৰং, আৰুসো’তি ৰদেসি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নেৰত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৰং, আৰুসো’তি ৰদেসি. যথা কথং পন, আৰুসো, ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো দট্ঠব্বো’’তি?
‘‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৰদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৰদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৰদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নেৰত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৰদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. যাৰতা, আৰুসো, ছন্নং ফস্সাযতনানং গতি তাৰতা পপঞ্চস্স গতি; যাৰতা পপঞ্চস্স গতি তাৰতা ছন্নং ফস্সাযতনানং গতি. ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা পপঞ্চনিরোধো পপঞ্চৰূপসমো’’তি. ততিযং.
৪. আনন্দসুত্তং
১৭৪. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেনাযস্মা মহাকোট্ঠিকো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা মহাকোট্ঠিকেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং মহাকোট্ঠিকং এতদৰোচ –
‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?
‘‘মা হেৰং, আৰুসো’’.
‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?
‘‘মা হেৰং, আৰুসো’’.
‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?
‘‘মা হেৰং, আৰুসো’’.
‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নেৰত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?
‘‘মা হেৰং, আৰুসো’’.
‘‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৰং, আৰুসো’তি ৰদেসি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৰং, আৰুসো’তি ৰদেসি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৰং, আৰুসো’তি ৰদেসি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নেৰত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৰং, আৰুসো’তি ৰদেসি. যথা কথং পনাৰুসো, ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো দট্ঠব্বো’’তি?
‘‘‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৰদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৰদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৰদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা নেৰত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৰদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. যাৰতা, আৰুসো, ছন্নং ফস্সাযতনানং গতি তাৰতা পপঞ্চস্স গতি. যাৰতা পপঞ্চস্স গতি তাৰতা ছন্নং ফস্সাযতনানং গতি. ছন্নং, আৰুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৰিরাগনিরোধা পপঞ্চনিরোধো পপঞ্চৰূপসমো’’তি. চতুত্থং.
৫. উপৰাণসুত্তং
১৭৫. অথ খো আযস্মা উপৰাণো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা সারিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা উপৰাণো আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ –
‘‘কিং নু খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ৰিজ্জাযন্তকরো হোতী’’তি?
‘‘নো হিদং, আৰুসো’’.
‘‘কিং পনাৰুসো সারিপুত্ত, চরণেনন্তকরো হোতী’’তি?
‘‘নো হিদং, আৰুসো’’.
‘‘কিং পনাৰুসো সারিপুত্ত, ৰিজ্জাচরণেনন্তকরো হোতী’’তি?
‘‘নো হিদং, আৰুসো’’.
‘‘কিং পনাৰুসো সারিপুত্ত, অঞ্ঞত্র ৰিজ্জাচরণেনন্তকরো হোতী’’তি?
‘‘নো হিদং, আৰুসো’’.
‘‘‘কিং নু খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ৰিজ্জাযন্তকরো হোতী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘নো হিদং, আৰুসো’তি ৰদেসি. ‘কিং পনাৰুসো সারিপুত্ত, চরণেনন্তকরো হোতী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘নো হিদং, আৰুসো’তি ৰদেসি. ‘কিং পনাৰুসো সারিপুত্ত, ৰিজ্জাচরণেনন্তকরো হোতী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘নো হিদং, আৰুসো’তি ৰদেসি. ‘কিং পনাৰুসো সারিপুত্ত, অঞ্ঞত্র ৰিজ্জাচরণেনন্তকরো হোতী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘নো হিদং, আৰুসো’তি ৰদেসি. যথা কথং পনাৰুসো, অন্তকরো হোতী’’তি?
‘‘ৰিজ্জায চে, আৰুসো, অন্তকরো অভৰিস্স, সউপাদানোৰ সমানো অন্তকরো অভৰিস্স. চরণেন চে, আৰুসো, অন্তকরো অভৰিস্স, সউপাদানোৰ সমানো অন্তকরো অভৰিস্স. ৰিজ্জাচরণেন চে, আৰুসো, অন্তকরো অভৰিস্স, সউপাদানোৰ সমানো অন্তকরো অভৰিস্স. অঞ্ঞত্র ৰিজ্জাচরণেন চে, আৰুসো, অন্তকরো অভৰিস্স, পুথুজ্জনো অন্তকরো অভৰিস্স. পুথুজ্জনো হি, আৰুসো, অঞ্ঞত্র ৰিজ্জাচরণেন. চরণৰিপন্নো খো, আৰুসো, যথাভূতং ন জানাতি ন পস্সতি. চরণসম্পন্নো যথাভূতং জানাতি পস্সতি. যথাভূতং জানং পস্সং অন্তকরো হোতী’’তি. পঞ্চমং.
