৫. পঞ্চকৱাৰো
৩২৫. পঞ্চ আপত্তিযো. পঞ্চ আপত্তিক্খন্ধা. পঞ্চ ৱিনীতৱত্থূনি. পঞ্চ কম্মানি আনন্তৰিকানি. পঞ্চ পুগ্গলা নিযতা. পঞ্চ ছেদনকা আপত্তিযো. পঞ্চহাকাৰেহি আপত্তিং আপজ্জতি. পঞ্চ আপত্তিযো. মুসাৱাদপচ্চযা পঞ্চহাকাৰেহি কম্মং ন উপেতি – সযং ৱা কম্মং ন কৰোতি, পৰং ৱা ন অজ্ঝেসতি, ছন্দং ৱা পাৰিসুদ্ধিং ৱা ন দেতি, কযিৰমানে কম্মে পটিক্কোসতি, কতে ৱা পন কম্মে অধম্মদিট্ঠি হোতি. পঞ্চহাকাৰেহি কম্মং উপেতি – সযং ৱা কম্মং কৰোতি, পৰং ৱা অজ্ঝেসতি, ছন্দং ৱা পাৰিসুদ্ধিং ৱা দেতি, কযিৰমানে কম্মে নপ্পটিক্কোসতি, কতে ৱা পন কম্মে ধম্মদিট্ঠি হোতি. পঞ্চ পিণ্ডপাতিকস্স ভিক্খুনো কপ্পন্তি – অনামন্তচাৰো, গণভোজনং, পৰম্পৰভোজনং, অনধিট্ঠানং, অৱিকপ্পনা. [অ. নি. ৫.১০২] পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উস্সঙ্কিতপৰিসঙ্কিতো হোতি – পাপভিক্খুপি অকুপ্পধম্মোপি ৱেসিযাগোচৰো ৱা হোতি, ৱিধৱাগোচৰো ৱা হোতি, থুল্লকুমাৰিগোচৰো ৱা হোতি, পণ্ডকগোচৰো ৱা হোতি, ভিক্খুনিগোচৰো ৱা হোতি. পঞ্চ তেলানি – তিলতেলং, সাসপতেলং, মধুকতেলং, এৰণ্ডকতেলং, ৱসাতেলং. পঞ্চ ৱসানি – অচ্ছৱসং, মচ্ছৱসং, সুসুকাৱসং, সূকৰৱসং, গদ্ৰভৱসং. [অ. নি. ৫.১৩০; দী. নি. ৩.৩১৬] পঞ্চ ব্যসনানি – ঞাতিব্যসনং, ভোগব্যসনং, ৰোগব্যসনং, সীলব্যসনং, দিট্ঠিব্যসনং. [অ. নি. ৫.১৩০; দী. নি. ৩.৩১৬] পঞ্চ সম্পদা – ঞাতিসম্পদা, ভোগসম্পদা, অৰোগসম্পদা, সীলসম্পদা, দিট্ঠিসম্পদা. পঞ্চ নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো উপজ্ঝাযম্হা – উপজ্ঝাযো পক্কন্তো ৱা হোতি, ৱিব্ভন্তো ৱা, কালঙ্কতো ৱা, পক্খসঙ্কন্তো ৱা, আণত্তিযেৱ পঞ্চমী. পঞ্চ পুগ্গলা ন উপসম্পাদেতব্বা – অদ্ধানহীনো, অঙ্গহীনো, ৱত্থুৱিপন্নো, কৰণদুক্কটকো, অপৰিপূৰো. পঞ্চ পংসুকূলানি – সোসানিকং, পাপণিকং, উন্দূৰক্খাযিকং, উপচিকক্খাযিকং, অগ্গিদড্ঢং. অপৰানিপি পঞ্চ পংসুকূলানি – গোখাযিকং, অজক্খাযিকং, থূপচীৱৰং, আভিসেকিকং, গতপটিযাগতং [ভতপটিযাভতং (ক.)]. পঞ্চ অৱহাৰা – থেয্যাৱহাৰো, পসয্হাৱহাৰো, পৰিকপ্পাৱহাৰো, পটিচ্ছন্নাৱহাৰো, কুসাৱহাৰো. পঞ্চ মহাচোৰা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. পঞ্চ অৱিস্সজ্জনিযানি. পঞ্চ অৱেভঙ্গিযানি. পঞ্চাপত্তিযো কাযতো সমুট্ঠন্তি, ন ৱাচতো ন চিত্ততো. পঞ্চাপত্তিযো কাযতো চ ৱাচতো চ সমুট্ঠন্তি, চিত্ততো. পঞ্চাপত্তিযো দেসনাগামিনিযো. পঞ্চ সঙ্ঘা. পঞ্চ পাতিমোক্খুদ্দেসা. সব্বপচ্চন্তিমেসু জনপদেসু ৱিনযধৰপঞ্চমেন গণেন উপসম্পাদেতব্বং. পঞ্চানিসংসা কথিনত্থাৰে. পঞ্চ কম্মানি. যাৱততিযকে পঞ্চ আপত্তিযো. পঞ্চহাকাৰেহি অদিন্নং আদিযন্তস্স আপত্তি পাৰাজিকস্স. পঞ্চহাকাৰেহি অদিন্নং আদিযন্তস্স আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. পঞ্চহাকাৰেহি অদিন্নং আদিযন্তস্স আপত্তি দুক্কটস্স. পঞ্চ অকপ্পিযানি ন পৰিভুঞ্জিতব্বানি – অদিন্নঞ্চ হোতি, অৱিদিতঞ্চ হোতি, অকপ্পিযঞ্চ হোতি, অপ্পটিগ্গহিতঞ্চ হোতি, অকতাতিৰিত্তঞ্চ হোতি. পঞ্চ কপ্পিযানি পৰিভুঞ্জিতব্বানি – দিন্নঞ্চ হোতি, ৱিদিতঞ্চ হোতি, কপ্পিযঞ্চ হোতি, পটিগ্গহিতঞ্চ হোতি, কতাতিৰিত্তঞ্চ হোতি. পঞ্চ দানানি অপুঞ্ঞানি পুঞ্ঞসম্মতানি লোকস্মিং [লোকস্স (স্যা.)] – মজ্জদানং, সমজ্জদানং, ইত্থিদানং, উসভদানং, চিত্তকম্মদানং. পঞ্চ উপ্পন্না দুপ্পটিৱিনোদযা [ৱিনোদিযা (স্যা.)] – উপ্পন্নো ৰাগো দুপ্পটিৱিনোদযো, উপ্পন্নো দোসো দুপ্পটিৱিনোদযো, উপ্পন্নো মোহো দুপ্পটিৱিনোদযো, উপ্পন্নং পটিভানং দুপ্পটিৱিনোদযং, উপ্পন্নং গমিযচিত্তং দুপ্পটিৱিনোদযং. পঞ্চানিসংসা সম্মজ্জনিযা – সকচিত্তং পসীদতি, পৰচিত্তং পসীদতি, দেৱতা অত্তমনা হোন্তি, পাসাদিকসংৱত্তনিককম্মং উপচিনতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. অপৰেপি পঞ্চানিসংসা সম্মজ্জনিযা – সকচিত্তং পসীদতি, পৰচিত্তং পসীদতি, দেৱতা অত্তমনা হোন্তি, সত্থুসাসনং কতং হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি.
পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো ‘‘বালো’’ ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – অত্তনো ভাসপৰিযন্তং ন উগ্গণ্হাতি, পৰস্স ভাসপৰিযন্তং ন উগ্গণ্হাতি, অত্তনো ভাসপৰিযন্তং ন উগ্গহেত্ৱা পৰস্স ভাসপৰিযন্তং ন উগ্গহেত্ৱা অধম্মেন কাৰেতি অপ্পটিঞ্ঞায. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো ‘‘পণ্ডিতো’’ ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – অত্তনো ভাসপৰিযন্তং উগ্গণ্হাতি, পৰস্স ভাসপৰিযন্তং উগ্গণ্হাতি, অত্তনো ভাসপৰিযন্তং উগ্গহেত্ৱা পৰস্স ভাসপৰিযন্তং উগ্গহেত্ৱা ধম্মেন কাৰেতি পটিঞ্ঞায. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তিং ন জানাতি, আপত্তিযা মূলং ন জানাতি, আপত্তিসমুদযং ন জানাতি, আপত্তিনিৰোধং ন জানাতি, আপত্তিনিৰোধগামিনিং পটিপদং ন জানাতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তিং জানাতি, আপত্তিযা মূলং জানাতি, আপত্তিসমুদযং জানাতি, আপত্তিনিৰোধং জানাতি, আপত্তিনিৰোধগামিনিং পটিপদং জানাতি. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – অধিকৰণং ন জানাতি, অধিকৰণস্স মূলং ন জানাতি, অধিকৰণসমুদযং ন জানাতি, অধিকৰণনিৰোধং ন জানাতি, অধিকৰণনিৰোধগামিনিং পটিপদং ন জানাতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – অধিকৰণং জানাতি, অধিকৰণস্স মূলং জানাতি, অধিকৰণসমুদযং জানাতি, অধিকৰণনিৰোধং জানাতি, অধিকৰণনিৰোধগামিনিং পটিপদং জানাতি. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – ৱত্থুং ন জানাতি, নিদানং ন জানাতি, পঞ্ঞত্তিং ন জানাতি, অনুপঞ্ঞত্তিং ন জানাতি, অনুসন্ধিৱচনপথং ন জানাতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – ৱত্থুং জানাতি, নিদানং জানাতি, পঞ্ঞত্তিং জানাতি, অনুপঞ্ঞত্তিং জানাতি, অনুসন্ধিৱচনপথং জানাতি. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – ঞত্তিং ন জানাতি, ঞত্তিযা কৰণং ন জানাতি, ন পুব্বকুসলো হোতি, ন অপৰকুসলো হোতি, অকালঞ্ঞূ চ হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – ঞত্তিং জানাতি, ঞত্তিযা কৰণং জানাতি, পুব্বকুসলো হোতি, অপৰকুসলো হোতি, কালঞ্ঞূ চ হোতি. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ন জানাতি, আচৰিযপৰম্পৰা খো পনস্স ন সুগ্গহিতা হোতি ন সুমনসিকতা ন সূপধাৰিতা. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, আচৰিযপৰম্পৰা খো পনস্স সুগ্গহিতা হোতি সুমনসিকতা সূপধাৰিতা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ন ৱিত্থাৰেন স্ৱাগতানি হোন্তি ন সুৱিভত্তানি ন সুপ্পৱত্তীনি ন সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৱিত্থাৰেন স্ৱাগতানি হোন্তি সুৱিভত্তানি সুপ্পৱত্তীনি সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ন জানাতি, অধিকৰণে চ ন ৱিনিচ্ছযকুসলো হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, অধিকৰণে চ ৱিনিচ্ছযকুসলো হোতি.
[অ. নি. ৫.১৮১; পৰি. ৪৪৩] পঞ্চ আৰঞ্ঞিকা – মন্দত্তা মোমূহত্তা আৰঞ্ঞিকো হোতি, পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো আৰঞ্ঞিকো হোতি, উম্মাদা চিত্তক্খেপা আৰঞ্ঞিকো হোতি, ৱণ্ণিতং বুদ্ধেহি বুদ্ধসাৱকেহীতি আৰঞ্ঞিকো হোতি, অপি চ অপ্পিচ্ছঞ্ঞেৱ নিস্সায সন্তুট্ঠিঞ্ঞেৱ নিস্সায সল্লেখঞ্ঞেৱ নিস্সায পৱিৱেকঞ্ঞেৱ নিস্সায ইদমত্থিতঞ্ঞেৱ [ইদমট্ঠিতঞ্ঞেৱ (সী. স্যা.)] নিস্সায আৰঞ্ঞিকো হোতি. পঞ্চ পিণ্ডপাতিকা…পে… পঞ্চ পংসুকূলিকা…পে… পঞ্চ ৰুক্খমূলিকা…পে… পঞ্চ সোসানিকা…পে… পঞ্চ অব্ভোকাসিকা…পে… পঞ্চ তেচীৱৰিকা…পে… পঞ্চ সপদানচাৰিকা…পে… পঞ্চ নেসজ্জিকা…পে… পঞ্চ যথাসন্থতিকা…পে… পঞ্চ একাসনিকা…পে… পঞ্চ খলুপচ্ছাভত্তিকা…পে… পঞ্চ পত্তপিণ্ডিকা – মন্দত্তা মোমূহত্তা পত্তপিণ্ডিকো হোতি, পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো পত্তপিণ্ডিকো হোতি, উম্মাদা চিত্তক্খেপা পত্তপিণ্ডিকো হোতি, ৱণ্ণিতং বুদ্ধেহি বুদ্ধসাৱকেহীতি পত্তপিণ্ডিকো হোতি, অপি চ অপ্পিচ্ছঞ্ঞেৱ নিস্সায সন্তুট্ঠিঞ্ঞেৱ নিস্সায সল্লেখঞ্ঞেৱ নিস্সায পৱিৱেকঞ্ঞেৱ নিস্সায ইদমত্থিতঞ্ঞেৱ নিস্সায পত্তপিণ্ডিকো হোতি.
