১৮৭. কথিনানুজাননা

৩০৬. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন তিংসমত্তা পাৱেয্যকা [পাঠেয্যকা (সী. স্যা.)] ভিক্খূ, সব্বে আৰঞ্ঞিকা সব্বে পিণ্ডপাতিকা সব্বে পংসুকূলিকা সব্বে তেচীৱৰিকা সাৱত্থিং আগচ্ছন্তা ভগৱন্তং দস্সনায উপকট্ঠায ৱস্সূপনাযিকায নাসক্খিংসু সাৱত্থিযং ৱস্সূপনাযিকং সম্ভাৱেতুং; অন্তৰামগ্গে সাকেতে ৱস্সং উপগচ্ছিংসু. তে উক্কণ্ঠিতৰূপা ৱস্সং ৱসিংসু – আসন্নেৱ নো ভগৱা ৱিহৰতি ইতো ছসু যোজনেসু, ন চ মযং লভাম ভগৱন্তং দস্সনাযাতি. অথ খো তে ভিক্খূ ৱস্সংৱুট্ঠা, তেমাসচ্চযেন কতায পৱাৰণায, দেৱে ৱস্সন্তে, উদকসঙ্গহে উদকচিক্খল্লে ওকপুণ্ণেহি চীৱৰেহি কিলন্তৰূপা যেন সাৱত্থি জেতৱনং অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামো, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. আচিণ্ণং খো পনেতং বুদ্ধানং ভগৱন্তানং আগন্তুকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং পটিসম্মোদিতুং. অথ খো ভগৱা তে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি, ভিক্খৱে, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং, কচ্চি সমগ্গা সম্মোদমানা অৱিৱদমানা ফাসুকং ৱস্সং ৱসিত্থ, ন চ পিণ্ডকেন কিলমিত্থা’’তি? ‘‘খমনীযং, ভগৱা; যাপনীযং, ভগৱা; সমগ্গা চ মযং, ভন্তে, সম্মোদমানা অৱিৱদমানা ৱস্সং ৱসিম্হা, ন চ পিণ্ডকেন কিলমিম্হা. ইধ মযং, ভন্তে, তিংসমত্তা পাৱেয্যকা ভিক্খূ সাৱত্থিং আগচ্ছন্তা ভগৱন্তং দস্সনায উপকট্ঠায ৱস্সূপনাযিকায নাসক্খিম্হা সাৱত্থিযং ৱস্সূপনাযিকং সম্ভাৱেতুং, অন্তৰামগ্গে সাকেতে ৱস্সং উপগচ্ছিম্হা. তে মযং, ভন্তে, উক্কণ্ঠিতৰূপা ৱস্সং ৱসিম্হা – ‘আসন্নেৱ নো ভগৱা ৱিহৰতি ইতো ছসু যোজনেসু, ন চ মযং লভাম ভগৱন্তং দস্সনাযা’তি. অথ খো মযং, ভন্তে, ৱস্সংৱুট্ঠা, তেমাসচ্চযেন কতায পৱাৰণায, দেৱে ৱস্সন্তে, উদকসঙ্গহে উদকচিক্খল্লে ওকপুণ্ণেহি চীৱৰেহি কিলন্তৰূপা অদ্ধানং আগতাতি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৱস্সংৱুট্ঠানং ভিক্খূনং কথিনং [কঠিনং (সী. স্যা.)] অত্থৰিতুং. অত্থতকথিনানং ৱো, ভিক্খৱে, পঞ্চ কপ্পিস্সন্তি – অনামন্তচাৰো, অসমাদানচাৰো, গণভোজনং, যাৱদত্থচীৱৰং, যো চ তত্থ চীৱৰুপ্পাদো সো নেসং ভৱিস্সতীতি. অত্থতকথিনানং ৱো, ভিক্খৱে, ইমানি পঞ্চ কপ্পিস্সন্তি. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, কথিনং অত্থৰিতব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