৬. আযাচনসুত্তং
১৭৬. ‘‘সদ্ধো, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং সম্মা আযাচমানো আযাচেয্য – ‘তাদিসো হোমি যাদিসা সারিপুত্তমোগ্গল্লানা’তি [অ. নি. ২.১৩১ ইদং সুত্তং আগতং]. এসা, ভিক্খৰে, তুলা এতং পমাণং মম সাৰকানং ভিক্খূনং, যদিদং সারিপুত্তমোগ্গল্লানা.
‘‘সদ্ধা, ভিক্খৰে, ভিক্খুনী এৰং সম্মা আযাচমানা আযাচেয্য – ‘তাদিসা হোমি যাদিসা খেমা চ ভিক্খুনী উপ্পলৰণ্ণা চা’তি. এসা, ভিক্খৰে, তুলা এতং পমাণং মম সাৰিকানং ভিক্খুনীনং, যদিদং খেমা চ ভিক্খুনী উপ্পলৰণ্ণা চ.
‘‘সদ্ধো, ভিক্খৰে, উপাসকো এৰং সম্মা আযাচমানো আযাচেয্য – ‘তাদিসো হোমি যাদিসো চিত্তো চ গহপতি হত্থকো চ আল়ৰকো’তি. এসা, ভিক্খৰে, তুলা এতং পমাণং মম সাৰকানং উপাসকানং, যদিদং চিত্তো চ গহপতি হত্থকো চ আল়ৰকো.
‘‘সদ্ধা, ভিক্খৰে, উপাসিকা এৰং সম্মা আযাচমানা আযাচেয্য – ‘তাদিসা হোমি যাদিসা খুজ্জুত্তরা চ উপাসিকা ৰেল়ুকণ্ডকিযা চ নন্দমাতা’তি. এসা, ভিক্খৰে, তুলা এতং পমাণং মম সাৰিকানং উপাসিকানং, যদিদং খুজ্জুত্তরা চ উপাসিকা ৰেল়ুকণ্ডকিযা চ নন্দমাতা’’তি. ছট্ঠং.
৭. রাহুলসুত্তং
১৭৭. অথ খো আযস্মা রাহুলো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং রাহুলং ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘যা চ, রাহুল, অজ্ঝত্তিকা পথৰীধাতু যা চ বাহিরা পথৰীধাতু, পথৰীধাতুরেৰেসা. ‘তং নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি, এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৰা পথৰীধাতুযা নিব্বিন্দতি, পথৰীধাতুযা চিত্তং ৰিরাজেতি.
‘‘যা চ, রাহুল, অজ্ঝত্তিকা আপোধাতু যা চ বাহিরা আপোধাতু, আপোধাতুরেৰেসা. ‘তং নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি, এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৰা আপোধাতুযা নিব্বিন্দতি, আপোধাতুযা চিত্তং ৰিরাজেতি.
‘‘যা চ, রাহুল, অজ্ঝত্তিকা তেজোধাতু যা চ বাহিরা তেজোধাতু, তেজোধাতুরেৰেসা. ‘তং নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি, এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৰা তেজোধাতুযা নিব্বিন্দতি, তেজোধাতুযা চিত্তং ৰিরাজেতি.
‘‘যা চ, রাহুল, অজ্ঝত্তিকা ৰাযোধাতু যা চ বাহিরা ৰাযোধাতু, ৰাযোধাতুরেৰেসা. ‘তং নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি, এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৰা ৰাযোধাতুযা নিব্বিন্দতি, ৰাযোধাতুযা চিত্তং ৰিরাজেতি.
‘‘যতো খো, রাহুল, ভিক্খু ইমাসু চতূসু ধাতূসু নেৰত্তানং ন অত্তনিযং সমনুপস্সতি, অযং ৰুচ্চতি, রাহুল, ভিক্খু অচ্ছেচ্ছি তণ্হং, ৰিৰত্তযি সংযোজনং, সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সা’’তি. সত্তমং.
