মহাসঙ্গামো

১. ৱোহৰন্তেন জানিতব্বাদি

৩৬৮. সঙ্গামাৱচৰে ভিক্খুনা সঙ্ঘে ৱোহৰন্তেন ৱত্থু জানিতব্বং, ৱিপত্তি জানিতব্বা, আপত্তি জানিতব্বা, নিদানং জানিতব্বং, আকাৰো জানিতব্বো, পুব্বাপৰং জানিতব্বং, কতাকতং জানিতব্বং, কম্মং জানিতব্বং, অধিকৰণং জানিতব্বং, সমথো জানিতব্বো, ন ছন্দাগতি গন্তব্বা, ন দোসাগতি গন্তব্বা, ন মোহাগতি গন্তব্বা, ন ভযাগতি গন্তব্বা, সঞ্ঞাপনীযে ঠানে সঞ্ঞাপেতব্বং, নিজ্ঝাপনীযে ঠানে নিজ্ঝাপেতব্বং, পেক্খনীযে ঠানে পেক্খিতব্বং, পসাদনীযে ঠানে পসাদেতব্বং, লদ্ধপক্খোম্হীতি পৰপক্খো নাৱজানিতব্বো, বহুস্সুতোম্হীতি অপ্পস্সুতো নাৱজানিতব্বো, থেৰতৰোম্হীতি নৱকতৰো নাৱজানিতব্বো, অসম্পত্তং ন ব্যাহাতব্বং, সম্পত্তং ধম্মতো ৱিনযতো ন পৰিহাপেতব্বং, যেন ধম্মেন যেন ৱিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকৰণং ৱূপসম্মতি, তথা তং অধিকৰণং ৱূপসমেতব্বং.

৩৬৯. ৱত্থু জানিতব্বন্তি অট্ঠপাৰাজিকানং [অট্ঠন্নং পাৰাজিকানং (সী. ক.)] ৱত্থু জানিতব্বং, তেৱীসসঙ্ঘাদিসেসানং ৱত্থু জানিতব্বং, দ্ৱেঅনিযতানং ৱত্থু জানিতব্বং, দ্ৱেচত্তাৰীসনিস্সগ্গিযানং ৱত্থু জানিতব্বং, অট্ঠাসীতিসতপাচিত্তিযানং ৱত্থু জানিতব্বং, দ্ৱাদসপাটিদেসনীযানং ৱত্থু জানিতব্বং, দুক্কটানং ৱত্থু জানিতব্বং, দুব্ভাসিতানং ৱত্থু জানিতব্বং.

৩৭০. ৱিপত্তি জানিতব্বাতি সীলৱিপত্তি জানিতব্বা, আচাৰৱিপত্তি জানিতব্বা, দিট্ঠিৱিপত্তি জানিতব্বা, আজীৱৱিপত্তি জানিতব্বা.

৩৭১. আপত্তি জানিতব্বাতি পাৰাজিকাপত্তি জানিতব্বা, সঙ্ঘাদিসেসাপত্তি জানিতব্বা, থুল্লচ্চযাপত্তি জানিতব্বা, পাচিত্তিযাপত্তি জানিতব্বা, পাটিদেসনীযাপত্তি জানিতব্বা, দুক্কটাপত্তি জানিতব্বা, দুব্ভাসিতাপত্তি জানিতব্বা.

৩৭২. নিদানং জানিতব্বন্তি অট্ঠপাৰাজিকানং নিদানং জানিতব্বং, তেৱীসসঙ্ঘাদিসেসানং নিদানং জানিতব্বং, দ্ৱেঅনিযতানং নিদানং জানিতব্বং, দ্ৱেচত্তাৰীসনিস্সগ্গিযানং নিদানং জানিতব্বং, অট্ঠাসীতিসতপাচিত্তিযানং নিদানং জানিতব্বং, দ্ৱাদসপাটিদেসনীযানং নিদানং জানিতব্বং, দুক্কটানং নিদানং জানিতব্বং, দুব্ভাসিতানং নিদানং জানিতব্বং.

