১৪৭. সোণকোড়িৱিসৱত্থু
২৪২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. তেন খো পন সমযেন ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো অসীতিযা গামসহস্সেসু ইস্সৰিযাধিপচ্চং ৰজ্জং কাৰেতি. তেন খো পন সমযেন চম্পাযং সোণো নাম কোড়িৱিসো [কোড়িৱীসো (সী.)] সেট্ঠিপুত্তো সুখুমালো হোতি. তস্স পাদতলেসু লোমানি জাতানি হোন্তি. অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো তানি অসীতি গামিকসহস্সানি সন্নিপাতাপেত্ৱা কেনচিদেৱ কৰণীযেন সোণস্স কোড়িৱিসস্স সন্তিকে দূতং পাহেসি – আগচ্ছতু সোণো, ইচ্ছামি সোণস্স আগতন্তি. অথ খো সোণস্স কোড়িৱিসস্স মাতাপিতৰো সোণং কোড়িৱিসং এতদৱোচুং – ‘‘ৰাজা তে, তাত সোণ, পাদে দক্খিতুকামো. মা খো ত্ৱং, তাত সোণ, যেন ৰাজা তেন পাদে অভিপ্পসাৰেয্যাসি. ৰঞ্ঞো পুৰতো পল্লঙ্কেন নিসীদ. নিসিন্নস্স তে ৰাজা পাদে দক্খিস্সতী’’তি. অথ খো সোণং কোড়িৱিসং সিৱিকায আনেসুং. অথ খো সোণো কোড়িৱিসো যেন ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ৰাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসাৰং অভিৱাদেত্ৱা ৰঞ্ঞো পুৰতো পল্লঙ্কেন নিসীদি. অদ্দসা খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো সোণস্স কোড়িৱিসস্স পাদতলেসু লোমানি জাতানি. অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো তানি অসীতি গামিকসহস্সানি দিট্ঠধম্মিকে অত্থে অনুসাসিত্ৱা উয্যোজেসি – ‘‘তুম্হে খ্ৱত্থ, ভণে, মযা দিট্ঠধম্মিকে অত্থে অনুসাসিতা; গচ্ছথ, তং ভগৱন্তং পযিৰুপাসথ; সো নো ভগৱা সম্পৰাযিকে অত্থে অনুসাসিস্সতী’’তি.
অথ খো তানি অসীতি গামিকসহস্সানি যেন গিজ্ঝকূটো পব্বতো তেনুপসঙ্কমিংসু. তেন খো পন সমযেন আযস্মা সাগতো ভগৱতো উপট্ঠাকো হোতি. অথ খো তানি অসীতি গামিকসহস্সানি যেনাযস্মা সাগতো তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং সাগতং এতদৱোচুং – ‘‘ইমানি, ভন্তে, অসীতি গামিকসহস্সানি ইধূপসঙ্কন্তানি ভগৱন্তং দস্সনায; সাধু মযং, ভন্তে, লভেয্যাম ভগৱন্তং দস্সনাযা’’তি. ‘‘তেন হি তুম্হে আযস্মন্তো মুহুত্তং ইধেৱ তাৱ হোথ, যাৱাহং ভগৱন্তং পটিৱেদেমী’’তি. অথ খো আযস্মা সাগতো তেসং অসীতিযা গামিকসহস্সানং পুৰতো পেক্খমানানং পাটিকায নিমুজ্জিত্ৱা ভগৱতো পুৰতো উম্মুজ্জিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইমানি, ভন্তে, অসীতি গামিকসহস্সানি ইধূপসঙ্কন্তানি ভগৱন্তং দস্সনায; যস্স দানি, ভন্তে, ভগৱা কালং মঞ্ঞতী’’তি. ‘‘তেন হি ত্ৱং, সাগত, ৱিহাৰপচ্ছাযাযং আসনং পঞ্ঞপেহী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা সাগতো ভগৱতো পটিস্সুণিত্ৱা পীঠং গহেত্ৱা ভগৱতো পুৰতো নিমুজ্জিত্ৱা তেসং অসীতিযা গামিকসহস্সানং পুৰতো পেক্খমানানং পাটিকায উম্মুজ্জিত্ৱা ৱিহাৰপচ্ছাযাযং আসনং পঞ্ঞপেতি. অথ খো ভগৱা ৱিহাৰা নিক্খমিত্ৱা ৱিহাৰপচ্ছাযাযং পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো তানি অসীতি গামিকসহস্সানি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অথ খো তানি অসীতি গামিকসহস্সানি আযস্মন্তংযেৱ সাগতং সমন্নাহৰন্তি, নো তথা ভগৱন্তং. অথ খো ভগৱা তেসং অসীতিযা গামিকসহস্সানং চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায আযস্মন্তং সাগতং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি ত্ৱং, সাগত, ভিয্যোসোমত্তায উত্তৰিমনুস্সধম্মং ইদ্ধিপাটিহাৰিযং দস্সেহী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা সাগতো ভগৱতো পটিস্সুণিত্ৱা ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা আকাসে অন্তলিক্খে চঙ্কমতিপি, তিট্ঠতিপি, নিসীদতিপি, সেয্যম্পি কপ্পেতি, ধূমাযতিপি [ধূপাযতিপি (সী.), পধূপাযতিপি (স্যা.)] পজ্জলতিপি, অন্তৰধাযতিপি. অথ খো আযস্মা সাগতো আকাসে অন্তলিক্খে অনেকৱিহিতং উত্তৰিমনুস্সধম্মং ইদ্ধিপাটিহাৰিযং দস্সেত্ৱা ভগৱতো পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সত্থা মে, ভন্তে, ভগৱা; সাৱকোহমস্মি. সত্থা মে, ভন্তে, ভগৱা; সাৱকোহমস্মী’’তি. অথ খো তানি অসীতি গামিকসহস্সানি ‘‘অচ্ছৰিযং ৱত ভো! অব্ভুতং ৱত ভো! সাৱকোপি নাম এৱং মহিদ্ধিকো ভৱিস্সতি, এৱং মহানুভাৱো, অহো নূন সত্থা’’তি ভগৱন্তংযেৱ সমন্নাহৰন্তি, নো তথা আযস্মন্তং সাগতং.
অথ খো ভগৱা তেসং অসীতিযা গামিকসহস্সানং চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায অনুপুব্বিং কথং কথেসি, সেয্যথিদং – দানকথং সীলকথং সগ্গকথং, কামানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং, নেক্খম্মে আনিসংসং পকাসেসি. যদা তে ভগৱা অঞ্ঞাসি কল্লচিত্তে, মুদুচিত্তে, ৱিনীৱৰণচিত্তে, উদগ্গচিত্তে, পসন্নচিত্তে, অথ যা বুদ্ধানং সামুক্কংসিকা ধম্মদেসনা, তং পকাসেসি – দুক্খং, সমুদযং, নিৰোধং, মগ্গং. সেয্যথাপি নাম সুদ্ধং ৱত্থং অপগতকাড়কং সম্মদেৱ ৰজনং পটিগ্গণ্হেয্য, এৱমেৱং তেসং অসীতিযা গামিকসহস্সানং তস্মিংযেৱ আসনে ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যংকিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি. তে দিট্ঠধম্মা পত্তধম্মা ৱিদিতধম্মা পৰিযোগাড়্হধম্মা তিণ্ণৱিচিকিচ্ছা ৱিগতকথংকথা ৱেসাৰজ্জপ্পত্তা অপৰপ্পচ্চযা সত্থুসাসনে ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে. সেয্যথাপি, ভন্তে, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য – ‘‘চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তী’’তি, এৱমেৱং ভগৱতা অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এতে মযং, ভন্তে, ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছাম. ধম্মঞ্চ, ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকে নো ভগৱা ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতে সৰণং গতে’’তি.
