৩. মানত্তাৰহৱত্তং
৮৮. তেন খো পন সমযেন মানত্তাৰহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৱাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহাৰং, সেয্যাভিহাৰং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৱৰপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপৰিকম্মং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা …পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম মানত্তাৰহা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৱাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহাৰং, সেয্যাভিহাৰং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৱৰপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপৰিকম্ম’’ন্তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৱাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপৰিকম্ম’’ন্তি? ‘‘সচ্চং ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা – ‘‘অননুচ্ছৱিকং…পে… কথঞ্হি নাম, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৱাদনং…পে… নহানে পিট্ঠিপৰিকম্মং! নেতং, ভিক্খৱে, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… ৱিগৰহিত্ৱা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সাদিতব্বং পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৱাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপৰিকম্মং. যো সাদিযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহানং ভিক্খূনং মিথু যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপৰিকম্মং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহানং ভিক্খূনং পঞ্চ যথাৱুড্ঢং – উপোসথং, পৱাৰণং, ৱস্সিকসাটিকং, ওণোজনং, ভত্তং. তেন হি, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহানং ভিক্খূনং ৱত্তং পঞ্ঞাপেস্সামি যথা মানত্তাৰহেহি ভিক্খূহি ৱত্তিতব্বং.
৮৯. ‘‘মানত্তাৰহেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা সম্মা ৱত্তিতব্বং. তত্ৰাযং সম্মাৱত্তনা –
ন উপসম্পাদেতব্বং…পে… (যথা মূলায পটিকস্সনা, তথা ৱিত্থাৰেতব্বং.) ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা পকতত্তস্স ভিক্খুনো পুৰতো গন্তব্বং, ন পুৰতো নিসীদিতব্বং. যো হোতি সঙ্ঘস্স আসনপৰিযন্তো সেয্যাপৰিযন্তো ৱিহাৰপৰিযন্তো সো তস্স পদাতব্বো. তেন চ সো সাদিতব্বো.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা পুৰেসমণেন ৱা পচ্ছাসমণেন ৱা কুলানি উপসঙ্কমিতব্বানি, ন আৰঞ্ঞিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন পিণ্ডপাতিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন চ তপ্পচ্চযা পিণ্ডপাতো নীহৰাপেতব্বো – মা মং জানিংসূতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৱাসা অভিক্খুকো আৱাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্ৰ পকতত্তেন, অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰাযা.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মনত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৱাসা অভিক্খুকো অনাৱাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্ৰ পকতত্তেন, অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰাযা.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৱাসা অভিক্খুকো আৱাসো ৱা অনাৱাসো ৱা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্ৰ পকতত্তেন, অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰাযা.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৱাসা অভিক্খুকো আৱাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৱাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৱাসো ৱা অনাৱাসো ৱা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্ৰ পকতত্তেন, অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰাযা.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৱাসা ৱা অনাৱাসা ৱা অভিক্খুকো আৱাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৱাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৱাসো ৱা অনাৱাসো ৱা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্ৰ পকতত্তেন, অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰাযা.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৱাসা সভিক্খুকো আৱাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৱাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৱাসো ৱা অনাৱাসো ৱা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৱাসকা, অঞ্ঞত্ৰ পকতত্তেন, অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰাযা.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৱাসা সভিক্খুকো আৱাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৱাসো গন্তব্বো …পে… সভিক্খুকো আৱাসো ৱা অনাৱাসো ৱা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৱাসকা, অঞ্ঞত্ৰ পকতত্তেন, অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰাযা.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৱাসা ৱা অনাৱাসা ৱা সভিক্খুকো আৱাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৱাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৱাসো ৱা অনাৱাসো ৱা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৱাসকা, অঞ্ঞত্ৰ পকতত্তেন, অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰাযা.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৱাসা সভিক্খুকো আৱাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৱাসো…পে… সভিক্খুকো আৱাসো ৱা অনাৱাসো ৱা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৱাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৱ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৱাসা সভিক্খুকো আৱাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৱাসো…পে… সভিক্খুকো আৱাসো ৱা অনাৱাসো ৱা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৱাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৱ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৱাসা ৱা অনাৱাসা ৱা সভিক্খুকো আৱাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৱাসো…পে… সভিক্খুকো আৱাসো ৱা অনাৱাসো ৱা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৱাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৱ গন্তুন্তি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৱাসে ৱত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৱাসে ৱত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৱাসে ৱা অনাৱাসে ৱা ৱত্থব্বং. পকতত্তং ভিক্খুং দিস্ৱা আসনা ৱুট্ঠাতব্বং. পকতত্তো ভিক্খু আসনেন নিমন্তেতব্বো. ন পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মানত্তাৰহেন ভিক্খুনা পাৰিৱাসিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মূলাযপটিকস্সনাৰহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তাৰহেন ৱুড্ঢতৰেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তচাৰিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… অব্ভানাৰহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৱাসে ৱত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৱাসে ৱত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৱাসে ৱা অনাৱাসে ৱা ৱত্থব্বং; ন একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
[মহাৱ. ৩৯৩] ‘‘মানত্তাৰহচতুত্থো চে, ভিক্খৱে, পৰিৱাসং দদেয্য, মূলায পটিকস্সেয্য, মানত্তং দদেয্য, তংৱীসো অব্ভেয্য, অকম্মং, ন চ কৰণীয’’ন্তি.
মানত্তাৰহৱত্তং নিট্ঠিতং.