৩৭৩. আকাৰো জানিতব্বোতি সঙ্ঘো আকাৰতো জানিতব্বো, গণো আকাৰতো জানিতব্বো, পুগ্গলো আকাৰতো জানিতব্বো, চোদকো আকাৰতো জানিতব্বো, চুদিতকো আকাৰতো জানিতব্বো. সঙ্ঘো আকাৰতো জানিতব্বোতি পটিবলো নু খো অযং সঙ্ঘো ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন উদাহু নোতি, এৱং সঙ্ঘো আকাৰতো জানিতব্বো. গণো আকাৰতো জানিতব্বোতি পটিবলো নু খো অযং গণো ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন উদাহু নোতি, এৱং গণো আকাৰতো জানিতব্বো. পুগ্গলো আকাৰতো জানিতব্বোতি পটিবলো নু খো অযং পুগ্গলো ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন উদাহু নোতি, এৱং পুগ্গলো আকাৰতো জানিতব্বো. চোদকো আকাৰতো জানিতব্বোতি কচ্চি নু খো অযমাযস্মা পঞ্চসু ধম্মেসু পতিট্ঠায পৰং চোদেতি উদাহু নোতি, এৱং চোদকো আকাৰতো জানিতব্বো. চুদিতকো আকাৰতো জানিতব্বোতি কচ্চি নু খো অযমাযস্মা দ্ৱীসু ধম্মেসু পতিট্ঠিতো সচ্চে চ অকুপ্পে চ উদাহু নোতি, এৱং চুদিতকো আকাৰতো জানিতব্বো.

৩৭৪. পুব্বাপৰং জানিতব্বন্তি কচ্চি নু খো অযমাযস্মা ৱত্থুতো ৱা ৱত্থুং সঙ্কমতি, ৱিপত্তিতো ৱা ৱিপত্তিং সঙ্কমতি, আপত্তিতো ৱা আপত্তিং সঙ্কমতি, অৱজানিত্ৱা ৱা পটিজানাতি, পটিজানিত্ৱা ৱা অৱজানাতি, অঞ্ঞেন ৱা অঞ্ঞং পটিচৰতি, উদাহু নোতি, এৱং পুব্বাপৰং জানিতব্বং.

৩৭৫. কতাকতং জানিতব্বন্তি মেথুনধম্মো জানিতব্বো, মেথুনধম্মস্স অনুলোমং জানিতব্বং, মেথুনধম্মস্স পুব্বভাগো জানিতব্বো. মেথুনধম্মো জানিতব্বোতি দ্ৱযংদ্ৱযসমাপত্তি জানিতব্বা. মেথুনধম্মস্স অনুলোমং জানিতব্বন্তি ভিক্খু অত্তনো মুখেন পৰস্স অঙ্গজাতং গণ্হাতি. মেথুনধম্মস্স পুব্বভাগো জানিতব্বোতি ৱণ্ণাৱণ্ণো [ৱণ্ণো অৱণ্ণো (স্যা.)], কাযসংসগ্গো, দুট্ঠুল্লৱাচা, অত্তকামপাৰিচৰিযা, ৱচনমনুপ্পদানং [ধনমনুপ্পদানং (ক.)].

৩৭৬. কম্মং জানিতব্বন্তি সোড়সকম্মানি জানিতব্বানি – চত্তাৰি অপলোকনকম্মানি জানিতব্বানি, চত্তাৰি ঞত্তিকম্মানি জানিতব্বানি, চত্তাৰি ঞত্তিদুতিযকম্মানি জানিতব্বানি, চত্তাৰি ঞত্তিচতুত্থকম্মানি জানিতব্বানি.

৩৭৭. অধিকৰণং জানিতব্বন্তি চত্তাৰি অধিকৰণানি জানিতব্বানি – ৱিৱাদাধিকৰণং জানিতব্বং, অনুৱাদাধিকৰণং জানিতব্বং, আপত্তাধিকৰণং জানিতব্বং, কিচ্চাধিকৰণং জানিতব্বং.

৩৭৮. সমথো জানিতব্বোতি সত্ত সমথা জানিতব্বা – সম্মুখাৱিনযো জানিতব্বো, সতিৱিনযো জানিতব্বো, অমূড়্হৱিনযো জানিতব্বো, পটিঞ্ঞাতকৰণং জানিতব্বং, যেভুয্যসিকা জানিতব্বা, তস্সপাপিযসিকা জানিতব্বা, তিণৱত্থাৰকো জানিতব্বো.