৩০৭. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইদং সঙ্ঘস্স কথিনদুস্সং উপ্পন্নং. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং কথিনদুস্সং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্য কথিনং অত্থৰিতুং. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইদং সঙ্ঘস্স কথিনদুস্সং উপ্পন্নং. সঙ্ঘো ইমং কথিনদুস্সং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দেতি কথিনং অত্থৰিতুং. যস্সাযস্মতো খমতি ইমস্স কথিনদুস্সস্স ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দানং কথিনং অত্থৰিতুং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘দিন্নং ইদং সঙ্ঘেন কথিনদুস্সং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো কথিনং অত্থৰিতুং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

৩০৮. ‘‘এৱং খো, ভিক্খৱে, অত্থতং হোতি কথিনং, এৱং অনত্থতং. কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, অনত্থতং হোতি কথিনং? ন উল্লিখিতমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন ধোৱনমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন চীৱৰৱিচাৰণমত্তেন [ন গণ্টুসকৰণমত্তেন (ক.)] অত্থতং হোতি কথিনং, ন ছেদনমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন বন্ধনমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন ওৱট্টিযকৰণমত্তেন [ন ওৱট্টেয্যকৰণমত্তেন (সী. স্যা.), ন ওৱদেয্যকৰণমত্তেন (ক.)] অত্থতং হোতি কথিনং, ন কণ্ডুসকৰণমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন দড়্হীকম্মকৰণমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন অনুৱাতকৰণমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন পৰিভণ্ডকৰণমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন ওৱদ্ধেয্যকৰণমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন কম্বলমদ্দনমত্তেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন নিমিত্তকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন পৰিকথাকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন কুক্কুকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন সন্নিধিকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন নিস্সগ্গিযেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন অকপ্পকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন অঞ্ঞত্ৰ সঙ্ঘাটিযা অত্থতং হোতি কথিনং, ন অঞ্ঞত্ৰ উত্তৰাসঙ্গেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰৱাসকেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন অঞ্ঞত্ৰ পঞ্চকেন ৱা অতিৰেকপঞ্চকেন ৱা তদহেৱ সঞ্ছিন্নেন সমণ্ডলীকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, ন অঞ্ঞত্ৰ পুগ্গলস্স অত্থাৰা অত্থতং হোতি কথিনং; সম্মা চেৱ অত্থতং হোতি কথিনং, তঞ্চে নিস্সীমট্ঠো অনুমোদতি, এৱম্পি অনত্থতং হোতি কথিনং. এৱং খো, ভিক্খৱে, অনত্থতং হোতি কথিনং.

৩০৯. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, অত্থতং হোতি কথিনং? অহতেন অত্থতং হোতি কথিনং, অহতকপ্পেন অত্থতং হোতি কথিনং, পিলোতিকায অত্থতং হোতি কথিনং, পংসুকূলেন অত্থতং হোতি কথিনং, পাপণিকেন অত্থতং হোতি কথিনং, অনিমিত্তকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, অপৰিকথাকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, অকুক্কুকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, অসন্নিধিকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, অনিস্সগ্গিযেন অত্থতং হোতি কথিনং, কপ্পকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, সঙ্ঘাটিযা অত্থতং হোতি কথিনং, উত্তৰাসঙ্গেন অত্থতং হোতি কথিনং, অন্তৰৱাসকেন অত্থতং হোতি কথিনং, পঞ্চকেন ৱা অতিৰেকপঞ্চকেন ৱা তদহেৱ সঞ্ছিন্নেন সমণ্ডলীকতেন অত্থতং হোতি কথিনং, পুগ্গলস্স অত্থাৰা অত্থতং হোতি কথিনং; সম্মা চে অত্থতং হোতি কথিনং, তঞ্চে সীমট্ঠো অনুমোদতি, এৱম্পি অত্থতং হোতি কথিনং. এৱং খো, ভিক্খৱে, অত্থতং হোতি কথিনং.

৩১০. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, উব্ভতং হোতি কথিনং? অট্ঠিমা, ভিক্খৱে, মাতিকা কথিনস্স উব্ভাৰায – পক্কমনন্তিকা, নিট্ঠানন্তিকা, সন্নিট্ঠানন্তিকা, নাসনন্তিকা, সৱনন্তিকা, আসাৱচ্ছেদিকা, সীমাতিক্কন্তিকা, সহুব্ভাৰা’’তি [সউব্ভাৰাতি (ক.)].

কথিনানুজাননা নিট্ঠিতা.