২৩৪. কস্সপগোত্তভিক্খুৱত্থু

৩৮০. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা চম্পাযং ৱিহৰতি গগ্গৰায পোক্খৰণিযা তীৰে. তেন খো পন সমযেন কাসীসু জনপদে ৱাসভগামো নাম হোতি. তত্থ কস্সপগোত্তো নাম ভিক্খু আৱাসিকো হোতি তন্তিবদ্ধো উস্সুক্কং আপন্নো – কিন্তি অনাগতা চ পেসলা ভিক্খূ আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ পেসলা ভিক্খূ ফাসু ৱিহৰেয্যুং, অযঞ্চ আৱাসো ৱুদ্ধিং ৱিৰুড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জেয্যাতি. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ কাসীসু চাৰিকং চৰমানা যেন ৱাসভগামো তদৱসৰুং. অদ্দসা খো কস্সপগোত্তো ভিক্খু তে ভিক্খূ দূৰতোৱ আগচ্ছন্তে, দিস্ৱান আসনং পঞ্ঞপেসি, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপি, পচ্চুগ্গন্ত্ৱা পত্তচীৱৰং পটিগ্গহেসি, পানীযেন আপুচ্ছি, নহানে উস্সুক্কং অকাসি, উস্সুক্কম্পি অকাসি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. অথ খো তেসং আগন্তুকানং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভদ্দকো খো অযং, আৱুসো, আৱাসিকো ভিক্খু নহানে উস্সুক্কং কৰোতি, উস্সুক্কম্পি কৰোতি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. হন্দ, মযং, আৱুসো, ইধেৱ ৱাসভগামে নিৱাসং কপ্পেমা’’তি. অথ খো তে আগন্তুকা ভিক্খূ তত্থেৱ ৱাসভগামে নিৱাসং কপ্পেসুং.

অথ খো কস্সপগোত্তস্স ভিক্খুনো এতদহোসি – ‘‘যো খো ইমেসং আগন্তুকানং ভিক্খূনং আগন্তুককিলমথো সো পটিপ্পস্সদ্ধো. যেপিমে গোচৰে অপ্পকতঞ্ঞুনো তেদানিমে গোচৰে পকতঞ্ঞুনো. দুক্কৰং খো পন পৰকুলেসু যাৱজীৱং উস্সুক্কং কাতুং, ৱিঞ্ঞত্তি চ মনুস্সানং অমনাপা. যংনূনাহং ন উস্সুক্কং কৰেয্যং যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মি’’ন্তি. সো ন উস্সুক্কং অকাসি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. অথ খো তেসং আগন্তুকানং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘পুব্বে খ্ৱাযং, আৱুসো, আৱাসিকো ভিক্খু নহানে উস্সুক্কং অকাসি, উস্সুক্কম্পি অকাসি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. সোদানাযং ন উস্সুক্কং কৰোতি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. দুট্ঠোদানাযং, আৱুসো, আৱাসিকো ভিক্খু. হন্দ, মযং, আৱুসো, আৱাসিকং [ইমং আৱাসিকং (স্যা.)] ভিক্খুং উক্খিপামা’’তি. অথ খো তে আগন্তুকা ভিক্খূ সন্নিপতিত্ৱা কস্সপগোত্তং ভিক্খুং এতদৱোচুং – ‘‘পুব্বে খো ত্ৱং, আৱুসো, নহানে উস্সুক্কং কৰোসি, উস্সুক্কম্পি কৰোসি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. সোদানি ত্ৱং ন উস্সুক্কং কৰোসি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. আপত্তিং ত্ৱং, আৱুসো, আপন্নো. পস্সসেতং আপত্তি’’ন্তি? ‘‘নত্থি মে, আৱুসো, আপত্তি, যমহং পস্সেয্য’’ন্তি. অথ খো তে আগন্তুকা ভিক্খূ কস্সপগোত্তং ভিক্খুং আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিংসু.