২. অগতিঅগন্তব্বো

৩৭৯. ন ছন্দাগতি গন্তব্বাতি ছন্দাগতিং গচ্ছন্তো কথং ছন্দাগতিং গচ্ছতি? ইধেকচ্চো – ‘‘অযং মে উপজ্ঝাযো ৱা আচৰিযো ৱা সদ্ধিৱিহাৰিকো ৱা অন্তেৱাসিকো ৱা সমানুপজ্ঝাযকো ৱা সমানাচৰিযকো ৱা সন্দিট্ঠো ৱা সম্ভত্তো ৱা ঞাতিসালোহিতো ৱা’’তি, তস্সানুকম্পায তস্সানুৰক্খায অধম্মং ধম্মোতি দীপেতি, ধম্মং অধম্মোতি দীপেতি, অৱিনযং ৱিনযোতি দীপেতি, ৱিনযং অৱিনযোতি দীপেতি, অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন ভাসিতং লপিতং তথাগতেনাতি দীপেতি, ভাসিতং লপিতং তথাগতেন অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনাতি দীপেতি, অনাচিণ্ণং তথাগতেন আচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেতি, আচিণ্ণং তথাগতেন অনাচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেতি, অপঞ্ঞত্তং তথাগতেন পঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেতি, পঞ্ঞত্তং তথাগতেন অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেতি, অনাপত্তিং আপত্তীতি দীপেতি, আপত্তিং অনাপত্তীতি দীপেতি, লহুকং আপত্তিং গৰুকা আপত্তীতি দীপেতি, গৰুকং আপত্তিং লহুকা আপত্তীতি দীপেতি, সাৱসেসং আপত্তিং অনৱসেসা আপত্তীতি দীপেতি, অনৱসেসং আপত্তিং সাৱসেসা আপত্তীতি দীপেতি, দুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি. ইমেহি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি ছন্দাগতিং গচ্ছন্তো বহুজনাহিতায পটিপন্নো হোতি বহুজনাসুখায বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. ইমেহি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি ছন্দাগতিং গচ্ছন্তো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. ছন্দাগতিং গচ্ছন্তো এৱং ছন্দাগতিং গচ্ছতি.

৩৮০. ন দোসাগতি গন্তব্বাতি দোসাগতিং গচ্ছন্তো কথং দোসাগতিং গচ্ছতি? ইধেকচ্চো অনত্থং মে অচৰীতি আঘাতং বন্ধতি, অনত্থং মে চৰতীতি আঘাতং বন্ধতি, অনত্থং মে চৰিস্সতীতি আঘাতং বন্ধতি, পিযস্স মে মনাপস্স অনত্থং অচৰি… অনত্থং চৰতি… অনত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতং বন্ধতি, অপ্পিযস্স মে অমনাপস্স অত্থং অচৰি… অত্থং চৰতি… অত্থং চৰিস্সতীতি আঘাতং বন্ধতি. ইমেহি নৱহি আঘাতৱত্থূহি আঘাতো পটিঘাতো কুদ্ধো কোধাভিভূতো অধম্মং ধম্মোতি দীপেতি, ধম্মং অধম্মোতি দীপেতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি. ইমেহি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি দোসাগতিং গচ্ছন্তো বহুজনাহিতায পটিপন্নো হোতি বহুজনাসুখায বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. ইমেহি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি দোসাগতিং গচ্ছন্তো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. দোসাগতিং গচ্ছন্তো এৱং দোসাগতিং গচ্ছতি.

৩৮১. ন মোহাগতি গন্তব্বাতি মোহাগতিং গচ্ছন্তো কথং মোহাগতিং গচ্ছতি? ৰত্তো ৰাগৱসেন গচ্ছতি, দুট্ঠো দোসৱসেন গচ্ছতি, মূড়্হো মোহৱসেন গচ্ছতি, পৰামট্ঠো দিট্ঠিৱসেন গচ্ছতি, মূড়্হো সংমূড়্হো মোহাভিভূতো অধম্মং ধম্মোতি দীপেতি, ধম্মং অধম্মোতি দীপেতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি. ইমেহি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি মোহাগতিং গচ্ছন্তো বহুজনাহিতায পটিপন্নো হোতি বহুজনাসুখায বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. ইমেহি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি মোহাগতিং গচ্ছন্তো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. মোহাগতিং গচ্ছন্তো এৱং মোহাগতিং গচ্ছতি.