সোণস্স পব্বজ্জা
২৪৩. অথ খো সোণস্স কোড়িৱিসস্স এতদহোসি ‘‘যথা যথা খো অহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, নযিদং সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা একন্তপৰিপুণ্ণং একন্তপৰিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং; যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজেয্য’’ন্তি. অথ খো তানি অসীতি গামিকসহস্সানি ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কমিসুং. অথ খো সোণো কোড়িৱিসো অচিৰপক্কন্তেসু তেসু অসীতিযা গামিকসহস্সেসু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সোণো কোড়িৱিসো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যথা যথাহং, ভন্তে, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, নযিদং সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা একন্তপৰিপুণ্ণং একন্তপৰিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং. ইচ্ছামহং, ভন্তে, কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতুং. পব্বাজেতু মং, ভন্তে, ভগৱা’’তি. অলত্থ খো সোণো কোড়িৱিসো ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিৰুপসম্পন্নো চ পনাযস্মা সোণো সীতৱনে ৱিহৰতি. তস্স অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযস্স চঙ্কমতো পাদা ভিজ্জিংসু. চঙ্কমো লোহিতেন ফুটো হোতি, সেয্যথাপি গৱাঘাতনং. [ইতো পৰং যাৱ ইমস্স ৱত্থুস্স অৱসানং তাৱ পাঠো অ. নি. ৬.৫৫ আদযো] অথ খো আযস্মতো সোণস্স ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘যে খো কেচি ভগৱতো সাৱকা আৰদ্ধৱীৰিযা ৱিহৰন্তি, অহং তেসং অঞ্ঞতৰো. অথ চ পন মে নানুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. সংৱিজ্জন্তি খো পন মে কুলে ভোগা; সক্কা ভোগে চ ভুঞ্জিতুং, পুঞ্ঞানি চ কাতুং. যংনূনাহং হীনাযাৱত্তিত্ৱা ভোগে চ ভুঞ্জেয্যং, পুঞ্ঞানি চ কৰেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৱা আযস্মতো সোণস্স চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য এৱমেৱ – গিজ্ঝকূটে পব্বতে অন্তৰহিতো সীতৱনে পাতুৰহোসি. অথ খো ভগৱা সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং সেনাসনচাৰিকং আহিণ্ডন্তো যেনাযস্মতো সোণস্স চঙ্কমো তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৱা আযস্মতো সোণস্স চঙ্কমং লোহিতেন ফুটং, দিস্ৱান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কস্স ন্ৱাযং, ভিক্খৱে, চঙ্কমো লোহিতেন ফুটো, সেয্যথাপি গৱাঘাতন’’ন্তি? ‘‘আযস্মতো, ভন্তে, সোণস্স অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযস্স চঙ্কমতো পাদা ভিজ্জিংসু. তস্সাযং চঙ্কমো লোহিতেন ফুটো, সেয্যথাপি গৱাঘাতন’’ন্তি.
অথ খো ভগৱা যেনাযস্মতো সোণস্স ৱিহাৰো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. আযস্মাপি খো সোণো ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং সোণং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ননু তে, সোণ, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘যে খো কেচি ভগৱতো সাৱকা আৰদ্ধৱীৰিযা ৱিহৰন্তি, অহং তেসং অঞ্ঞতৰো. অথ চ পন মে নানুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. সংৱিজ্জন্তি খো পন মে কুলে ভোগা; সক্কা ভোগে চ ভুঞ্জিতুং, পুঞ্ঞানি চ কাতুং. যংনূনাহং হীনাযাৱত্তিত্ৱা ভোগে চ ভুঞ্জেয্যং, পুঞ্ঞানি চ কৰেয্য’’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ, কুসলো ত্ৱং পুব্বে অগাৰিকভূতো ৱীণায তন্তিস্সৰে’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ, যদা তে ৱীণায তন্তিযো অচ্চাযতা হোন্তি, অপি নু তে ৱীণা তস্মিং সমযে সৰৱতী ৱা হোতি, কম্মঞ্ঞা ৱা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ, যদা তে ৱীণায তন্তিযো অতিসিথিলা হোন্তি, অপি নু তে ৱীণা তস্মিং সমযে সৰৱতী ৱা হোতি, কম্মঞ্ঞা ৱা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ, যদা তে ৱীণায তন্তিযো নেৱ অচ্চাযতা হোন্তি নাতিসিথিলা, সমে গুণে পতিট্ঠিতা, অপি নু তে ৱীণা তস্মিং সমযে সৰৱতী ৱা হোতি, কম্মঞ্ঞা ৱা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, সোণ, অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযং উদ্ধচ্চায সংৱত্ততি, অতিলীনৱীৰিযং কোসজ্জায সংৱত্ততি. তস্মাতিহ ত্ৱং, সোণ, ৱীৰিযসমতং অধিট্ঠহ, ইন্দ্ৰিযানঞ্চ সমতং পটিৱিজ্ঝ, তত্থ চ নিমিত্তং গণ্হাহী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা সোণো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং সোণং ইমিনা ওৱাদেন ওৱদিত্ৱা – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সম্মিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য এৱমেৱ – সীতৱনে আযস্মতো সোণস্স সম্মুখে অন্তৰহিতো গিজ্ঝকূটে পব্বতে পাতুৰহোসি. অথ খো আযস্মা সোণো অপৰেন সমযেন ৱীৰিযসমতং অধিট্ঠাসি, ইন্দ্ৰিযানঞ্চ সমতং পটিৱিজ্ঝি, তত্থ চ নিমিত্তং অগ্গহেসি. অথ খো আযস্মা সোণো, একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো, ন চিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি – তদনুত্তৰং ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি অভিঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা সোণো অৰহতং অহোসি.
