(১৪) ৪. পুগ্গলৰগ্গো

১. সংযোজনসুত্তং

১৩১. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি হোন্তি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি হোন্তি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি হোন্তি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি হোন্তি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি হোন্তি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি হোন্তি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি.

‘‘কতমস্স, ভিক্খৰে, পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি? সকদাগামিস্স. ইমস্স খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি.

‘‘কতমস্স, ভিক্খৰে, পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি? উদ্ধংসোতস্স অকনিট্ঠগামিনো. ইমস্স খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি.

‘‘কতমস্স, ভিক্খৰে, পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি পহীনানি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি? অন্তরাপরিনিব্বাযিস্স. ইমস্স খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি পহীনানি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি.

‘‘কতমস্স, ভিক্খৰে, পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি পহীনানি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি পহীনানি? অরহতো. ইমস্স খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলস্স ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি, উপপত্তিপটিলাভিযানি সংযোজনানি পহীনানি, ভৰপটিলাভিযানি সংযোজনানি পহীনানি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঠমং.

২. পটিভানসুত্তং

১৩২. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? যুত্তপ্পটিভানো, নো মুত্তপ্পটিভানো; মুত্তপ্পটিভানো, নো যুত্তপ্পটিভানো; যুত্তপ্পটিভানো চ মুত্তপ্পটিভানো চ; নেৰ যুত্তপ্পটিভানো ন মুত্তপ্পটিভানো – ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি [পু. প. ১৫২ আদযো]. দুতিযং.

৩. উগ্ঘটিতঞ্ঞূসুত্তং

১৩৩. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? উগ্ঘটিতঞ্ঞূ, ৰিপঞ্চিতঞ্ঞূ, নেয্যো, পদপরমো – ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি [পু. প. ১৫২ আদযো]. ততিযং.

৪. উট্ঠানফলসুত্তং

১৩৪. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? উট্ঠানফলূপজীৰী ন কম্মফলূপজীৰী, কম্মফলূপজীৰী ন উট্ঠানফলূপজীৰী, উট্ঠানফলূপজীৰী চেৰ কম্মফলূপজীৰী চ, নেৰ উট্ঠানফলূপজীৰী ন কম্মফলূপজীৰী – ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি [পু. প. ১৬৭]. চতুত্থং.

৫. সাৰজ্জসুত্তং

১৩৫. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা [পু. প. ১৪৪ আদযো] সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? সাৰজ্জো, ৰজ্জবহুলো, অপ্পৰজ্জো, অনৰজ্জো.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সাৰজ্জো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সাৰজ্জেন কাযকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, সাৰজ্জেন ৰচীকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, সাৰজ্জেন মনোকম্মেন সমন্নাগতো হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো সাৰজ্জো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো ৰজ্জবহুলো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সাৰজ্জেন বহুলং কাযকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, অপ্পং অনৰজ্জেন; সাৰজ্জেন বহুলং ৰচীকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, অপ্পং অনৰজ্জেন; সাৰজ্জেন বহুলং মনোকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, অপ্পং অনৰজ্জেন. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো ৰজ্জবহুলো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অপ্পৰজ্জো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অনৰজ্জেন বহুলং কাযকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, অপ্পং সাৰজ্জেন; অনৰজ্জেন বহুলং ৰচীকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, অপ্পং সাৰজ্জেন; অনৰজ্জেন বহুলং মনোকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, অপ্পং সাৰজ্জেন. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অপ্পৰজ্জো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অনৰজ্জো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অনৰজ্জেন কাযকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, অনৰজ্জেন ৰচীকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, অনৰজ্জেন মনোকম্মেন সমন্নাগতো হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অনৰজ্জো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঞ্চমং.

৬. পঠমসীলসুত্তং

১৩৬. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সীলেসু ন পরিপূরকারী হোতি, সমাধিস্মিং ন পরিপূরকারী, পঞ্ঞায ন পরিপূরকারী.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সীলেসু পরিপূরকারী হোতি, সমাধিস্মিং ন পরিপূরকারী, পঞ্ঞায ন পরিপূরকারী.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সীলেসু পরিপূরকারী হোতি, সমাধিস্মিং পরিপূরকারী, পঞ্ঞায ন পরিপূরকারী.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সীলেসু পরিপূরকারী হোতি, সমাধিস্মিং পরিপূরকারী, পঞ্ঞায পরিপূরকারী. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. ছট্ঠং.

