গাথাসঙ্গণিকং
১. সত্তনগৰেসু পঞ্ঞত্তসিক্খাপদং
৩৩৫. একংসং চীৱৰং কত্ৱা, পগ্গণ্হিত্ৱান অঞ্জলিং;
আসীসমানৰূপোৱ [আসিংসমানৰূপোৱ (সী. স্যা.)], কিস্স ত্ৱং ইধ মাগতো.
দ্ৱীসু ৱিনযেসু যে পঞ্ঞত্তা;
উদ্দেসং আগচ্ছন্তি উপোসথেসু;
কতি তে সিক্খাপদা হোন্তি;
কতিসু নগৰেসু পঞ্ঞত্তা.
ভদ্দকো তে উম্মঙ্গো, যোনিসো পৰিপুচ্ছসি;
তগ্ঘ তে অহমক্খিস্সং, যথাসি কুসলো তথা.
দ্ৱীসু ৱিনযেসু যে পঞ্ঞত্তা;
উদ্দেসং আগচ্ছন্তি উপোসথেসু;
অড্ঢুড্ঢসতানি তে হোন্তি;
সত্তসু নগৰেসু পঞ্ঞত্তা.
কতমেসু সত্তসু নগৰেসু পঞ্ঞত্তা;
ইঙ্ঘ মে ত্ৱং ব্যাকৰ নং [ইঙ্ঘ মে তং ব্যাকৰ (ক.)];
তং ৱচনপথং [তৱ ৱচনপথং (স্যা.)] নিসামযিত্ৱা;
পটিপজ্জেম হিতায নো সিযা.
ৱেসালিযং ৰাজগহে, সাৱত্থিযঞ্চ আড়ৱিযং;
কোসম্বিযঞ্চ সক্কেসু, ভগ্গেসু চেৱ পঞ্ঞত্তা.
কতি ৱেসালিযং পঞ্ঞত্তা, কতি ৰাজগহে কতা;
সাৱত্থিযং কতি হোন্তি, কতি আড়ৱিযং কতা.
কতি কোসম্বিযং পঞ্ঞত্তা, কতি সক্কেসু ৱুচ্চন্তি;
কতি ভগ্গেসু পঞ্ঞত্তা, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতো.
দস ৱেসালিযং পঞ্ঞত্তা, একৱীস ৰাজগহে কতা;
ছঊন তীণিসতানি, সব্বে সাৱত্থিযং কতা.
ছ আড়ৱিযং পঞ্ঞত্তা, অট্ঠ কোসম্বিযং কতা;
অট্ঠ সক্কেসু ৱুচ্চন্তি, তযো ভগ্গেসু পঞ্ঞত্তা.
যে ৱেসালিযং পঞ্ঞত্তা, তে সুণোহি যথাতথং [যথাকথং (সী. স্যা. এৱমুপৰিপি)];
মেথুনৱিগ্গহুত্তৰি, অতিৰেকঞ্চ কাড়কং.
ভূতং পৰম্পৰভত্তং, দন্তপোনেন [দন্তপোণেন (ক.)] অচেলকো;
ভিক্খুনীসু চ অক্কোসো, দসেতে ৱেসালিযং কতা.
যে ৰাজগহে পঞ্ঞত্তা, তে সুণোহি যথাতথং;
অদিন্নাদানং ৰাজগহে, দ্ৱে অনুদ্ধংসনা দ্ৱেপি চ ভেদা.
অন্তৰৱাসকং ৰূপিযং সুত্তং, উজ্ঝাপনেন চ পাচিতপিণ্ডং;
গণভোজনং ৱিকালে চ, চাৰিত্তং নহানং ঊনৱীসতি.
চীৱৰং দত্ৱা ৱোসাসন্তি, এতে ৰাজগহে কতা;
গিৰগ্গচৰিযা তত্থেৱ, ছন্দদানেন একৱীসতি.
