২. উপোসথক্খন্ধকো
৬৮. সন্নিপাতানুজাননা
১৩২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৱা ধম্মং ভাসন্তি. তে মনুস্সা উপসঙ্কমন্তি ধম্মস্সৱনায. তে লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযেসু পৰিব্বাজকেসু পেমং, লভন্তি পসাদং, লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা পক্খং. অথ খো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘এতৰহি খো অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৱা ধম্মং ভাসন্তি. তে মনুস্সা উপসঙ্কমন্তি ধম্মস্সৱনায. তে লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযেসু পৰিব্বাজকেসু পেমং, লভন্তি পসাদং, লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা পক্খং. যংনূন অয্যাপি চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতেয্যু’’ন্তি. অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি ‘এতৰহি খো অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৱা ধম্মং ভাসন্তি. তে মনুস্সা উপসঙ্কমন্তি ধম্মস্সৱনায. তে লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযেসু পৰিব্বাজকেসু পেমং, লভন্তি পসাদং, লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা পক্খং. যংনূন অয্যাপি চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতেয্যু’ন্তি. সাধু, ভন্তে, অয্যাপি চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতেয্যু’’ন্তি. অথ খো ভগৱা ৰাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসাৰং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো ভগৱতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ – ভগৱতা অনুঞ্ঞাতা চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিতুন্তি – চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৱা তুণ্হী নিসীদন্তি. তে মনুস্সা উপসঙ্কমন্তি ধম্মস্সৱনায. তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৱা তুণ্হী নিসীদিস্সন্তি, সেয্যথাপি মূগসূকৰা. ননু নাম সন্নিপতিতেহি ধম্মো ভাসিতব্বো’’তি. অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৱা ধম্মং ভাসিতু’’ন্তি.
৬৯. পাতিমোক্খুদ্দেসানুজাননা
১৩৩. অথ খো ভগৱতো ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘যংনূনাহং যানি মযা ভিক্খূনং পঞ্ঞত্তানি সিক্খাপদানি, তানি নেসং পাতিমোক্খুদ্দেসং অনুজানেয্যং. সো নেসং ভৱিস্সতি উপোসথকম্ম’’ন্তি. অথ খো ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ইধ ময্হং, ভিক্খৱে, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি ‘যংনূনাহং যানি মযা ভিক্খূনং পঞ্ঞত্তানি সিক্খাপদানি, তানি নেসং পাতিমোক্খুদ্দেসং অনুজানেয্যং. সো নেসং ভৱিস্সতি উপোসথকম্ম’ন্তি. অনুজানামি, ভিক্খৱে, পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, উদ্দিসিতব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
১৩৪. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো উপোসথং কৰেয্য, পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্য. কিং সঙ্ঘস্স পুব্বকিচ্চং? পাৰিসুদ্ধিং আযস্মন্তো আৰোচেথ. পাতিমোক্খং উদ্দিসিস্সামি. তং সব্বেৱ সন্তা সাধুকং সুণোম মনসি কৰোম. যস্স সিযা আপত্তি, সো আৱিকৰেয্য. অসন্তিযা আপত্তিযা তুণ্হী ভৱিতব্বং. তুণ্হীভাৱেন খো পনাযস্মন্তে পৰিসুদ্ধাতি ৱেদিস্সামি. যথা খো পন পচ্চেকপুট্ঠস্স ৱেয্যাকৰণং হোতি, এৱমেৱং [এৱমেৱ (ক)] এৱৰূপায পৰিসায যাৱততিযং অনুস্সাৱিতং হোতি. যো পন ভিক্খু যাৱততিযং অনুস্সাৱিযমানে সৰমানো সন্তিং আপত্তিং নাৱিকৰেয্য, সম্পজানমুসাৱাদস্স হোতি. সম্পজানমুসাৱাদো খো পনাযস্মন্তো অন্তৰাযিকো ধম্মো ৱুত্তো ভগৱতা. তস্মা, সৰমানেন ভিক্খুনা আপন্নেন ৱিসুদ্ধাপেক্খেন সন্তী আপত্তি আৱিকাতব্বা; আৱিকতা হিস্স ফাসু হোতী’’তি.
১৩৫. পাতিমোক্খন্তি আদিমেতং মুখমেতং পমুখমেতং কুসলানং ধম্মানং. তেন ৱুচ্চতি পাতিমোক্খন্তি. আযস্মন্তোতি পিযৱচনমেতং গৰুৱচনমেতং সগাৰৱসপ্পতিস্সাধিৱচনমেতং আযস্মন্তোতি. উদ্দিসিস্সামীতি আচিক্খিস্সামি দেসেস্সামি পঞ্ঞপেস্সামি পট্ঠপেস্সামি ৱিৱৰিস্সামি ৱিভজিস্সামি উত্তানিং কৰিস্সামি [উত্তানী কৰিস্সামি (সী. স্যা.)] পকাসেস্সামি. তন্তি পাতিমোক্খং ৱুচ্চতি. সব্বেৱ সন্তাতি যাৱতিকা তস্সা পৰিসায থেৰা চ নৱা চ মজ্ঝিমা চ, এতে ৱুচ্চন্তি সব্বেৱ সন্তাতি. সাধুকং সুণোমাতি অট্ঠিং কত্ৱা মনসি কত্ৱা সব্বচেতসা [সব্বং চেতসা (স্যা. ক.)] সমন্নাহৰাম. মনসি কৰোমাতি একগ্গচিত্তা অৱিক্খিত্তচিত্তা অৱিসাহটচিত্তা নিসামেম. যস্স সিযা আপত্তীতি থেৰস্স ৱা নৱস্স ৱা মজ্ঝিমস্স ৱা, পঞ্চন্নং ৱা আপত্তিক্খন্ধানং অঞ্ঞতৰা আপত্তি, সত্তন্নং ৱা আপত্তিক্খন্ধানং অঞ্ঞতৰা আপত্তি. সো আৱিকৰেয্যাতি সো দেসেয্য, সো ৱিৱৰেয্য, সো উত্তানিং কৰেয্য, সো পকাসেয্য সঙ্ঘমজ্ঝে ৱা গণমজ্ঝে ৱা একপুগ্গলে ৱা. অসন্তী নাম আপত্তি অনজ্ঝাপন্না ৱা হোতি, আপজ্জিত্ৱা ৱা ৱুট্ঠিতা. তুণ্হী ভৱিতব্বন্তি অধিৱাসেতব্বং ন ব্যাহৰিতব্বং. পৰিসুদ্ধাতি ৱেদিস্সামীতি জানিস্সামি ধাৰেস্সামি. যথা খো পন পচ্চেকপুট্ঠস্স ৱেয্যাকৰণং হোতীতি যথা একেন একো পুট্ঠো ব্যাকৰেয্য, এৱমেৱ তস্সা পৰিসায জানিতব্বং মং পুচ্ছতীতি. এৱৰূপা নাম পৰিসা ভিক্খুপৰিসা ৱুচ্চতি. যাৱততিযং অনুস্সাৱিতং হোতীতি সকিম্পি অনুস্সাৱিতং হোতি, দুতিযম্পি অনুস্সাৱিতং হোতি, ততিযম্পি অনুস্সাৱিতং হোতি. সৰমানোতি জানমানো সঞ্জানমানো. সন্তী নাম আপত্তি অজ্ঝাপন্না ৱা হোতি, আপজ্জিত্ৱা ৱা অৱুট্ঠিতা. নাৱিকৰেয্যাতি ন দেসেয্য, ন ৱিৱৰেয্য, ন উত্তানিং কৰেয্য, ন পকাসেয্য সঙ্ঘমজ্ঝে ৱা গণমজ্ঝে ৱা একপুগ্গলে ৱা. সম্পজানমুসাৱাদস্স হোতীতি. সম্পজানমুসাৱাদে কিং হোতি? দুক্কটং হোতি. অন্তৰাযিকো ধম্মো ৱুত্তো ভগৱতাতি. কিস্স অন্তৰাযিকো? পঠমস্স ঝানস্স অধিগমায অন্তৰাযিকো, দুতিযস্স ঝানস্স অধিগমায অন্তৰাযিকো, ততিযস্স ঝানস্স অধিগমায অন্তৰাযিকো, চতুত্থস্স ঝানস্স অধিগমায অন্তৰাযিকো, ঝানানং ৱিমোক্খানং সমাধীনং সমাপত্তীনং নেক্খম্মানং নিস্সৰণানং পৱিৱেকানং কুসলানং ধম্মানং অধিগমায অন্তৰাযিকো. তস্মাতি তঙ্কাৰণা. সৰমানেনাতি জানমানেন সঞ্জানমানেন. ৱিসুদ্ধাপেক্খেনাতি ৱুট্ঠাতুকামেন ৱিসুজ্ঝিতুকামেন. সন্তী নাম আপত্তি অজ্ঝাপন্না ৱা হোতি, আপজ্জিত্ৱা ৱা অৱুট্ঠিতা. আৱিকাতব্বাতি আৱিকাতব্বা সঙ্ঘমজ্ঝে ৱা গণমজ্ঝে ৱা একপুগ্গলে ৱা. আৱিকতা হিস্স ফাসু হোতীতি. কিস্স ফাসু হোতি? পঠমস্স ঝানস্স অধিগমায ফাসু হোতি, দুতিযস্স ঝানস্স অধিগমায ফাসু হোতি, ততিযস্স ঝানস্স অধিগমায ফাসু হোতি, চতুত্থস্স ঝানস্স অধিগমায ফাসু হোতি, ঝানানং ৱিমোক্খানং সমাধীনং সমাপত্তীনং নেক্খম্মানং নিস্সৰণানং পৱিৱেকানং কুসলানং ধম্মানং অধিগমায ফাসু হোতীতি.
