(১৬) ৬. অচেলকৰগ্গো

১৫৭-১৬৩. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, পটিপদা. কতমা তিস্সো? আগাল়্হা পটিপদা, নিজ্ঝামা পটিপদা, মজ্ঝিমা পটিপদা. কতমা চ, ভিক্খৰে, আগাল়্হা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো এৰংৰাদী হোতি এৰংদিট্ঠি – ‘নত্থি কামেসু দোসো’তি. সো কামেসু পাতব্যতং আপজ্জতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, আগাল়্হা পটিপদা.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, নিজ্ঝামা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো অচেলকো হোতি মুত্তাচারো, হত্থাপলেখনো [হত্থাৰলেখনো (স্যা. কং.) দী. নি. ১.৩৯৪; ম. নি. ১.১৫৫ পস্সিতব্বং], ন এহিভদন্তিকো, ন তিট্ঠভদন্তিকো, নাভিহটং ন উদ্দিস্সকতং ন নিমন্তনং সাদিযতি. সো ন কুম্ভিমুখা পটিগ্গণ্হাতি, ন কল়োপিমুখা [খল়োপিমুখা (সী. স্যা. কং.)] পটিগ্গণ্হাতি ন এল়কমন্তরং ন দণ্ডমন্তরং ন মুসলমন্তরং ন দ্ৰিন্নং ভুঞ্জমানানং ন গব্ভিনিযা ন পাযমানায ন পুরিসন্তরগতায ন সঙ্কিত্তীসু ন যত্থ সা উপট্ঠিতো হোতি ন যত্থ মক্খিকা সণ্ডসণ্ডচারিনী ন মচ্ছং ন মংসং ন সুরং ন মেরযং, ন থুসোদকং পিৰতি. সো একাগারিকো ৰা হোতি একালোপিকো, দ্ৰাগারিকো ৰা হোতি দ্ৰালোপিকো… সত্তাগারিকো ৰা হোতি সত্তালোপিকো; একিস্সাপি দত্তিযা যাপেতি, দ্ৰীহিপি দত্তীহি যাপেতি… সত্তহিপি দত্তীহি যাপেতি; একাহিকম্পি আহারং আহারেতি, দ্ৰাহিকম্পি আহারং আহারেতি… সত্তাহিকম্পি আহারং আহারেতি – ইতি এৰরূপং অদ্ধমাসিকম্পি পরিযাযভত্তভোজনানুযোগমনুযুত্তো ৰিহরতি.

সো সাকভক্খোপি হোতি, সামাকভক্খোপি হোতি, নীৰারভক্খোপি হোতি, দদ্দুলভক্খোপি হোতি, হটভক্খোপি হোতি, কণ্হভক্খোপি হোতি, আচামভক্খোপি হোতি, পিঞ্ঞাকভক্খোপি হোতি, তিণভক্খোপি হোতি, গোমযভক্খোপি হোতি, ৰনমূলফলাহারো যাপেতি পৰত্তফলভোজী.

সো সাণানিপি ধারেতি, মসাণানিপি ধারেতি, ছৰদুস্সানিপি ধারেতি, পংসুকূলানিপি ধারেতি, তিরীটানিপি ধারেতি, অজিনম্পি ধারেতি, অজিনক্খিপম্পি ধারেতি, কুসচীরম্পি ধারেতি, ৰাকচীরম্পি ধারেতি, ফলকচীরম্পি ধারেতি, কেসকম্বলম্পি ধারেতি, ৰাল়কম্বলম্পি ধারেতি, উলূকপক্খিকম্পি ধারেতি, কেসমস্সুলোচকোপি হোতি কেসমস্সুলোচনানুযোগমনুযুত্তো, উব্ভট্ঠকোপি হোতি আসনপটিক্খিত্তো, উক্কুটিকোপি হোতি উক্কুটিকপ্পধানমনুযুত্তো, কণ্টকাপস্সযিকোপি হোতি কণ্টকাপস্সযে সেয্যং কপ্পেতি, সাযততিযকম্পি উদকোরোহনানুযোগমনুযুত্তো ৰিহরতি – ইতি এৰরূপং অনেকৰিহিতং কাযস্স আতাপনপরিতাপনানুযোগমনুযুত্তো ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, নিজ্ঝামা পটিপদা.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, মজ্ঝিমা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, মজ্ঝিমা পটিপদা. ইমা খো, ভিক্খৰে, তিস্সো পটিপদা’’তি.

‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, পটিপদা. কতমা তিস্সো? আগাল়্হা পটিপদা, নিজ্ঝামা পটিপদা, মজ্ঝিমা পটিপদা. কতমা চ, ভিক্খৰে, আগাল়্হা পটিপদা…পে… অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, আগাল়্হা পটিপদা.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, নিজ্ঝামা পটিপদা…পে… অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, নিজ্ঝামা পটিপদা.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, মজ্ঝিমা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৰাযমতি ৰীরিযং আরভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৰাযমতি ৰীরিযং আরভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৰাযমতি ৰীরিযং আরভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৰায ৰেপুল্লায ভাৰনায পারিপূরিযা ছন্দং জনেতি ৰাযমতি ৰীরিযং আরভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি….

‘‘ছন্দসমাধিপধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি ৰীরিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৰীমংসাসমাধিপধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি…পে….

‘‘সদ্ধিন্দ্রিযং ভাৰেতি… ৰীরিযিন্দ্রিযং ভাৰেতি… সতিন্দ্রিযং ভাৰেতি… সমাধিন্দ্রিযং ভাৰেতি… পঞ্ঞিন্দ্রিযং ভাৰেতি….

‘‘সদ্ধাবলং ভাৰেতি… ৰীরিযবলং ভাৰেতি… সতিবলং ভাৰেতি… সমাধিবলং ভাৰেতি… পঞ্ঞাবলং ভাৰেতি….

‘‘সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি….

‘‘সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি… সম্মাসঙ্কপ্পং ভাৰেতি… সম্মাৰাচং ভাৰেতি… সম্মাকম্মন্তং ভাৰেতি … সম্মাআজীৰং ভাৰেতি… সম্মাৰাযামং ভাৰেতি… সম্মাসতিং ভাৰেতি… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি…. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, মজ্ঝিমা পটিপদা. ইমা খো, ভিক্খৰে, তিস্সো পটিপদা’’তি.

অচেলকৰগ্গো ছট্ঠো.