৩৮২. ন ভযাগতি গন্তব্বাতি ভযাগতিং গচ্ছন্তো কথং ভযাগতিং গচ্ছতি? ইধেকচ্চো – ‘‘অযং ৱিসমনিস্সিতো ৱা গহননিস্সিতো ৱা বলৱনিস্সিতো ৱা কক্খড়ো ফৰুসো জীৱিতন্তৰাযং ৱা ব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযং ৱা কৰিস্সতী’’তি, তস্স ভযা ভীতো অধম্মং ধম্মোতি দীপেতি, ধম্মং অধম্মোতি দীপেতি, অৱিনযং ৱিনযোতি দীপেতি, ৱিনযং অৱিনযোতি দীপেতি, অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন ভাসিতং লপিতং তথাগতেনাতি দীপেতি, ভাসিতং লপিতং তথাগতেন অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনাতি দীপেতি, অনাচিণ্ণং তথাগতেন আচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেতি, আচিণ্ণং তথাগতেন অনাচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেতি, অপঞ্ঞত্তং তথাগতেন পঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেতি, পঞ্ঞত্তং তথাগতেন অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেতি, অনাপত্তিং আপত্তীতি দীপেতি, আপত্তিং অনাপত্তীতি দীপেতি, লহুকং আপত্তিং গৰুকা আপত্তীতি দীপেতি, গৰুকং আপত্তিং লহুকা আপত্তীতি দীপেতি, সাৱসেসং আপত্তিং অনৱসেসা আপত্তীতি দীপেতি, অনৱসেসং আপত্তিং সাৱসেসা আপত্তীতি দীপেতি, দুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি. ইমেহি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি ভযাগতিং গচ্ছন্তো বহুজনাহিতায পটিপন্নো হোতি বহুজনাসুখায বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. ইমেহি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি ভযাগতিং গচ্ছন্তো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. ভযাগতিং গচ্ছন্তো এৱং ভযাগতিং গচ্ছতি.

ছন্দা দোসা ভযা মোহা, যো ধম্মং অতিৱত্ততি;

নিহীযতি তস্স যসো, কাড়পক্খেৱ চন্দিমাতি.

৩. অগতিঅগমনং

৩৮৩. কথং ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি? অধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, ধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, অৱিনযং অৱিনযোতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, ৱিনযং ৱিনযোতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, ভাসিতং লপিতং তথাগতেন ভাসিতং লপিতং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, অনাচিণ্ণং তথাগতেন অনাচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, আচিণ্ণং তথাগতেন আচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, অপঞ্ঞত্তং তথাগতেন অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, পঞ্ঞত্তং তথাগতেন পঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, অনাপত্তিং অনাপত্তীতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, আপত্তিং আপত্তীতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, লহুকং আপত্তিং লহুকা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, গৰুকং আপত্তিং গৰুকা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, সাৱসেসং আপত্তিং সাৱসেসা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, অনৱসেসং আপত্তিং অনৱসেসা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি. এৱং ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি.

৩৮৪. কথং ন দোসাগতিং গচ্ছতি? অধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তো ন দোসাগতিং গচ্ছতি, ধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তো ন দোসাগতিং গচ্ছতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো ন দোসাগতিং গচ্ছতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো ন দোসাগতিং গচ্ছতি. এৱং ন দোসাগতিং গচ্ছতি.

৩৮৫. কথং ন মোহাগতিং গচ্ছতি? অধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তো ন মোহাগতিং গচ্ছতি, ধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তো ন মোহাগতিং গচ্ছতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো ন মোহাগতিং গচ্ছতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো ন মোহাগতিং গচ্ছতি. এৱং ন মোহাগতিং গচ্ছতি.

৩৮৬. কথং ন ভযাগতিং গচ্ছতি? অধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, ধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, অৱিনযং অৱিনযোতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, ৱিনযং ৱিনযোতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, ভাসিতং লপিতং তথাগতেন ভাসিতং লপিতং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, অনাচিণ্ণং তথাগতেন অনাচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, আচিণ্ণং তথাগতেন আচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, অপঞ্ঞত্তং তথাগতেন অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, পঞ্ঞত্তং তথাগতেন পঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, অনাপত্তিং অনাপত্তীতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, আপত্তিং আপত্তীতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, লহুকং আপত্তিং লহুকা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, গৰুকং আপত্তিং গৰুকা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, সাৱসেসং আপত্তিং সাৱসেসা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, অনৱসেসং আপত্তিং অনৱসেসা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, দুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো ন ভযাগতিং গচ্ছতি. এৱং ন ভযাগতিং গচ্ছতি.