১৩৬. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ – ভগৱতা পাতিমোক্খুদ্দেসো অনুঞ্ঞাতোতি – দেৱসিকং পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, দেৱসিকং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, উপোসথে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ – ভগৱতা উপোসথে পাতিমোক্খুদ্দেসো অনুঞ্ঞাতোতি – পক্খস্স তিক্খত্তুং পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি, চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, পক্খস্স তিক্খত্তুং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সকিং পক্খস্স চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুন্তি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ যথাপৰিসায পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি সকায সকায পৰিসায. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, যথাপৰিসায পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং সকায সকায পৰিসায. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সমগ্গানং উপোসথকম্মন্তি.
অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ‘সমগ্গানং উপোসথকম্ম’ন্তি. কিত্তাৱতা নু খো সামগ্গী হোতি, যাৱতা একাৱাসো, উদাহু সব্বা পথৱী’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, এত্তাৱতা সামগ্গী যাৱতা একাৱাসোতি.
৭০. মহাকপ্পিনৱত্থু
১৩৭. তেন খো পন সমযেন আযস্মা মহাকপ্পিনো ৰাজগহে ৱিহৰতি মদ্দকুচ্ছিম্হি মিগদাযে. অথ খো আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘গচ্ছেয্যং ৱাহং উপোসথং ন ৱা গচ্ছেয্যং, গচ্ছেয্যং ৱাহং সঙ্ঘকম্মং ন ৱা গচ্ছেয্যং, অথ খ্ৱাহং ৱিসুদ্ধো পৰমায ৱিসুদ্ধিযা’’তি? অথ খো ভগৱা আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৱমেৱ – গিজ্ঝকূটে পব্বতে অন্তৰহিতো মদ্দকুচ্ছিম্হি মিগদাযে আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স সম্মুখে পাতুৰহোসি. নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে. আযস্মাপি খো মহাকপ্পিনো ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং মহাকপ্পিনং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ননু তে, কপ্পিন, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – গচ্ছেয্যং ৱাহং উপোসথং ন ৱা গচ্ছেয্যং, গচ্ছেয্যং ৱাহং সঙ্ঘকম্মং ন ৱা গচ্ছেয্যং, অথ খ্ৱাহং ৱিসুদ্ধো পৰমায ৱিসুদ্ধিযা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘তুম্হে চে ব্ৰাহ্মণা উপোসথং ন সক্কৰিস্সথ ন গৰুকৰিস্সথ [ন গৰুং কৰিস্সথ (ক.)] ন মানেস্সথ ন পূজেস্সথ, অথ কো চৰহি উপোসথং সক্কৰিস্সতি গৰুকৰিস্সতি মানেস্সতি পূজেস্সতি? গচ্ছ ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, উপোসথং, মা নো অগমাসি. গচ্ছ ত্ৱং সঙ্ঘকম্মং, মা নো অগমাসী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা মহাকপ্পিনো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং মহাকপ্পিনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৱা সমাদপেত্ৱা সমুত্তেজেত্ৱা সম্পহংসেত্ৱা – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৱমেৱ – মদ্দকুচ্ছিম্হি মিগদাযে আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স সম্মুখে অন্তৰহিতো গিজ্ঝকূটে পব্বতে পাতুৰহোসি.
৭১. সীমানুজাননা
১৩৮. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ‘এত্তাৱতা সামগ্গী যাৱতা একাৱাসো’তি, কিত্তাৱতা নু খো একাৱাসো হোতী’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সীমং সম্মন্নিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বা – পঠমং নিমিত্তা কিত্তেতব্বা – পব্বতনিমিত্তং, পাসাণনিমিত্তং, ৱননিমিত্তং, ৰুক্খনিমিত্তং, মগ্গনিমিত্তং, ৱম্মিকনিমিত্তং, নদীনিমিত্তং, উদকনিমিত্তং. নিমিত্তে কিত্তেত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
১৩৯. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যাৱতা সমন্তা নিমিত্তা কিত্তিতা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো এতেহি নিমিত্তেহি সীমং সম্মন্নেয্য সমানসংৱাসং একুপোসথং [একূপোসথং (ক.)]. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যাৱতা সমন্তা নিমিত্তা কিত্তিতা. সঙ্ঘো এতেহি নিমিত্তেহি সীমং সম্মন্নতি সমানসংৱাসং একুপোসথং. যস্সাযস্মতো খমতি এতেহি নিমিত্তেহি সীমায সম্মুতি [সম্মতি (স্যা.)] সমানসংৱাসায একুপোসথায, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতা সীমা সঙ্ঘেন এতেহি নিমিত্তেহি সমানসংৱাসা একুপোসথা. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
১৪০. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – ভগৱতা সীমাসম্মুতি অনুঞ্ঞাতাতি – অতিমহতিযো সীমাযো সম্মন্নন্তি, চতুযোজনিকাপি পঞ্চযোজনিকাপি ছযোজনিকাপি. ভিক্খূ উপোসথং আগচ্ছন্তা উদ্দিস্সমানেপি পাতিমোক্খে আগচ্ছন্তি, উদ্দিট্ঠমত্তেপি আগচ্ছন্তি, অন্তৰাপি পৰিৱসন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, অতিমহতী সীমা সম্মন্নিতব্বা, চতুযোজনিকা ৱা পঞ্চযোজনিকা ৱা ছযোজনিকা ৱা. যো সম্মন্নেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিযোজনপৰমং সীমং সম্মন্নিতুন্তি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ নদীপাৰসীমং [নদীপাৰং সীমং (সী. স্যা.)] সম্মন্নন্তি. উপোসথং আগচ্ছন্তা ভিক্খূপি ৱুয্হন্তি, পত্তাপি ৱুয্হন্তি, চীৱৰানিপি ৱুয্হন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, নদীপাৰসীমা সম্মন্নিতব্বা. যো সম্মন্নেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, যত্থস্স ধুৱনাৱা ৱা ধুৱসেতু ৱা, এৱৰূপং নদীপাৰসীমং সম্মন্নিতুন্তি.