যে সাৱত্থিযং পঞ্ঞত্তা, তে সুণোহি যথাতথং;
পাৰাজিকানি চত্তাৰি, সঙ্ঘাদিসেসা ভৱন্তি সোড়স.
অনিযতা চ দ্ৱে হোন্তি, নিস্সগ্গিযা চতুৱীসতি;
ছপঞ্ঞাসসতঞ্চেৱ, খুদ্দকানি পৱুচ্চন্তি.
দসযেৱ চ গাৰয্হা, দ্ৱেসত্ততি চ সেখিযা;
ছঊন তীণিসতানি, সব্বে সাৱত্থিযং কতা.
যে আড়ৱিযং পঞ্ঞত্তা, তে সুণোহি যথাতথং;
কুটিকোসিযসেয্যা চ, খণনে গচ্ছ দেৱতে;
সপ্পাণকঞ্চ সিঞ্চন্তি, ছ এতে আড়ৱিযং কতা.
যে কোসম্বিযং পঞ্ঞত্তা, তে সুণোহি যথাতথং;
মহাৱিহাৰো দোৱচস্সং, অঞ্ঞং দ্ৱাৰং সুৰায চ;
অনাদৰিযং সহধম্মো, পযোপানেন অট্ঠমং.
যে সক্কেসু পঞ্ঞত্তা, তে সুণোহি যথাতথং;
এড়কলোমানি পত্তো চ, ওৱাদো চেৱ ভেসজ্জং.
সূচি আৰঞ্ঞিকো চেৱ, অট্ঠেতে [ছ এতে (সব্বত্থ)] কাপিলৱত্থৱে;
উদকসুদ্ধিযা ওৱাদো, ভিক্খুনীসু পৱুচ্চন্তি.
যে ভগ্গেসু পঞ্ঞত্তা, তে সুণোহি যথাতথং;
সমাদহিত্ৱা ৱিসিব্বেন্তি, সামিসেন সসিত্থকং.
পাৰাজিকানি চত্তাৰি, সঙ্ঘাদিসেসানি ভৱন্তি;
সত্ত চ নিস্সগ্গিযানি, অট্ঠ দ্ৱত্তিংস খুদ্দকা.
দ্ৱে গাৰয্হা তযো সেক্খা, ছপ্পঞ্ঞাস সিক্খাপদা;
ছসু নগৰেসু পঞ্ঞত্তা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা.
ছঊন তীণিসতানি, সব্বে সাৱত্থিযং কতা;
কাৰুণিকেন বুদ্ধেন, গোতমেন যসস্সিনা.
২. চতুৱিপত্তিং
৩৩৬. যং তং [যং যং (ক.)] পুচ্ছিম্হ অকিত্তযি নো;
তং তং ব্যাকতং অনঞ্ঞথা;
অঞ্ঞং তং পুচ্ছামি তদিঙ্ঘ ব্ৰূহি;
গৰুক লহুকঞ্চাপি সাৱসেসং;
অনৱসেসং দুট্ঠুল্লঞ্চ অদুট্ঠুল্লং;
যে চ যাৱততিযকা.
সাধাৰণং অসাধাৰণং;
ৱিভত্তিযো চ [ৱিপত্তিযো চ (সী. স্যা.)] যেহি সমথেহি সম্মন্তি;
সব্বানিপেতানি ৱিযাকৰোহি;
হন্দ ৱাক্যং সুণোম তে.
একতিংসা যে গৰুকা, অট্ঠেত্থ অনৱসেসা;
যে গৰুকা তে দুট্ঠুল্লা, যে দুট্ঠুল্লা সা সীলৱিপত্তি;
পাৰাজিকং সঙ্ঘাদিসেসো, ‘‘সীলৱিপত্তী’’তি ৱুচ্চতি.