[পৰি. ৪১৭] পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা নানিস্সিতেন ৱত্থব্বং – উপোসথং ন জানাতি, উপোসথকম্মং ন জানাতি, পাতিমোক্খং ন জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সো হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং – উপোসথং জানাতি, উপোসথকম্মং জানাতি, পাতিমোক্খং জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং জানাতি, পঞ্চৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সো ৱা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা নানিস্সিতেন ৱত্থব্বং – পৱাৰণং ন জানাতি, পৱাৰণাকম্মং ন জানাতি, পাতিমোক্খং ন জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সো হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং – পৱাৰণং জানাতি, পৱাৰণাকম্মং জানাতি, পাতিমোক্খং জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং জানাতি, পঞ্চৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সো ৱা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা নানিস্সিতেন ৱত্থব্বং – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সো হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, পঞ্চৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সো ৱা. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা নানিস্সিতায ৱত্থব্বং – উপোসথং ন জানাতি, উপোসথকম্মং ন জানাতি, পাতিমোক্খং ন জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সা হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা অনিস্সিতায ৱত্থব্বং – উপোসথং জানাতি, উপোসথকম্মং জানাতি, পাতিমোক্খং জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং জানাতি, পঞ্চৱস্সা ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সা ৱা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা নানিস্সিতায ৱত্থব্বং – পৱাৰণং ন জানাতি, পৱাৰণাকম্মং ন জানাতি, পাতিমোক্খং ন জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সা হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা অনিস্সিতায ৱত্থব্বং – পৱাৰণং জানাতি, পৱাৰণাকম্মং জানাতি, পাতিমোক্খং জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং জানাতি, পঞ্চৱস্সা ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সা ৱা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা নানিস্সিতায ৱত্থব্বং – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সা হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা অনিস্সিতায ৱত্থব্বং – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, পঞ্চৱস্সা ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সা ৱা.
পঞ্চ আদীনৱা অপাসাদিকে – অত্তাপি অত্তানং উপৱদতি, অনুৱিচ্চপি ৱিঞ্ঞূ গৰহন্তি, পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. পঞ্চানিসংসা পাসাদিকে – অত্তাপি অত্তানং ন উপৱদতি, অনুৱিচ্চপি ৱিঞ্ঞূ পসংসন্তি, কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. অপৰেপি পঞ্চ আদীনৱা অপাসাদিকে – অপ্পসন্না ন পসীদন্তি, পসন্নানং একচ্চানং অঞ্ঞথত্তং হোতি, সত্থুসাসনং অকতং হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং নাপজ্জতি, চিত্তমস্স ন পসীদতি. পঞ্চানিসংসা পাসাদিকে – অপ্পসন্না পসীদন্তি, পসন্নানং ভিয্যোভাৱায হোতি, সত্থুসাসনং কতং হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি, চিত্তমস্স পসীদতি. পঞ্চ আদীনৱা কুলূপকে – অনামন্তচাৰে আপজ্জতি, ৰহো নিসজ্জায আপজ্জতি, পটিচ্ছন্নে আসনে আপজ্জতি, মাতুগামস্স উত্তৰিছপ্পঞ্চৱাচাহি ধম্মং দেসেন্তো আপজ্জতি, কামসঙ্কপ্পবহুলো চ ৱিহৰতি. পঞ্চ আদীনৱা কুলূপকস্স ভিক্খুনো – অতিৱেলং কুলেসু সংসট্ঠস্স ৱিহৰতো মাতুগামস্স অভিণ্হদস্সনং, দস্সনে সতি সংসগ্গো, সংসগ্গে সতি ৱিস্সাসো, ৱিস্সাসে সতি ওতাৰো, ওতিণ্ণচিত্তস্সেতং ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং অনভিৰতো ৱা ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিস্সতি অঞ্ঞতৰং ৱা সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জিস্সতি সিক্খং ৱা পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সতি.
