একুত্তৰিকনযো
১. এককৱাৰো
৩২১. আপত্তিকৰা ধম্মা জানিতব্বা. অনাপত্তিকৰা ধম্মা জানিতব্বা. আপত্তি জানিতব্বা. অনাপত্তি জানিতব্বা. লহুকা আপত্তি জানিতব্বা. গৰুকা আপত্তি জানিতব্বা. সাৱসেসা আপত্তি জানিতব্বা. অনৱসেসা আপত্তি জানিতব্বা. দুট্ঠুল্লা আপত্তি জানিতব্বা. অদুট্ঠুল্লা আপত্তি জানিতব্বা. সপ্পটিকম্মা আপত্তি জানিতব্বা. অপ্পটিকম্মা আপত্তি জানিতব্বা. দেসনাগামিনী আপত্তি জানিতব্বা. অদেসনাগামিনী আপত্তি জানিতব্বা. অন্তৰাযিকা আপত্তি জানিতব্বা. অনন্তৰাযিকা আপত্তি জানিতব্বা. সাৱজ্জপঞ্ঞত্তি আপত্তি জানিতব্বা. অনৱজ্জপঞ্ঞত্তি আপত্তি জানিতব্বা. কিৰিযতো সমুট্ঠিতা আপত্তি জানিতব্বা. অকিৰিযতো সমুট্ঠিতা আপত্তি জানিতব্বা. কিৰিযাকিৰিযতো সমুট্ঠিতা আপত্তি জানিতব্বা. পুব্বাপত্তি জানিতব্বা. অপৰাপত্তি জানিতব্বা. পুব্বাপত্তীনং অন্তৰাপত্তি জানিতব্বা. অপৰাপত্তীনং অন্তৰাপত্তি জানিতব্বা. দেসিতা গণনূপগা আপত্তি জানিতব্বা. দেসিতা ন গণনূপগা আপত্তি জানিতব্বা. পঞ্ঞত্তি জানিতব্বা. অনুপঞ্ঞত্তি জানিতব্বা. অনুপ্পন্নপঞ্ঞত্তি জানিতব্বা. সব্বত্থপঞ্ঞত্তি জানিতব্বা. পদেসপঞ্ঞত্তি জানিতব্বা. সাধাৰণপঞ্ঞত্তি জানিতব্বা. অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি জানিতব্বা. একতোপঞ্ঞত্তি জানিতব্বা. উভতোপঞ্ঞত্তি জানিতব্বা. থুল্লৱজ্জা আপত্তি জানিতব্বা. অথুল্লৱজ্জা আপত্তি জানিতব্বা. গিহিপটিসংযুত্তা আপত্তি জানিতব্বা. ন গিহিপটিসংযুত্তা আপত্তি জানিতব্বা. নিযতা আপত্তি জানিতব্বা. অনিযতা আপত্তি জানিতব্বা. আদিকৰো পুগ্গলো জানিতব্বো. অনাদিকৰো পুগ্গলো জানিতব্বো. অধিচ্চাপত্তিকো পুগ্গলো জানিতব্বো. অভিণ্হাপত্তিকো পুগ্গলো জানিতব্বো. চোদকো পুগ্গলো জানিতব্বো. চুদিতকো পুগ্গলো জানিতব্বো. অধম্মচোদকো পুগ্গলো জানিতব্বো. অধম্মচুদিতকো পুগ্গলো জানিতব্বো. ধম্মচোদকো পুগ্গলো জানিতব্বো. ধম্মচুদিতকো পুগ্গলো জানিতব্বো. নিযতো পুগ্গলো জানিতব্বো. অনিযতো পুগ্গলো জানিতব্বো. অভব্বাপত্তিকো পুগ্গলো জানিতব্বো. ভব্বাপত্তিকো পুগ্গলো জানিতব্বো. উক্খিত্তকো পুগ্গলো জানিতব্বো. অনুক্খিত্তকো পুগ্গলো জানিতব্বো. নাসিতকো পুগ্গলো জানিতব্বো. অনাসিতকো পুগ্গলো জানিতব্বো. সমানসংৱাসকো পুগ্গলো জানিতব্বো. অসমানসংৱাসকো পুগ্গলো জানিতব্বো. ঠপনং জানিতব্বন্তি.
এককং নিট্ঠিতং.
তস্সুদ্দানং –
কৰা আপত্তি লহুকা, সাৱসেসা চ দুট্ঠুল্লা;
পটিকম্মদেসনা চ, অন্তৰা ৱজ্জকিৰিযং.
কিৰিযাকিৰিযং পুব্বা, অন্তৰা গণনূপগা;
পঞ্ঞত্তি অনানুপ্পন্ন, সব্বসাধাৰণা চ একতো [পঞ্ঞত্তানুপ্পন্না সব্বা, সাধাৰণা চ একতো (স্যা.)].
থুল্লগিহিনিযতা চ, আদি অধিচ্চচোদকো;
অধম্মধম্মনিযতো, অভব্বোক্খিত্তনাসিতা;
সমানং ঠপনঞ্চেৱ, উদ্দানং এককে ইদন্তি.
২. দুকৱাৰো
৩২২. অত্থাপত্তি সঞ্ঞা ৱিমোক্খা, অত্থাপত্তি নো সঞ্ঞাৱিমোক্খা. অত্থাপত্তি লদ্ধসমাপত্তিকস্স, অত্থাপত্তি ন লদ্ধসমাপত্তিকস্স. অত্থাপত্তি সদ্ধম্মপটিসঞ্ঞুত্তা, অত্থাপত্তি অসদ্ধম্মপটিসঞ্ঞুত্তা. অত্থাপত্তি সপৰিক্খাৰপটিসঞ্ঞুত্তা, অত্থাপত্তি পৰপৰিক্খাৰপটিসঞ্ঞুত্তা. অত্থাপত্তি সপুগ্গলপটিসঞ্ঞুত্তা, অত্থাপত্তি পৰপুগ্গলপটিসঞ্ঞুত্তা. অত্থি সচ্চং ভণন্তো গৰুকং আপত্তিং আপজ্জতি, মুসা ভণন্তো লহুকং. অত্থি মুসা ভণন্তো গৰুকং আপত্তিং আপজ্জতি, সচ্চং ভণন্তো লহুকং. অত্থাপত্তি ভূমিগতো আপজ্জতি, নো ৱেহাসগতো. অত্থাপত্তি ৱেহাসগতো আপজ্জতি, নো ভূমিগতো. অত্থাপত্তি নিক্খমন্তো আপজ্জতি, নো পৱিসন্তো. অত্থাপত্তি পৱিসন্তো আপজ্জতি, নো নিক্খমন্তো. অত্থাপত্তি আদিযন্তো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি অনাদিযন্তো আপজ্জতি. অত্থাপত্তি সমাদিযন্তো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন সমাদিযন্তো আপজ্জতি. অত্থাপত্তি কৰোন্তো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন কৰোন্তো আপজ্জতি. অত্থাপত্তি দেন্তো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন দেন্তো আপজ্জতি. (অত্থাপত্তি দেসেন্তো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন দেসেন্তো আপজ্জতি.) [( ) (নত্থি কত্থচি)] অত্থাপত্তি পটিগ্গণ্হন্তো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন পটিগ্গণ্হন্তো আপজ্জতি. অত্থাপত্তি পৰিভোগেন আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন পৰিভোগেন আপজ্জতি. অত্থাপত্তি ৰত্তিং আপজ্জতি, নো দিৱা. অত্থাপত্তি দিৱা আপজ্জতি, নো ৰত্তিং. অত্থাপত্তি অৰুণুগ্গে আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন অৰুণুগ্গে আপজ্জতি. অত্থাপত্তি ছিন্দন্তো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন ছিন্দন্তো আপজ্জতি. অত্থাপত্তি ছাদেন্তো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন ছাদেন্তো আপজ্জতি. অত্থাপত্তি ধাৰেন্তো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি ন ধাৰেন্তো আপজ্জতি.
দ্ৱে উপোসথা – চাতুদ্দসিকো চ পন্নৰসিকো চ. দ্ৱে পৱাৰণা – চাতুদ্দসিকা চ পন্নৰসিকা চ. দ্ৱে কম্মানি – অপলোকনকম্মং, ঞত্তিকম্মং. অপৰানিপি দ্ৱে কম্মানি – ঞত্তিদুতিযকম্মং, ঞত্তিচতুত্থকম্মং. দ্ৱে কম্মৱত্থূনি – অপলোকনকম্মস্স ৱত্থু, ঞত্তিকম্মস্স ৱত্থু. অপৰানিপি দ্ৱে কম্মৱত্থূনি – ঞত্তিদুতিযকম্মস্স ৱত্থু, ঞত্তিচতুত্থকম্মস্স ৱত্থু. দ্ৱে কম্মদোসা – অপলোকনকম্মস্স দোসো, ঞত্তিকম্মস্স দোসো. অপৰেপি দ্ৱে কম্মদোসা – ঞত্তিদুতিযকম্মস্স দোসো, ঞত্তিচতুত্থকম্মস্স দোসো. দ্ৱে কম্মসম্পত্তিযো – অপলোকনকম্মস্স সম্পত্তি, ঞত্তিকম্মস্স সম্পত্তি. অপৰাপি দ্ৱে কম্মসম্পত্তিযো – ঞত্তিদুতিযকম্মস্স সম্পত্তি, ঞত্তিচতুত্থকম্মস্স সম্পত্তি. দ্ৱে নানাসংৱাসকভূমিযো – অত্তনা ৱা অত্তানং নানাসংৱাসকং কৰোতি, সমগ্গো ৱা নং সঙ্ঘো উক্খিপতি অদস্সনে ৱা অপ্পটিকম্মে ৱা অপ্পটিনিস্সগ্গে ৱা. দ্ৱে সমানসংৱাসকভূমিযো – অত্তনা ৱা অত্তানং সমানসংৱাসকং কৰোতি, সমগ্গো ৱা নং সঙ্ঘো উক্খিত্তং ওসাৰেতি দস্সনে ৱা পটিকম্মে ৱা পটিনিস্সগ্গে ৱা. দ্ৱে পাৰাজিকা – ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ. দ্ৱে সঙ্ঘাদিসেসা, দ্ৱে থুল্লচ্চযা, দ্ৱে পাচিত্তিযা, দ্ৱে পাটিদেসনীযা, দ্ৱে দুক্কটা, দ্ৱে দুব্ভাসিতা – ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ. সত্ত আপত্তিযো, সত্ত আপত্তিক্খন্ধা. দ্ৱীহাকাৰেহি সঙ্ঘো ভিজ্জতি – কম্মেন ৱা সলাকগ্গাহেন ৱা.
দ্ৱে পুগ্গলা ন উপসম্পাদেতব্বা – অদ্ধানহীনো, অঙ্গহীনো. অপৰেপি দ্ৱে পুগ্গলা ন উপসম্পাদেতব্বা – ৱত্থুৱিপন্নো, কৰণদুক্কটকো. অপৰেপি দ্ৱে পুগ্গলা ন উপসম্পাদেতব্বা – অপৰিপূৰো পৰিপূৰো নো চ যাচতি. দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং নিস্সায ন ৱত্থব্বং – অলজ্জিস্স চ বালস্স চ. দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং নিস্সযো ন দাতব্বো – অলজ্জিস্স চ লজ্জিনো চ ন যাচতি. দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং নিস্সযো দাতব্বো – বালস্স চ লজ্জিস্স চ যাচতি. দ্ৱে পুগ্গলা অভব্বা আপত্তিং আপজ্জিতুং – বুদ্ধা চ পচ্চেকবুদ্ধা চ. দ্ৱে পুগ্গলা ভব্বা, আপত্তিং আপজ্জিতুং – ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ. দ্ৱে পুগ্গলা অভব্বা সঞ্চিচ্চ আপত্তিং আপজ্জিতুং – ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ অৰিযপুগ্গলা. দ্ৱে পুগ্গলা ভব্বা সঞ্চিচ্চ আপত্তিং আপজ্জিতুং – ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ পুথুজ্জনা. দ্ৱে পুগ্গলা অভব্বা সঞ্চিচ্চ সাতিসাৰং ৱত্থুং অজ্ঝাচৰিতুং – ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ অৰিযপুগ্গলা. দ্ৱে পুগ্গলা ভব্বা সঞ্চিচ্চ সাতিসাৰং ৱত্থুং অজ্ঝাচৰিতুং – ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ পুথুজ্জনা.