ছন্দা দোসা ভযা মোহা, যো ধম্মং নাতিৱত্ততি;

আপূৰতি তস্স যসো, সুক্কপক্খেৱ চন্দিমাতি.

৪. সঞ্ঞাপনীযাদি

৩৮৭. কথং সঞ্ঞাপনীযে ঠানে সঞ্ঞাপেতি? অধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তো সঞ্ঞাপনীযে ঠানে সঞ্ঞাপেতি, ধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তো সঞ্ঞাপনীযে ঠানে সঞ্ঞাপেতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো সঞ্ঞাপনীযে ঠানে সঞ্ঞাপেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো সঞ্ঞাপনীযে ঠানে সঞ্ঞাপেতি. এৱং সঞ্ঞাপনীযে ঠানে সঞ্ঞাপেতি.

৩৮৮. কথং নিজ্ঝাপনীযে ঠানে নিজ্ঝাপেতি? অধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তো নিজ্ঝাপনীযে ঠানে নিজ্ঝাপেতি, ধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তো নিজ্ঝাপনীযে ঠানে নিজ্ঝাপেতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো নিজ্ঝাপনীযে ঠানে নিজ্ঝাপেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো নিজ্ঝাপনীযে ঠানে নিজ্ঝাপেতি. এৱং নিজ্ঝাপনীযে ঠানে নিজ্ঝাপেতি.

৩৮৯. কথং পেক্খনীযে ঠানে পেক্খতি? অধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তো পেক্খনীযে ঠানে পেক্খতি, ধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তো পেক্খনীযে ঠানে পেক্খতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো পেক্খনীযে ঠানে পেক্খতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো পেক্খনীযে ঠানে পেক্খতি. এৱং পেক্খনীযে ঠানে পেক্খতি.

৩৯০. কথং পসাদনীযে ঠানে পসাদেতি? অধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তো পসাদনীযে ঠানে পসাদেতি, ধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তো পসাদনীযে ঠানে পসাদেতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো পসাদনীযে ঠানে পসাদেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তো পসাদনীযে ঠানে পসাদেতি. এৱং পসাদনীযে ঠানে পসাদেতি.

৫. পৰপক্খাদিঅৱজাননং

৩৯১. কথং লদ্ধপক্খোম্হীতি পৰপক্খং অৱজানাতি? ইধেকচ্চো লদ্ধপক্খো হোতি লদ্ধপৰিৱাৰো পক্খৱা ঞাতিমা. ‘‘অযং অলদ্ধপক্খো অলদ্ধপৰিৱাৰো ন পক্খৱা ন ঞাতিমা’’তি তস্স অৱজানন্তো অধম্মং ধম্মোতি দীপেতি, ধম্মং অধম্মোতি দীপেতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি. এৱং লদ্ধপক্খোম্হীতি পৰপক্খং অৱজানাতি.

৩৯২. কথং বহুস্সুতোম্হীতি অপ্পস্সুতং অৱজানাতি? ইধেকচ্চো বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো সুতসন্নিচযো. ‘‘অযং অপ্পস্সুতো অপ্পাগমো অপ্পধৰো’’তি তস্স অৱজানন্তো অধম্মং ধম্মোতি দীপেতি, ধম্মং অধম্মোতি দীপেতি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি. এৱং বহুস্সুতোম্হীতি অপ্পস্সুতং অৱজানাতি.

৩৯৩. কথং থেৰতৰোম্হীতি নৱকতৰং অৱজানাতি? ইধেকচ্চো থেৰো হোতি ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতো অযং নৱকো অপ্পঞ্ঞাতো অপ্পকতঞ্ঞূ ইমস্স ৱচনং অকতং ভৱিস্সতী’’তি তস্স অৱজানন্তো অধম্মং ধম্মোতি দীপেতি, ধম্মং অধম্মোতি দীপেতি …পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেতি. এৱং থেৰতৰোম্হীতি নৱকতৰং অৱজানাতি.