৭২. উপোসথাগাৰকথা
১৪১. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অনুপৰিৱেণিযং পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি অসঙ্কেতেন. আগন্তুকা ভিক্খূ ন জানন্তি – ‘‘কত্থ ৱা অজ্জুপোসথো কৰীযিস্সতী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, অনুপৰিৱেণিযং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং অসঙ্কেতেন. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, উপোসথাগাৰং সম্মন্নিত্ৱা উপোসথং কাতুং, যং সঙ্ঘো আকঙ্খতি ৱিহাৰং ৱা অড্ঢযোগং ৱা পাসাদং ৱা হম্মিযং ৱা গুহং ৱা. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ৱিহাৰং উপোসথাগাৰং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ৱিহাৰং উপোসথাগাৰং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ৱিহাৰস্স উপোসথাগাৰস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ৱিহাৰো উপোসথাগাৰং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে দ্ৱে উপোসথাগাৰানি সম্মতানি হোন্তি. ভিক্খূ উভযত্থ সন্নিপতন্তি – ‘‘ইধ উপোসথো কৰীযিস্সতি, ইধ উপোসথো কৰীযিস্সতী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, একস্মিং আৱাসে দ্ৱে উপোসথাগাৰানি সম্মন্নিতব্বানি. যো সম্মন্নেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, একং সমূহনিত্ৱা [সমুহনিত্ৱা (ক.)] একত্থ উপোসথং কাতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সমূহন্তব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপোসথাগাৰং সমূহনেয্য [সমুহনেয্য (ক.)]. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপোসথাগাৰং সমূহনতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স উপোসথাগাৰস্স সমুগ্ঘাতো, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সমূহতং সঙ্ঘেন ইত্থন্নামং উপোসথাগাৰং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
৭৩. উপোসথপ্পমুখানুজাননা
১৪২. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে অতিখুদ্দকং উপোসথাগাৰং সম্মতং হোতি, তদহুপোসথে মহাভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিপতিতো হোতি. ভিক্খূ অসম্মতায ভূমিযা নিসিন্না পাতিমোক্খং অস্সোসুং. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি ‘‘ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ‘উপোসথাগাৰং সম্মন্নিত্ৱা উপোসথো কাতব্বো’তি, মযঞ্চম্হা অসম্মতায ভূমিযা নিসিন্নো পাতিমোক্খং অস্সুম্হা, কতো নু খো অম্হাকং উপোসথো, অকতো নু খো’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. সম্মতায ৱা, ভিক্খৱে, ভূমিযা নিসিন্না অসম্মতায ৱা যতো পাতিমোক্খং সুণাতি, কতোৱস্স উপোসথো. তেন হি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো যাৱ মহন্তং উপোসথপ্পমুখং [উপোসথমুখং (স্যা.)] আকঙ্খতি, তাৱ মহন্তং উপোসথপ্পমুখং সম্মন্নতু. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বং. পঠমং নিমিত্তা কিত্তেতব্বা. নিমিত্তে কিত্তেত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যাৱতা সমন্তা নিমিত্তা কিত্তিতা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো এতেহি নিমিত্তেহি উপোসথপ্পমুখং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যাৱতা সমন্তা নিমিত্তা কিত্তিতা. সঙ্ঘো এতেহি নিমিত্তেহি উপোসথপ্পমুখং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি এতেহি নিমিত্তেহি উপোসথপ্পমুখস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতং সঙ্ঘেন এতেহি নিমিত্তেহি উপোসথপ্পমুখং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে নৱকা ভিক্খূ পঠমতৰং সন্নিপতিত্ৱা – ‘‘ন তাৱ থেৰা আগচ্ছন্তী’’তি – পক্কমিংসু. উপোসথো ৱিকালে অহোসি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তদহুপোসথে থেৰেহি ভিক্খূহি পঠমতৰং সন্নিপতিতুন্তি.
তেন খো পন সমযেন ৰাজগহে সম্বহুলা আৱাসা সমানসীমা হোন্তি. তত্থ ভিক্খূ ৱিৱদন্তি – ‘‘অম্হাকং আৱাসে উপোসথো কৰীযতু, অম্হাকং আৱাসে উপোসথো কৰীযতূ’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ইধ পন, ভিক্খৱে, সম্বহুলা আৱাসা সমানসীমা হোন্তি. তত্থ ভিক্খূ ৱিৱদন্তি – ‘‘অম্হাকং আৱাসে উপোসথো কৰীযতু, অম্হাকং আৱাসে উপোসথো কৰীযতূ’’তি. তেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি সব্বেহেৱ একজ্ঝং সন্নিপতিত্ৱা উপোসথো কাতব্বো. যত্থ ৱা পন থেৰো ভিক্খু ৱিহৰতি, তত্থ সন্নিপতিত্ৱা উপোসথো কাতব্বো, ন ত্ৱেৱ ৱগ্গেন সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো. যো কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
৭৪. অৱিপ্পৱাসসীমানুজাননা
১৪৩. তেন খো পন সমযেন আযস্মা মহাকস্সপো অন্ধকৱিন্দা ৰাজগহং উপোসথং আগচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গে নদিং তৰন্তো মনং ৱূড়্হো অহোসি, চীৱৰানিস্স [তেন চীৱৰানিস্স (ক.)] অল্লানি. ভিক্খূ আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৱোচুং – ‘‘কিস্স তে, আৱুসো, চীৱৰানি অল্লানী’’তি? ‘‘ইধাহং, আৱুসো, অন্ধকৱিন্দা ৰাজগহং উপোসথং আগচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গে নদিং তৰন্তো মনম্হি ৱূড়্হো. তেন মে চীৱৰানি অল্লানী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. যা সা, ভিক্খৱে, সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৱাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসং সম্মন্নতু. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৱাসা একুপোসথা, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৱাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি এতিস্সা সীমায তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসায [অৱিপ্পৱাসস্স (স্যা.)] সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতা সা সীমা সঙ্ঘেন তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসা [অৱিপ্পৱাসো (স্যা.)]. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভগৱতা তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতি অনুঞ্ঞাতাতি অন্তৰঘৰে চীৱৰানি নিক্খিপন্তি. তানি চীৱৰানি নস্সন্তিপি ডয্হন্তিপি উন্দূৰেহিপি খজ্জন্তি. ভিক্খূ দুচ্চোড়া হোন্তি লূখচীৱৰা. ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘‘কিস্স তুম্হে, আৱুসো, দুচ্চোড়া লূখচীৱৰা’’তি? ‘‘ইধ মযং, আৱুসো, ভগৱতা তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতি অনুঞ্ঞাতাতি অন্তৰঘৰে চীৱৰানি নিক্খিপিম্হা. তানি চীৱৰানি নট্ঠানিপি দড্ঢানিপি, উন্দূৰেহিপি খাযিতানি, তেন মযং দুচ্চোড়া লূখচীৱৰা’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. যা সা, ভিক্খৱে, সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৱাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসং সম্মন্নতু, ঠপেত্ৱা গামঞ্চ গামূপচাৰঞ্চ. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
১৪৪. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৱাসা একুপোসথা যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসং সম্মন্নেয্য, ঠপেত্ৱা গামঞ্চ গামূপচাৰঞ্চ. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৱাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসং সম্মন্নতি, ঠপেত্ৱা গামঞ্চ গামূপচাৰঞ্চ. যস্সাযস্মতো খমতি এতিস্সা সীমায তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসায [অৱিপ্পৱাসস্স (স্যা.)] সম্মুতি, ঠপেত্ৱা গামঞ্চ গামূপচাৰঞ্চ, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতা সা সীমা সঙ্ঘেন তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসা [অৱিপ্পৱাসো (স্যা.)], ঠপেত্ৱা গামঞ্চ গামূপচাৰঞ্চ. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
৭৫. সীমাসমূহনন
‘‘সীমং, ভিক্খৱে, সম্মন্নন্তেন পঠমং সমানসংৱাসসীমা [সমানসংৱাসা সীমা (স্যা.)] সম্মন্নিতব্বা, পচ্ছা তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসো সম্মন্নিতব্বো. সীমং, ভিক্খৱে, সমূহনন্তেন পঠমং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসো সমূহন্তব্বো, পচ্ছা সমানসংৱাসসীমা সমূহন্তব্বা. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসো সমূহন্তব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
১৪৫. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যো সো সঙ্ঘেন তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসো সম্মতো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো তং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসং সমূহনেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যো সো সঙ্ঘেন তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসো সম্মতো, সঙ্ঘো তং তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসং সমূহনতি. যস্সাযস্মতো খমতি এতস্স তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসস্স সমুগ্ঘাতো, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সমূহতো সো সঙ্ঘেন তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সীমা [সমানসংৱাসা সীমা (স্যা.)]. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
১৪৬. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৱাসা একুপোসথা, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো তং সীমং সমূহনেয্য সমানসংৱাসং একুপোসথং. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৱাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং সমূহনতি সমানসংৱাসং একুপোসথং. যস্সাযস্মতো খমতি এতিস্সা সীমায সমানসংৱাসায একুপোসথায সমুগ্ঘাতো, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সমূহতা সা সীমা সঙ্ঘেন সমানসংৱাসা একুপোসথা. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
৭৬. গামসীমাদি
১৪৭. অসম্মতায, ভিক্খৱে, সীমায অট্ঠপিতায, যং গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰতি, যা তস্স ৱা গামস্স গামসীমা, নিগমস্স ৱা নিগমসীমা, অযং তত্থ সমানসংৱাসা একুপোসথা. অগামকে চে, ভিক্খৱে, অৰঞ্ঞে সমন্তা সত্তব্ভন্তৰা, অযং তত্থ সমানসংৱাসা একুপোসথা. সব্বা, ভিক্খৱে, নদী অসীমা; সব্বো সমুদ্দো অসীমো; সব্বো জাতস্সৰো অসীমো. নদিযা ৱা, ভিক্খৱে, সমুদ্দে ৱা জাতস্সৰে ৱা যং মজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স সমন্তা উদকুক্খেপা, অযং তত্থ সমানসংৱাসা একুপোসথাতি.