দ্ৱে পটিক্কোসা – কাযেন ৱা পটিক্কোসতি ৱাচায ৱা পটিক্কোসতি. দ্ৱে নিস্সাৰণা – অত্থি পুগ্গলো অপ্পত্তো নিস্সাৰণং তং চে সঙ্ঘো নিস্সাৰেতি একচ্চো সুনিস্সাৰিতো, একচ্চো দুন্নিস্সাৰিতো. দ্ৱে ওসাৰণা – অত্থি পুগ্গলো অপ্পত্তো ওসাৰণং তং চে সঙ্ঘো ওসাৰেতি একচ্চো সোসাৰিতো, একচ্চো দোসাৰিতো. দ্ৱে পটিঞ্ঞা – কাযেন ৱা পটিজানাতি ৱাচায ৱা পটিজানাতি. দ্ৱে পটিগ্গহা – কাযেন ৱা পটিগ্গণ্হাতি কাযপটিবদ্ধেন ৱা পটিগ্গণ্হাতি. দ্ৱে পটিক্খেপা – কাযেন ৱা পটিক্খিপতি ৱাচায ৱা পটিক্খিপতি. দ্ৱে উপঘাতিকা – সিক্খূপঘাতিকা চ ভোগূপঘাতিকা চ. দ্ৱে চোদনা – কাযেন ৱা চোদেতি ৱাচায ৱা চোদেতি. দ্ৱে কথিনস্স পলিবোধা – আৱাসপলিবোধো চ চীৱৰপলিবোধো চ. দ্ৱে কথিনস্স অপলিবোধা – আৱাসঅপলিবোধো চ চীৱৰঅপলিবোধো চ. দ্ৱে চীৱৰানি – গহপতিকঞ্চ পংসুকূলঞ্চ. দ্ৱে পত্তা – অযোপত্তো মত্তিকাপত্তো. দ্ৱে মণ্ডলানি – তিপুমযং, সীসমযং. দ্ৱে পত্তস্স অধিট্ঠানা – কাযেন ৱা অধিট্ঠেতি ৱাচায ৱা অধিট্ঠেতি. দ্ৱে চীৱৰস্স অধিট্ঠানা – কাযেন ৱা অধিট্ঠেতি ৱাচায ৱা অধিট্ঠেতি. দ্ৱে ৱিকপ্পনা – সম্মুখাৱিকপ্পনা চ পৰম্মুখাৱিকপ্পনা চ. দ্ৱে ৱিনযা – ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ. দ্ৱে ৱেনযিকা – পঞ্ঞত্তঞ্চ পঞ্ঞত্তানুলোমঞ্চ. দ্ৱে ৱিনযস্স সল্লেখা – অকপ্পিযে সেতুঘাতো, কপ্পিযে মত্তকাৰিতা. দ্ৱীহাকাৰেহি আপত্তিং আপজ্জতি – কাযেন ৱা আপজ্জতি ৱাচায ৱা আপজ্জতি. দ্ৱীহাকাৰেহি আপত্তিযা ৱুট্ঠাতি – কাযেন ৱা ৱুট্ঠাতি ৱাচায ৱা ৱুট্ঠাতি. দ্ৱে পৰিৱাসা – পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো, অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো. অপৰেপি দ্ৱে পৰিৱাসা – সুদ্ধন্তপৰিৱাসো সমোধানপৰিৱাসো. দ্ৱে মানত্তা – পটিচ্ছন্নমানত্তং, অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং. অপৰেপি দ্ৱে মানত্তা – পক্খমানত্তং, সমোধানমানত্তং. দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং ৰত্তিচ্ছেদো – পাৰিৱাসিকস্স চ মানত্তচাৰিকস্স চ. দ্ৱে অনাদৰিযানি – পুগ্গলানাদৰিযঞ্চ ধম্মানাদৰিযঞ্চ. দ্ৱে লোণানি – জাতিমঞ্চ কাৰিমঞ্চ [জাতিমযঞ্চ খাৰিমযঞ্চ (স্যা.)]. অপৰানিপি দ্ৱে লোণানি – সামুদ্দং কাড়লোণং. অপৰানিপি দ্ৱে লোণানি – সিন্ধৱং, উব্ভিদং [উব্ভিৰং (ইতিপি)]. অপৰানিপি দ্ৱে লোণানি – ৰোমকং, পক্কালকং. দ্ৱে পৰিভোগা – অব্ভন্তৰপৰিভোগো চ বাহিৰপৰিভোগো চ. দ্ৱে অক্কোসা – হীনো চ অক্কোসো উক্কট্ঠো চ অক্কোসো. দ্ৱীহাকাৰেহি পেসুঞ্ঞং হোতি – পিযকম্যস্স ৱা ভেদাধিপ্পাযস্স ৱা. দ্ৱীহাকাৰেহি গণভোজনং পসৱতি – নিমন্তনতো ৱা ৱিঞ্ঞত্তিতো ৱা. দ্ৱে ৱস্সূপনাযিকা – পুৰিমিকা, পচ্ছিমিকা. দ্ৱে অধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি. দ্ৱে ধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি.
[অ. নি. ২.৯৯ আদযো] দ্ৱে পুগ্গলা বালা – যো চ অনাগতং ভাৰং ৱহতি, যো চ আগতং ভাৰং ন ৱহতি. দ্ৱে পুগ্গলা পণ্ডিতা – যো চ অনাগতং ভাৰং ন ৱহতি, যো চ আগতং ভাৰং ৱহতি. অপৰেপি দ্ৱে পুগ্গলা বালা – যো চ অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞী, যো চ কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞী. দ্ৱে পুগ্গলা পণ্ডিতা – যো চ অকপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞী, যো চ কপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞী. অপৰেপি দ্ৱে পুগ্গলা বালা – যো চ অনাপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞী, যো চ আপত্তিযা অনাপত্তিসঞ্ঞী. দ্ৱে পুগ্গলা পণ্ডিতা – যো চ আপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞী, যো চ অনাপত্তিযা অনাপত্তিসঞ্ঞী. অপৰেপি দ্ৱে পুগ্গলা বালা – যো চ অধম্মে ধম্মসঞ্ঞী, যো চ ধম্মে অধম্মসঞ্ঞী. দ্ৱে পুগ্গলা পণ্ডিতা – যো চ অধম্মে অধম্মসঞ্ঞী, যো চ ধম্মে ধম্মসঞ্ঞী. অপৰেপি দ্ৱে পুগ্গলা বালা – যো চ অৱিনযে ৱিনযসঞ্ঞী, যো চ ৱিনযে অৱিনযসঞ্ঞী. দ্ৱে পুগ্গলা পণ্ডিতা – যো চ অৱিনযে অৱিনযসঞ্ঞী, যো চ ৱিনযে ৱিনযসঞ্ঞী.
[অ. নি. ২.১০৯] দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ৱড্ঢন্তি – যো চ ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং কুক্কুচ্চাযতি, যো চ কুক্কুচ্চাযিতব্বং কুক্কুচ্চাযতি. দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ন ৱড্ঢন্তি – যো চ কুক্কুচ্চাযিতব্বং ন কুক্কুচ্চাযতি, যো চ কুক্কুচ্চাযিতব্বং কুক্কুচ্চাযতি. অপৰেসম্পি দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ৱড্ঢন্তি – যো চ অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞী, যো চ কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞী. দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ন ৱড্ঢন্তি – যো চ অকপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞী, যো চ কপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞী. অপৰেসম্পি দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ৱড্ঢন্তি – যো চ অনাপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞী, যো চ আপত্তিযা অনাপত্তিসঞ্ঞী. দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ন ৱড্ঢন্তি – যো চ অনাপত্তিযা অনাপত্তিসঞ্ঞী, যো চ আপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞী. অপৰেসম্পি দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ৱড্ঢন্তি – যো চ অধম্মে ধম্মসঞ্ঞী, যো চ ধম্মে অধম্মসঞ্ঞী. দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ন ৱড্ঢন্তি – যো চ অধম্মে অধম্মসঞ্ঞী, যো চ ধম্মে ধম্মসঞ্ঞী. অপৰেসম্পি দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ৱড্ঢন্তি – যো চ অৱিনযে ৱিনযসঞ্ঞী, যো চ ৱিনযে অৱিনযসঞ্ঞী. দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং আসৱা ন ৱড্ঢন্তি – যো চ অৱিনযে অৱিনযসঞ্ঞী, যো চ ৱিনযে ৱিনযসঞ্ঞী.
দুকা নিট্ঠিতা.
তস্সুদ্দানং –
সঞ্ঞা লদ্ধা চ সদ্ধম্মা, পৰিক্খাৰা চ পুগ্গলা;
সচ্চং ভূমি নিক্খমন্তো, আদিযন্তো সমাদিযং.
কৰোন্তো দেন্তো গণ্হন্তো, পৰিভোগেন ৰত্তি চ;
অৰুণাছিন্দং ছাদেন্তো, ধাৰেন্তো চ উপোসথা.
পৱাৰণা কম্মাপৰা, ৱত্থু অপৰা দোসা চ;
অপৰা দ্ৱে চ সম্পত্তি, নানা সমানমেৱ চ.
পাৰাজিসঙ্ঘথুল্লচ্চয, পাচিত্তি পাটিদেসনা;
দুক্কটা দুব্ভাসিতা চেৱ, সত্ত আপত্তিক্খন্ধা চ.
ভিজ্জতি উপসম্পদা, তথেৱ অপৰে দুৱে;
ন ৱত্থব্বং ন দাতব্বং, অভব্বাভব্বমেৱ চ.
সঞ্চিচ্চ সাতিসাৰা চ, পটিক্কোসা নিস্সাৰণা;
ওসাৰণা পটিঞ্ঞা চ, পটিগ্গহা পটিক্খিপা.
উপঘাতি চোদনা চ, কথিনা চ দুৱে তথা;
চীৱৰা পত্তমণ্ডলা, অধিট্ঠানা তথেৱ দ্ৱে.
ৱিকপ্পনা চ ৱিনযা, ৱেনযিকা চ সল্লেখা;
আপজ্জতি চ ৱুট্ঠাতি, পৰিৱাসাপৰে দুৱে.
দ্ৱে মানত্তা অপৰে চ, ৰত্তিচ্ছেদো অনাদৰি;
দ্ৱে লোণা তযো অপৰে, পৰিভোগক্কোসেন চ.
পেসুঞ্ঞো চ গণাৱস্স, ঠপনা ভাৰকপ্পিযং;
অনাপত্তি অধম্মধম্মা, ৱিনযে আসৱে তথাতি.
