১৬২. পিলিন্দৱচ্ছৱত্থু

২৭০. [ইদং ৱত্থু পাৰা. ৬১৮ আদযো] তেন খো পন সমযেন আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো ৰাজগহে পব্ভাৰং সোধাপেতি লেণং কত্তুকামো. অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো যেনাযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং পিলিন্দৱচ্ছং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো আযস্মন্তং পিলিন্দৱচ্ছং এতদৱোচ – ‘‘কিং, ভন্তে, থেৰো কাৰাপেতী’’তি? ‘‘পব্ভাৰং, মহাৰাজ, সোধাপেমি, লেণং কত্তুকামো’’তি. ‘‘অত্থো, ভন্তে, অয্যস্স আৰামিকেনা’’তি? ‘‘ন খো, মহাৰাজ, ভগৱতা আৰামিকো অনুঞ্ঞাতো’’তি. ‘‘তেন হি, ভন্তে, ভগৱন্তং পটিপুচ্ছিত্ৱা মম আৰোচেয্যাথা’’তি. ‘এৱং, মহাৰাজা’তি খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স পচ্চস্সোসি. অথ খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো ৰাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসাৰং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি, সমাদপেসি, সমুত্তেজেসি, সম্পহংসেসি. অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো আযস্মতা পিলিন্দৱচ্ছেন ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো উট্ঠাযাসনা আযস্মন্তং পিলিন্দৱচ্ছং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি.

অথ খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো ভগৱতো সন্তিকে দূতং পাহেসি – ‘‘ৰাজা, ভন্তে, মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো আৰামিকং দাতুকামো. কথং নু খো, ভন্তে, মযা পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৰামিক’’ন্তি. দুতিযম্পি খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো যেনাযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং পিলিন্দৱচ্ছং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো আযস্মন্তং পিলিন্দৱচ্ছং এতদৱোচ – ‘‘অনুঞ্ঞাতো, ভন্তে, ভগৱতা আৰামিকো’’তি? ‘‘এৱং, মহাৰাজা’’তি. ‘‘তেন হি, ভন্তে, অয্যস্স আৰামিকং দম্মী’’তি. অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো আযস্মতো পিলিন্দৱচ্ছস্স আৰামিকং পটিস্সুত্ৱা, ৱিস্সৰিত্ৱা, চিৰেন সতিং পটিলভিত্ৱা, অঞ্ঞতৰং সব্বত্থকং মহামত্তং আমন্তেসি – ‘‘যো মযা, ভণে, অয্যস্স আৰামিকো পটিস্সুতো, দিন্নো সো আৰামিকো’’তি? ‘‘ন খো, দেৱ, অয্যস্স আৰামিকো দিন্নো’’তি. ‘‘কীৱ চিৰং নু খো, ভণে, ইতো [ইতো ৰত্তি (স্যা.)] হি তং হোতী’’তি? অথ খো সো মহামত্তো ৰত্তিযো গণেত্ৱা [ৱিগণেত্ৱা (সী.)] ৰাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসাৰং এতদৱোচ – ‘‘পঞ্চ, দেৱ, ৰত্তিসতানী’’তি. তেন হি, ভণে, অয্যস্স পঞ্চ আৰামিকসতানি দেহীতি. ‘‘এৱং, দেৱা’’তি খো সো মহামত্তো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স পটিস্সুত্ৱা আযস্মতো পিলিন্দৱচ্ছস্স পঞ্চ আৰামিকসতানি পাদাসি, পাটিযেক্কো গামো নিৱিসি. ‘আৰামিকগামকোতি’পি নং আহংসু, ‘পিলিন্দগামকো’তিপি নং আহংসু.

২৭১. তেন খো পন সমযেন আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো তস্মিং গামকে কুলূপকো হোতি. অথ খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায পিলিন্দগামং পিণ্ডায পাৱিসি. তেন খো পন সমযেন তস্মিং গামকে উস্সৱো হোতি. দাৰকা অলঙ্কতা মালাকিতা কীড়ন্তি. অথ খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো পিলিন্দগামকে সপদানং পিণ্ডায চৰমানো যেন অঞ্ঞতৰস্স আৰামিকস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. তেন খো পন সমযেন তস্সা আৰামিকিনিযা ধীতা অঞ্ঞে দাৰকে অলঙ্কতে মালাকিতে পস্সিত্ৱা ৰোদতি – ‘মালং মে দেথ, অলঙ্কাৰং মে দেথা’তি. অথ খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো তং আৰামিকিনিং এতদৱোচ – ‘‘কিস্সাযং দাৰিকা ৰোদতী’’তি? ‘‘অযং, ভন্তে, দাৰিকা অঞ্ঞে দাৰকে অলঙ্কতে মালাকিতে পস্সিত্ৱা ৰোদতি – ‘মালং মে দেথ, অলঙ্কাৰং মে দেথা’তি. কুতো অম্হাকং দুগ্গতানং মালা, কুতো অলঙ্কাৰো’’তি? অথ খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো অঞ্ঞতৰং তিণণ্ডুপকং গহেত্ৱা তং আৰামিকিনিং এতদৱোচ – ‘‘হন্দিমং তিণণ্ডুপকং তস্সা দাৰিকায সীসে পটিমুঞ্চা’’তি. অথ খো সা আৰামিকিনী তং তিণণ্ডুপকং গহেত্ৱা তস্সা দাৰিকায সীসে পটিমুঞ্চি. সা অহোসি সুৱণ্ণমালা অভিৰূপা, দস্সনীযা, পাসাদিকা; নত্থি তাদিসা ৰঞ্ঞোপি অন্তেপুৰে সুৱণ্ণমালা. মনুস্সা ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স আৰোচেসুং – ‘‘অমুকস্স, দেৱ, আৰামিকস্স ঘৰে সুৱণ্ণমালা অভিৰূপা, দস্সনীযা, পাসাদিকা; নত্থি তাদিসা দেৱস্সপি অন্তেপুৰে সুৱণ্ণমালা; কুতো তস্স দুগ্গতস্স? নিস্সংসযং চোৰিকায আভতা’’তি.

অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো তং আৰামিককুলং বন্ধাপেসি. দুতিযম্পি খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায পিলিন্দগামং পিণ্ডায পাৱিসি. পিলিন্দগামকে সপদানং পিণ্ডায চৰমানো যেন তস্স আৰামিকস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পটিৱিস্সকে পুচ্ছি – ‘‘কহং ইমং আৰামিককুলং গত’’ন্তি? ‘‘এতিস্সা, ভন্তে, সুৱণ্ণমালায কাৰণা ৰঞ্ঞা বন্ধাপিত’’ন্তি. অথ খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো যেন ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো যেনাযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং পিলিন্দৱচ্ছং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো ৰাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসাৰং আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো এতদৱোচ – ‘‘কিস্স, মহাৰাজ, আৰামিককুলং বন্ধাপিত’’ন্তি? ‘‘তস্স, ভন্তে, আৰামিকস্স ঘৰে সুৱণ্ণমালা অভিৰূপা, দস্সনীযা, পাসাদিকা; নত্থি তাদিসা অম্হাকম্পি অন্তেপুৰে সুৱণ্ণমালা; কুতো তস্স দুগ্গতস্স? নিস্সংসযং চোৰিকায আভতা’’তি. অথ খো আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স পাসাদং সুৱণ্ণন্তি অধিমুচ্চি; সো অহোসি সব্বসোৱণ্ণমযো. ‘‘ইদং পন তে, মহাৰাজ, তাৱ বহুং সুৱণ্ণং কুতো’’তি? ‘অঞ্ঞাতং, ভন্তে, অয্যস্সেৱেসো ইদ্ধানুভাৱো’তি তং আৰামিককুলং মুঞ্চাপেসি.

মনুস্সা ‘‘অয্যেন কিৰ পিলিন্দৱচ্ছেন সৰাজিকায পৰিসায উত্তৰিমনুস্সধম্মং ইদ্ধিপাটিহাৰিযং দস্সিত’’ন্তি অত্তমনা অভিপ্পসন্না আযস্মতো পিলিন্দৱচ্ছস্স পঞ্চ ভেসজ্জানি অভিহৰিংসু, সেয্যথিদং – সপ্পিং, নৱনীতং, তেলং, মধুং [সপ্পি নৱনীতং তেলং মধু (ক.)], ফাণিতং. পকতিযাপি চ আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো লাভী হোতি পঞ্চন্নং ভেসজ্জানং; লদ্ধং লদ্ধং পৰিসায ৱিস্সজ্জেতি. পৰিসা চস্স হোতি বাহুল্লিকা; লদ্ধং লদ্ধং কোলম্বেপি [কোড়ুম্বেপি (ক.)], ঘটেপি, পূৰেত্ৱা পটিসামেতি; পৰিস্সাৱনানিপি, থৱিকাযোপি, পূৰেত্ৱা ৱাতপানেসু লগ্গেতি. তানি ওলীনৱিলীনানি তিট্ঠন্তি. উন্দূৰেহিপি ৱিহাৰা ওকিণ্ণৱিকিণ্ণা হোন্তি. মনুস্সা ৱিহাৰচাৰিকং আহিণ্ডন্তা পস্সিত্ৱা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘অন্তোকোট্ঠাগাৰিকা ইমে সমণা সক্যপুত্তিযা, সেয্যথাপি ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো’’তি. অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা, তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ এৱৰূপায বাহুল্লায চেতেস্সন্তী’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ তে অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ এৱৰূপায বাহুল্লায চেতেন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং ভগৱাতি…পে… ৱিগৰহিত্ৱা ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘যানি খো পন তানি গিলানানং ভিক্খূনং পটিসাযনীযানি ভেসজ্জানি, সেয্যথিদং – সপ্পি, নৱনীতং, তেলং, মধু, ফাণিতং, তানি পটিগ্গহেত্ৱা সত্তাহপৰমং সন্নিধিকাৰকং পৰিভুঞ্জিতব্বানি. তং অতিক্কামযতো যথাধম্মো কাৰেতব্বো’’তি.

পিলিন্দৱচ্ছৱত্থু নিট্ঠিতং.

ভেসজ্জানুঞ্ঞাতভাণৱাৰো নিট্ঠিতো পঠমো.