১৪৮. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সীমায সীমং সম্ভিন্দন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. যেসং, ভিক্খৱে, সীমা পঠমং সম্মতা তেসং তং কম্মং ধম্মিকং অকুপ্পং ঠানাৰহং. যেসং, ভিক্খৱে, সীমা পচ্ছা সম্মতা তেসং তং কম্মং অধম্মিকং কুপ্পং অট্ঠানাৰহং. ন, ভিক্খৱে, সীমায সীমা সম্ভিন্দিতব্বা. যো সম্ভিন্দেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সীমায সীমং অজ্ঝোত্থৰন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. যেসং, ভিক্খৱে, সীমা পঠমং সম্মতা তেসং তং কম্মং ধম্মিকং অকুপ্পং ঠানাৰহং. যেসং, ভিক্খৱে, সীমা পচ্ছা সম্মতা তেসং তং কম্মং অধম্মিকং কুপ্পং অট্ঠানাৰহং. ন, ভিক্খৱে, সীমায সীমা অজ্ঝোত্থৰিতব্বা. যো অজ্ঝোত্থৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সীমং সম্মন্নন্তেন সীমন্তৰিকং ঠপেত্ৱা সীমং সম্মন্নিতুন্তি.
৭৭. উপোসথভেদাদি
১৪৯. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কতি নু খো উপোসথা’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, উপোসথা – চাতুদ্দসিকো চ পন্নৰসিকো চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে উপোসথাতি.
অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কতি নু খো উপোসথকম্মানী’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, উপোসথকম্মানি – অধম্মেন ৱগ্গং উপোসথকম্মং, অধম্মেন সমগ্গং উপোসথকম্মং, ধম্মেন ৱগ্গং উপোসথকম্মং, ধম্মেন সমগ্গং উপোসথকম্মন্তি. তত্ৰ, ভিক্খৱে, যদিদং অধম্মেন ৱগ্গং উপোসথকম্মং, ন, ভিক্খৱে, এৱৰূপং উপোসথকম্মং, কাতব্বং. ন চ মযা এৱৰূপং উপোসথকম্মং অনুঞ্ঞাতং. তত্ৰ, ভিক্খৱে, যদিদং অধম্মেন সমগ্গং উপোসথকম্মং, ন, ভিক্খৱে, এৱৰূপং উপোসথকম্মং কাতব্বং. ন চ মযা এৱৰূপং উপোসথকম্মং অনুঞ্ঞাতং. তত্ৰ, ভিক্খৱে, যদিদং ধম্মেন ৱগ্গং উপোসথকম্মং, ন, ভিক্খৱে, এৱৰূপং উপোসথকম্মং কাতব্বং. ন চ মযা এৱৰূপং উপোসথকম্মং অনুঞ্ঞাতং. তত্ৰ, ভিক্খৱে, যদিদং ধম্মেন সমগ্গং উপোসথকম্মং, এৱৰূপং, ভিক্খৱে, উপোসথকম্মং কাতব্বং, এৱৰূপঞ্চ মযা উপোসথকম্মং অনুঞ্ঞাতং. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱৰূপং উপোসথকম্মং কৰিস্সাম যদিদং ধম্মেন সমগ্গন্তি – এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বন্তি.
৭৮. সংখিত্তেন পাতিমোক্খুদ্দেসাদি
১৫০. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কতি নু খো পাতিমোক্খুদ্দেসা’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, পাতিমোক্খুদ্দেসা – নিদানং উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং. অযং পঠমো পাতিমোক্খুদ্দেসো. নিদানং উদ্দিসিত্ৱা চত্তাৰি পাৰাজিকানি উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং. অযং দুতিযো পাতিমোক্খুদ্দেসো. নিদানং উদ্দিসিত্ৱা চত্তাৰি পাৰাজিকানি উদ্দিসিত্ৱা তেৰস সঙ্ঘাদিসেসে উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং. অযং ততিযো পাতিমোক্খুদ্দেসো. নিদানং উদ্দিসিত্ৱা চত্তাৰি পাৰাজিকানি উদ্দিসিত্ৱা তেৰস সঙ্ঘাদিসেসে উদ্দিসিত্ৱা দ্ৱে অনিযতে উদ্দিসিত্ৱা অৱসেসং সুতেন সাৱেতব্বং. অযং চতুত্থো পাতিমোক্খুদ্দেসো. ৱিত্থাৰেনেৱ পঞ্চমো. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ পাতিমোক্খুদ্দেসাতি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ – ভগৱতা সংখিত্তেন পাতিমোক্খুদ্দেসো অনুঞ্ঞাতোতি – সব্বকালং সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
তেন খো পন সমযেন কোসলেসু জনপদে অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে সৱৰভযং [সংচৰভযং (স্যা.)] অহোসি. ভিক্খূ নাসক্খিংসু ৱিত্থাৰেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সতি অন্তৰাযে সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুন্তি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অসতিপি অন্তৰাযে সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, অসতি অন্তৰাযে সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সতি অন্তৰাযে সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং. তত্ৰিমে অন্তৰাযা – ৰাজন্তৰাযো, চোৰন্তৰাযো, অগ্যন্তৰাযো, উদকন্তৰাযো, মনুস্সন্তৰাযো, অমনুস্সন্তৰাযো, ৱাড়ন্তৰাযো, সৰীসপন্তৰাযো, জীৱিতন্তৰাযো, ব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযোতি. অনুজানামি, ভিক্খৱে, এৱৰূপেসু অন্তৰাযেসু সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং, অসতি অন্তৰাযে ৱিত্থাৰেনাতি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অনজ্ঝিট্ঠা ধম্মং ভাসন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, সঙ্ঘমজ্ঝে অনজ্ঝিট্ঠেন ধম্মো ভাসিতব্বো. যো ভাসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰেন ভিক্খুনা সামং ৱা ধম্মং ভাসিতুং পৰং ৱা অজ্ঝেসিতুন্তি.
৭৯. ৱিনযপুচ্ছনকথা
১৫১. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অসম্মতা ৱিনযং পুচ্ছন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, সঙ্ঘমজ্ঝে অসম্মতেন ৱিনযো পুচ্ছিতব্বো. যো পুচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতেন ৱিনযং পুচ্ছিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বো – অত্তনা ৱা [অত্তনাৱ (স্যা.)] অত্তানং সম্মন্নিতব্বং, পৰেন ৱা পৰো সম্মন্নিতব্বো. কথঞ্চ অত্তনাৱ অত্তানং সম্মন্নিতব্বং? ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামং ৱিনযং পুচ্ছেয্য’’ন্তি. এৱং অত্তনাৱ অত্তানং সম্মন্নিতব্বং.
কথঞ্চ পৰেন পৰো সম্মন্নিতব্বো? ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামং ৱিনযং পুচ্ছেয্যা’’তি. এৱং পৰেন পৰো সম্মন্নিতব্বোতি.
তেন খো পন সমযেন পেসলা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতা ৱিনযং পুচ্ছন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৱধেন তজ্জেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতেনপি পৰিসং ওলোকেত্ৱা পুগ্গলং তুলযিত্ৱা ৱিনযং পুচ্ছিতুন্তি.
৮০. ৱিনযৱিস্সজ্জনকথা
১৫২. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অসম্মতা ৱিনযং ৱিস্সজ্জেন্তি [ৱিস্সজ্জন্তি (ক.)]. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, সঙ্ঘমজ্ঝে অসম্মতেন ৱিনযো ৱিস্সজ্জেতব্বো. যো ৱিস্সজ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতেন ৱিনযং ৱিস্সজ্জেতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বং. অত্তনা ৱা [অত্তনাৱ (স্যা.)] অত্তানং সম্মন্নিতব্বং, পৰেন ৱা পৰো সম্মন্নিতব্বো. কথঞ্চ অত্তনাৱ অত্তানং সম্মন্নিতব্বং? ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামেন ৱিনযং পুট্ঠো ৱিস্সজ্জেয্য’’ন্তি. এৱং অত্তনাৱ অত্তানং সম্মন্নিতব্বং.
কথঞ্চ পৰেন পৰো সম্মন্নিতব্বো? ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামেন ৱিনযং পুট্ঠো ৱিস্সজ্জেয্যা’’তি. এৱং পৰেন পৰো সম্মন্নিতব্বোতি.