৩. তিকৱাৰো
৩২৩. অত্থাপত্তি তিট্ঠন্তে ভগৱতি আপজ্জতি, নো পৰিনিব্বুতে; অত্থাপত্তি পৰিনিব্বুতে ভগৱতি আপজ্জতি, নো তিট্ঠন্তে; অত্থাপত্তি তিট্ঠন্তেপি ভগৱতি আপজ্জতি পৰিনিব্বুতেপি. অত্থাপত্তি কালে আপজ্জতি, নো ৱিকালে; অত্থাপত্তি ৱিকালে আপজ্জতি, নো কালে; অত্থাপত্তি কালে চেৱ আপজ্জতি ৱিকালে চ. অত্থাপত্তি ৰত্তিং আপজ্জতি, নো দিৱা; অত্থাপত্তি দিৱা আপজ্জতি, নো ৰত্তিং; অত্থাপত্তি ৰত্তিঞ্চেৱ আপজ্জতি দিৱা চ. অত্থাপত্তি দসৱস্সো আপজ্জতি, নো ঊনদসৱস্সো; অত্থাপত্তি ঊনদসৱস্সো আপজ্জতি, নো দসৱস্সো; অত্থাপত্তি দসৱস্সো চেৱ আপজ্জতি ঊনদসৱস্সো চ. অত্থাপত্তি পঞ্চৱস্সো আপজ্জতি, নো ঊনপঞ্চৱস্সো; অত্থাপত্তি ঊনপঞ্চৱস্সো আপজ্জতি, নো পঞ্চৱস্সো; অত্থাপত্তি পঞ্চৱস্সো চেৱ আপজ্জতি ঊনপঞ্চৱস্সো চ. অত্থাপত্তি কুসলচিত্তো আপজ্জতি; অত্থাপত্তি অকুসলচিত্তো আপজ্জতি; অত্থাপত্তি অব্যাকতচিত্তো আপজ্জতি. অত্থাপত্তি সুখৱেদনাসমঙ্গী আপজ্জতি; অত্থাপত্তি দুক্খৱেদনাসমঙ্গী আপজ্জতি; অত্থাপত্তি অদুক্খমসুখৱেদনাসমঙ্গী আপজ্জতি. তীণি চোদনাৱত্থূনি – দিট্ঠেন, সুতেন, পৰিসঙ্কায. তযো সলাকগ্গাহা – গুড়্হকো, ৱিৱটকো [ৱিৱট্টকো (ক.)], সকণ্ণজপ্পকো. তযো পটিক্খেপা – মহিচ্ছতা, অসন্তুট্ঠিতা [অসন্তুট্ঠতা (স্যা.)], অসল্লেখতা. তযো অনুঞ্ঞাতা – অপ্পিচ্ছতা, সন্তুট্ঠিতা, সল্লেখতা. অপৰেপি তযো পটিক্খেপা – মহিচ্ছতা, অসন্তুট্ঠিতা, অমত্তঞ্ঞুতা. তযো অনুঞ্ঞাতা – অপ্পিচ্ছতা, সন্তুট্ঠিতা, মত্তঞ্ঞুতা. তিস্সো পঞ্ঞত্তিযো – পঞ্ঞত্তি, অনুপঞ্ঞত্তি, অনুপ্পন্নপঞ্ঞত্তি. অপৰাপি তিস্সো পঞ্ঞত্তিযো – সব্বত্থপঞ্ঞত্তি, পদেসপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি. অপৰাপি তিস্সো পঞ্ঞত্তিযো – অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, একতোপঞ্ঞত্তি, উভতোপঞ্ঞত্তি.
অত্থাপত্তি বালো আপজ্জতি, নো পণ্ডিতো; অত্থাপত্তি পণ্ডিতো আপজ্জতি, নো বালো; অত্থাপত্তি বালো চেৱ আপজ্জতি পণ্ডিতো চ. অত্থাপত্তি কাড়ে আপজ্জতি, নো জুণ্হে; অত্থাপত্তি জুণ্হে আপজ্জতি, নো কাড়ে; অত্থাপত্তি কাড়ে চেৱ আপজ্জতি জুণ্হে চ. অত্থি কাড়ে কপ্পতি, নো জুণ্হে; অত্থি জুণ্হে কপ্পতি, নো কাড়ে; অত্থি কাড়ে চেৱ কপ্পতি জুণ্হে চ. অত্থাপত্তি হেমন্তে আপজ্জতি, নো গিম্হে নো ৱস্সে; অত্থাপত্তি গিম্হে আপজ্জতি, নো হেমন্তে নো ৱস্সে; অত্থাপত্তি ৱস্সে আপজ্জতি, নো হেমন্তে নো গিম্হে. অত্থাপত্তি সঙ্ঘো আপজ্জতি, ন গণো ন পুগ্গলো; অত্থাপত্তি গণো আপজ্জতি, ন সঙ্ঘো ন পুগ্গলো; অত্থাপত্তি পুগ্গলো আপজ্জতি, ন সঙ্ঘো ন গণো. অত্থি সঙ্ঘস্স কপ্পতি, ন গণস্স ন পুগ্গলস্স; অত্থি গণস্স কপ্পতি, ন সঙ্ঘস্স ন পুগ্গলস্স; অত্থি পুগ্গলস্স কপ্পতি, ন সঙ্ঘস্স ন গণস্স. তিস্সো ছাদনা ৱত্থুং ছাদেতি, নো আপত্তিং; আপত্তিং ছাদেতি, নো ৱত্থুং; ৱত্থুঞ্চেৱ ছাদেতি আপত্তিঞ্চ. তিস্সো পটিচ্ছাদিযো – জন্তাঘৰপটিচ্ছাদি, উদকপটিচ্ছাদি, ৱত্থপটিচ্ছাদি. [অ. নি. ৩.১৩২] তীণি পটিচ্ছন্নানি ৱহন্তি, নো ৱিৱটানি – মাতুগামো পটিচ্ছন্নো ৱহতি, নো ৱিৱটো; ব্ৰাহ্মণানং মন্তা পটিচ্ছন্না ৱহন্তি, নো ৱিৱটা; মিচ্ছাদিট্ঠি পটিচ্ছন্না ৱহতি, নো ৱিৱটা. তীণি ৱিৱটানি ৱিৰোচন্তি, নো পটিচ্ছন্নানি – চন্দমণ্ডলং ৱিৱটং ৱিৰোচতি, নো পটিচ্ছন্নং; সূৰিযমণ্ডলং ৱিৱটং ৱিৰোচতি, নো পটিচ্ছন্নং; তথাগতপ্পৱেদিতো ধম্মৱিনযো ৱিৱটো ৱিৰোচতি, নো পটিচ্ছন্নো. তযো সেনাসনগ্গাহা – পুৰিমকো, পচ্ছিমকো, অন্তৰামুত্তকো. অত্থাপত্তি গিলানো আপজ্জতি, নো অগিলানো; অত্থাপত্তি অগিলানো আপজ্জতি, নো গিলানো; অত্থাপত্তি গিলানো চেৱ আপজ্জতি অগিলানো চ.
তীণি অধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি. তীণি ধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি. তযো পৰিৱাসা – পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো, অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো, সুদ্ধন্তপৰিৱাসো. তযো মানত্তা – পটিচ্ছন্নমানত্তং, অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং, পক্খমানত্তং. তযো পাৰিৱাসিকস্স ভিক্খুনো ৰত্তিচ্ছেদা – সহৱাসো, ৱিপ্পৱাসো, অনাৰোচনা. অত্থাপত্তি অন্তো আপজ্জতি, নো বহি; অত্থাপত্তি বহি আপজ্জতি, নো অন্তো; অত্থাপত্তি অন্তো চেৱ আপজ্জতি বহি চ. অত্থাপত্তি অন্তোসীমায আপজ্জতি, নো বহিসীমায; অত্থাপত্তি বহিসীমায আপজ্জতি, নো অন্তোসীমায; অত্থাপত্তি অন্তোসীমায চেৱ আপজ্জতি বহিসীমায চ. তীহাকাৰেহি আপত্তিং আপজ্জতি – কাযেন আপজ্জতি, ৱাচায আপজ্জতি, কাযেন ৱাচায আপজ্জতি. অপৰেহিপি তীহাকাৰেহি আপত্তিং আপজ্জতি – সঙ্ঘমজ্ঝে, গণমজ্ঝে, পুগ্গলস্স সন্তিকে. তীহাকাৰেহি আপত্তিযা ৱুট্ঠাতি – কাযেন ৱুট্ঠাতি, ৱাচায ৱুট্ঠাতি, কাযেন ৱাচায ৱুট্ঠাতি. অপৰেহিপি তীহাকাৰেহি আপত্তিযা ৱুট্ঠাতি – সঙ্ঘমজ্ঝে, গণমজ্ঝে, পুগ্গলস্স সন্তিকে. তীণি অধম্মিকানি অমূড়্হৱিনযস্স দানানি. তীণি ধম্মিকানি অমূড়্হৱিনযস্স দানানি.
[চূড়ৱ. ৬] তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মং কৰেয্য – ভণ্ডনকাৰকো হোতি কলহকাৰকো ৱিৱাদকাৰকো ভস্সকাৰকো সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, বালো হোতি অব্যত্তো, আপত্তিবহুলো অনপদানো গিহিসংসট্ঠো ৱিহৰতি অননুলোমিকেহি গিহিসংসগ্গেহি. [চূড়ৱ. ১৫] তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো নিযস্সকম্মং কৰেয্য – ভণ্ডনকাৰকো হোতি…পে… সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, বালো হোতি অব্যত্তো, আপত্তিবহুলো অনপদানো গিহিসংসট্ঠো ৱিহৰতি অননুলোমিকেহি গিহিসংসগ্গেহি. [চূড়ৱ. ২৭] তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পব্বাজনীযকম্মং কৰেয্য – ভণ্ডনকাৰকো হোতি…পে… সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, বালো হোতি অব্যত্তো, আপত্তিবহুলো অনপদানো কুলদূককো হোতি পাপসমাচাৰো পাপসমাচাৰা দিস্সন্তি চেৱ সুয্যন্তি চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পটিসাৰণীযকম্মং কৰেয্য – ভণ্ডনকাৰকো হোতি…পে… সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, বালো হোতি অব্যত্তো, আপত্তি বহুলো অনপদানো গিহী অক্কোসতি পৰিভাসতি. [চূড়ৱ. ৫০] তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো আপত্তিযা অদস্সনে উক্খেপনীযকম্মং কৰেয্য – ভণ্ডনকাৰকো হোতি…পে… সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, বালো হোতি অব্যত্তো, আপত্তিবহুলো অনপদানো আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা ন ইচ্ছতি আপত্তিং পস্সিতুং. [চূড়ৱ. ৫৯] তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খেপনীযকম্মং কৰেয্য – ভণ্ডনকাৰকো হোতি…পে… সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, বালো হোতি অব্যত্তো, আপত্তিবহুলো অনপদানো আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা ন ইচ্ছতি আপত্তিং পটিকাতুং. [চূড়ৱ. ৬৯] তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খেপনীযকম্মং কৰেয্য – ভণ্ডনকাৰকো হোতি…পে… সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, বালো হোতি অব্যত্তো, আপত্তিবহুলো অনপদানো ন ইচ্ছতি পাপিকং দিট্ঠিং পটিনিস্সজ্জিতুং.
তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো আগাড়্হায চেতেয্য – ভণ্ডনকাৰকো হোতি কলহকাৰকো ৱিৱাদকাৰকো ভস্সকাৰকো সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো, বালো হোতি অব্যত্তো আপত্তিবহুলো অনপদানো, গিহিসংসট্ঠো ৱিহৰতি অননুলোমিকেহি গিহিসংসগ্গেহি. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো কম্মং কাতব্বং – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. অপৰেহিপি তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো কম্মং কাতব্বং – অধিসীলে সীলৱিপন্নো হোতি, অজ্ঝাচাৰে আচাৰৱিপন্নো হোতি, অতিদিট্ঠিযা দিট্ঠিৱিপন্নো হোতি. অপৰেহিপি তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো কম্মং কাতব্বং – কাযিকেন দৱেন সমন্নাগতো হোতি, ৱাচসিকেন দৱেন সমন্নাগতো হোতি, কাযিকৱাচসিকেন দৱেন সমন্নাগতো হোতি. অপৰেহিপি তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো কম্মং কাতব্বং – কাযিকেন অনাচাৰেন সমন্নাগতো হোতি, ৱাচসিকেন অনাচাৰেন সমন্নাগতো হোতি, কাযিকৱাচসিকেন অনাচাৰেন সমন্নাগতো হোতি. অপৰেহিপি তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো কম্মং কাতব্বং – কাযিকেন উপঘাতিকেন সমন্নাগতো হোতি, ৱাচসিকেন উপঘাতিকেন সমন্নাগতো হোতি, কাযিকৱাচসিকেন উপঘাতিকেন সমন্নাগতো হোতি. অপৰেহিপি তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো কম্মং কাতব্বং – কাযিকেন মিচ্ছাজীৱেন সমন্নাগতো হোতি, ৱাচসিকেন মিচ্ছাজীৱেন সমন্নাগতো হোতি, কাযিকৱাচসিকেন মিচ্ছাজীৱেন সমন্নাগতো হোতি. অপৰেহিপি তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো কম্মং কাতব্বং – আপত্তিং আপন্নো কম্মকতো উপসম্পাদেতি, নিস্সযং দেতি, সামণেৰং উপট্ঠাপেতি. অপৰেহিপি তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো কম্মং কাতব্বং – যায আপত্তিযা সঙ্ঘেন কম্মং কতং হোতি তং আপত্তিং আপজ্জতি, অঞ্ঞং ৱা তাদিসিকং, ততো ৱা পাপিট্ঠতৰং. অপৰেহিপি তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো কম্মং কাতব্বং – বুদ্ধস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৱণ্ণং ভাসতি.
তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো সঙ্ঘমজ্ঝে উপোসথং ঠপেন্তস্স – ‘‘অলং, ভিক্খু, মা ভণ্ডনং মা কলহং মা ৱিগ্গহং মা ৱিৱাদ’’ন্তি ওমদ্দিত্ৱা সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো সঙ্ঘমজ্ঝে পৱাৰণং ঠপেন্তস্স – ‘‘অলং, ভিক্খু, মা ভণ্ডনং মা কলহং মা ৱিগ্গহং মা ৱিৱাদ’’ন্তি ওমদ্দিত্ৱা সঙ্ঘেন পৱাৰেতব্বং – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো ন কাচি সঙ্ঘসম্মুতি দাতব্বা – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা সঙ্ঘে ন ৱোহৰিতব্বং [সংঘো ন ৱোহৰিতব্বো (স্যা.)] – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ন কিস্মিং চি পচ্চেকট্ঠানে ঠপেতব্বো – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো নিস্সায ন ৱত্থব্বং – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো নিস্সযো ন দাতব্বো – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো ওকাসকম্মং কাৰাপেন্তস্স নালং ওকাসকম্মং কাতুং – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো সৱচনীযং নাদাতব্বং – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো ৱিনযো ন পুচ্ছিতব্বো – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ৱিনযো ন পুচ্ছিতব্বো – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো ৱিনযো ন ৱিস্সজ্জেতব্বো – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ৱিনযো ন ৱিস্সজ্জেতব্বো – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো অনুযোগো ন দাতব্বো – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা সদ্ধিং ৱিনযো ন সাকচ্ছিতব্বো [সাকচ্ছাতব্বো (ক.)] – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ. তীহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং ন নিস্সযো দাতব্বো ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো – অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ.
তযো উপোসথা – চাতুদ্দসিকো, পন্নৰসিকো, সামগ্গিউপোসথো. অপৰেপি তযো উপোসথা – সঙ্ঘেউপোসথো, গণেউপোসথো, পুগ্গলেউপোসথো. অপৰেপি তযো উপোসথা – সুত্তুদ্দেসোউপোসথো, পাৰিসুদ্ধিউপোসথো, অধিট্ঠানুপোসথো. তিস্সো পৱাৰণা – চাতুদ্দসিকা, পন্নৰসিকা, সামগ্গিপৱাৰণা. অপৰাপি তিস্সো পৱাৰণা – সঙ্ঘেপৱাৰণা, গণেপৱাৰণা, পুগ্গলেপৱাৰণা. অপৰাপি তিস্সো পৱাৰণা – তেৱাচিকাপৱাৰণা, দ্ৱেৱাচিকাপৱাৰণা, সমানৱস্সিকাপৱাৰণা.
তযো আপাযিকা নেৰযিকা – ইদমপ্পহায, যো চ অব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞো, যো চ সুদ্ধং ব্ৰহ্মচাৰিং পৰিসুদ্ধব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তং অমূলকেন অব্ৰহ্মচৰিযেন অনুদ্ধংসেতি, যো চাযং এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি [এৱংদিট্ঠী (সী.)] – ‘‘নত্থি কামেসু দোসো’’তি সো কামেসু পাতব্যতং আপজ্জতি. [অ. নি. ৩.৭০] তীণি অকুসলমূলানি – লোভো অকুসলমূলং, দোসো অকুসলমূলং, মোহো অকুসলমূলং. [অ. নি. ৩.৭০] তীণি কুসলমূলানি – অলোভো কুসলমূলং, অদোসো কুসলমূলং, অমোহো কুসলমূলং. তীণি দুচ্চৰিতানি – কাযদুচ্চৰিতং, ৱচীদুচ্চৰিতং, মনোদুচ্চৰিতং. তীণি সুচৰিতানি – কাযসুচৰিতং, ৱচীসুচৰিতং, মনোসুচৰিতং. তযো অত্থৱসে পটিচ্চ ভগৱতা কুলেসু তিকভোজনং পঞ্ঞত্তং – দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহায, পেসলানং ভিক্খূনং ফাসুৱিহাৰায, ‘‘মা পাপিচ্ছা পক্খং নিস্সায সঙ্ঘং ভিন্দেয্যু’’ন্তি কুলানুদ্দযতায চ. [চূড়ৱ. ৩৫০] তীহি অসদ্ধম্মেহি অভিভূতো পৰিযাদিন্নচিত্তো দেৱদত্তো আপাযিকো নেৰযিকো কপ্পট্ঠো অতেকিচ্ছো পাপিচ্ছতা পাপমিত্ততা ওৰমত্তকেন ৱিসেসাধিগমেন অন্তৰা ৱোসানং আপাদি. তিস্সো সম্মুতিযো – দণ্ডসম্মুতি, সিক্কাসম্মুতি, দণ্ডসিক্কাসম্মুতি. তিস্সো পাদুকা ধুৱট্ঠানিকা অসঙ্কমনীযা – ৱচ্চপাদুকা, পস্সাৱপাদুকা, আচমনপাদুকা. তিস্সো পাদঘংসনিযো – সক্খৰং, কথলা, সমুদ্দফেণকোতি.
তিকং নিট্ঠিতং.
তস্সুদ্দানং –
তিট্ঠন্তে কালে ৰত্তিঞ্চ, দস পঞ্চ কুসলেন;
ৱেদনা চোদনা ৱত্থু, সলাকা দ্ৱে পটিক্খিপা.
পঞ্ঞত্তি অপৰে দ্ৱে চ, বালো কাড়ে চ কপ্পতি;
হেমন্তে সঙ্ঘো সঙ্ঘস্স, ছাদনা চ পটিচ্ছাদি.
পটিচ্ছন্না ৱিৱটা চ, সেনাসনগিলাযনা;
পাতিমোক্খং পৰিৱাসং, মানত্তা পাৰিৱাসিকা.
অন্তো অন্তো চ সীমায, আপজ্জতি পুনাপৰে;
ৱুট্ঠাতি অপৰে চেৱ, অমূড়্হৱিনযা দুৱে.
তজ্জনীযা নিযস্সা চ, পব্বাজপটিসাৰণী;
অদস্সনা পটিকম্মে, অনিস্সগ্গে চ দিট্ঠিযা.
আগাড়্হকম্মাধিসীলে, দৱানাচাৰ ঘাতিকা;
আজীৱাপন্না তাদিসিকা, অৱণ্ণুপোসথেন চ.
পৱাৰণা সম্মুতি চ, ৱোহাৰপচ্চেকেন চ;
ন ৱত্থব্বং ন দাতব্বং, ওকাসং ন কৰে তথা.
ন কৰে সৱচনীযং, ন পুচ্ছিতব্বকা দুৱে;
ন ৱিস্সজ্জে দুৱে চেৱ, অনুযোগম্পি নো দদে.
সাকচ্ছা উপসম্পদা, নিস্সযসামণেৰা চ;
উপোসথতিকা তীণি, পৱাৰণতিকা তযো.
আপাযিকা অকুসলা, কুসলা চৰিতা দুৱে;
তিকভোজনসদ্ধম্মে, সম্মুতি পাদুকেন চ;
পাদঘংসনিকা চেৱ, উদ্দানং তিককে ইদন্তি.
৪. চতুক্কৱাৰো
৩২৪. অত্থাপত্তি সকৱাচায আপজ্জতি, পৰৱাচায ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি পৰৱাচায আপজ্জতি, সকৱাচায ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি সকৱাচায আপজ্জতি, সকৱাচায ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি পৰৱাচায আপজ্জতি, পৰৱাচায ৱুট্ঠাতি. অত্থাপত্তি কাযেন আপজ্জতি, ৱাচায ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি ৱাচায আপজ্জতি, কাযেন ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি কাযেন আপজ্জতি, কাযেন ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি ৱাচায আপজ্জতি, ৱাচায ৱুট্ঠাতি. অত্থাপত্তি পসুত্তো আপজ্জতি, পটিবুদ্ধো ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি পটিবুদ্ধো আপজ্জতি, পসুত্তো ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি পসুত্তো আপজ্জতি, পসুত্তো ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি পটিবুদ্ধো আপজ্জতি, পটিবুদ্ধো ৱুট্ঠাতি. অত্থাপত্তি অচিত্তকো আপজ্জতি, সচিত্তকো ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি সচিত্তকো আপজ্জতি, অচিত্তকো ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি অচিত্তকো আপজ্জতি, অচিত্তকো ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি সচিত্তকো আপজ্জতি, সচিত্তকো ৱুট্ঠাতি. অত্থাপত্তি আপজ্জন্তো দেসেতি; দেসেন্তো আপজ্জতি; অত্থাপত্তি আপজ্জন্তো ৱুট্ঠাতি; ৱুট্ঠহন্তো আপজ্জতি. অত্থাপত্তি কম্মেন আপজ্জতি, অকম্মেন ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি অকম্মেন আপজ্জতি, কম্মেন ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি কম্মেন আপজ্জতি, কম্মেন ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি অকম্মেন আপজ্জতি, অকম্মেন ৱুট্ঠাতি.
