২০২. জীৱকৱত্থু

৩২৬. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন ৱেসালী ইদ্ধা চেৱ হোতি ফিতা [ফীতা (বহূসু)] চ বহুজনা চ আকিণ্ণমনুস্সা চ সুভিক্খা চ; সত্ত চ পাসাদসহস্সানি সত্ত চ পাসাদসতানি সত্ত চ পাসাদা; সত্ত চ কূটাগাৰসহস্সানি সত্ত চ কূটাগাৰসতানি সত্ত চ কূটাগাৰানি; সত্ত চ আৰামসহস্সানি সত্ত চ আৰামসতানি সত্ত চ আৰামা; সত্ত চ পোক্খৰণীসহস্সানি সত্ত চ পোক্খৰণীসতানি সত্ত চ পোক্খৰণিযো; অম্বপালী চ গণিকা অভিৰূপা হোতি দস্সনীযা পাসাদিকা পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতা, পদক্খিণা [পদক্খা (স্যা.)] নচ্চে চ গীতে চ ৱাদিতে চ, অভিসটা অত্থিকানং অত্থিকানং মনুস্সানং পঞ্ঞাসায চ ৰত্তিং গচ্ছতি; তায চ ৱেসালী ভিয্যোসোমত্তায উপসোভতি. অথ খো ৰাজগহকো নেগমো ৱেসালিং অগমাসি কেনচিদেৱ কৰণীযেন. অদ্দসা খো ৰাজগহকো নেগমো ৱেসালিং ইদ্ধঞ্চেৱ ফিতঞ্চ বহুজনঞ্চ আকিণ্ণমনুস্সঞ্চ সুভিক্খঞ্চ; সত্ত চ পাসাদসহস্সানি সত্ত চ পাসাদসতানি সত্ত চ পাসাদে; সত্ত চ কূটাগাৰসহস্সানি সত্ত চ কূটাগাৰসতানি সত্ত চ কূটাগাৰানি; সত্ত চ আৰামসহস্সানি সত্ত চ আৰামসতানি সত্ত চ আৰামে; সত্ত চ পোক্খৰণীসহস্সানি সত্ত চ পোক্খৰণীসতানি সত্ত চ পোক্খৰণিযো; অম্বপালিঞ্চ গণিকং অভিৰূপং দস্সনীযং পাসাদিকং পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতং, পদক্খিণং [পদক্খং (স্যা.)] নচ্চে চ গীতে চ ৱাদিতে চ, অভিসটং অত্থিকানং অত্থিকানং মনুস্সানং পঞ্ঞাসায চ ৰত্তিং গচ্ছন্তিং, তায চ ৱেসালিং ভিয্যোসোমত্তায উপসোভন্তিং.