২৪৪. অথ খো আযস্মতো সোণস্স অৰহত্তপ্পত্তস্স এতদহোসি – ‘‘যংনূনাহং ভগৱতো সন্তিকে অঞ্ঞং ব্যাকৰেয্য’’ন্তি. অথ খো আযস্মা সোণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সোণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – যো সো, ভন্তে, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসঞ্ঞোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, সো ছট্ঠানানি অধিমুত্তো হোতি – নেক্খম্মাধিমুত্তো হোতি, পৱিৱেকাধিমুত্তো হোতি, অব্যাপজ্জাধিমুত্তো হোতি, উপাদানক্খযাধিমুত্তো হোতি, তণ্হক্খযাধিমুত্তো হোতি, অসম্মোহাধিমুত্তো হোতি.
‘‘সিযা খো পন, ভন্তে, ইধেকচ্চস্স আযস্মতো এৱমস্স – ‘কেৱলং সদ্ধামত্তকং নূন অযমাযস্মা নিস্সায নেক্খম্মাধিমুত্তো’তি, ন খো পনেতং, ভন্তে, এৱং দট্ঠব্বং. খীণাসৱো, ভন্তে, ভিক্খু, ৱুসিতৱা, কতকৰণীযো, কৰণীযমত্তানং অসমনুপস্সন্তো কতস্স ৱা পটিচযং খযা ৰাগস্স ৱীতৰাগত্তা নেক্খম্মাধিমুত্তো হোতি, খযা দোসস্স ৱীতদোসত্তা নেক্খম্মাধিমুত্তো হোতি, খযা মোহস্স ৱীতমোহত্তা নেক্খম্মাধিমুত্তো হোতি.
‘‘সিযা খো পন, ভন্তে, ইধেকচ্চস্স আযস্মতো এৱমস্স – ‘লাভসক্কাৰসিলোকং নূন অযমাযস্মা নিকামযমানো পৱিৱেকাধিমুত্তো’তি. ন খো পনেতং, ভন্তে, এৱং দট্ঠব্বং. খীণাসৱো, ভন্তে, ভিক্খু, ৱুসিতৱা, কতকৰণীযো, কৰণীযমত্তানং [কৰণীযং অত্তনো (অঙ্গুত্তৰপাড়িযং)] অসমনুপস্সন্তো কতস্স ৱা পটিচযং, খযা ৰাগস্স ৱীতৰাগত্তা পৱিৱেকাধিমুত্তো হোতি, খযা দোসস্স ৱীতদোসত্তা পৱিৱেকাধিমুত্তো হোতি, খযা মোহস্স ৱীতমোহত্তা পৱিৱেকাধিমুত্তো হোতি.
‘‘সিযা খো পন, ভন্তে, ইধেকচ্চস্স আযস্মতো এৱমস্স – ‘সীলব্বতপৰামাসং নূন অযমাযস্মা সাৰতো পচ্চাগচ্ছন্তো অব্যাপজ্জাধিমুত্তো’তি. ন খো পনেতং, ভন্তে, এৱং দট্ঠব্বং. খীণাসৱো, ভন্তে, ভিক্খু, ৱুসিতৱা, কতকৰণীযো, কৰণীযমত্তানং অসমনুপস্সন্তো কতস্স ৱা পটিচযং, খযা ৰাগস্স ৱীতৰাগত্তা অব্যাপজ্জাধিমুত্তো হোতি, খযা দোসস্স ৱীতদোসত্তা অব্যাপজ্জাধিমুত্তো হোতি, খযা মোহস্স ৱীতমোহত্তা অব্যাপজ্জাধিমুত্তো হোতি.