[অ. নি. ৪.২৫০; দী. নি. ৩.৩১৩; ৱিভ. ৯৩৯] চত্তাৰো অনৰিযৱোহাৰা – অদিট্ঠে দিট্ঠৱাদিতা, অস্সুতে সুতৱাদিতা, অমুতে মুতৱাদিতা, অৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতৱাদিতা. চত্তাৰো অৰিযৱোহাৰা – অদিট্ঠে অদিট্ঠৱাদিতা, অস্সুতে অস্সুতৱাদিতা, অমুতে অমুতৱাদিতা, অৱিঞ্ঞাতে অৱিঞ্ঞাতৱাদিতা. অপৰেপি চত্তাৰো অনৰিযৱোহাৰা – দিট্ঠে অদিট্ঠৱাদিতা, সুতে অস্সুতৱাদিতা, মুতে অমুতৱাদিতা, ৱিঞ্ঞাতে অৱিঞ্ঞাতৱাদিতা. চত্তাৰো অৰিযৱোহাৰা – দিট্ঠে দিট্ঠৱাদিতা, সুতে সুতৱাদিতা, মুতে মুতৱাদিতা, ৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতৱাদিতা.
চত্তাৰো পাৰাজিকা ভিক্খূনং ভিক্খুনীহি সাধাৰণা; চত্তাৰো পাৰাজিকা ভিক্খুনীনং ভিক্খূহি অসাধাৰণা. চত্তাৰো পৰিক্খাৰা – অত্থি পৰিক্খাৰো ৰক্খিতব্বো গোপেতব্বো মমাযিতব্বো পৰিভুঞ্জিতব্বো; অত্থি পৰিক্খাৰো ৰক্খিতব্বো গোপেতব্বো মমাযিতব্বো, ন পৰিভুঞ্জিতব্বো; অত্থি পৰিক্খাৰো ৰক্খিতব্বো গোপেতব্বো, ন মমাযিতব্বো ন পৰিভুঞ্জিতব্বো; অত্থি পৰিক্খাৰো ন ৰক্খিতব্বো ন গোপেতব্বো, ন মমাযিতব্বো ন পৰিভুঞ্জিতব্বো. অত্থাপত্তি সম্মুখা আপজ্জতি, পৰম্মুখা ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি পৰম্মুখা আপজ্জতি, সম্মুখা ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি সম্মুখা আপজ্জতি, সম্মুখা ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি পৰম্মুখা আপজ্জতি, পৰম্মুখা ৱুট্ঠাতি. অত্থাপত্তি অজানন্তো আপজ্জতি, জানন্তো ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি জানন্তো আপজ্জতি, অজানন্তো ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি অজানন্তো আপজ্জতি, অজানন্তো ৱুট্ঠাতি; অত্থাপত্তি জানন্তো আপজ্জতি, জানন্তো ৱুট্ঠাতি.
চতূহাকাৰেহি আপত্তিং আপজ্জতি – কাযেন আপজ্জতি, ৱাচায আপজ্জতি, কাযেন ৱাচায আপজ্জতি, কম্মৱাচায আপজ্জতি. অপৰেহিপি চতূহাকাৰেহি আপত্তিং আপজ্জতি – সঙ্ঘমজ্ঝে, গণমজ্ঝে, পুগ্গলস্স সন্তিকে, লিঙ্গপাতুভাৱেন. চতূহাকাৰেহি আপত্তিযা ৱুট্ঠাতি – কাযেন ৱুট্ঠাতি, ৱাচায ৱুট্ঠাতি, কাযেন ৱাচায ৱুট্ঠাতি, কম্মৱাচায ৱুট্ঠাতি. অপৰেহিপি চতূহাকাৰেহি আপত্তিযা ৱুট্ঠাতি – সঙ্ঘমজ্ঝে, গণমজ্ঝে, পুগ্গলস্স সন্তিকে, লিঙ্গপাতুভাৱেন. সহ পটিলাভেন পুৰিমং জহতি, পচ্ছিমে পতিট্ঠাতি, ৱিঞ্ঞত্তিযো পটিপ্পস্সম্ভন্তি, পণ্ণত্তিযো নিৰুজ্ঝন্তি. সহ পটিলাভেন পচ্ছিমং জহতি, পুৰিমে পতিট্ঠাতি, ৱিঞ্ঞত্তিযো পটিপ্পস্সম্ভন্তি, পণ্ণত্তিযো নিৰুজ্ঝন্তি. চতস্সো চোদনা – সীলৱিপত্তিযা চোদেতি, আচাৰৱিপত্তিযা চোদেতি, দিট্ঠিৱিপত্তিযা চোদেতি, আজীৱৱিপত্তিযা চোদেতি. চত্তাৰো পৰিৱাসা – পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো, অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো, সুদ্ধন্তপৰিৱাসো, সমোধানপৰিৱাসো. চত্তাৰো মানত্তা – পটিচ্ছন্নমানত্তং, অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং, পক্খমানত্তং, সমোধানমানত্তং. চত্তাৰো মানত্তচাৰিকস্স ভিক্খুনো ৰত্তিচ্ছেদা – সহৱাসো, ৱিপ্পৱাসো, অনাৰোচনা, ঊনে গণে চৰতি. চত্তাৰো সামুক্কংসা. চত্তাৰো পটিগ্গহিতপৰিভোগা – যাৱকালিকং, যামকালিকং, সত্তাহকালিকং, যাৱজীৱিকং. চত্তাৰি মহাৱিকটানি – গূথো, মুত্তং, ছাৰিকা, মত্তিকা. চত্তাৰি কম্মানি – অপলোকনকম্মং, ঞত্তিকম্মং, ঞত্তিদুতিযকম্মং, ঞত্তিচতুত্থকম্মং. অপৰানিপি চত্তাৰি কম্মানি – অধম্মেন ৱগ্গকম্মং, অধম্মেন সমগ্গকম্মং, ধম্মেন ৱগ্গকম্মং, ধম্মেন সমগ্গকম্মং. চতস্সো ৱিপত্তিযো – সীলৱিপত্তি, আচাৰৱিপত্তি, দিট্ঠিৱিপত্তি, আজীৱৱিপত্তি. চত্তাৰি অধিকৰণানি – ৱিৱাদাধিকৰণং, অনুৱাদাধিকৰণং, আপত্তাধিকৰণং, কিচ্চাধিকৰণং. [অ. নি. ৪.২১১] চত্তাৰো পৰিসদূসনা – ভিক্খু দুস্সীলো পাপধম্মো পৰিসদূসনো, ভিক্খুনী দুস্সীলা পাপধম্মা পৰিসদূসনা, উপাসকো দুস্সীলো পাপধম্মো পৰিসদূসনো, উপাসিকা দুস্সীলা পাপধম্মা পৰিসদূসনা. চত্তাৰো পৰিসসোভনা [পৰিসসোভণা (স্যা. ক.)] – ভিক্খু সীলৱা কল্যাণধম্মো পৰিসসোভনো, ভিক্খুনী সীলৱতী কল্যাণধম্মা পৰিসসোভনা, উপাসকো সীলৱা কল্যাণধম্মো পৰিসসোভনো, উপাসিকা সীলৱতী কল্যাণধম্মা পৰিসসোভনা.
অত্থাপত্তি আগন্তুকো আপজ্জতি, নো আৱাসিকো; অত্থাপত্তি আৱাসিকো আপজ্জতি, নো আগন্তুকো; অত্থাপত্তি আগন্তুকো চেৱ আপজ্জতি আৱাসিকো চ অত্থাপত্তি নেৱ আগন্তুকো আপজ্জতি, নো আৱাসিকো. অত্থাপত্তি গমিকো আপজ্জতি, নো আৱাসিকো; অত্থাপত্তি আৱাসিকো আপজ্জতি, নো গমিকো; অত্থাপত্তি গমিকো চেৱ আপজ্জতি আৱাসিকো চ; অত্থাপত্তি নেৱ গমিকো আপজ্জতি নো আৱাসিকো. অত্থি ৱত্থুনানত্ততা নো আপত্তিনানত্ততা, অত্থি আপত্তিনানত্ততা নো ৱত্থুনানত্ততা, অত্থি ৱত্থুনানত্ততা চেৱ আপত্তিনানত্ততা চ, অত্থি নেৱ ৱত্থুনানত্ততা নো আপত্তিনানত্ততা. অত্থি ৱত্থুসভাগতা নো আপত্তিসভাগতা, অত্থি আপত্তিসভাগতা নো ৱত্থুসভাগতা, অত্থি ৱত্থুসভাগতা চেৱ আপত্তিসভাগতা চ অত্থি নেৱ ৱত্থুসভাগতা নো আপত্তিসভাগতা. অত্থাপত্তি উপজ্ঝাযো আপজ্জতি নো সদ্ধিৱিহাৰিকো, অত্থাপত্তি সদ্ধিৱিহাৰিকো আপজ্জতি নো উপজ্ঝাযো, অত্থাপত্তি উপজ্ঝাযো চেৱ আপজ্জতি সদ্ধিৱিহাৰিকো চ, অত্থাপত্তি নেৱ উপজ্ঝাযো আপজ্জতি নো সদ্ধিৱিহাৰিকো. অত্থাপত্তি আচৰিযো আপজ্জতি নো অন্তেৱাসিকো, অত্থাপত্তি অন্তেৱাসিকো আপজ্জতি নো আচৰিযো, অত্থাপত্তি আচৰিযো চেৱ আপজ্জতি অন্তেৱাসিকো চ, অত্থাপত্তি নেৱ আচৰিযো আপজ্জতি নো অন্তেৱাসিকো. চত্তাৰো পচ্চযা অনাপত্তি ৱস্সচ্ছেদস্স – সঙ্ঘো ৱা ভিন্নো হোতি, সঙ্ঘং ৱা ভিন্দিতুকামা হোন্তি, জীৱিতন্তৰাযো ৱা হোতি, ব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযো ৱা হোতি. চত্তাৰি ৱচীদুচ্চৰিতানি – মুসাৱাদো, পিসুণা ৱাচা, ফৰুসা ৱাচা, সম্ফপ্পলাপো. চত্তাৰি ৱচীসুচৰিতানি – সচ্চৱাচা, অপিসুণা ৱাচা, সণ্হা ৱাচা, মন্তা ভাসা. অত্থি আদিযন্তো গৰুকং আপত্তিং আপজ্জতি, পযোজেন্তো লহুকং; অত্থি আদিযন্তো লহুকং আপত্তিং আপজ্জতি, পযোজেন্তো গৰুকং, অত্থি আদিযন্তোপি পযোজেন্তোপি গৰুকং আপত্তিং আপজ্জতি; অত্থি আদিযন্তোপি পযোজেন্তোপি লহুকং আপত্তিং আপজ্জতি.