৩২৭. অথ খো ৰাজগহকো নেগমো ৱেসালিযং তং কৰণীযং তীৰেত্ৱা পুনদেৱ ৰাজগহং পচ্চাগঞ্ছি. যেন ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ৰাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসাৰং এতদৱোচ – ‘‘ৱেসালী, দেৱ, ইদ্ধা চেৱ ফিতা চ বহুজনা চ আকিণ্ণমনুস্সা চ সুভিক্খা চ; সত্ত চ পাসাদসহস্সানি…পে… তায চ ৱেসালী ভিয্যোসোমত্তায উপসোভতি. সাধু, দেৱ, মযম্পি গণিকং ৱুট্ঠাপেস্সামা’’তি [ৱুট্ঠাপেয্যাম (ক.)]. ‘‘তেন হি, ভণে, তাদিসিং কুমাৰিং জানাথ যং তুম্হে গণিকং ৱুট্ঠাপেয্যাথা’’তি. তেন খো পন সমযেন ৰাজগহে সালৱতী নাম কুমাৰী অভিৰূপা হোতি দস্সনীযা পাসাদিকা পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতা. অথ খো ৰাজগহকো নেগমো সালৱতিং কুমাৰিং গণিকং ৱুট্ঠাপেসি. অথ খো সালৱতী গণিকা নচিৰস্সেৱ পদক্খিণা অহোসি নচ্চে চ গীতে চ ৱাদিতে চ, অভিসটা অত্থিকানং অত্থিকানং মনুস্সানং পটিসতেন চ ৰত্তিং গচ্ছতি. অথ খো সালৱতী গণিকা নচিৰস্সেৱ গব্ভিনী অহোসি. অথ খো সালৱতিযা গণিকায এতদহোসি – ‘‘ইত্থী খো গব্ভিনী পুৰিসানং অমনাপা. সচে মং কোচি জানিস্সতি সালৱতী গণিকা গব্ভিনীতি, সব্বো মে সক্কাৰো ভঞ্জিস্সতি [পৰিহাযিস্সতি (সী. স্যা.)]. যংনূনাহং গিলানং পটিৱেদেয্য’’ন্তি. অথ খো সালৱতী গণিকা দোৱাৰিকং আণাপেসি – ‘‘মা, ভণে দোৱাৰিক, কোচি পুৰিসো পাৱিসি. যো চ মং পুচ্ছতি, ‘গিলানা’তি পটিৱেদেহী’’তি. ‘‘এৱং, অয্যে’’তি খো সো দোৱাৰিকো সালৱতিযা গণিকায পচ্চস্সোসি. অথ খো সালৱতী গণিকা তস্স গব্ভস্স পৰিপাকমন্ৱায পুত্তং ৱিজাযি. অথ খো সালৱতী গণিকা দাসিং আণাপেসি – ‘‘হন্দ, জে, ইমং দাৰকং কত্তৰসুপ্পে পক্খিপিত্ৱা নীহৰিত্ৱা সঙ্কাৰকূটে ছড্ডেহী’’তি. ‘‘এৱং, অয্যে’’তি খো সা দাসী সালৱতিযা গণিকায পটিস্সুত্ৱা তং দাৰকং কত্তৰসুপ্পে পক্খিপিত্ৱা নীহৰিত্ৱা সঙ্কাৰকূটে ছড্ডেসি.

৩২৮. তেন খো পন সমযেন অভযো নাম ৰাজকুমাৰো কালস্সেৱ ৰাজুপট্ঠানং গচ্ছন্তো অদ্দস তং দাৰকং কাকেহি সম্পৰিকিণ্ণং, দিস্ৱান মনুস্সে পুচ্ছি – ‘‘কিং এতং, ভণে, কাকেহি সম্পৰিকিণ্ণ’’ন্তি? ‘‘দাৰকো, দেৱা’’তি. ‘‘জীৱতি, ভণে’’তি? ‘‘জীৱতি, দেৱা’’তি. ‘‘তেন হি, ভণে, তং দাৰকং অম্হাকং অন্তেপুৰং নেত্ৱা ধাতীনং দেথ পোসেতু’’ন্তি. ‘‘এৱং, দেৱা’’তি খো তে মনুস্সা অভযস্স ৰাজকুমাৰস্স পটিস্সুত্ৱা তং দাৰকং অভযস্স ৰাজকুমাৰস্স অন্তেপুৰং নেত্ৱা ধাতীনং অদংসু – ‘‘পোসেথা’’তি. তস্স জীৱতীতি ‘জীৱকো’তি নামং অকংসু. কুমাৰেন পোসাপিতোতি ‘কোমাৰভচ্চো’তি নামং অকংসু. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো নচিৰস্সেৱ ৱিঞ্ঞুতং পাপুণি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো যেন অভযো ৰাজকুমাৰো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা অভযং ৰাজকুমাৰং এতদৱোচ – ‘‘কা মে, দেৱ, মাতা, কো পিতা’’তি? ‘‘অহম্পি খো তে, ভণে জীৱক, মাতৰং ন জানামি; অপি চাহং তে পিতা; মযাসি [মযাপি (ক.)] পোসাপিতো’’তি. অথ খো জীৱকস্স কোমাৰভচ্চস্স এতদহোসি – ‘‘ইমানি খো ৰাজকুলানি ন সুকৰানি অসিপ্পেন উপজীৱিতুং. যংনূনাহং সিপ্পং সিক্খেয্য’’ন্তি.

