২৭৯. উপালিসঙ্ঘসামগ্গীপুচ্ছা
৪৭৬. অথ খো আযস্মা উপালি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা উপালি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যস্মিং, ভন্তে, ৱত্থুস্মিং হোতি সঙ্ঘস্স ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণং, সঙ্ঘো তং ৱত্থুং অৱিনিচ্ছিনিত্ৱা অমূলা মূলং গন্ত্ৱা সঙ্ঘসামগ্গিং কৰোতি, ধম্মিকা নু খো সা, ভন্তে, সঙ্ঘসামগ্গী’’তি? ‘‘যস্মিং, উপালি, ৱত্থুস্মিং হোতি সঙ্ঘস্স ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণং, সঙ্ঘো তং ৱত্থুং অৱিনিচ্ছিনিত্ৱা অমূলা মূলং গন্ত্ৱা সঙ্ঘসামগ্গিং কৰোতি, অধম্মিকা সা, উপালি, সঙ্ঘসামগ্গী’’তি.
‘‘যস্মিং পন, ভন্তে, ৱত্থুস্মিং হোতি সঙ্ঘস্স ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণং, সঙ্ঘো তং ৱত্থুং ৱিনিচ্ছিনিত্ৱা মূলা মূলং গন্ত্ৱা সঙ্ঘসামগ্গিং কৰোতি, ধম্মিকা নু খো সা, ভন্তে, সঙ্ঘসামগ্গী’’তি? ‘‘যস্মিং, উপালি, ৱত্থুস্মিং হোতি সঙ্ঘস্স ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণং, সঙ্ঘো তং ৱত্থুং ৱিনিচ্ছিনিত্ৱা মূলা মূলং গন্ত্ৱা সঙ্ঘসামগ্গিং কৰোতি, ধম্মিকা সা, উপালি, সঙ্ঘসামগ্গী’’তি.
‘‘কতি নু খো, ভন্তে, সঙ্ঘসামগ্গিযো’’তি? ‘‘দ্ৱেমা, উপালি, সঙ্ঘসামগ্গিযো – অত্থুপালি, সঙ্ঘসামগ্গী অত্থাপেতা ব্যঞ্জনুপেতা; অত্থুপালি, সঙ্ঘসামগ্গী অত্থুপেতা চ ব্যঞ্জনুপেতা চ. কতমা চ, উপালি, সঙ্ঘসামগ্গী অত্থাপেতা ব্যঞ্জনুপেতা? যস্মিং, উপালি, ৱত্থুস্মিং হোতি সঙ্ঘস্স ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণং, সঙ্ঘো তং ৱত্থুং অৱিনিচ্ছিনিত্ৱা অমূলা মূলং গন্ত্ৱা সঙ্ঘসামগ্গিং কৰোতি, অযং ৱুচ্চতি, উপালি, সঙ্ঘসামগ্গী অত্থাপেতা ব্যঞ্জনুপেতা. কতমা চ, উপালি, সঙ্ঘসামগ্গী অত্থুপেতা চ ব্যঞ্জনুপেতা চ? যস্মিং, উপালি, ৱত্থুস্মিং হোতি সঙ্ঘস্স ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণং, সঙ্ঘো তং ৱত্থুং ৱিনিচ্ছিনিত্ৱা মূলা মূলং গন্ত্ৱা সঙ্ঘসামগ্গিং কৰোতি, অযং ৱুচ্চতি, উপালি, সঙ্ঘসামগ্গী অত্থুপেতা চ ব্যঞ্জনুপেতা চ. ইমা খো, উপালি, দ্ৱে সঙ্ঘসামগ্গিযো’’তি.
৪৭৭. অথ খো আযস্মা উপালি উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা যেন ভগৱা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘সঙ্ঘস্স কিচ্চেসু চ মন্তনাসু চ;
অত্থেসু জাতেসু ৱিনিচ্ছযেসু চ;
কথংপকাৰোধ নৰো মহত্থিকো;
ভিক্খু কথং হোতিধ পগ্গহাৰহোতি.
‘‘অনানুৱজ্জো পঠমেন সীলতো;
অৱেক্খিতাচাৰো সুসংৱুতিন্দ্ৰিযো;
পচ্চত্থিকা নূপৱদন্তি ধম্মতো;
ন হিস্স তং হোতি ৱদেয্যু যেন নং.
‘‘সো তাদিসো সীলৱিসুদ্ধিযা ঠিতো;
ৱিসাৰদো হোতি ৱিসয্হ ভাসতি;
নচ্ছম্ভতি পৰিসগতো ন ৱেধতি;
অত্থং ন হাপেতি অনুয্যুতং ভণং.
‘‘তথেৱ পঞ্হং পৰিসাসু পুচ্ছিতো;
ন চেৱ পজ্ঝাযতি ন মঙ্কু হোতি;
সো কালাগতং ব্যাকৰণাৰহং ৱচো;
ৰঞ্জেতি ৱিঞ্ঞূপৰিসং ৱিচক্খণো.
‘‘সগাৰৱো ৱুড্ঢতৰেসু ভিক্খুসু;
আচেৰকম্হি চ সকে ৱিসাৰদো;
অলং পমেতুং পগুণো কথেতৱে;
পচ্চত্থিকানঞ্চ ৱিৰদ্ধিকোৱিদো.
‘‘পচ্চত্থিকা যেন ৱজন্তি নিগ্গহং;
মহাজনো সঞ্ঞপনঞ্চ গচ্ছতি;
সকঞ্চ আদাযমযং ন ৰিঞ্চতি;
ৱিযাকৰং [সো ব্যাকৰং (সী.), ৱেয্যাকৰং (স্যা.)] পঞ্হমনূপঘাতিকং.
‘‘দূতেয্যকম্মেসু অলং সমুগ্গহো;
সঙ্ঘস্স কিচ্চেসু চ আহু নং যথা;
কৰং ৱচো ভিক্খুগণেন পেসিতো;
অহং কৰোমীতি ন তেন মঞ্ঞতি.
‘‘আপজ্জতি যাৱতকেসু ৱত্থুসু;
আপত্তিযা হোতি যথা চ ৱুট্ঠিতি;
এতে ৱিভঙ্গা উভযস্স স্ৱাগতা;
আপত্তি ৱুট্ঠানপদস্স কোৱিদো.
‘‘নিস্সাৰণং গচ্ছতি যানি চাচৰং;
নিস্সাৰিতো হোতি যথা চ ৱত্তনা [ৱত্থুনা (সী. স্যা.)];
ওসাৰণং তংৱুসিতস্স জন্তুনো;
এতম্পি জানাতি ৱিভঙ্গকোৱিদো.
‘‘সগাৰৱো ৱুড্ঢতৰেসু ভিক্খুসু;
নৱেসু থেৰেসু চ মজ্ঝিমেসু চ;
মহাজনস্সত্থচৰোধ পণ্ডিতো;
সো তাদিসো ভিক্খু ইধ পগ্গহাৰহো’’তি.
উপালিসঙ্ঘসামগ্গীপুচ্ছা নিট্ঠিতা.
কোসম্বকক্খন্ধকো দসমো.