থুল্লচ্চযং পাচিত্তিযা, পাটিদেসনীযং দুক্কটং;
দুব্ভাসিতং যো চাযং, অক্কোসতি হসাধিপ্পাযো;
অযং সা আচাৰৱিপত্তিসম্মতা.
ৱিপৰীতদিট্ঠিং গণ্হন্তি, অসদ্ধম্মেহি পুৰক্খতা;
অব্ভাচিক্খন্তি সম্বুদ্ধং, দুপ্পঞ্ঞা মোহপাৰুতা;
অযং সা দিট্ঠিৱিপত্তিসম্মতা.
আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো অসন্তং অভূতং উত্তৰিমনুস্সধম্মং উল্লপতি, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা সঞ্চৰিত্তং সমাপজ্জতি, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা – ‘‘যো তে ৱিহাৰে ৱসতি, সো ভিক্খু অৰহা’’তি ভণতি, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা ভিক্খু পণীতভোজনানি অত্তনো অত্থায ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জতি, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা ভিক্খুনী পণীতভোজনানি অত্তনো অত্থায ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জতি, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা সূপং ৱা ওদনং ৱা অগিলানো অত্তনো অত্থায ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জতি. অযং সা আজীৱৱিপত্তি সম্মতা.
একাদস যাৱততিযকা, তে সুণোহি যথাতথং;
উক্খিত্তানুৱত্তিকা, অট্ঠ যাৱততিযকা;
অৰিট্ঠো চণ্ডকাড়ী চ, ইমে তে যাৱততিযকা.
৩. ছেদনকাদি
৩৩৭. কতি ছেদনকানি? কতি ভেদনকানি? কতি উদ্দালনকানি? কতি অনঞ্ঞপাচিত্তিযানি? কতি ভিক্খুসম্মুতিযো? কতি সামীচিযো? কতি পৰমানি?
কতি জানন্তি পঞ্ঞত্তা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা.
ছ ছেদনকানি. একং ভেদনকং. একং উদ্দালনকং. চত্তাৰি অনঞ্ঞপাচিত্তিযানি. চতস্সো ভিক্খুসম্মুতিযো. সত্ত সামীচিযো. চুদ্দস পৰমানি.
সোদস [সোড়স (সী. স্যা.) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা] জানন্তি পঞ্ঞত্তা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা.
৪. অসাধাৰণাদি
৩৩৮. ৱীসং দ্ৱে সতানি ভিক্খূনং সিক্খাপদানি;
উদ্দেসং আগচ্ছন্তি উপোসথেসু;
তীণি সতানি চত্তাৰি ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি;
উদ্দেসং আগচ্ছন্তি উপোসথেসু.
ছচত্তাৰীসা ভিক্খূনং, ভিক্খুনীহি অসাধাৰণা;
সতং তিংসা চ ভিক্খুনীনং, ভিক্খূহি অসাধাৰণা.
সতং সত্ততি ছচ্চেৱ, উভিন্নং অসাধাৰণা;
সতং সত্ততি চত্তাৰি, উভিন্নং সমসিক্খতা.
ৱীসং দ্ৱে সতানি ভিক্খূনং সিক্খাপদানি;
উদ্দেসং আগচ্ছন্তি উপোসথেসু;
তে সুণোহি যথাতথং.
পাৰাজিকানি চত্তাৰি, সঙ্ঘাদিসেসানি ভৱন্তি তেৰস;
অনিযতা দ্ৱে হোন্তি.
নিস্সগ্গিযানি তিংসেৱ, দ্ৱেনৱুতি চ খুদ্দকা;
চত্তাৰো পাটিদেসনীযা, পঞ্চসত্ততি সেখিযা.
ৱীসং দ্ৱে সতানি চিমে হোন্তি ভিক্খূনং সিক্খাপদানি;
উদ্দেসং আগচ্ছন্তি উপোসথেসু.
তীণি সতানি চত্তাৰি, ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি;
উদ্দেসং আগচ্ছন্তি উপোসথেসু, তে সুণোহি যথাতথং.