৮. জম্বালীসুত্তং
১৭৮. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অঞ্ঞতরং সন্তং চেতোৰিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো সক্কাযনিরোধং মনসি করোতি. তস্স সক্কাযনিরোধং মনসি করোতো সক্কাযনিরোধে চিত্তং ন পক্খন্দতি নপ্পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. তস্স খো এৰং [তস্স কো এতং (সী. স্যা. কং. পী.), এৰং খো তস্স (?) ‘‘এৰং হি তস্সা ভিক্খৰে জম্বালিযা’’তি পাঠো ৰিয], ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ন সক্কাযনিরোধো পাটিকঙ্খো. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো লেপগতেন [লসগতেন (সী. পী.)] হত্থেন সাখং গণ্হেয্য, তস্স সো হত্থো সজ্জেয্যপি গণ্হেয্যপি [গয্হেয্যপি (?)] বজ্ঝেয্যপি [খজ্জেয্যপি (সী.)]; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অঞ্ঞতরং সন্তং চেতোৰিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো সক্কাযনিরোধং মনসি করোতি. তস্স সক্কাযনিরোধং মনসি করোতো সক্কাযনিরোধে চিত্তং ন পক্খন্দতি নপ্পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. তস্স খো এৰং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ন সক্কাযনিরোধো পাটিকঙ্খো.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু অঞ্ঞতরং সন্তং চেতোৰিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো সক্কাযনিরোধং মনসি করোতি. তস্স সক্কাযনিরোধং মনসি করোতো সক্কাযনিরোধে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি সন্তিট্ঠতি অধিমুচ্চতি. তস্স খো এৰং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো সক্কাযনিরোধো পাটিকঙ্খো. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো সুদ্ধেন হত্থেন সাখং গণ্হেয্য, তস্স সো হত্থো নেৰ সজ্জেয্য ন গণ্হেয্য ন বজ্ঝেয্য; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অঞ্ঞতরং সন্তং চেতোৰিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো সক্কাযনিরোধং মনসি করোতি. তস্স সক্কাযনিরোধং মনসি করোতো সক্কাযনিরোধে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি সন্তিট্ঠতি অধিমুচ্চতি. তস্স খো এৰং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো সক্কাযনিরোধো পাটিকঙ্খো.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু অঞ্ঞতরং সন্তং চেতোৰিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো অৰিজ্জাপ্পভেদং মনসি করোতি. তস্স অৰিজ্জাপ্পভেদং মনসি করোতো অৰিজ্জাপ্পভেদে চিত্তং ন পক্খন্দতি নপ্পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. তস্স খো এৰং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ন অৰিজ্জাপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, জম্বালী অনেকৰস্সগণিকা. তস্সা পুরিসো যানি চেৰ আযমুখানি তানি পিদহেয্য, যানি চ অপাযমুখানি তানি ৰিৰরেয্য, দেৰো চ ন সম্মা ধারং অনুপ্পৰেচ্ছেয্য. এৰঞ্হি তস্সা, ভিক্খৰে, জম্বালিযা ন আল়িপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অঞ্ঞতরং সন্তং চেতোৰিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো অৰিজ্জাপ্পভেদং মনসি করোতি. তস্স অৰিজ্জাপ্পভেদং মনসি করোতো অৰিজ্জাপ্পভেদে চিত্তং ন পক্খন্দতি নপ্পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. তস্স খো এৰং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ন অৰিজ্জাপ্পভেদো পাটিকঙ্খো.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু অঞ্ঞতরং সন্তং চেতোৰিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো অৰিজ্জাপ্পভেদং মনসি করোতি. তস্স অৰিজ্জাপ্পভেদং মনসি করোতো অৰিজ্জাপ্পভেদে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি সন্তিট্ঠতি অধিমুচ্চতি. তস্স খো এৰং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অৰিজ্জাপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, জম্বালী অনেকৰস্সগণিকা. তস্সা পুরিসো যানি চেৰ আযমুখানি তানি ৰিৰরেয্য, যানি চ অপাযমুখানি তানি পিদহেয্য, দেৰো চ সম্মা ধারং অনুপ্পৰেচ্ছেয্য. এৰঞ্হি তস্সা, ভিক্খৰে, জম্বালিযা আল়িপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অঞ্ঞতরং সন্তং চেতোৰিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সো অৰিজ্জাপ্পভেদং মনসি করোতি. তস্স অৰিজ্জাপ্পভেদং মনসি করোতো অৰিজ্জাপ্পভেদে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি সন্তিট্ঠতি অধিমুচ্চতি. তস্স খো এৰং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অৰিজ্জাপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. অট্ঠমং.
৯. নিব্বানসুত্তং
১৭৯. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা সারিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘কো নু খো, আৰুসো সারিপুত্ত, হেতু কো পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৰ ধম্মে ন পরিনিব্বাযন্তী’’তি?
‘‘ইধাৰুসো আনন্দ, সত্তা ইমা হানভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ইমা ঠিতিভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ইমা ৰিসেসভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ইমা নিব্বেধভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং নপ্পজানন্তি. অযং খো, আৰুসো আনন্দ, হেতু অযং পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৰ ধম্মে ন পরিনিব্বাযন্তী’’তি.