৩৯৪. অসম্পত্তং ন ব্যাহৰিতব্বন্তি অনোতিণ্ণং ভাৰং [ভাসং (স্যা.)] ন ওতাৰেতব্বং. সম্পত্তং ধম্মতো ৱিনযতো ন পৰিহাপেতব্বন্তি যংঅত্থায সঙ্ঘো সন্নিপতিতো হোতি তং অত্থং ধম্মতো ৱিনযতো ন পৰিহাপেতব্বং.

৩৯৫. যেন ধম্মেনাতি ভূতেন ৱত্থুনা. যেন ৱিনযেনাতি চোদেত্ৱা সাৰেত্ৱা. যেন সত্থুসাসনেনাতি ঞত্তিসম্পদায অনুস্সাৱনসম্পদায, যেন ধম্মেন যেন ৱিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকৰণং ৱূপসম্মতি, তথা তং অধিকৰণং ৱূপসমেতব্বন্তি.

৬. অনুৱিজ্জকস্স অনুযোগং

৩৯৬. অনুৱিজ্জকেন চোদকো পুচ্ছিতব্বো – ‘‘যং খো ত্ৱং, আৱুসো, ইমস্স ভিক্খুনো পৱাৰণং ঠপেসি, কিম্হি নং ঠপেসি, সীলৱিপত্তিযা ৱা ঠপেসি, আচাৰৱিপত্তিযা ৱা ঠপেসি, দিট্ঠিৱিপত্তিযা ৱা ঠপেসী’’তি? সো চে এৱং ৱদেয্য – ‘‘সীলৱিপত্তিযা ৱা ঠপেমি আচাৰৱিপত্তিযা ৱা ঠপেমি দিট্ঠিৱিপত্তিযা ৱা ঠপেমী’’তি, সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘জানাতি পনাযস্মা সীলৱিপত্তিং, জানাতি আচাৰৱিপত্তিং, জানাতি দিট্ঠিৱিপত্তি’’ন্তি? সো চে এৱং ৱদেয্য – ‘‘জানামি খো অহং, আৱুসো, সীলৱিপত্তিং, জানামি আচাৰৱিপত্তিং, জানামি দিট্ঠিৱিপত্তি’’ন্তি, সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘কতমা পনাৱুসো, সীলৱিপত্তি কতমা আচাৰৱিপত্তি কতমা দিট্ঠিৱিপত্তী’’তি? সো চে এৱং ৱদেয্য – ‘‘চত্তাৰি পাৰাজিকানি তেৰস সঙ্ঘাদিসেসা – অযং সীলৱিপত্তি. থুল্লচ্চযং পাচিত্তিযং পাটিদেসনীযং দুক্কটং দুব্ভাসিতং – অযং আচাৰৱিপত্তি. মিচ্ছাদিট্ঠি অন্তগ্গাহিকাদিট্ঠি – অযং দিট্ঠিৱিপত্তী’’তি, সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘যং খো ত্ৱং, আৱুসো, ইমস্স ভিক্খুনো পৱাৰণং ঠপেসি, দিট্ঠেন ৱা ঠপেসি, সুতেন ৱা ঠপেসি, পৰিসঙ্কায ৱা ঠপেসী’’তি? সো চে এৱং ৱদেয্য – ‘‘দিট্ঠেন ৱা ঠপেমি, সুতেন ৱা ঠপেমি, পৰিসঙ্কায ৱা ঠপেমী’’তি, সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘যং খো ত্ৱং, আৱুসো, ইমস্স ভিক্খুনো দিট্ঠেন পৱাৰণং ঠপেসি, কিং তে দিট্ঠং, কিন্তি তে দিট্ঠং, কদা তে দিট্ঠং, কত্থ তে দিট্ঠং, পাৰাজিকং অজ্ঝাপজ্জন্তো দিট্ঠো, সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপজ্জন্তো দিট্ঠো, থুল্লচ্চযং… পাচিত্তিযং… পাটিদেসনীযং… দুক্কটং… দুব্ভাসিতং অজ্ঝাপজ্জন্তো দিট্ঠো, কত্থ চ ত্ৱং অহোসি, কত্থ চাযং ভিক্খু অহোসি, কিঞ্চ ত্ৱং কৰোসি, কিং চাযং ভিক্খু কৰোতী’’তি? সো চে এৱং ৱদেয্য – ‘‘ন খো অহং, আৱুসো, ইমস্স ভিক্খুনো দিট্ঠেন পৱাৰণং ঠপেমি, অপি চ সুতেন পৱাৰণং ঠপেমী’’তি, সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘যং খো ত্ৱং, আৱুসো, ইমস্স ভিক্খুনো সুতেন পৱাৰণং ঠপেসি কিং তে সুতং, কিন্তি তে সুতং, কদা তে সুতং, কত্থ তে সুতং, পাৰাজিকং অজ্ঝাপন্নোতি সুতং, সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপন্নোতি সুতং, থুল্লচ্চযং… পাচিত্তিযং… পাটিদেসনীযং… দুক্কটং… দুব্ভাসিতং অজ্ঝাপন্নোতি সুতং, ভিক্খুস্স সুতং, ভিক্খুনিযা সুতং, সিক্খমানায সুতং, সামণেৰস্স সুতং, সামণেৰিযা সুতং, উপাসকস্স সুতং, উপাসিকায সুতং, ৰাজূনং সুতং, ৰাজমহামত্তানং সুতং, তিত্থিযানং সুতং, তিত্থিযসাৱকানং সুত’’ন্তি? সো চে এৱং ৱদেয্য – ‘‘ন খো অহং, আৱুসো, ইমস্স ভিক্খুনো সুতেন পৱাৰণং ঠপেমি, অপি চ পৰিসঙ্কায পৱাৰণং ঠপেমী’’তি, সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘যং খো ত্ৱং, আৱুসো, ইমস্স ভিক্খুনো পৰিসঙ্কায পৱাৰণং ঠপেসি, কিং পৰিসঙ্কসি, কিন্তি পৰিসঙ্কসি, কদা পৰিসঙ্কসি, কত্থ পৰিসঙ্কসি, পাৰাজিকং অজ্ঝাপন্নোতি পৰিসঙ্কসি, সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপন্নোতি পৰিসঙ্কসি, থুল্লচ্চযং… পাচিত্তিযং… পাটিদেসনীযং… দুক্কটং… দুব্ভাসিতং অজ্ঝাপন্নোতি পৰিসঙ্কসি, ভিক্খুস্স সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি, ভিক্খুনিযা সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি, সিক্খমানায সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি, সামণেৰস্স সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি, সামণেৰিযা সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি, উপাসকস্স সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি, উপাসিকায সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি, ৰাজূনং সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি ৰাজমহামত্তানং সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি, তিত্থিযানং সুত্ৱা পৰিসঙ্কসি, তিত্থিযসাৱকানং সুত্ৱা পৰিসঙ্কসী’’তি?