অথ খো কস্সপগোত্তস্স ভিক্খুনো এতদহোসি – ‘‘অহং খো এতং ন জানামি ‘আপত্তি ৱা এসা অনাপত্তি ৱা, আপন্নো চম্হি [ৱম্হি (?)] অনাপন্নো ৱা, উক্খিত্তো চম্হি অনুক্খিত্তো ৱা, ধম্মিকেন ৱা অধম্মিকেন ৱা, কুপ্পেন ৱা অকুপ্পেন ৱা, ঠানাৰহেন ৱা অট্ঠানাৰহেন ৱা’. যংনূনাহং চম্পং গন্ত্ৱা ভগৱন্তং এতমত্থং পুচ্ছেয্য’’ন্তি. অথ খো কস্সপগোত্তো ভিক্খু সেনাসনং সংসামেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন চম্পা তেন পক্কামি. অনুপুব্বেন যেন চম্পা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. আচিণ্ণং খো পনেতং বুদ্ধানং ভগৱন্তানং আগন্তুকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং পটিসম্মোদিতুং. অথ খো ভগৱা কস্সপগোত্তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি, ভিক্খু, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং, কচ্চি অপ্পকিলমথেন অদ্ধানং আগতো, কুতো চ ত্ৱং, ভিক্খু, আগচ্ছসী’’তি? ‘‘খমনীযং, ভগৱা; যাপনীযং, ভগৱা; অপ্পকিলমথেন চাহং, ভন্তে, অদ্ধানং আগতো. অত্থি, ভন্তে, কাসীসু জনপদে ৱাসভগামো নাম. তত্থাহং, ভগৱা, আৱাসিকো তন্তিবদ্ধো উস্সুক্কং আপন্নো – ‘কিন্তি অনাগতা চ পেসলা ভিক্খূ আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ পেসলা ভিক্খূ ফাসু ৱিহৰেয্যুং, অযঞ্চ আৱাসো ৱুদ্ধিং ৱিৰুড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জেয্যা’তি. অথ খো, ভন্তে, সম্বহুলা ভিক্খূ কাসীসু চাৰিকং চৰমানা যেন ৱাসভগামো তদৱসৰুং. অদ্দসং খো অহং, ভন্তে, তে ভিক্খূ দূৰতোৱ আগচ্ছন্তে, দিস্ৱান আসনং পঞ্ঞপেসিং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিং, পচ্চুগ্গন্ত্ৱা পত্তচীৱৰং পটিগ্গহেসিং, পানীযেন অপুচ্ছিং, নহানে উস্সুক্কং অকাসিং, উস্সুক্কম্পি অকাসিং যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. অথ খো তেসং, ভন্তে, আগন্তুকানং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘ভদ্দকো খো অযং আৱুসো আৱাসিকো ভিক্খু নহানে উস্সুক্কং কৰোতি, উস্সুক্কম্পি কৰোতি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. হন্দ, মযং, আৱুসো, ইধেৱ ৱাসভগামে নিৱাসং কপ্পেমা’তি. অথ খো তে, ভন্তে, আগন্তুকা ভিক্খূ তত্থেৱ ৱাসভগামে নিৱাসং কপ্পেসুং. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘যো খো ইমেসং আগন্তুকানং ভিক্খূনং আগন্তুককিলমথো সো পটিপ্পস্সদ্ধো. যেপিমে গোচৰে অপ্পকতঞ্ঞুনো তেদানিমে গোচৰে পকতঞ্ঞুনো. দুক্কৰং খো পন পৰকুলেসু যাৱজীৱং উস্সুক্কং কাতুং, ৱিঞ্ঞত্তি চ মনুস্সানং অমনাপা. যংনূনাহং ন উস্সুক্কং কৰেয্যং যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মি’ন্তি. সো খো অহং, ভন্তে, ন উস্সুক্কং অকাসিং যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. অথ খো তেসং, ভন্তে, আগন্তুকানং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘পুব্বে খ্ৱাযং, আৱুসো, আৱাসিকো ভিক্খু নহানে উস্সুক্কং কৰোতি, উস্সুক্কম্পি কৰোতি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. সোদানাযং ন উস্সুক্কং কৰোতি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. দুট্ঠোদানাযং, আৱুসো, আৱাসিকো ভিক্খু. হন্দ, মযং, আৱুসো, আৱাসিকং ভিক্খুং উক্খিপামা’তি. অথ খো তে, ভন্তে, আগন্তুকা ভিক্খূ সন্নিপতিত্ৱা মং এতদৱোচুং – ‘পুব্বে খো ত্ৱং, আৱুসো, নহানে উস্সুক্কং কৰোসি, উস্সুক্কম্পি কৰোসি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. সোদানি ত্ৱং ন উস্সুক্কং কৰোসি যাগুযা খাদনীযে ভত্তস্মিং. আপত্তিং ত্ৱং, আৱুসো, আপন্নো. পস্সসেতং আপত্তি’ন্তি? ‘নত্থি মে, আৱুসো, আপত্তি যমহং পস্সেয্য’ন্তি. অথ খো তে, ভন্তে, আগন্তুকা ভিক্খূ মং আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিংসু. তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অহং খো এতং ন জানামি ‘আপত্তি ৱা এসা অনাপত্তি ৱা, আপন্নো চম্হি অনাপন্নো ৱা, উক্খিত্তো চম্হি অনুক্খিত্তো ৱা, ধম্মিকেন ৱা অধম্মিকেন ৱা, কুপ্পেন ৱা অকুপ্পেন ৱা, ঠানাৰহেন ৱা অট্ঠানাৰহেন ৱা’. যংনূনাহং চম্পং গন্ত্ৱা ভগৱন্তং এতমত্থং পুচ্ছেয্য’ন্তি. ততো অহং, ভগৱা, আগচ্ছামী’’তি. ‘‘অনাপত্তি এসা, ভিক্খু, নেসা আপত্তি. অনাপন্নোসি, নসি আপন্নো. অনুক্খিত্তোসি, নসি উক্খিত্তো. অধম্মিকেনাসি কম্মেন উক্খিত্তো কুপ্পেন অট্ঠানাৰহেন. গচ্ছ ত্ৱং, ভিক্খু, তত্থেৱ ৱাসভগামে নিৱাসং কপ্পেহী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো কস্সপগোত্তো ভিক্খু ভগৱতো পটিস্সুণিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা যেন ৱাসভগামো তেন পক্কামি.