তেন খো পন সমযেন পেসলা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতা ৱিনযং ৱিস্সজ্জেন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৱধেন তজ্জেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতেনপি পৰিসং ওলোকেত্ৱা পুগ্গলং তুলযিত্ৱা ৱিনযং ৱিস্সজ্জেতুন্তি.
৮১. চোদনাকথা
১৫৩. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অনোকাসকতং ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, অনোকাসকতো ভিক্খু আপত্তিযা চোদেতব্বো. যো চোদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ওকাসং কাৰাপেত্ৱা আপত্তিযা চোদেতুং – কৰোতু আযস্মা ওকাসং, অহং তং ৱত্তুকামোতি.
তেন খো পন সমযেন পেসলা ভিক্খূ ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ ওকাসং কাৰাপেত্ৱা আপত্তিযা চোদেন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৱধেন তজ্জেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, কতেপি ওকাসে পুগ্গলং তুলযিত্ৱা আপত্তিযা চোদেতুন্তি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – পুৰম্হাকং পেসলা ভিক্খূ ওকাসং কাৰাপেন্তীতি – পটিকচ্চেৱ সুদ্ধানং ভিক্খূনং অনাপত্তিকানং অৱত্থুস্মিং অকাৰণে ওকাসং কাৰাপেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, সুদ্ধানং ভিক্খূনং অনাপত্তিকানং অৱত্থুস্মিং অকাৰণে ওকাসো কাৰাপেতব্বো. যো কাৰাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, পুগ্গলং তুলযিত্ৱা ওকাসং কাতু [কাৰাপেতুং (স্যা.)] ন্তি.
৮২. অধম্মকম্মপটিক্কোসনাদি
১৫৪. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অধম্মকম্মং কৰোন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, অধম্মকম্মং কাতব্বং. যো কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি. কৰোন্তিযেৱ অধম্মকম্মং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, অধম্মকম্মে কযিৰমানে পটিক্কোসিতুন্তি.
তেন খো পন সমযেন পেসলা ভিক্খূ ছব্বগ্গিযেহি ভিক্খূহি অধম্মকম্মে কযিৰমানে পটিক্কোসন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৱধেন তজ্জেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিম্পি আৱিকাতুন্তি. তেসংযেৱ সন্তিকে দিট্ঠিং আৱিকৰোন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৱধেন তজ্জেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, চতূহি পঞ্চহি পটিক্কোসিতুং, দ্ৱীহি তীহি দিট্ঠিং আৱিকাতুং, একেন অধিট্ঠাতুং – ‘ন মেতং খমতী’তি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে পাতিমোক্খং উদ্দিসমানা সঞ্চিচ্চ ন সাৱেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন সঞ্চিচ্চ ন সাৱেতব্বং. যো ন সাৱেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
তেন খো পন সমযেন আযস্মা উদাযী সঙ্ঘস্স পাতিমোক্খুদ্দেসকো হোতি কাকস্সৰকো. অথ খো আযস্মতো উদাযিস্স এতদহোসি – ‘‘ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ‘পাতিমোক্খুদ্দেসকেন সাৱেতব্ব’ন্তি, অহঞ্চম্হি কাকস্সৰকো, কথং নু খো মযা পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱাযমিতুং – ‘কথং সাৱেয্য’ন্তি. ৱাযমন্তস্স অনাপত্তীতি.
তেন খো পন সমযেন দেৱদত্তো সগহট্ঠায পৰিসায পাতিমোক্খং উদ্দিসতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, সগহট্ঠায পৰিসায পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অনজ্ঝিট্ঠা পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, সঙ্ঘমজ্ঝে অনজ্ঝিট্ঠেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰাধিকং [থেৰাধেয্যং (অট্ঠকথাযং পাঠন্তৰং)] পাতিমোক্খন্তি.
অঞ্ঞতিত্থিযভাণৱাৰো নিট্ঠিতো পঠমো [একাদসমো (ক.)].
৮৩. পাতিমোক্খুদ্দেসকঅজ্ঝেসনাদি
১৫৫. অথ খো ভগৱা ৰাজগহে যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন চোদনাৱত্থু তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন চোদনাৱত্থু তদৱসৰি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে সম্বহুলা ভিক্খূ ৱিহৰন্তি. তত্থ থেৰো ভিক্খু বালো হোতি অব্যত্তো. সো ন জানাতি উপোসথং ৱা উপোসথকম্মং ৱা, পাতিমোক্খং ৱা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৱা. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ‘থেৰাধিকং পাতিমোক্খ’ন্তি, অযঞ্চ অম্হাকং থেৰো বালো অব্যত্তো, ন জানাতি উপোসথং ৱা উপোসথকম্মং ৱা, পাতিমোক্খং ৱা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৱা. কথং নু খো অম্হেহি পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, যো তত্থ ভিক্খু ব্যত্তো পটিবলো তস্সাধেয্যং পাতিমোক্খন্তি.
তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে সম্বহুলা ভিক্খূ ৱিহৰন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৱা উপোসথকম্মং ৱা, পাতিমোক্খং ৱা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৱা. তে থেৰং অজ্ঝেসিংসু – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেৰো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সো এৱমাহ – ‘‘ন মে, আৱুসো, ৱত্ততী’’তি. দুতিযং থেৰং অজ্ঝেসিংসু – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেৰো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৱমাহ – ‘‘ন মে, আৱুসো, ৱত্ততী’’তি. ততিযং থেৰং অজ্ঝেসিংসু – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেৰো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৱমাহ – ‘‘ন মে, আৱুসো, ৱত্ততী’’তি. এতেনেৱ উপাযেন যাৱ সঙ্ঘনৱকং অজ্ঝেসিংসু – ‘‘উদ্দিসতু আযস্মা পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৱমাহ – ‘‘ন মে, ভন্তে, ৱত্ততী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং.
ইধ পন, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে সম্বহুলা ভিক্খূ ৱিহৰন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৱা উপোসথকম্মং ৱা, পাতিমোক্খং ৱা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৱা. তে থেৰং অজ্ঝেসন্তি – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেৰো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সো এৱং ৱদেতি – ‘‘ন মে, আৱুসো, ৱত্ততী’’তি. দুতিযং থেৰং অজ্ঝেসন্তি – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেৰো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৱং ৱদেতি – ‘‘ন মে, আৱুসো, ৱত্ততী’’তি. ততিযং থেৰং অজ্ঝেসন্তি – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেৰো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৱং ৱদেতি – ‘‘ন মে, আৱুসো, ৱত্ততী’’তি. এতেনেৱ উপাযেন যাৱ সঙ্ঘনৱকং অজ্ঝেসন্তি – ‘‘উদ্দিসতু আযস্মা পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৱং ৱদেতি – ‘‘ন মে, ভন্তে, ৱত্ততী’’তি. তেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি একো ভিক্খু সামন্তা আৱাসা সজ্জুকং পাহেতব্বো – গচ্ছাৱুসো, সংখিত্তেন ৱা ৱিত্থাৰেন ৱা পাতিমোক্খং পৰিযাপুণিত্ৱান আগচ্ছাহীতি.
অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো পাহেতব্বো’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰেন ভিক্খুনা নৱং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি. থেৰেন আণত্তা নৱা ভিক্খূ ন গচ্ছন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, থেৰেন আণত্তেন অগিলানেন ন গন্তব্বং. যো ন গচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
৮৪. পক্খগণনাদিউগ্গহণানুজাননা
১৫৬. অথ খো ভগৱা চোদনাৱত্থুস্মিং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা পুনদেৱ ৰাজগহং পচ্চাগঞ্ছি.
তেন খো পন সমযেন মনুস্সা ভিক্খূ পিণ্ডায চৰন্তে পুচ্ছন্তি – ‘‘কতিমী, ভন্তে, পক্খস্সা’’তি? ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘‘ন খো মযং, আৱুসো, জানামা’’তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘পক্খগণনমত্তমম্পিমে সমণা সক্যপুত্তিযা ন জানন্তি, কিং পনিমে অঞ্ঞং কিঞ্চি কল্যাণং জানিস্সন্তী’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, পক্খগণনং উগ্গহেতুন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো পক্খগণনা উগ্গহেতব্বা’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সব্বেহেৱ পক্খগণনং উগ্গহেতুন্তি.
১৫৭. তেন খো পন সমযেন মনুস্সা ভিক্খূ পিণ্ডায চৰন্তে পুচ্ছন্তি – ‘‘কীৱতিকা, ভন্তে, ভিক্খূ’’তি? ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘‘ন খো মযং, আৱুসো, জানামা’’তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞম্পিমে সমণা সক্যপুত্তিযা ন জানন্তি, কিং পনিমে অঞ্ঞং কিঞ্চি কল্যাণং জানিস্সন্তী’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খূ গণেতুন্তি.
অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কদা নু খো ভিক্খূ গণেতব্বা’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তদহুপোসথে নামগ্গেন [নামমত্তেন (স্যা.), গণমগ্গেন (ক.)] গণেতুং, সলাকং ৱা গাহেতুন্তি.
১৫৮. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অজানন্তা অজ্জুপোসথোতি দূৰং গামং পিণ্ডায চৰন্তি. তে উদ্দিস্সমানেপি পাতিমোক্খে আগচ্ছন্তি, উদ্দিট্ঠমত্তেপি আগচ্ছন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৰোচেতুং ‘অজ্জুপোসথো’তি.
অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো আৰোচেতব্বো’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰেন ভিক্খুনা কালৱতো আৰোচেতুন্তি.
তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো থেৰো কালৱতো নস্সৰতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভত্তকালেপি আৰোচেতুন্তি.
ভত্তকালেপি নস্সৰতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, যং কালং সৰতি, তং কালং আৰোচেতুন্তি.
৮৫. পুব্বকৰণানুজাননা
১৫৯. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে উপোসথাগাৰং উক্লাপং হোতি. আগন্তুকা ভিক্খূ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আৱাসিকা ভিক্খূ উপোসথাগাৰং ন সম্মজ্জিস্সন্তী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, উপোসথাগাৰং সম্মজ্জিতুন্তি.
অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো উপোসথাগাৰং সম্মজ্জিতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰেন ভিক্খুনা নৱং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি.
থেৰেন আণত্তা নৱা ভিক্খূ ন সম্মজ্জন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, থেৰেন আণত্তেন অগিলানেন ন সম্মজ্জিতব্বং. যো ন সম্মজ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
১৬০. তেন খো পন সমযেন উপোসথাগাৰে আসনং অপঞ্ঞত্তং হোতি. ভিক্খূ ছমাযং নিসীদন্তি, গত্তানিপি চীৱৰানিপি পংসুকিতানি হোন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, উপোসথাগাৰে আসনং পঞ্ঞপেতুন্তি.
অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো উপোসথাগাৰে আসনং পঞ্ঞপেতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰেন ভিক্খুনা নৱং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি.
থেৰেন আণত্তা নৱা ভিক্খূ ন পঞ্ঞপেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, থেৰেন আণত্তেন অগিলানেন ন পঞ্ঞপেতব্বং. যো ন পঞ্ঞপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
১৬১. তেন খো পন সমযেন উপোসথাগাৰে পদীপো ন হোতি. ভিক্খূ অন্ধকাৰে কাযম্পি চীৱৰম্পি অক্কমন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, উপোসথাগাৰে পদীপং কাতুন্তি.
অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো উপোসথাগাৰে পদীপো কাতব্বো’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰেন ভিক্খুনা নৱং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি.
থেৰেন আণত্তা নৱা ভিক্খূ ন পদীপেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, থেৰেন আণত্তেন অগিলানেন ন পদীপেতব্বো. যো ন পদীপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
১৬২. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে আৱাসিকা ভিক্খূ নেৱ পানীযং উপট্ঠাপেন্তি, ন পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেন্তি. আগন্তুকা ভিক্খূ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আৱাসিকা ভিক্খূ নেৱ পানীযং উপট্ঠাপেস্সন্তি, ন পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেস্সন্তী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেতুন্তি.
অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰেন ভিক্খুনা নৱং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি.
থেৰেন আণত্তা নৱা ভিক্খূ ন উপট্ঠাপেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ন, ভিক্খৱে, থেৰেন আণত্তেন অগিলানেন ন উপট্ঠাপেতব্বং. যো ন উপট্ঠাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
৮৬. দিসংগমিকাদিৱত্থু
১৬৩. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ বালা অব্যত্তা দিসংগমিকা আচৰিযুপজ্ঝাযে ন আপুচ্ছিংসু [ন আপুচ্ছিংসু (ক.)]. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং.
ইধ পন, ভিক্খৱে, সম্বহুলা ভিক্খূ বালা অব্যত্তা দিসংগমিকা আচৰিযুপজ্ঝাযে ন আপুচ্ছন্তি [ন আপুচ্ছন্তি (ক.)]. তে [তেহি (ক.)], ভিক্খৱে, আচৰিযুপজ্ঝাযেহি পুচ্ছিতব্বা – ‘‘কহং গমিস্সথ, কেন সদ্ধিং গমিস্সথা’’তি? তে চে, ভিক্খৱে, বালা অব্যত্তা অঞ্ঞে বালে অব্যত্তে অপদিসেয্যুং, ন, ভিক্খৱে, আচৰিযুপজ্ঝাযেহি অনুজানিতব্বা. অনুজানেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্স. তে চ, ভিক্খৱে, বালা অব্যত্তা অননুঞ্ঞাতা আচৰিযুপজ্ঝাযেহি গচ্ছেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্স.
ইধ পন, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে সম্বহুলা ভিক্খূ ৱিহৰন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৱা উপোসথকম্মং ৱা, পাতিমোক্খং ৱা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৱা. তত্থ অঞ্ঞো ভিক্খু আগচ্ছতি বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধৰো ৱিনযধৰো মাতিকাধৰো পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৱী লজ্জী কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো. তেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি সো ভিক্খু সঙ্গহেতব্বো অনুগ্গহেতব্বো উপলাপেতব্বো উপট্ঠাপেতব্বো চুণ্ণেন মত্তিকায দন্তকট্ঠেন মুখোদকেন. নো চে সঙ্গণ্হেয্যুং অনুগ্গণ্হেয্যুং উপলাপেয্যুং উপট্ঠাপেয্যুং চুণ্ণেন মত্তিকায দন্তকট্ঠেন মুখোদকেন, আপত্তি দুক্কটস্স.
ইধ পন, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে সম্বহুলা ভিক্খূ ৱিহৰন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৱা উপোসথকম্মং ৱা, পাতিমোক্খং ৱা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৱা. তেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি একো ভিক্খু সামন্তা আৱাসা সজ্জুকং পাহেতব্বো – ‘‘গচ্ছাৱুসো, সংখিত্তেন ৱা ৱিত্থাৰেন ৱা পাতিমোক্খং পৰিযাপুণিত্ৱা আগচ্ছা’’তি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি সব্বেহেৱ যত্থ জানন্তি উপোসথং ৱা উপোসথকম্মং ৱা পাতিমোক্খং ৱা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৱা, সো আৱাসো গন্তব্বো. নো চে গচ্ছেয্যুং, আপত্তি দুক্কটস্স.
ইধ পন, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে সম্বহুলা ভিক্খূ ৱস্সং ৱসন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৱা উপোসথকম্মং ৱা পাতিমোক্খং ৱা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৱা. তেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি একো ভিক্খু সামন্তা আৱাসা সজ্জুকং পাহেতব্বো – ‘‘গচ্ছাৱুসো, সংখিত্তেন ৱা ৱিত্থাৰেন ৱা পাতিমোক্খং পৰিযাপুণিত্ৱা আগচ্ছা’’তি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, একো ভিক্খু সত্তাহকালিকং পাহেতব্বো – ‘‘গচ্ছাৱুসো, সংখিত্তেন ৱা ৱিত্থাৰেন ৱা পাতিমোক্খং পৰিযাপুণিত্ৱা আগচ্ছা’’তি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, ন, ভিক্খৱে, তেহি ভিক্খূহি তস্মিং আৱাসে ৱস্সং ৱসিতব্বং. ৱসেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
৮৭. পাৰিসুদ্ধিদানকথা
১৬৪. অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সন্নিপতথ, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো উপোসথং কৰিস্সতী’’তি. এৱং ৱুত্তে অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অত্থি, ভন্তে, ভিক্খু গিলানো, সো অনাগতো’’তি. অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানেন ভিক্খুনা পাৰিসুদ্ধিং দাতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, দাতব্বা – তেন গিলানেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘পাৰিসুদ্ধিং দম্মি, পাৰিসুদ্ধিং মে হৰ, পাৰিসুদ্ধিং মে আৰোচেহী’’তি. কাযেন ৱিঞ্ঞাপেতি, ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, কাযেন ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, দিন্না হোতি পাৰিসুদ্ধি. ন কাযেন ৱিঞ্ঞাপেতি, ন ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, ন কাযেন ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, ন দিন্না হোতি পাৰিসুদ্ধি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, সো, ভিক্খৱে, গিলানো ভিক্খু মঞ্চেন ৱা পীঠেন ৱা সঙ্ঘমজ্ঝে আনেত্ৱা উপোসথো কাতব্বো. সচে, ভিক্খৱে, গিলানুপট্ঠাকানং ভিক্খূনং এৱং হোতি – ‘‘সচে খো মযং গিলানং ঠানা চাৱেস্সাম, আবাধো ৱা অভিৱড্ঢিস্সতি কালংকিৰিযা ৱা ভৱিস্সতী’’তি, ন, ভিক্খৱে, গিলানো ভিক্খু ঠানা চাৱেতব্বো. সঙ্ঘেন তত্থ গন্ত্ৱা উপোসথো কাতব্বো. ন ত্ৱেৱ ৱগ্গেন সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো. কৰেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্স.