৩৯৭. দিট্ঠং দিট্ঠেন সমেতি, দিট্ঠেন সংসন্দতে দিট্ঠং;

দিট্ঠং পটিচ্চ ন উপেতি, অসুদ্ধপৰিসঙ্কিতো;

সো পুগ্গলো পটিঞ্ঞায, কাতব্বা তেন পৱাৰণা.

সুতং সুতেন সমেতি, সুতেন সংসন্দতে সুতং;

সুতং পটিচ্চ ন উপেতি, অসুদ্ধপৰিসঙ্কিতো;

সো পুগ্গলো পটিঞ্ঞায, কাতব্বা তেন পৱাৰণা.

মুতং মুতেন সমেতি, মুতেন সংসন্দতে মুতং;

মুতং পটিচ্চ ন উপেতি, অসুদ্ধপৰিসঙ্কিতো;

সো পুগ্গলো পটিঞ্ঞায, কাতব্বা তেন পৱাৰণাতি.

৭. পুচ্ছাৱিভাগো

৩৯৮. কিং তে দিট্ঠন্তি কতমা পুচ্ছা? কিন্তি তে দিট্ঠন্তি কতমা পুচ্ছা? কদা তে দিট্ঠন্তি কতমা পুচ্ছা? কত্থ তে দিট্ঠন্তি কতমা পুচ্ছা?