৩৮১. অথ খো তেসং আগন্তুকানং ভিক্খূনং অহুদেৱ কুক্কুচ্চং, অহু ৱিপ্পটিসাৰো – ‘‘অলাভা ৱত নো, ন ৱত নো লাভা, দুল্লদ্ধং ৱত নো, ন ৱত নো সুলদ্ধং, যে মযং সুদ্ধং ভিক্খুং অনাপত্তিকং অৱত্থুস্মিং অকাৰণে উক্খিপিম্হা. হন্দ, মযং, আৱুসো, চম্পং গন্ত্ৱা ভগৱতো সন্তিকে অচ্চযং অচ্চযতো দেসেমা’’তি. অথ খো তে আগন্তুকা ভিক্খূ সেনাসনং সংসামেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন চম্পা তেন পক্কমিংসু. অনুপুব্বেন যেন চম্পা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. আচিণ্ণং খো পনেতং বুদ্ধানং ভগৱন্তানং আগন্তুকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং পটিসম্মোদিতুং. অথ খো ভগৱা তে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি, ভিক্খৱে, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং, কচ্চিত্থ অপ্পকিলমথেন অদ্ধানং আগতা, কুতো চ তুম্হে, ভিক্খৱে, আগচ্ছথা’’তি? ‘‘খমনীযং, ভগৱা; যাপনীযং, ভগৱা; অপ্পকিলমথেন চ মযং, ভন্তে, অদ্ধানং আগতা. অত্থি, ভন্তে, কাসীসু জনপদে ৱাসভগামো নাম. ততো মযং, ভগৱা, আগচ্ছামা’’তি. ‘‘তুম্হে, ভিক্খৱে, আৱাসিকং ভিক্খুং উক্খিপিত্থা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্মিং, ভিক্খৱে, ৱত্থুস্মিং কাৰণে’’তি? ‘‘অৱত্থুস্মিং, ভগৱা, অকাৰণে’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা – ‘‘অননুচ্ছৱিকং, মোঘপুৰিসা, অননুলোমিকং অপ্পতিৰূপং অস্সামণকং অকপ্পিযং অকৰণীযং. কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, সুদ্ধং ভিক্খুং অনাপত্তিকং অৱত্থুস্মিং অকাৰণে উক্খিপিস্সথ. নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে…’’ ৱিগৰহিত্ৱা ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৱে, সুদ্ধো ভিক্খু অনাপত্তিকো অৱত্থুস্মিং অকাৰণে উক্খিপিতব্বো. যো উক্খিপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

অথ খো তে ভিক্খূ উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘অচ্চযো নো, ভন্তে, অচ্চগমা যথাবালে যথামূড়্হে যথাঅকুসলে, যে মযং সুদ্ধং ভিক্খুং অনাপত্তিকং অৱত্থুস্মিং অকাৰণে উক্খিপিম্হা. তেসং নো, ভন্তে, ভগৱা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিং সংৱৰাযা’’তি. ‘‘তগ্ঘ, তুম্হে, ভিক্খৱে, অচ্চযো অচ্চগমা যথাবালে যথামূড়্হে যথাঅকুসলে, যে তুম্হে সুদ্ধং ভিক্খুং অনাপত্তিকং অৱত্থুস্মিং অকাৰণে উক্খিপিত্থ. যতো চ খো তুম্হে, ভিক্খৱে, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোথ, তং ৱো মযং পটিগ্গণ্হাম. ৱুদ্ধিহেসা, ভিক্খৱে, অৰিযস্স ৱিনযে যো অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোতি, আযতিং [আযতিং চ (সী.)] সংৱৰং আপজ্জতী’’তি.

কস্সপগোত্তভিক্খুৱত্থু নিট্ঠিতং.