৭. দুতিযসীলসুত্তং

১৩৭. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো ন সীলগরু হোতি ন সীলাধিপতেয্যো, ন সমাধিগরু হোতি ন সমাধাধিপতেয্যো, ন পঞ্ঞাগরু হোতি ন পঞ্ঞাধিপতেয্যো.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সীলগরু হোতি সীলাধিপতেয্যো, ন সমাধিগরু হোতি ন সমাধাধিপতেয্যো, ন পঞ্ঞাগরু হোতি ন পঞ্ঞাধিপতেয্যো.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সীলগরু হোতি সীলাধিপতেয্যো, সমাধিগরু হোতি সমাধাধিপতেয্যো, ন পঞ্ঞাগরু হোতি ন পঞ্ঞাধিপতেয্যো.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সীলগরু হোতি সীলাধিপতেয্যো, সমাধিগরু হোতি সমাধাধিপতেয্যো, পঞ্ঞাগরু হোতি পঞ্ঞাধিপতেয্যো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. সত্তমং.

৮. নিকট্ঠসুত্তং

১৩৮. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তারো? নিকট্ঠকাযো অনিকট্ঠচিত্তো, অনিকট্ঠকাযো নিকট্ঠচিত্তো, অনিকট্ঠকাযো চ অনিকট্ঠচিত্তো চ, নিকট্ঠকাযো চ নিকট্ঠচিত্তো চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নিকট্ঠকাযো হোতি অনিকট্ঠচিত্তো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অরঞ্ঞৰনপত্থানি [অরঞ্ঞে ৰনপত্থানি (সী. পী.)] পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰতি. সো তত্থ কামৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি ব্যাপাদৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি ৰিহিংসাৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নিকট্ঠকাযো হোতি অনিকট্ঠচিত্তো.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অনিকট্ঠকাযো হোতি নিকট্ঠচিত্তো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো নহেৰ খো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰতি. সো তত্থ নেক্খম্মৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি অব্যাপাদৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি অৰিহিংসাৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অনিকট্ঠকাযো হোতি নিকট্ঠচিত্তো.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অনিকট্ঠকাযো চ হোতি অনিকট্ঠচিত্তো চ? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো নহেৰ খো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰতি. সো তত্থ কামৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি ব্যাপাদৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি ৰিহিংসাৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অনিকট্ঠকাযো চ হোতি অনিকট্ঠচিত্তো চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নিকট্ঠকাযো চ হোতি নিকট্ঠচিত্তো চ? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰতি. সো তত্থ নেক্খম্মৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি অব্যাপাদৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি অৰিহিংসাৰিতক্কম্পি ৰিতক্কেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো নিকট্ঠকাযো চ হোতি নিকট্ঠচিত্তো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. ধম্মকথিকসুত্তং

১৩৯. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, ধম্মকথিকা. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো ধম্মকথিকো অপ্পঞ্চ ভাসতি অসহিতঞ্চ; পরিসা চস্স [পরিসা চ (সী. স্যা. কং. পী.) পু. প. ১৫৬] ন কুসলা হোতি সহিতাসহিতস্স. এৰরূপো, ভিক্খৰে, ধম্মকথিকো এৰরূপায পরিসায ধম্মকথিকোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো ধম্মকথিকো অপ্পঞ্চ ভাসতি সহিতঞ্চ; পরিসা চস্স কুসলা হোতি সহিতাসহিতস্স. এৰরূপো, ভিক্খৰে, ধম্মকথিকো এৰরূপায পরিসায ধম্মকথিকোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো ধম্মকথিকো বহুঞ্চ ভাসতি অসহিতঞ্চ; পরিসা চস্স ন কুসলা হোতি সহিতাসহিতস্স. এৰরূপো, ভিক্খৰে, ধম্মকথিকো এৰরূপায পরিসায ধম্মকথিকোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চো ধম্মকথিকো বহুঞ্চ ভাসতি সহিতঞ্চ; পরিসা চস্স কুসলা হোতি সহিতাসহিতস্স. এৰরূপো, ভিক্খৰে, ধম্মকথিকো এৰরূপায পরিসায ধম্মকথিকোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো ধম্মকথিকা’’তি. নৰমং.

১০. ৰাদীসুত্তং

১৪০. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, ৰাদী. কতমে চত্তারো? অত্থি, ভিক্খৰে, ৰাদী অত্থতো পরিযাদানং গচ্ছতি, নো ব্যঞ্জনতো; অত্থি, ভিক্খৰে, ৰাদী ব্যঞ্জনতো পরিযাদানং গচ্ছতি, নো অত্থতো; অত্থি, ভিক্খৰে, ৰাদী অত্থতো চ ব্যঞ্জনতো চ পরিযাদানং গচ্ছতি; অত্থি, ভিক্খৰে, ৰাদী নেৰত্থতো নো ব্যঞ্জনতো পরিযাদানং গচ্ছতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো ৰাদী. অট্ঠানমেতং, ভিক্খৰে, অনৰকাসো যং চতূহি পটিসম্ভিদাহি সমন্নাগতো [সমন্নাগতো ভিক্খু (সী. স্যা. কং.)] অত্থতো ৰা ব্যঞ্জনতো ৰা পরিযাদানং গচ্ছেয্যা’’তি. দসমং.

পুগ্গলৰগ্গো চতুত্থো.