পাৰিসুদ্ধিহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নায পাৰিসুদ্ধিযা তত্থেৱ পক্কমতি, অঞ্ঞস্স দাতব্বা পাৰিসুদ্ধি. পাৰিসুদ্ধিহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নায পাৰিসুদ্ধিযা তত্থেৱ ৱিব্ভমতি,…পে… কালং কৰোতি – সামণেৰো পটিজানাতি – সিক্খং পচ্চক্খাতকো পটিজানাতি – অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপন্নকো পটিজানাতি – উম্মত্তকো পটিজানাতি – খিত্তচিত্তো পটিজানাতি – ৱেদনাট্টো পটিজানাতি – আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – পণ্ডকো পটিজানাতি – থেয্যসংৱাসকো পটিজানাতি – তিত্থিযপক্কন্তকো পটিজানাতি – তিৰচ্ছানগতো পটিজানাতি – মাতুঘাতকো পটিজানাতি – পিতুঘাতকো পটিজানাতি – অৰহন্তঘাতকো পটিজানাতি – ভিক্খুনিদূসকো পটিজানাতি – সঙ্ঘভেদকো পটিজানাতি – লোহিতুপ্পাদকো পটিজানাতি – উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, অঞ্ঞস্স দাতব্বা পাৰিসুদ্ধি.
পাৰিসুদ্ধিহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নায পাৰিসুদ্ধিযা অন্তৰামগ্গে পক্কমতি, অনাহটা হোতি পাৰিসুদ্ধি. পাৰিসুদ্ধিহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নায পাৰিসুদ্ধিযা অন্তৰামগ্গে ৱিব্ভমতি,…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, অনাহটা হোতি পাৰিসুদ্ধি.
পাৰিসুদ্ধিহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নায পাৰিসুদ্ধিযা সঙ্ঘপ্পত্তো পক্কমতি, আহটা হোতি পাৰিসুদ্ধি. পাৰিসুদ্ধিহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নায পাৰিসুদ্ধিযা সঙ্ঘপ্পত্তো ৱিব্ভমতি,…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, আহটা হোতি পাৰিসুদ্ধি.
পাৰিসুদ্ধিহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নায পাৰিসুদ্ধিযা সঙ্ঘপ্পত্তো সুত্তো ন আৰোচেতি, পমত্তো ন আৰোচেতি, সমাপন্নো ন আৰোচেতি, আহটা হোতি পাৰিসুদ্ধি. পাৰিসুদ্ধিহাৰকস্স অনাপত্তি.
পাৰিসুদ্ধিহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নায পাৰিসুদ্ধিযা সঙ্ঘপ্পত্তো সঞ্চিচ্চ ন আৰোচেতি, আহটা হোতি পাৰিসুদ্ধি. পাৰিসুদ্ধিহাৰকস্স আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
৮৮. ছন্দদানকথা
১৬৫. অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সন্নিপতথ, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো কম্মং কৰিস্সতী’’তি. এৱং ৱুত্তে অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অত্থি, ভন্তে, ভিক্খু গিলানো, সো অনাগতো’’তি. অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানেন ভিক্খুনা ছন্দং দাতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, দাতব্বো. তেন গিলানেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘ছন্দং দম্মি, ছন্দং মে হৰ, ছন্দং মে আৰোচেহী’’তি. কাযেন ৱিঞ্ঞাপেতি, ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, কাযেন ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, দিন্নো হোতি ছন্দো. ন কাযেন ৱিঞ্ঞাপেতি, ন ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, ন কাযেন ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, ন দিন্নো হোতি ছন্দো. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, সো, ভিক্খৱে, গিলানো ভিক্খু মঞ্চেন ৱা পীঠেন ৱা সঙ্ঘমজ্ঝে আনেত্ৱা কম্মং কাতব্বং. সচে, ভিক্খৱে, গিলানুপট্ঠাকানং ভিক্খূনং এৱং হোতি – ‘‘সচে খো মযং গিলানং ঠানা চাৱেস্সাম, আবাধো ৱা অভিৱড্ঢিস্সতি কালংকিৰিযা ৱা ভৱিস্সতী’’তি, ন, ভিক্খৱে, গিলানো ভিক্খু ঠানা চাৱেতব্বো. সঙ্ঘেন তত্থ গন্ত্ৱা কম্মং কাতব্বং. ন ত্ৱেৱ ৱগ্গেন সঙ্ঘেন কম্মং কাতব্বং. কৰেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্স.
ছন্দহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নে ছন্দে তত্থেৱ পক্কমতি, অঞ্ঞস্স দাতব্বো ছন্দো. ছন্দহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নে ছন্দে তত্থেৱ ৱিব্ভমতি…পে… কালংকৰোতি – সামণেৰো পটিজানাতি – সিক্খং পচ্চক্খাতকো পটিজানাতি – অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপন্নকো পটিজানাতি – উম্মত্তকো পটিজানাতি – খিত্তচিত্তো পটিজানাতি – ৱেদনাট্টো পটিজানাতি – আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – পণ্ডকো পটিজানাতি – থেয্যসংৱাসকো পটিজানাতি – তিত্থিযপক্কন্তকো পটিজানাতি – তিৰচ্ছানগতো পটিজানাতি – মাতুঘাতকো পটিজানাতি – পিতুঘাতকো পটিজানাতি – অৰহন্তঘাতকো পটিজানাতি – ভিক্খুনিদূসকো পটিজানাতি – সঙ্ঘভেদকো পটিজানাতি – লোহিতুপ্পাদকো পটিজানাতি – উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, অঞ্ঞস্স দাতব্বো ছন্দো.
ছন্দহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নে ছন্দে অন্তৰামগ্গে পক্কমতি, অনাহটো হোতি ছন্দো. ছন্দহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নে ছন্দে অন্তৰামগ্গে ৱিব্ভমতি…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, অনাহটো হোতি ছন্দো.
ছন্দহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নে ছন্দে সঙ্ঘপ্পত্তো পক্কমতি, আহটো হোতি ছন্দো. ছন্দহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নে ছন্দে সঙ্ঘপ্পত্তো ৱিব্ভমতি…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, আহটো হোতি ছন্দো.
ছন্দহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নে ছন্দে সঙ্ঘপ্পত্তো সুত্তো ন আৰোচেতি, পমত্তো ন আৰোচেতি, সমাপন্নো ন আৰোচেতি, আহটো হোতি ছন্দো. ছন্দহাৰকস্স অনাপত্তি.
ছন্দহাৰকো চে, ভিক্খৱে, দিন্নে ছন্দে সঙ্ঘপ্পত্তো সঞ্চিচ্চ ন আৰোচেতি, আহটো হোতি ছন্দো. ছন্দহাৰকস্স আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তদহুপোসথে পাৰিসুদ্ধিং দেন্তেন ছন্দম্পি দাতুং, সন্তি সঙ্ঘস্স কৰণীযন্তি.
৮৯. ঞাতকাদিগ্গহণকথা
১৬৬. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং তদহুপোসথে ঞাতকা গণ্হিংসুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং.
ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খুং তদহুপোসথে ঞাতকা গণ্হন্তি. তে ঞাতকা ভিক্খূহি এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো ইমং ভিক্খুং মুহুত্তং মুঞ্চথ, যাৱাযং ভিক্খু উপোসথং কৰোতী’’তি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তে ঞাতকা ভিক্খূহি এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো মুহুত্তং একমন্তং হোথ, যাৱাযং ভিক্খু পাৰিসুদ্ধিং দেতী’’তি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তে ঞাতকা ভিক্খূহি এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো ইমং ভিক্খুং মুহুত্তং নিস্সীমং নেথ, যাৱ সঙ্ঘো উপোসথং কৰোতী’’তি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, ন ত্ৱেৱ ৱগ্গেন সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো. কৰেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্স.
ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খুং তদহুপোসথে ৰাজানো গণ্হন্তি,…পে… চোৰা গণ্হন্তি – ধুত্তা গণ্হন্তি – ভিক্খুপচ্চত্থিকা গণ্হন্তি, তে ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খূহি এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো ইমং ভিক্খুং মুহুত্তং মুঞ্চথ, যাৱাযং ভিক্খু উপোসথং কৰোতী’’তি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তে ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খূহি এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো মুহুত্তং একমন্তং হোথ, যাৱাযং ভিক্খু পাৰিসুদ্ধিং দেতী’’তি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তে ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খূহি এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো ইমং ভিক্খুং মুহুত্তং নিস্সীমং নেথ, যাৱ সঙ্ঘো উপোসথং কৰোতী’’তি. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, ন ত্ৱেৱ ৱগ্গেন সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো. কৰেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
৯০. উম্মত্তকসম্মুতি
১৬৭. অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সন্নিপতথ, ভিক্খৱে, অত্থি সঙ্ঘস্স কৰণীয’’ন্তি. এৱং ৱুত্তে অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অত্থি, ভন্তে, গগ্গো নাম ভিক্খু উম্মত্তকো, সো অনাগতো’’তি.
‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, উম্মত্তকা – অত্থি, ভিক্খৱে, ভিক্খু উম্মত্তকো সৰতিপি উপোসথং নপি সৰতি, সৰতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি সৰতি, অত্থি নেৱ সৰতি; আগচ্ছতিপি উপোসথং নপি আগচ্ছতি, আগচ্ছতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি আগচ্ছতি, অত্থি নেৱ আগচ্ছতি. তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং উম্মত্তকো সৰতিপি উপোসথং নপি সৰতি, সৰতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি সৰতি, আগচ্ছতিপি উপোসথং নপি আগচ্ছতি, আগচ্ছতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি আগচ্ছতি, অনুজানামি, ভিক্খৱে, এৱৰূপস্স উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুত্তিং দাতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, দাতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. গগ্গো ভিক্খু উম্মত্তকো – সৰতিপি উপোসথং নপি সৰতি, সৰতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি সৰতি, আগচ্ছতিপি উপোসথং নপি আগচ্ছতি, আগচ্ছতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি আগচ্ছতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো গগ্গস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুতিং দদেয্য. সৰেয্য ৱা গগ্গো ভিক্খু উপোসথং ন ৱা সৰেয্য, সৰেয্য ৱা সঙ্ঘকম্মং ন ৱা সৰেয্য, আগচ্ছেয্য ৱা উপোসথং ন ৱা আগচ্ছেয্য, আগচ্ছেয্য ৱা সঙ্ঘকম্মং ন ৱা আগচ্ছেয্য, সঙ্ঘো সহ ৱা গগ্গেন ৱিনা ৱা গগ্গেন উপোসথং কৰেয্য, সঙ্ঘকম্মং কৰেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. গগ্গো ভিক্খু উম্মত্তকো – সৰতিপি উপোসথং নপি সৰতি, সৰতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি সৰতি, আগচ্ছতিপি উপোসথং নপি আগচ্ছতি, আগচ্ছতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি আগচ্ছতি. সঙ্ঘো গগ্গস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুতিং দেতি. সৰেয্য ৱা গগ্গো ভিক্খু উপোসথং ন ৱা সৰেয্য, সৰেয্য ৱা সঙ্ঘকম্মং ন ৱা সৰেয্যং, আগচ্ছেয্য ৱা উপোসথং ন ৱা আগচ্ছেয্য, আগচ্ছেয্য ৱা সঙ্ঘকম্মং ন ৱা আগচ্ছেয্য, সঙ্ঘো সহ ৱা গগ্গেন, ৱিনা ৱা গগ্গেন উপোসথং কৰিস্সতি, সঙ্ঘকম্মং কৰিস্সতি. যস্সাযস্মতো খমতি গগ্গস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুতিযা দানং – সৰেয্য ৱা গগ্গো ভিক্খু উপোসথং ন ৱা সৰেয্য, সৰেয্য ৱা সঙ্ঘকম্মং ন ৱা সৰেয্য, আগচ্ছেয্য ৱা উপোসথং ন ৱা আগচ্ছেয্য, আগচ্ছেয্য ৱা সঙ্ঘকম্মং ন ৱা আগচ্ছেয্য, সঙ্ঘো সহ ৱা গগ্গেন, ৱিনা ৱা গগ্গেন উপোসথং কৰিস্সতি, সঙ্ঘকম্মং কৰিস্সতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দিন্না সঙ্ঘেন গগ্গস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুতি. সৰেয্য ৱা গগ্গো ভিক্খু উপোসথং ন ৱা সৰেয্য, সৰেয্য ৱা সঙ্ঘকম্মং ন ৱা সৰেয্য, আগচ্ছেয্য ৱা উপোসথং ন ৱা আগচ্ছেয্য, আগচ্ছেয্য ৱা সঙ্ঘকম্মং ন ৱা আগচ্ছেয্য, সঙ্ঘো সহ ৱা গগ্গেন ৱিনা ৱা গগ্গেন উপোসথং কৰিস্সতি, সঙ্ঘকম্মং কৰিস্সতি. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
৯১. সঙ্ঘুপোসথাদিপ্পভেদং
১৬৮. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে চত্তাৰো ভিক্খূ ৱিহৰন্তি. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৱতা পঞ্ঞত্তং ‘উপোসথো কাতব্বো’তি, মযঞ্চম্হা চত্তাৰো জনা, কথং নু খো অম্হেহি উপোসথো কাতব্বো’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, চতুন্নং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুন্তি.
তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে তযো ভিক্খূ ৱিহৰন্তি. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং চতুন্নং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং, মযঞ্চম্হা তযো জনা, কথং নু খো অম্হেহি উপোসথো কাতব্বো’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিণ্ণং পাৰিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, কাতব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা –
‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অজ্জুপোসথো পন্নৰসো. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, মযং অঞ্ঞমঞ্ঞং পাৰিসুদ্ধিউপোসথং কৰেয্যামা’’তি.
থেৰেন ভিক্খুনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা তে ভিক্খূ এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘‘পৰিসুদ্ধো অহং, আৱুসো; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেথ. পৰিসুদ্ধো অহং, আৱুসো; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেথ. পৰিসুদ্ধো অহং, আৱুসো; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেথা’’তি.
নৱকেন ভিক্খুনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা তে ভিক্খূ এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘‘পৰিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেথ. পৰিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেথ. পৰিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেথা’’তি.
তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে দ্ৱে ভিক্খূ ৱিহৰন্তি. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং চতুন্নং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং, তিণ্ণন্নং পাৰিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং. মযঞ্চম্হা দ্ৱে জনা. কথং নু খো অম্হেহি উপোসথো কাতব্বো’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, দ্ৱিন্নং পাৰিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, কাতব্বো. থেৰেন ভিক্খুনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা নৱো ভিক্খু এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘পৰিসুদ্ধো অহং, আৱুসো; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেহি. পৰিসুদ্ধো অহং, আৱুসো; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেহি. পৰিসুদ্ধো অহং, আৱুসো; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেহী’’তি.
নৱকেন ভিক্খুনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা থেৰো ভিক্খু এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘পৰিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেথ. পৰিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেথ. পৰিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পৰিসুদ্ধোতি মং ধাৰেথা’’তি.
তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে একো ভিক্খু ৱিহৰতি. অথ খো তস্স ভিক্খুনো এতদহোসি – ‘‘ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং চতুন্নং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং, তিণ্ণন্নং পাৰিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং, দ্ৱিন্নং পাৰিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং. অহঞ্চম্হি এককো. কথং নু খো মযা উপোসথো কাতব্বো’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ইধ পন, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে তদহুপোসথে একো ভিক্খু ৱিহৰতি. তেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা যত্থ ভিক্খূ পটিক্কমন্তি উপট্ঠানসালায ৱা, মণ্ডপে ৱা, ৰুক্খমূলে ৱা, সো দেসো সম্মজ্জিত্ৱা পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেত্ৱা আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা পদীপং কত্ৱা নিসীদিতব্বং. সচে অঞ্ঞে ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, তেহি সদ্ধিং উপোসথো কাতব্বো. নো চে আগচ্ছন্তি, অজ্জ মে উপোসথোতি অধিট্ঠাতব্বো. নো চে অধিট্ঠহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স.