অত্থি পুগ্গলো অভিৱাদনাৰহো, নো পচ্চুট্ঠানাৰহো; অত্থি পুগ্গলো পচ্চুট্ঠানাৰহো, নো অভিৱাদনাৰহো; অত্থি পুগ্গলো অভিৱাদনাৰহো চেৱ পচ্চুট্ঠানাৰহো চ; অত্থি পুগ্গলো নেৱ অভিৱাদনাৰহো নো পচ্চুট্ঠানাৰহো. অত্থি পুগ্গলো আসনাৰহো, নো অভিৱাদনাৰহো; অত্থি পুগ্গলো অভিৱাদনাৰহো, নো আসনাৰহো; অত্থি পুগ্গলো আসনাৰহো চেৱ অভিৱাদনাৰহো চ; অত্থি পুগ্গলো নেৱ আসনাৰহো নো অভিৱাদনাৰহো. অত্থাপত্তি কালে আপজ্জতি, নো ৱিকালে; অত্থাপত্তি ৱিকালে আপজ্জতি, নো কালে; অত্থাপত্তি কালে চেৱ আপজ্জতি ৱিকালে চ; অত্থাপত্তি নেৱ কালে আপজ্জতি নো ৱিকালে. অত্থি পটিগ্গহিতং কালে কপ্পতি, নো ৱিকালে; অত্থি পটিগ্গহিতং ৱিকালে কপ্পতি, নো কালে; অত্থি পটিগ্গহিতং কালে চেৱ কপ্পতি ৱিকালে চ; অত্থি পটিগ্গহিতং নেৱ কালে কপ্পতি নো ৱিকালে. অত্থাপত্তি পচ্চন্তিমেসু জনপদেসু আপজ্জতি, নো মজ্ঝিমেসু; অত্থাপত্তি মজ্ঝিমেসু জনপদেসু আপজ্জতি, নো পচ্চন্তিমেসু; অত্থাপত্তি পচ্চন্তিমেসু চেৱ জনপদেসু আপজ্জতি মজ্ঝিমেসু চ; অত্থাপত্তি নেৱ পচ্চন্তিমেসু জনপদেসু আপজ্জতি নো মজ্ঝিমেসু. অত্থি পচ্চন্তিমেসু জনপদেসু কপ্পতি, নো মজ্ঝিমেসু; অত্থি মজ্ঝিমেসু জনপদেসু কপ্পতি, নো পচ্চন্তিমেসু; অত্থি পচ্চন্তিমেসু চেৱ জনপদেসু কপ্পতি মজ্ঝিমেসু চ; অত্থি নেৱ পচ্চন্তিমেসু জনপদেসু কপ্পতি নো মজ্ঝিমেসু. অত্থাপত্তি অন্তো আপজ্জতি, নো বহি; অত্থাপত্তি বহি আপজ্জতি, নো অন্তো; অত্থাপত্তি অন্তো চেৱ আপজ্জতি বহি চ; অত্থাপত্তি নেৱ অন্তো আপজ্জতি নো বহি. অত্থাপত্তি অন্তোসীমায আপজ্জতি, নো বহিসীমায; অত্থাপত্তি বহিসীমায আপজ্জতি, নো অন্তোসীমায; অত্থাপত্তি অন্তোসীমায চেৱ আপজ্জতি বহিসীমায চ; অত্থাপত্তি নেৱ অন্তোসীমায আপজ্জতি নো বহিসীমায. অত্থাপত্তি গামে আপজ্জতি, নো অৰঞ্ঞে; অত্থাপত্তি অৰঞ্ঞে আপজ্জতি, নো গামে; অত্থাপত্তি গামে চেৱ আপজ্জতি অৰঞ্ঞে চ; অত্থাপত্তি নেৱ গামে আপজ্জতি নো অৰঞ্ঞে.
চতস্সো চোদনা – ৱত্থুসন্দস্সনা, আপত্তিসন্দস্সনা, সংৱাসপটিক্খেপো, সামীচিপটিক্খেপো. চত্তাৰো পুব্বকিচ্চা. চত্তাৰো পত্তকল্লা. চত্তাৰি অনঞ্ঞপাচিত্তিযানি. চতস্সো ভিক্খুসম্মুতিযো. [অ. নি. ৪.১৭; ৱিভ. ৯৩৯; দী. নি. ৩.৩১১] চত্তাৰি অগতিগমনানি – ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দোসাগতিং গচ্ছতি, মোহাগতিং গচ্ছতি, ভযাগতিং গচ্ছতি. চত্তাৰি নাগতিগমনানি – ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, ন দোসাগতিং গচ্ছতি, ন মোহাগতিং গচ্ছতি, ন ভযাগতিং গচ্ছতি. চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতো অলজ্জী ভিক্খু সঙ্ঘং ভিন্দতি – ছন্দাগতিং গচ্ছন্তো, দোসাগতিং গচ্ছন্তো, মোহাগতিং গচ্ছন্তো, ভযাগতিং গচ্ছন্তো. চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতো পেসলো ভিক্খু ভিন্নং সঙ্ঘং সমগ্গং কৰোতি – ন ছন্দাগতিং গচ্ছন্তো, ন দোসাগতিং গচ্ছন্তো, ন মোহাগতিং গচ্ছন্তো, ন ভযাগতিং গচ্ছন্তো. চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো ৱিনযো ন পুচ্ছিতব্বো – ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দোসাগতিং গচ্ছতি, মোহাগতিং গচ্ছতি, ভযাগতিং গচ্ছতি. চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ৱিনযো ন পুচ্ছিতব্বো – ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দোসাগতিং গচ্ছতি, মোহাগতিং গচ্ছতি, ভযাগতিং গচ্ছতি. চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো ৱিনযো ন ৱিস্সজ্জেতব্বো – ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দোসাগতিং গচ্ছতি, মোহাগতিং গচ্ছতি, ভযাগতিং গচ্ছতি. চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ৱিনযো ন ৱিস্সজ্জেতব্বো – ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দোসাগতিং গচ্ছতি, মোহাগতিং গচ্ছতি, ভযাগতিং গচ্ছতি. চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো অনুযোগো ন দাতব্বো – ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দোসাগতিং গচ্ছতি, মোহাগতিং গচ্ছতি, ভযাগতিং গচ্ছতি. চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতে ভিক্খুনা সদ্ধিং ৱিনযো ন সাকচ্ছিতব্বো – ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দোসাগতিং গচ্ছতি, মোহাগতিং গচ্ছতি, ভযাগতিং গচ্ছতি. অত্থাপত্তি গিলানো আপজ্জতি, নো অগিলানো; অত্থাপত্তি অগিলানো আপজ্জতি, নো গিলানো; অত্থাপত্তি গিলানো চেৱ আপজ্জতি অগিলানো চ; অত্থাপত্তি নেৱ গিলানো আপজ্জতি নো অগিলানো. চত্তাৰি অধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি. চত্তাৰি ধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি.
চতুক্কং নিট্ঠিতং.
তস্সুদ্দানং –
সকৱাচায কাযেন, পসুত্তো চ অচিত্তকো;
আপজ্জন্তো চ কম্মেন, ৱোহাৰা চতুৰো তথা.
ভিক্খূনং ভিক্খুনীনঞ্চ, পৰিক্খাৰো চ সম্মুখা;
অজানকাযে মজ্ঝে চ, ৱুট্ঠাতি দুৱিধা তথা.
পটিলাভেন চোদনা, পৰিৱাসা চ ৱুচ্চতি;
মানত্তচাৰিকা চাপি, সামুক্কংসা পটিগ্গহি.
মহাৱিকটকম্মানি, পুন কম্মে ৱিপত্তিযো;
অধিকৰণা দুস্সীলা চ, সোভনাগন্তুকেন চ.
গমিকো ৱত্থুনানত্তা, সভাগুপজ্ঝাযেন চ;
আচৰিযো পচ্চযা ৱা, দুচ্চৰিতং সুচৰিতং.
আদিযন্তো পুগ্গলো চ, অৰহো আসনেন চ;
কালে চ কপ্পতি চেৱ, পচ্চন্তিমেসু কপ্পতি.
অন্তো অন্তো চ সীমায, গামে চ চোদনায চ;
পুব্বকিচ্চং পত্তকল্লং, অনঞ্ঞা সম্মুতিযো চ.
অগতি নাগতি চেৱ, অলজ্জী পেসলেন চ;
পুচ্ছিতব্বা দুৱে চেৱ, ৱিস্সজ্জেয্যা তথা দুৱে;
অনুযোগো চ সাকচ্ছা, গিলানো ঠপনেন চাতি.
৫. পঞ্চকৱাৰো
৩২৫. পঞ্চ আপত্তিযো. পঞ্চ আপত্তিক্খন্ধা. পঞ্চ ৱিনীতৱত্থূনি. পঞ্চ কম্মানি আনন্তৰিকানি. পঞ্চ পুগ্গলা নিযতা. পঞ্চ ছেদনকা আপত্তিযো. পঞ্চহাকাৰেহি আপত্তিং আপজ্জতি. পঞ্চ আপত্তিযো. মুসাৱাদপচ্চযা পঞ্চহাকাৰেহি কম্মং ন উপেতি – সযং ৱা কম্মং ন কৰোতি, পৰং ৱা ন অজ্ঝেসতি, ছন্দং ৱা পাৰিসুদ্ধিং ৱা ন দেতি, কযিৰমানে কম্মে পটিক্কোসতি, কতে ৱা পন কম্মে অধম্মদিট্ঠি হোতি. পঞ্চহাকাৰেহি কম্মং উপেতি – সযং ৱা কম্মং কৰোতি, পৰং ৱা অজ্ঝেসতি, ছন্দং ৱা পাৰিসুদ্ধিং ৱা দেতি, কযিৰমানে কম্মে নপ্পটিক্কোসতি, কতে ৱা পন কম্মে ধম্মদিট্ঠি হোতি. পঞ্চ পিণ্ডপাতিকস্স ভিক্খুনো কপ্পন্তি – অনামন্তচাৰো, গণভোজনং, পৰম্পৰভোজনং, অনধিট্ঠানং, অৱিকপ্পনা. [অ. নি. ৫.১০২] পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উস্সঙ্কিতপৰিসঙ্কিতো হোতি – পাপভিক্খুপি অকুপ্পধম্মোপি ৱেসিযাগোচৰো ৱা হোতি, ৱিধৱাগোচৰো ৱা হোতি, থুল্লকুমাৰিগোচৰো ৱা হোতি, পণ্ডকগোচৰো ৱা হোতি, ভিক্খুনিগোচৰো ৱা হোতি. পঞ্চ তেলানি – তিলতেলং, সাসপতেলং, মধুকতেলং, এৰণ্ডকতেলং, ৱসাতেলং. পঞ্চ ৱসানি – অচ্ছৱসং, মচ্ছৱসং, সুসুকাৱসং, সূকৰৱসং, গদ্ৰভৱসং. [অ. নি. ৫.১৩০; দী. নি. ৩.৩১৬] পঞ্চ ব্যসনানি – ঞাতিব্যসনং, ভোগব্যসনং, ৰোগব্যসনং, সীলব্যসনং, দিট্ঠিব্যসনং. [অ. নি. ৫.১৩০; দী. নি. ৩.৩১৬] পঞ্চ সম্পদা – ঞাতিসম্পদা, ভোগসম্পদা, অৰোগসম্পদা, সীলসম্পদা, দিট্ঠিসম্পদা. পঞ্চ নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো উপজ্ঝাযম্হা – উপজ্ঝাযো পক্কন্তো ৱা হোতি, ৱিব্ভন্তো ৱা, কালঙ্কতো ৱা, পক্খসঙ্কন্তো ৱা, আণত্তিযেৱ পঞ্চমী. পঞ্চ পুগ্গলা ন উপসম্পাদেতব্বা – অদ্ধানহীনো, অঙ্গহীনো, ৱত্থুৱিপন্নো, কৰণদুক্কটকো, অপৰিপূৰো. পঞ্চ পংসুকূলানি – সোসানিকং, পাপণিকং, উন্দূৰক্খাযিকং, উপচিকক্খাযিকং, অগ্গিদড্ঢং. অপৰানিপি পঞ্চ পংসুকূলানি – গোখাযিকং, অজক্খাযিকং, থূপচীৱৰং, আভিসেকিকং, গতপটিযাগতং [ভতপটিযাভতং (ক.)]. পঞ্চ অৱহাৰা – থেয্যাৱহাৰো, পসয্হাৱহাৰো, পৰিকপ্পাৱহাৰো, পটিচ্ছন্নাৱহাৰো, কুসাৱহাৰো. পঞ্চ মহাচোৰা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. পঞ্চ অৱিস্সজ্জনিযানি. পঞ্চ অৱেভঙ্গিযানি. পঞ্চাপত্তিযো কাযতো সমুট্ঠন্তি, ন ৱাচতো ন চিত্ততো. পঞ্চাপত্তিযো কাযতো চ ৱাচতো চ সমুট্ঠন্তি, চিত্ততো. পঞ্চাপত্তিযো দেসনাগামিনিযো. পঞ্চ সঙ্ঘা. পঞ্চ পাতিমোক্খুদ্দেসা. সব্বপচ্চন্তিমেসু জনপদেসু ৱিনযধৰপঞ্চমেন গণেন উপসম্পাদেতব্বং. পঞ্চানিসংসা কথিনত্থাৰে. পঞ্চ কম্মানি. যাৱততিযকে পঞ্চ আপত্তিযো. পঞ্চহাকাৰেহি অদিন্নং আদিযন্তস্স আপত্তি পাৰাজিকস্স. পঞ্চহাকাৰেহি অদিন্নং আদিযন্তস্স আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. পঞ্চহাকাৰেহি অদিন্নং আদিযন্তস্স আপত্তি দুক্কটস্স. পঞ্চ অকপ্পিযানি ন পৰিভুঞ্জিতব্বানি – অদিন্নঞ্চ হোতি, অৱিদিতঞ্চ হোতি, অকপ্পিযঞ্চ হোতি, অপ্পটিগ্গহিতঞ্চ হোতি, অকতাতিৰিত্তঞ্চ হোতি. পঞ্চ কপ্পিযানি পৰিভুঞ্জিতব্বানি – দিন্নঞ্চ হোতি, ৱিদিতঞ্চ হোতি, কপ্পিযঞ্চ হোতি, পটিগ্গহিতঞ্চ হোতি, কতাতিৰিত্তঞ্চ হোতি. পঞ্চ দানানি অপুঞ্ঞানি পুঞ্ঞসম্মতানি লোকস্মিং [লোকস্স (স্যা.)] – মজ্জদানং, সমজ্জদানং, ইত্থিদানং, উসভদানং, চিত্তকম্মদানং. পঞ্চ উপ্পন্না দুপ্পটিৱিনোদযা [ৱিনোদিযা (স্যা.)] – উপ্পন্নো ৰাগো দুপ্পটিৱিনোদযো, উপ্পন্নো দোসো দুপ্পটিৱিনোদযো, উপ্পন্নো মোহো দুপ্পটিৱিনোদযো, উপ্পন্নং পটিভানং দুপ্পটিৱিনোদযং, উপ্পন্নং গমিযচিত্তং দুপ্পটিৱিনোদযং. পঞ্চানিসংসা সম্মজ্জনিযা – সকচিত্তং পসীদতি, পৰচিত্তং পসীদতি, দেৱতা অত্তমনা হোন্তি, পাসাদিকসংৱত্তনিককম্মং উপচিনতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. অপৰেপি পঞ্চানিসংসা সম্মজ্জনিযা – সকচিত্তং পসীদতি, পৰচিত্তং পসীদতি, দেৱতা অত্তমনা হোন্তি, সত্থুসাসনং কতং হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি.
পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো ‘‘বালো’’ ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – অত্তনো ভাসপৰিযন্তং ন উগ্গণ্হাতি, পৰস্স ভাসপৰিযন্তং ন উগ্গণ্হাতি, অত্তনো ভাসপৰিযন্তং ন উগ্গহেত্ৱা পৰস্স ভাসপৰিযন্তং ন উগ্গহেত্ৱা অধম্মেন কাৰেতি অপ্পটিঞ্ঞায. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো ‘‘পণ্ডিতো’’ ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – অত্তনো ভাসপৰিযন্তং উগ্গণ্হাতি, পৰস্স ভাসপৰিযন্তং উগ্গণ্হাতি, অত্তনো ভাসপৰিযন্তং উগ্গহেত্ৱা পৰস্স ভাসপৰিযন্তং উগ্গহেত্ৱা ধম্মেন কাৰেতি পটিঞ্ঞায. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তিং ন জানাতি, আপত্তিযা মূলং ন জানাতি, আপত্তিসমুদযং ন জানাতি, আপত্তিনিৰোধং ন জানাতি, আপত্তিনিৰোধগামিনিং পটিপদং ন জানাতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তিং জানাতি, আপত্তিযা মূলং জানাতি, আপত্তিসমুদযং জানাতি, আপত্তিনিৰোধং জানাতি, আপত্তিনিৰোধগামিনিং পটিপদং জানাতি. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – অধিকৰণং ন জানাতি, অধিকৰণস্স মূলং ন জানাতি, অধিকৰণসমুদযং ন জানাতি, অধিকৰণনিৰোধং ন জানাতি, অধিকৰণনিৰোধগামিনিং পটিপদং ন জানাতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – অধিকৰণং জানাতি, অধিকৰণস্স মূলং জানাতি, অধিকৰণসমুদযং জানাতি, অধিকৰণনিৰোধং জানাতি, অধিকৰণনিৰোধগামিনিং পটিপদং জানাতি. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – ৱত্থুং ন জানাতি, নিদানং ন জানাতি, পঞ্ঞত্তিং ন জানাতি, অনুপঞ্ঞত্তিং ন জানাতি, অনুসন্ধিৱচনপথং ন জানাতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – ৱত্থুং জানাতি, নিদানং জানাতি, পঞ্ঞত্তিং জানাতি, অনুপঞ্ঞত্তিং জানাতি, অনুসন্ধিৱচনপথং জানাতি. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – ঞত্তিং ন জানাতি, ঞত্তিযা কৰণং ন জানাতি, ন পুব্বকুসলো হোতি, ন অপৰকুসলো হোতি, অকালঞ্ঞূ চ হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – ঞত্তিং জানাতি, ঞত্তিযা কৰণং জানাতি, পুব্বকুসলো হোতি, অপৰকুসলো হোতি, কালঞ্ঞূ চ হোতি. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ন জানাতি, আচৰিযপৰম্পৰা খো পনস্স ন সুগ্গহিতা হোতি ন সুমনসিকতা ন সূপধাৰিতা. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতোত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, আচৰিযপৰম্পৰা খো পনস্স সুগ্গহিতা হোতি সুমনসিকতা সূপধাৰিতা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ন ৱিত্থাৰেন স্ৱাগতানি হোন্তি ন সুৱিভত্তানি ন সুপ্পৱত্তীনি ন সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৱিত্থাৰেন স্ৱাগতানি হোন্তি সুৱিভত্তানি সুপ্পৱত্তীনি সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো বালো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ন জানাতি, অধিকৰণে চ ন ৱিনিচ্ছযকুসলো হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ৱিনযধৰো পণ্ডিতো ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, অধিকৰণে চ ৱিনিচ্ছযকুসলো হোতি.
[অ. নি. ৫.১৮১; পৰি. ৪৪৩] পঞ্চ আৰঞ্ঞিকা – মন্দত্তা মোমূহত্তা আৰঞ্ঞিকো হোতি, পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো আৰঞ্ঞিকো হোতি, উম্মাদা চিত্তক্খেপা আৰঞ্ঞিকো হোতি, ৱণ্ণিতং বুদ্ধেহি বুদ্ধসাৱকেহীতি আৰঞ্ঞিকো হোতি, অপি চ অপ্পিচ্ছঞ্ঞেৱ নিস্সায সন্তুট্ঠিঞ্ঞেৱ নিস্সায সল্লেখঞ্ঞেৱ নিস্সায পৱিৱেকঞ্ঞেৱ নিস্সায ইদমত্থিতঞ্ঞেৱ [ইদমট্ঠিতঞ্ঞেৱ (সী. স্যা.)] নিস্সায আৰঞ্ঞিকো হোতি. পঞ্চ পিণ্ডপাতিকা…পে… পঞ্চ পংসুকূলিকা…পে… পঞ্চ ৰুক্খমূলিকা…পে… পঞ্চ সোসানিকা…পে… পঞ্চ অব্ভোকাসিকা…পে… পঞ্চ তেচীৱৰিকা…পে… পঞ্চ সপদানচাৰিকা…পে… পঞ্চ নেসজ্জিকা…পে… পঞ্চ যথাসন্থতিকা…পে… পঞ্চ একাসনিকা…পে… পঞ্চ খলুপচ্ছাভত্তিকা…পে… পঞ্চ পত্তপিণ্ডিকা – মন্দত্তা মোমূহত্তা পত্তপিণ্ডিকো হোতি, পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো পত্তপিণ্ডিকো হোতি, উম্মাদা চিত্তক্খেপা পত্তপিণ্ডিকো হোতি, ৱণ্ণিতং বুদ্ধেহি বুদ্ধসাৱকেহীতি পত্তপিণ্ডিকো হোতি, অপি চ অপ্পিচ্ছঞ্ঞেৱ নিস্সায সন্তুট্ঠিঞ্ঞেৱ নিস্সায সল্লেখঞ্ঞেৱ নিস্সায পৱিৱেকঞ্ঞেৱ নিস্সায ইদমত্থিতঞ্ঞেৱ নিস্সায পত্তপিণ্ডিকো হোতি.
[পৰি. ৪১৭] পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা নানিস্সিতেন ৱত্থব্বং – উপোসথং ন জানাতি, উপোসথকম্মং ন জানাতি, পাতিমোক্খং ন জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সো হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং – উপোসথং জানাতি, উপোসথকম্মং জানাতি, পাতিমোক্খং জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং জানাতি, পঞ্চৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সো ৱা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা নানিস্সিতেন ৱত্থব্বং – পৱাৰণং ন জানাতি, পৱাৰণাকম্মং ন জানাতি, পাতিমোক্খং ন জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সো হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং – পৱাৰণং জানাতি, পৱাৰণাকম্মং জানাতি, পাতিমোক্খং জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং জানাতি, পঞ্চৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সো ৱা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা নানিস্সিতেন ৱত্থব্বং – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সো হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, পঞ্চৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সো ৱা. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা নানিস্সিতায ৱত্থব্বং – উপোসথং ন জানাতি, উপোসথকম্মং ন জানাতি, পাতিমোক্খং ন জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সা হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা অনিস্সিতায ৱত্থব্বং – উপোসথং জানাতি, উপোসথকম্মং জানাতি, পাতিমোক্খং জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং জানাতি, পঞ্চৱস্সা ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সা ৱা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা নানিস্সিতায ৱত্থব্বং – পৱাৰণং ন জানাতি, পৱাৰণাকম্মং ন জানাতি, পাতিমোক্খং ন জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সা হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা অনিস্সিতায ৱত্থব্বং – পৱাৰণং জানাতি, পৱাৰণাকম্মং জানাতি, পাতিমোক্খং জানাতি, পাতিমোক্খুদ্দেসং জানাতি, পঞ্চৱস্সা ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সা ৱা. অপৰেহিপি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা নানিস্সিতায ৱত্থব্বং – আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সা হোতি. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতায ভিক্খুনিযা অনিস্সিতায ৱত্থব্বং – আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগৰুকং আপত্তিং জানাতি, সাৱসেসানৱসেসং আপত্তিং জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, পঞ্চৱস্সা ৱা হোতি অতিৰেকপঞ্চৱস্সা ৱা.