‘‘খযা ৰাগস্স ৱীতৰাগত্তা উপাদানক্খযাধিমুত্তো হোতি, খযা দোসস্স ৱীতদোসত্তা উপাদানক্খযাধিমুত্তো হোতি, খযা মোহস্স ৱীতমোহত্তা উপাদানক্খযাধিমুত্তো হোতি.
‘‘খযা ৰাগস্স ৱীতৰাগত্তা তণ্হক্খযাধিমুত্তো হোতি, খযা দোসস্স ৱীতদোসত্তা তণ্হক্খযাধিমুত্তো হোতি, খযা মোহস্স ৱীতমোহত্তা তণ্হক্খযাধিমুত্তো হোতি.
‘‘খযা ৰাগস্স ৱীতৰাগত্তা অসম্মোহাধিমুত্তো হোতি, খযা দোসস্স ৱীতদোসত্তা অসম্মোহাধিমুত্তো হোতি, খযা মোহস্স ৱীতমোহত্তা অসম্মোহাধিমুত্তো হোতি.
‘‘এৱং সম্মা ৱিমুত্তচিত্তস্স, ভন্তে, ভিক্খুনো ভুসা চেপি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছন্তি, নেৱস্স চিত্তং পৰিযাদিযন্তি. অমিস্সীকতমেৱস্স চিত্তং হোতি, ঠিতং, আনেঞ্জপ্পত্তং, ৱযঞ্চস্সানুপস্সতি. ভুসা চেপি সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা… মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা মনস্স আপাথং আগচ্ছন্তি, নেৱস্স চিত্তং পৰিযাদিযন্তি; অমিস্সীকতমেৱস্স চিত্তং হোতি, ঠিতং, আনেঞ্জপ্পত্তং, ৱযঞ্চস্সানুপস্সতি. সেয্যথাপি, ভন্তে, সেলো পব্বতো অচ্ছিদ্দো অসুসিৰো একগ্ঘনো, পুৰত্থিমায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য ভুসা ৱাতৱুট্ঠি, নেৱ নং সঙ্কম্পেয্য ন সম্পকম্পেয্য ন সম্পৱেধেয্য; পচ্ছিমায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য ভুসা ৱাতৱুট্ঠি…পে… উত্তৰায চেপি দিসায…পে… দক্খিণায চেপি দিসায আগচ্ছেয্য ভুসা ৱাতৱুট্ঠি, নেৱ নং সঙ্কম্পেয্য ন সম্পকম্পেয্য ন সম্পৱেধেয্য, এৱমেৱ খো, ভন্তে, এৱং সম্মা ৱিমুত্তচিত্তস্স ভিক্খুনো ভুসা চেপি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছন্তি, নেৱস্স চিত্তং পৰিযাদিযন্তি; অমিস্সীকতমেৱস্স চিত্তং হোতি, ঠিতং, আনেঞ্জপ্পত্তং, ৱযঞ্চস্সানুপস্সতি. ভুসা চেপি সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা… মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা মনস্স আপাথং আগচ্ছন্তি, নেৱস্স চিত্তং পৰিযাদিযন্তি; অমিস্সীকতমেৱস্স চিত্তং হোতি, ঠিতং, আনেঞ্জপ্পত্তং, ৱযঞ্চস্সানুপস্সতী’’তি.
নেক্খম্মং অধিমুত্তস্স, পৱিৱেকঞ্চ চেতসো;
অব্যাপজ্জাধিমুত্তস্স, উপাদানক্খযস্স চ.
তণ্হক্খযাধিমুত্তস্স, অসম্মোহঞ্চ চেতসো;
দিস্ৱা আযতনুপ্পাদং, সম্মা চিত্তং ৱিমুচ্চতি.
তস্স সম্মাৱিমুত্তস্স, সন্তচিত্তস্স ভিক্খুনো;
কতস্স পটিচযো নত্থি, কৰণীযং ন ৱিজ্জতি.
সেলো যথা একগ্ঘনো, ৱাতেন ন সমীৰতি;
এৱং ৰূপা ৰসা সদ্দা, গন্ধা ফস্সা চ কেৱলা.
ইট্ঠা ধম্মা অনিট্ঠা চ, ন পৱেধেন্তি তাদিনো;
ঠিতং চিত্তং ৱিপ্পমুত্তং, ৱযঞ্চস্সানুপস্সতীতি.
সোণকোড়িৱিসৱত্থু নিট্ঠিতং.