৭. ৰচ্ছগোত্তসুত্তং
৫৮. অথ খো ৰচ্ছগোত্তো [ৰচ্ছপুত্তো (ক.)] পরিব্বাজকো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰচ্ছগোত্তো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভো গোতম, সমণো গোতমো এৰমাহ – ‘ময্হমেৰ দানং দাতব্বং, নাঞ্ঞেসং দানং দাতব্বং; ময্হমেৰ সাৰকানং দানং দাতব্বং, নাঞ্ঞেসং সাৰকানং দানং দাতব্বং; ময্হমেৰ দিন্নং মহপ্ফলং, নাঞ্ঞেসং দিন্নং মহপ্ফলং; ময্হমেৰ সাৰকানং দিন্নং মহপ্ফলং, নাঞ্ঞেসং সাৰকানং দিন্নং মহপ্ফল’ন্তি. যে তে, ভো গোতম, এৰমাহংসু ‘সমণো গোতমো এৰমাহ ময্হমেৰ দানং দাতব্বং, নাঞ্ঞেসং দানং দাতব্বং. ময্হমেৰ সাৰকানং দানং দাতব্বং, নাঞ্ঞেসং সাৰকানং দানং দাতব্বং. ময্হমেৰ দিন্নং মহপ্ফলং, নাঞ্ঞেসং দিন্নং মহপ্ফলং. ময্হমেৰ সাৰকানং দিন্নং মহপ্ফলং, নাঞ্ঞেসং সাৰকানং দিন্নং মহপ্ফল’ন্তি. কচ্চি তে ভোতো গোতমস্স ৰুত্তৰাদিনো চ ভৰন্তং গোতমং অভূতেন অব্ভাচিক্খন্তি, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকরোন্তি, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৰাদানুপাতো [ৰাদানুৰাদো (ক.)] গারয্হং ঠানং আগচ্ছতি? অনব্ভক্খাতুকামা হি মযং ভৰন্তং গোতম’’ন্তি.
‘‘যে তে, ৰচ্ছ, এৰমাহংসু – ‘সমণো গোতমো এৰমাহ – ময্হমেৰ দানং দাতব্বং…পে… নাঞ্ঞেসং সাৰকানং দিন্নং মহপ্ফল’ন্তি ন মে তে ৰুত্তৰাদিনো. অব্ভাচিক্খন্তি চ পন মং [চ পন মং তে (সী. স্যা. কং. পী.)] অসতা অভূতেন. যো খো, ৰচ্ছ, পরং দানং দদন্তং ৰারেতি সো তিণ্ণং অন্তরাযকরো হোতি, তিণ্ণং পারিপন্থিকো. কতমেসং তিণ্ণং? দাযকস্স পুঞ্ঞন্তরাযকরো হোতি, পটিগ্গাহকানং লাভন্তরাযকরো হোতি, পুব্বেৰ খো পনস্স অত্তা খতো চ হোতি উপহতো চ. যো খো, ৰচ্ছ, পরং দানং দদন্তং ৰারেতি সো ইমেসং তিণ্ণং অন্তরাযকরো হোতি, তিণ্ণং পারিপন্থিকো.
‘‘অহং খো পন, ৰচ্ছ, এৰং ৰদামি – যে হি তে চন্দনিকায ৰা ওলিগল্লে ৰা পাণা, তত্রপি যো থালিধোৰনং [থালকধোৰনং (ক.)] ৰা সরাৰধোৰনং ৰা ছড্ডেতি – যে তত্থ পাণা তে তেন যাপেন্তূতি, ততো নিদানম্পাহং, ৰচ্ছ, পুঞ্ঞস্স আগমং ৰদামি. কো পন ৰাদো মনুস্সভূতে! অপি চাহং, ৰচ্ছ, সীলৰতো দিন্নং মহপ্ফলং ৰদামি, নো তথা দুস্সীলস্স, সো চ হোতি পঞ্চঙ্গৰিপ্পহীনো পঞ্চঙ্গসমন্নাগতো.
‘‘কতমানি পঞ্চঙ্গানি পহীনানি হোন্তি? কামচ্ছন্দো পহীনো হোতি, ব্যাপাদো পহীনো হোতি, থিনমিদ্ধং পহীনং হোতি, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পহীনং হোতি, ৰিচিকিচ্ছা পহীনা হোতি. ইমানি পঞ্চঙ্গানি ৰিপ্পহীনানি হোন্তি.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো হোতি? অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেক্খেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেক্খেন ৰিমুত্তিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেক্খেন ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি; ইমেহি পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো হোতি. ইতি পঞ্চঙ্গৰিপ্পহীনে পঞ্চঙ্গসমন্নাগতে দিন্নং মহপ্ফলন্তি ৰদামী’’তি.
‘‘ইতি কণ্হাসু সেতাসু, রোহিণীসু হরীসু ৰা;
কম্মাসাসু সরূপাসু, গোসু পারেৰতাসু ৰা.
‘‘যাসু কাসুচি এতাসু, দন্তো জাযতি পুঙ্গৰো;
ধোরয্হো বলসম্পন্নো, কল্যাণজৰনিক্কমো;
তমেৰ ভারে যুঞ্জন্তি, নাস্স ৰণ্ণং পরিক্খরে.
‘‘এৰমেৰং মনুস্সেসু, যস্মিং কস্মিঞ্চি জাতিযে;
খত্তিযে ব্রাহ্মণে ৰেস্সে, সুদ্দে চণ্ডালপুক্কুসে.
‘‘যাসু কাসুচি এতাসু, দন্তো জাযতি সুব্বতো;
ধম্মট্ঠো সীলসম্পন্নো, সচ্চৰাদী হিরীমনো.
‘‘পহীনজাতিমরণো, ব্রহ্মচরিযস্স কেৰলী;
পন্নভারো ৰিসংযুত্তো, কতকিচ্চো অনাসৰো.
‘‘পারগূ সব্বধম্মানং, অনুপাদায নিব্বুতো;
তস্মিংযেৰ [তস্মিং ৰে (স্যা. কং.)] ৰিরজে খেত্তে, ৰিপুলা হোতি দক্খিণা.
‘‘বালা চ অৰিজানন্তা, দুম্মেধা অস্সুতাৰিনো;
বহিদ্ধা দেন্তি দানানি, ন হি সন্তে উপাসরে.
‘‘যে চ সন্তে উপাসন্তি, সপ্পঞ্ঞে ধীরসম্মতে;
সদ্ধা চ নেসং সুগতে, মূলজাতা পতিট্ঠিতা.
‘‘দেৰলোকঞ্চ তে যন্তি, কুলে ৰা ইধ জাযরে;
অনুপুব্বেন নিব্বানং, অধিগচ্ছন্তি পণ্ডিতা’’তি. সত্তমং;