[পাচি. ৯২] পঞ্চ বীজজাতানি – মূলবীজং, খন্ধবীজং, ফড়ুবীজং, অগ্গবীজং, বীজবীজঞ্ঞেৱ [বীজবীজমেৱ (ক.)] পঞ্চমং. পঞ্চহি সমণকপ্পেহি ফলং পৰিভুঞ্জিতব্বং – অগ্গিপৰিজিতং, সত্থপৰিজিতং, নখপৰিজিতং, অবীজং, নিব্বত্তবীজঞ্ঞেৱ [নিব্বট্টবীজঞ্ঞেৱ (সী.), নিব্বটবীজঞ্ঞেৱ (স্যা.), নিপ্পট্টবীজঞ্ঞেৱ (ক.)] পঞ্চমং. পঞ্চ ৱিসুদ্ধিযো – নিদানং উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং, অযং পঠমা ৱিসুদ্ধি; নিদানং উদ্দিসিত্ৱা চত্তাৰি পাৰাজিকানি উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং, অযং দুতিযা ৱিসুদ্ধি; নিদানং উদ্দিসিত্ৱা চত্তাৰি পাৰাজিকানি উদ্দিসিত্ৱা তেৰস সঙ্ঘাদিসেসে উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং, অযং ততিযা ৱিসুদ্ধি; নিদানং উদ্দিসিত্ৱা চত্তাৰি পাৰাজিকানি উদ্দিসিত্ৱা তেৰস সঙ্ঘাদিসেসে উদ্দিসিত্ৱা দ্ৱে অনিযতে উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং, অযং চতুত্থা ৱিসুদ্ধি; ৱিত্থাৰেনেৱ পঞ্চমী. অপৰাপি পঞ্চ ৱিসুদ্ধিযো – সুত্তুদ্দেসো, পাৰিসুদ্ধিউপোসথো, অধিট্ঠানুপোসথো, পৱাৰণা, সামগ্গীউপোসথোযেৱ পঞ্চমো. পঞ্চানিসংসা ৱিনযধৰে – অত্তনো সীলক্খন্ধো সুগুত্তো হোতি সুৰক্খিতো, কুক্কুচ্চপকতানং পটিসৰণং হোতি, ৱিসাৰদো সঙ্ঘমজ্ঝে ৱোহৰতি, পচ্চত্থিকে সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গণ্হাতি, সদ্ধম্মট্ঠিতিযা পটিপন্নো হোতি. পঞ্চ অধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি. পঞ্চ ধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানীতি.
পঞ্চকং নিট্ঠিতং.
তস্সুদ্দানং –
আপত্তি আপত্তিক্খন্ধা, ৱিনীতানন্তৰেন চ;
পুগ্গলা ছেদনা চেৱ, আপজ্জতি চ পচ্চযা.
ন উপেতি উপেতি চ, কপ্পন্তুসঙ্কিতেলঞ্চ;
ৱসং ব্যসনা সম্পদা, পস্সদ্ধি পুগ্গলেন চ.
সোসানিকং খাযিতঞ্চ, থেয্যং চোৰো চ ৱুচ্চতি;
অৱিস্সজ্জি অৱেভঙ্গি, কাযতো কাযৱাচতো.
দেসনা সঙ্ঘং উদ্দেসং, পচ্চন্তিকথিনেন চ;
কম্মানি যাৱততিযং, পাৰাজিথুল্লদুক্কটং.
অকপ্পিযং কপ্পিযঞ্চ, অপুঞ্ঞদুৱিনোদযা;
সম্মজ্জনী অপৰে চ, ভাসং আপত্তিমেৱ চ.
অধিকৰণং ৱত্থু ঞত্তি, আপত্তা উভযানি চ;
লহুকট্ঠমকা এতে, কণ্হসুক্কা ৱিজানথ.
অৰঞ্ঞং পিণ্ডপাতঞ্চ, পংসুৰুক্খসুসানিকা;
অব্ভোকাসো চীৱৰঞ্চ, সপদানো নিসজ্জিকো.
সন্থতি খলু পচ্ছাপি, পত্তপিণ্ডিকমেৱ চ;
উপোসথং পৱাৰণং, আপত্তানাপত্তিপি চ.
কণ্হসুক্কপদা এতে, ভিক্খুনীনম্পি তে তথা;
অপাসাদিকপাসাদি, তথেৱ অপৰে দুৱে.
কুলূপকে অতিৱেলং, বীজং সমণকপ্পি চ;
ৱিসুদ্ধি অপৰে চেৱ, ৱিনযাধম্মিকেন চ;
ধম্মিকা চ তথা ৱুত্তা, নিট্ঠিতা সুদ্ধিপঞ্চকাতি.