পাৰাজিকানি অট্ঠ, সঙ্ঘাদিসেসানি ভৱন্তি সত্তৰস;
নিস্সগ্গিযানি তিংসেৱ, সতং সট্ঠি ছ চেৱ খুদ্দকানি পৱুচ্চন্তি.
অট্ঠ পাটিদেসনীযা, পঞ্চসত্ততি সেখিযা;
তীণি সতানি চত্তাৰি চিমে হোন্তি ভিক্খুনীনং সিক্খাপদানি;
উদ্দেসং আগচ্ছন্তি উপোসথেসু.
ছচত্তাৰীসা ভিক্খূনং, ভিক্খুনীহি অসাধাৰণা;
তে সুণোহি যথাতথং.
সঙ্ঘাদিসেসা, দ্ৱে অনিযতেহি অট্ঠ;
নিস্সগ্গিযানি দ্ৱাদস, তেহি তে হোন্তি ৱীসতি.
দ্ৱেৱীসতি খুদ্দকা, চতুৰো পাটিদেসনীযা;
ছচত্তাৰীসা চিমে হোন্তি, ভিক্খূনং ভিক্খুনীহি অসাধাৰণা.
সতং তিংসা চ ভিক্খুনীনং, ভিক্খূহি অসাধাৰণা;
তে সুণোহি যথাতথং.
পাৰাজিকানি চত্তাৰি, সঙ্ঘম্হা দস নিস্সৰে;
নিস্সগ্গিযানি দ্ৱাদস, ছন্নৱুতি চ খুদ্দকা;
অট্ঠ পাটিদেসনীযা.
সতং তিংসা চিমে হোন্তি ভিক্খুনীনং, ভিক্খূহি অসাধাৰণা;
সতং সত্ততি ছচ্চেৱ, উভিন্নং অসাধাৰণা;
তে সুণোহি যথাতথং.
পাৰাজিকানি চত্তাৰি, সঙ্ঘাদিসেসানি ভৱন্তি সোড়স;
অনিযতা দ্ৱে হোন্তি, নিস্সগ্গিযানি চতুৱীসতি;
সতং অট্ঠাৰসা চেৱ, খুদ্দকানি পৱুচ্চন্তি;
দ্ৱাদস পাটিদেসনীযা.
সতং সত্ততি ছচ্চেৱিমে হোন্তি, উভিন্নং অসাধাৰণা;
সতং সত্ততি চত্তাৰি, উভিন্নং সমসিক্খতা;
তে সুণোহি যথাতথং.
পাৰাজিকানি চত্তাৰি, সঙ্ঘাদিসেসানি ভৱন্তি সত্ত;
নিস্সগ্গিযানি অট্ঠাৰস, সমসত্ততি খুদ্দকা;
পঞ্চসত্ততি সেখিযানি.
সতং সত্ততি চত্তাৰি চিমে হোন্তি, উভিন্নং সমসিক্খতা;
অট্ঠে পাৰাজিকা যে দুৰাসদা, তালৱত্থুসমূপমা.
পণ্ডুপলাসো পুথুসিলা, সীসচ্ছিন্নোৱ সো নৰো;
তালোৱ মত্থকচ্ছিন্নো, অৱিৰুড়্হী ভৱন্তি তে.
তেৱীসতি সঙ্ঘাদিসেসা, দ্ৱে অনিযতা;
দ্ৱে চত্তাৰীস নিস্সগ্গিযা;
অট্ঠাসীতিসতং পাচিত্তিযা, দ্ৱাদস পাটিদেসনীযা.
পঞ্চসত্ততি সেখিযা, তীহি সমথেহি সম্মন্তি;
সম্মুখা চ পটিঞ্ঞায, তিণৱত্থাৰকেন চ.
দ্ৱে উপোসথা দ্ৱে পৱাৰণা;