৩৯৯. কিং তে দিট্ঠন্তি ৱত্থুপুচ্ছা, ৱিপত্তিপুচ্ছা, আপত্তিপুচ্ছা, অজ্ঝাচাৰপুচ্ছা. ৱত্থুপুচ্ছাতি – অট্ঠপাৰাজিকানং ৱত্থুপুচ্ছা, তেৱীসসঙ্ঘাদিসেসানং ৱত্থুপুচ্ছা, দ্ৱেঅনিযতানং ৱত্থুপুচ্ছা, দ্ৱেচত্তাৰীসনিস্সগ্গিযানং ৱত্থুপুচ্ছা, অট্ঠাসীতিসতপাচিত্তিযানং ৱত্থুপুচ্ছা, দ্ৱাদসপাটিদেসনীযানং ৱত্থুপুচ্ছা, দুক্কটানং ৱত্থুপুচ্ছা, দুব্ভাসিতানং ৱত্থুপুচ্ছা. ৱিপত্তিপুচ্ছাতি – সীলৱিপত্তিপুচ্ছা, আচাৰৱিপত্তিপুচ্ছা, দিট্ঠিৱিপত্তিপুচ্ছা, আজীৱৱিপত্তিপুচ্ছা. আপত্তিপুচ্ছাতি – পাৰাজিকাপত্তিপুচ্ছা, সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিপুচ্ছা, থুল্লচ্চযাপত্তিপুচ্ছা, পাচিত্তিযাপত্তিপুচ্ছা, পাটিদেসনীযাপত্তিপুচ্ছা, দুক্কটাপত্তিপুচ্ছা, দুব্ভাসিতাপত্তিপুচ্ছা. অজ্ঝাচাৰপুচ্ছাতি – দ্ৱযংদ্ৱযসমাপত্তিপুচ্ছা.

৪০০. কিন্তি তে দিট্ঠন্তি লিঙ্গপুচ্ছা, ইৰিযাপথপুচ্ছা, আকাৰপুচ্ছা, ৱিপ্পকাৰপুচ্ছা. লিঙ্গপুচ্ছাতি – দীঘং ৱা ৰস্সং ৱা কণ্হং ৱা ওদাতং ৱা. ইৰিযাপথপুচ্ছাতি গচ্ছন্তং ৱা ঠিতং ৱা নিসিন্নং ৱা নিপন্নং ৱা. আকাৰপুচ্ছাতি গিহিলিঙ্গে ৱা তিত্থিযলিঙ্গে ৱা পব্বজিতলিঙ্গে ৱা. ৱিপ্পকাৰপুচ্ছাতি গচ্ছন্তং ৱা ঠিতং ৱা নিসিন্নং ৱা নিপন্নং ৱা.

৪০১. কদা তে দিট্ঠন্তি কালপুচ্ছা, সমযপুচ্ছা, দিৱসপুচ্ছা, উতুপুচ্ছা. কালপুচ্ছাতি পুব্বণ্হকালে ৱা মজ্ঝন্হিককালে ৱা সাযন্হকালে ৱা. সমযপুচ্ছাতি পুব্বণ্হসমযে ৱা মজ্ঝন্হিকসমযে ৱা সাযন্হসমযে ৱা. দিৱসপুচ্ছাতি পুৰেভত্তং ৱা পচ্ছাভত্তং ৱা ৰত্তিং ৱা দিৱা ৱা কাড়ে ৱা জুণ্হে ৱা. উতুপুচ্ছাতি হেমন্তে ৱা গিম্হে ৱা ৱস্সে ৱা [ৱস্সানে ৱা (সী.)].

৪০২. কত্থ তে দিট্ঠন্তি ঠানপুচ্ছা, ভূমিপুচ্ছা, ওকাসপুচ্ছা, পদেসপুচ্ছা. ঠানপুচ্ছাতি ভূমিযা ৱা পথৱিযা ৱা ধৰণিযা ৱা জগতিযা ৱা. ভূমিপুচ্ছাতি ভূমিযা ৱা পথৱিযা ৱা পব্বতে ৱা পাসাণে ৱা পাসাদে ৱা. ওকাসপুচ্ছাতি পুৰত্থিমে ৱা ওকাসে পচ্ছিমে ৱা ওকাসে উত্তৰে ৱা ওকাসে দক্খিণে ৱা ওকাসে. পদেসপুচ্ছাতি পুৰত্থিমে ৱা পদেসে পচ্ছিমে ৱা পদেসে উত্তৰে ৱা পদেসে দক্খিণে ৱা পদেসেতি.

মহাসঙ্গামো নিট্ঠিতো.