৩২৯. তেন খো পন সমযেন তক্কসিলাযং [তক্কসীলাযং (ক.)] দিসাপামোক্খো ৱেজ্জো পটিৱসতি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো অভযং ৰাজকুমাৰং অনাপুচ্ছা যেন তক্কসিলা তেন পক্কামি. অনুপুব্বেন যেন তক্কসিলা, যেন ৱেজ্জো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ৱেজ্জং এতদৱোচ – ‘‘ইচ্ছামহং, আচৰিয, সিপ্পং সিক্খিতু’’ন্তি. ‘‘তেন হি, ভণে জীৱক, সিক্খস্সূ’’তি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো বহুঞ্চ গণ্হাতি লহুঞ্চ গণ্হাতি সুট্ঠু চ উপধাৰেতি, গহিতঞ্চস্স ন সম্মুস্সতি [ন পমুস্সতি (সী. স্যা.)]. অথ খো জীৱকস্স কোমাৰভচ্চস্স সত্তন্নং ৱস্সানং অচ্চযেন এতদহোসি – ‘‘অহং, খো বহুঞ্চ গণ্হামি লহুঞ্চ গণ্হামি সুট্ঠু চ উপধাৰেমি, গহিতঞ্চ মে ন সম্মুস্সতি, সত্ত চ মে ৱস্সানি অধীযন্তস্স, নযিমস্স সিপ্পস্স অন্তো পঞ্ঞাযতি. কদা ইমস্স সিপ্পস্স অন্তো পঞ্ঞাযিস্সতী’’তি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো যেন সো ৱেজ্জো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা তং ৱেজ্জং এতদৱোচ – ‘‘অহং খো, আচৰিয, বহুঞ্চ গণ্হামি লহুঞ্চ গণ্হামি সুট্ঠু চ উপধাৰেমি, গহিতঞ্চ মে ন সম্মুস্সতি, সত্ত চ মে ৱস্সানি অধীযন্তস্স, নযিমস্স সিপ্পস্স অন্তো পঞ্ঞাযতি. কদা ইমস্স সিপ্পস্স অন্তো পঞ্ঞাযিস্সতী’’তি? ‘‘তেন হি, ভণে জীৱক, খণিত্তিং আদায তক্কসিলায সমন্তা যোজনং আহিণ্ডিত্ৱা যং কিঞ্চি অভেসজ্জং পস্সেয্যাসি তং আহৰা’’তি. ‘‘এৱং, আচৰিযা’’তি খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো তস্স ৱেজ্জস্স পটিস্সুত্ৱা খণিত্তিং আদায তক্কসিলায সমন্তা যোজনং আহিণ্ডন্তো ন কিঞ্চি অভেসজ্জং অদ্দস. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো যেন সো ৱেজ্জো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা তং ৱেজ্জং এতদৱোচ – ‘‘আহিণ্ডন্তোম্হি, আচৰিয, তক্কসিলায সমন্তা যোজনং, ন কিঞ্চি [আহিণ্টন্তো ন কিঞ্চি (ক.)] অভেসজ্জং অদ্দস’’ন্তি. ‘‘সুসিক্খিতোসি, ভণে জীৱক. অলং তে এত্তকং জীৱিকাযা’’তি জীৱকস্স কোমাৰভচ্চস্স পৰিত্তং পাথেয্যং পাদাসি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো তং পৰিত্তং পাথেয্যং আদায যেন ৰাজগহং তেন পক্কামি. অথ খো জীৱকস্স কোমাৰভচ্চস্স তং পৰিত্তং পাথেয্যং অন্তৰামগ্গে সাকেতে পৰিক্খযং অগমাসি. অথ খো জীৱকস্স কোমাৰভচ্চস্স এতদহোসি – ‘‘ইমে খো মগ্গা কন্তাৰা অপ্পোদকা অপ্পভক্খা, ন সুকৰা অপাথেয্যেন গন্তুং. যংনূনাহং পাথেয্যং পৰিযেসেয্য’’ন্তি.

জীৱকৱত্থু নিট্ঠিতং.