পঞ্চ আদীনৱা অপাসাদিকে – অত্তাপি অত্তানং উপৱদতি, অনুৱিচ্চপি ৱিঞ্ঞূ গৰহন্তি, পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. পঞ্চানিসংসা পাসাদিকে – অত্তাপি অত্তানং ন উপৱদতি, অনুৱিচ্চপি ৱিঞ্ঞূ পসংসন্তি, কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. অপৰেপি পঞ্চ আদীনৱা অপাসাদিকে – অপ্পসন্না ন পসীদন্তি, পসন্নানং একচ্চানং অঞ্ঞথত্তং হোতি, সত্থুসাসনং অকতং হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং নাপজ্জতি, চিত্তমস্স ন পসীদতি. পঞ্চানিসংসা পাসাদিকে – অপ্পসন্না পসীদন্তি, পসন্নানং ভিয্যোভাৱায হোতি, সত্থুসাসনং কতং হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি, চিত্তমস্স পসীদতি. পঞ্চ আদীনৱা কুলূপকে – অনামন্তচাৰে আপজ্জতি, ৰহো নিসজ্জায আপজ্জতি, পটিচ্ছন্নে আসনে আপজ্জতি, মাতুগামস্স উত্তৰিছপ্পঞ্চৱাচাহি ধম্মং দেসেন্তো আপজ্জতি, কামসঙ্কপ্পবহুলো চ ৱিহৰতি. পঞ্চ আদীনৱা কুলূপকস্স ভিক্খুনো – অতিৱেলং কুলেসু সংসট্ঠস্স ৱিহৰতো মাতুগামস্স অভিণ্হদস্সনং, দস্সনে সতি সংসগ্গো, সংসগ্গে সতি ৱিস্সাসো, ৱিস্সাসে সতি ওতাৰো, ওতিণ্ণচিত্তস্সেতং ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং অনভিৰতো ৱা ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিস্সতি অঞ্ঞতৰং ৱা সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জিস্সতি সিক্খং ৱা পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সতি.
[পাচি. ৯২] পঞ্চ বীজজাতানি – মূলবীজং, খন্ধবীজং, ফড়ুবীজং, অগ্গবীজং, বীজবীজঞ্ঞেৱ [বীজবীজমেৱ (ক.)] পঞ্চমং. পঞ্চহি সমণকপ্পেহি ফলং পৰিভুঞ্জিতব্বং – অগ্গিপৰিজিতং, সত্থপৰিজিতং, নখপৰিজিতং, অবীজং, নিব্বত্তবীজঞ্ঞেৱ [নিব্বট্টবীজঞ্ঞেৱ (সী.), নিব্বটবীজঞ্ঞেৱ (স্যা.), নিপ্পট্টবীজঞ্ঞেৱ (ক.)] পঞ্চমং. পঞ্চ ৱিসুদ্ধিযো – নিদানং উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং, অযং পঠমা ৱিসুদ্ধি; নিদানং উদ্দিসিত্ৱা চত্তাৰি পাৰাজিকানি উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং, অযং দুতিযা ৱিসুদ্ধি; নিদানং উদ্দিসিত্ৱা চত্তাৰি পাৰাজিকানি উদ্দিসিত্ৱা তেৰস সঙ্ঘাদিসেসে উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং, অযং ততিযা ৱিসুদ্ধি; নিদানং উদ্দিসিত্ৱা চত্তাৰি পাৰাজিকানি উদ্দিসিত্ৱা তেৰস সঙ্ঘাদিসেসে উদ্দিসিত্ৱা দ্ৱে অনিযতে উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং, অযং চতুত্থা ৱিসুদ্ধি; ৱিত্থাৰেনেৱ পঞ্চমী. অপৰাপি পঞ্চ ৱিসুদ্ধিযো – সুত্তুদ্দেসো, পাৰিসুদ্ধিউপোসথো, অধিট্ঠানুপোসথো, পৱাৰণা, সামগ্গীউপোসথোযেৱ পঞ্চমো. পঞ্চানিসংসা ৱিনযধৰে – অত্তনো সীলক্খন্ধো সুগুত্তো হোতি সুৰক্খিতো, কুক্কুচ্চপকতানং পটিসৰণং হোতি, ৱিসাৰদো সঙ্ঘমজ্ঝে ৱোহৰতি, পচ্চত্থিকে সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গণ্হাতি, সদ্ধম্মট্ঠিতিযা পটিপন্নো হোতি. পঞ্চ অধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি. পঞ্চ ধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানীতি.
পঞ্চকং নিট্ঠিতং.
তস্সুদ্দানং –
আপত্তি আপত্তিক্খন্ধা, ৱিনীতানন্তৰেন চ;
পুগ্গলা ছেদনা চেৱ, আপজ্জতি চ পচ্চযা.
ন উপেতি উপেতি চ, কপ্পন্তুসঙ্কিতেলঞ্চ;
ৱসং ব্যসনা সম্পদা, পস্সদ্ধি পুগ্গলেন চ.
সোসানিকং খাযিতঞ্চ, থেয্যং চোৰো চ ৱুচ্চতি;
অৱিস্সজ্জি অৱেভঙ্গি, কাযতো কাযৱাচতো.
দেসনা সঙ্ঘং উদ্দেসং, পচ্চন্তিকথিনেন চ;
কম্মানি যাৱততিযং, পাৰাজিথুল্লদুক্কটং.
অকপ্পিযং কপ্পিযঞ্চ, অপুঞ্ঞদুৱিনোদযা;
সম্মজ্জনী অপৰে চ, ভাসং আপত্তিমেৱ চ.
অধিকৰণং ৱত্থু ঞত্তি, আপত্তা উভযানি চ;
লহুকট্ঠমকা এতে, কণ্হসুক্কা ৱিজানথ.
অৰঞ্ঞং পিণ্ডপাতঞ্চ, পংসুৰুক্খসুসানিকা;
অব্ভোকাসো চীৱৰঞ্চ, সপদানো নিসজ্জিকো.
সন্থতি খলু পচ্ছাপি, পত্তপিণ্ডিকমেৱ চ;
উপোসথং পৱাৰণং, আপত্তানাপত্তিপি চ.
কণ্হসুক্কপদা এতে, ভিক্খুনীনম্পি তে তথা;
অপাসাদিকপাসাদি, তথেৱ অপৰে দুৱে.
কুলূপকে অতিৱেলং, বীজং সমণকপ্পি চ;
ৱিসুদ্ধি অপৰে চেৱ, ৱিনযাধম্মিকেন চ;
ধম্মিকা চ তথা ৱুত্তা, নিট্ঠিতা সুদ্ধিপঞ্চকাতি.
৬. ছক্কৱাৰো
৩২৬. [দী. নি. ৩.৩২৪] ছ অগাৰৱা. ছ গাৰৱা. ছ ৱিনীতৱত্থূনি. ছ সামীচিযো. ছ আপত্তিসমুট্ঠানা. ছচ্ছেদনকা আপত্তিযো. ছহাকাৰেহি আপত্তিং আপজ্জতি. ছানিসংসা ৱিনযধৰে. ছ পৰমানি. ছাৰত্তং তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসিতব্বং. ছ চীৱৰানি. ছ ৰজনানি. ছ আপত্তিযো কাযতো চ চিত্ততো চ সমুট্ঠন্তি ন ৱাচতো. ছ আপত্তিযো ৱাচতো চ চিত্ততো চ সমুট্ঠন্তি ন কাযতো. ছ আপত্তিযো কাযতো চ ৱাচতো চ চিত্ততো চ সমুট্ঠন্তি. ছ কম্মানি. ছ ৱিৱাদমূলানি. ছ অনুৱাদমূলানি. ছ সাৰণীযা ধম্মা দীঘসো. ছ ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা, তিৰিযং ছ ৱিদত্থিযো. ছ নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো আচৰিযম্হা. ছ নহানে অনুপঞ্ঞত্তিযো – ৱিপ্পকতচীৱৰং আদায পক্কমতি, ৱিপ্পকতচীৱৰং সমাদায পক্কমতি.
[মহাৱ. ৮৫ আদযো] ছহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্বং নিস্সযো দাতব্বো সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো – অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেক্খেন পঞ্ঞক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেক্খেন ৱিমুত্তিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেক্খেন ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, দসৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকদসৱস্সো ৱা.
অপৰেহিপি ছহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্বং নিস্সযো দাতব্বো সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো – অত্তনা অসেক্খেন সীলক্খন্ধে সমন্নাগতো হোতি, পৰং অসেক্খে সীলক্খন্ধে সমাদপেতা; অত্তনা অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, পৰং অসেক্খে সমাধিক্খন্ধে সমাদপেতা; অত্তনা অসেক্খেন পঞ্ঞক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, পৰং অসেক্খে পঞ্ঞক্খন্ধে সমাদপেতা; অত্তনা অসেক্খেন ৱিমুত্তিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, পৰং অসেক্খে ৱিমুত্তিক্খন্ধে সমাদপেতা; অত্তনা অসেক্খেন ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, পৰং অসেক্খে ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধে সমাদপেতা; দসৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকদসৱস্সো ৱা.
অপৰেহিপি ছহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্বং নিস্সযো দাতব্বো সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো – সদ্ধো হোতি, হিৰিমা হোতি, ওত্তপ্পী হোতি, আৰদ্ধৱীৰিযো হোতি, উপট্ঠিতস্সতি হোতি, দসৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকদসৱস্সো ৱা.
অপৰেহিপি ছহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্বং নিস্সযো দাতব্বো সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো – ন অধিসীলে সীলৱিপন্নো হোতি, ন অজ্ঝাচাৰে আচাৰৱিপন্নো হোতি, ন অতিদিট্ঠিযা দিট্ঠিৱিপন্নো হোতি, বহুস্সুতো হোতি, পঞ্ঞৱা হোতি, দসৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকদসৱস্সো ৱা.
অপৰেহিপি ছহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্বং নিস্সযো দাতব্বো সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো – পটিবলো হোতি অন্তেৱাসিং ৱা সদ্ধিৱিহাৰিং ৱা গিলানং উপট্ঠাতুং ৱা উপট্ঠাপেতুং ৱা, অনভিৰতং ৱূপকাসেতুং ৱা ৱূপকাসাপেতুং ৱা [অনভিৰতিং (ক.)], উপ্পন্নং কুক্কুচ্চং ধম্মতো ৱিনোদেতুং [ৱিনোদেতুং ৱা ৱিনোদাপেতুং ৱা (স্যা.) মহাৱ. ৮৫], আপত্তিং জানাতি, আপত্তিৱুট্ঠানং জানাতি, দসৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকদসৱস্সো ৱা.
অপৰেহিপি ছহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্বং নিস্সযো দাতব্বো সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো – পটিবলো হোতি অন্তেৱাসিং ৱা সদ্ধিৱিহাৰিং ৱা আভিসমাচাৰিকায সিক্খায সিক্খাপেতুং, আদিব্ৰহ্মচাৰিযকায সিক্খায ৱিনেতুং, অভিধম্মে ৱিনেতুং, অভিৱিনযে ৱিনেতুং, উপ্পন্নং দিট্ঠিগতং ধম্মতো ৱিৱেচেতুং, দসৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকদসৱস্সো ৱা.
অপৰেহিপি ছহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্বং নিস্সযো দাতব্বো সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো – আপত্তিং জানাতি, অনাপত্তিং জানাতি, লহুকং আপত্তিং জানাতি, গৰুকং আপত্তিং জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৱিত্থাৰেন স্ৱাগতানি হোন্তি সুৱিভত্তানি সুপ্পৱত্তীনি সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো, দসৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকদসৱস্সো ৱা.
ছ অধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি, ছ ধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানীতি.
ছক্কং নিট্ঠিতং.
তস্সুদ্দানং –
অগাৰৱা গাৰৱা চ, ৱিনীতা সামীচিপি চ;
সমুট্ঠানা ছেদনা চেৱ, আকাৰানিসংসেন চ.
পৰমানি চ ছাৰত্তং, চীৱৰং ৰজনানি চ;
কাযতো চিত্ততো চাপি, ৱাচতো চিত্ততোপি চ.
কাযৱাচাচিত্ততো চ, কম্মৱিৱাদমেৱ চ;
অনুৱাদা দীঘসো চ, তিৰিযং নিস্সযেন চ.
অনুপঞ্ঞত্তি আদায, সমাদায তথেৱ চ;
অসেক্খে সমাদপেতা, সদ্ধো অধিসীলেন চ;