‘‘কো পনাৰুসো সারিপুত্ত, হেতু কো পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৰ ধম্মে পরিনিব্বাযন্তী’’তি? ‘‘ইধাৰুসো আনন্দ, সত্তা ইমা হানভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং পজানন্তি, ইমা ঠিতিভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং পজানন্তি, ইমা ৰিসেসভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং পজানন্তি, ইমা নিব্বেধভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং পজানন্তি. অযং খো, আৰুসো আনন্দ, হেতু অযং পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৰ ধম্মে পরিনিব্বাযন্তী’’তি. নৰমং.
১০. মহাপদেসসুত্তং
১৮০. একং সমযং ভগৰা ভোগনগরে ৰিহরতি আনন্দচেতিযে [আনন্দে চেতিযে (দী. নি. ২.১৮৬) মহাৰ. ৩০৩ পন অঞ্ঞথা আগতং]. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, মহাপদেসে দেসেস্সামি, তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘কতমে, ভিক্খৰে, চত্তারো মহাপদেসা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘সম্মুখা মেতং, আৰুসো, ভগৰতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৰিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওতারেতব্বানি [ওসারেতব্বানি], ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতারিযমানানি [ওসারিযমানানি] ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৰ সুত্তে ওতরন্তি [ওসরন্তি (দী. নি. ২.১৮৮)] ন ৰিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৰ তস্স ভগৰতো ৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; ইমস্স চ ভিক্খুনো দুগ্গহিত’ন্তি. ইতি হেতং [ইতি হিদং (সী. স্যা. কং. ক.)], ভিক্খৰে, ছড্ডেয্যাথ.
[এত্তকো পাঠো দীঘনিকাযে ন দিস্সতি, পেয্যালমুখেন দস্সিতো ভৰেয্য] ‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘সম্মুখা মেতং, আৰুসো, ভগৰতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৰিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওতারেতব্বানি, ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি [এত্তকো পাঠো দীঘনিকাযে ন দিস্সতি, পেয্যালমুখেন দস্সিতো ভৰেয্য]. তানি চে সুত্তে ওতারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৰ ওতরন্তি ৰিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৰতো ৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; ইমস্স চ ভিক্খুনো সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৰে, পঠমং মহাপদেসং ধারেয্যাথ.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৰাসে সঙ্ঘো ৰিহরতি সথেরো সপামোক্খো. তস্স মে সঙ্ঘস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৰিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওতারেতব্বানি, ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৰ সুত্তে ওতরন্তি ন ৰিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৰ তস্স ভগৰতো ৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তস্স চ সঙ্ঘস্স দুগ্গহিত’ন্তি. ইতি হেতং, ভিক্খৰে, ছড্ডেয্যাথ.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৰাসে সঙ্ঘো ৰিহরতি সথেরো সপামোক্খো. তস্স মে সঙ্ঘস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৰিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওতারেতব্বানি, ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতারিযমানানি, ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৰ ওতরন্তি ৰিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৰতো ৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তস্স চ সঙ্ঘস্স সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৰে, দুতিযং মহাপদেসং ধারেয্যাথ.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৰাসে সম্বহুলা থেরা ভিক্খূ ৰিহরন্তি বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধরা ৰিনযধরা মাতিকাধরা. তেসং মে থেরানং সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৰিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওতারেতব্বানি, ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৰ সুত্তে ওতরন্তি ন ৰিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৰ তস্স ভগৰতো ৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তেসঞ্চ থেরানং দুগ্গহিত’ন্তি. ইতি হেতং, ভিক্খৰে, ছড্ডেয্যাথ.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৰাসে সম্বহুলা থেরা ভিক্খূ ৰিহরন্তি বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধরা ৰিনযধরা মাতিকাধরা. তেসং মে থেরানং সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৰিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওতারেতব্বানি, ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৰ ওতরন্তি ৰিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৰতো ৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তেসঞ্চ থেরানং সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৰে, ততিযং মহাপদেসং ধারেয্যাথ.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৰাসে একো থেরো ভিক্খু ৰিহরতি বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধরো ৰিনযধরো মাতিকাধরো. তস্স মে থেরস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৰিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওতারেতব্বানি, ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৰ সুত্তে ওতরন্তি ন ৰিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৰ তস্স ভগৰতো ৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তস্স চ থেরস্স দুগ্গহিত’ন্তি. ইতি হেতং, ভিক্খৰে, ছড্ডেয্যাথ.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৰাসে একো থেরো ভিক্খু ৰিহরতি বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধরো ৰিনযধরো মাতিকাধরো. তস্স মে থেরস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৰিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওতারেতব্বানি, ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৰ ওতরন্তি ৰিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৰতো ৰচনং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তস্স চ থেরস্স সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৰে, চতুত্থং মহাপদেসং ধারেয্যাথ. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো মহাপদেসা’’তি. দসমং.
সঞ্চেতনিযৰগ্গো ততিযো.