৩. অধিপতিপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা
৩. ধুৰসহচৰিযতো ধোৰেয্যো ‘‘ধুৰ’’ন্তি ৱুত্তোতি আহ ‘‘ধুৰন্তি ধুৰগ্গাহ’’ন্তি. ছন্দস্স পুব্বঙ্গমতাসিদ্ধং পাসংসভাৱং উপাদায অট্ঠকথাযং ‘‘জেট্ঠক’’ন্তি ৱুত্তন্তি তমেৱত্থং দীপেন্তো ‘‘সেট্ঠ’’ন্তি আহ. তথা হি ৱুত্তং অট্ঠসালিনিযং ‘‘ছন্দং পুব্বঙ্গমং কত্ৱা আযূহিত’’ন্তি. পুৰিমছন্দস্সাতি ‘‘ছন্দাধিপতী’’তি পুৰিমস্মিং পদে নিদ্দেসৱসেন ৱুত্তস্স ছন্দসদ্দস্স সমানৰূপেন সদিসাকাৰেন. তদনন্তৰং নিদ্দিট্ঠেনাতি তস্স পুৰিমস্স ছন্দসদ্দস্স অনন্তৰং নিদ্দেসৱসেন ৱুত্তেন. ততো এৱ চ তংসমানত্থতায চ তংসম্বন্ধেন ‘‘ছন্দসম্পযুত্তকান’’ন্তি এত্থ ছন্দসদ্দেনেৱ অধিপতিসদ্দৰহিতেনাতি অত্থো. পচ্চযভূতস্সাতি অধিপতিপচ্চযভূতস্স. সম্পযুত্তকৱিসেসনভাৱোতি অত্তনা সম্পযুত্তধম্মানং সো এৱ অধিপতিপচ্চযতাসঙ্খাতো ৱিসেসনভাৱো. এস নযোতি ইমিনা ‘‘ৱীৰিযাধিপতি ৱীৰিযসম্পযুত্তকানন্তিআদীসু পুৰিমৱীৰিযস্স সমানৰূপেনা’’তিআদিনা ৱত্তব্বং অত্থৱচনং অতিদিসতি.
কুসলাব্যাকতানং পৱত্তিন্তি কুসলাব্যাকতানং অধিপতীনং পৱত্তনাকাৰং. অলদ্ধং আৰম্মণং লদ্ধব্বং লব্ভনীযং, লদ্ধুং ৱা সক্কুণেয্যং, দুতিযে পন অত্থে লাভমৰহতীতি লদ্ধব্বং. অৱঞ্ঞাতন্তি পগেৱ অনৱঞ্ঞাতন্তি অত্থো.
অপ্পনাপ্পত্তা কুসলকিৰিযধম্মা মহাবলা সাধিপতিকা এৱ হোন্তি, তথা মিচ্ছত্তনিযতাপীতি আহ ‘‘অপ্পনাসদিসা…পে… নুপ্পজ্জন্তী’’তি. অপ্পনাসদিসাতি অপ্পনাপ্পত্তসদিসা. কম্মকিলেসাৱৰণভূতা চ তেতি তে মিচ্ছত্তনিযতধম্মা কম্মাৱৰণভূতা, যে আনন্তৰিযপ্পকাৰা কিলেসাৱৰণভূতা, যে নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিধম্মা, সম্পযুত্তচেতনায পনেত্থ কিলেসাৱৰণপক্খিকতা দট্ঠব্বা আনন্তৰিযচেতনাসম্পযুত্তস্স পটিঘস্স কম্মাৱৰণপক্খিকতা ৱিয. পচ্চক্খগতি অনন্তৰতায ৱিনা ভাৱিনীতি ৱুত্তং ‘‘পচ্চক্খসগ্গানং কামাৱচৰদেৱানম্পী’’তি. তেন তেসু আনন্তৰিযা ৱিয অসম্ভাৱিনো অহেতুকাভিনিৱেসাদযোপীতি দস্সেতি.
তিৱিধোপি কিৰিযাৰম্মণাধিপতীতি এত্থ অযং কিৰিযাৰম্মণাধিপতীতি অজ্ঝত্তাৰম্মণো অধিপ্পেতো, উদাহু বহিদ্ধাৰম্মণোতি উভযথাপি ন সম্ভৱো এৱাতি দস্সেন্তো ‘‘কামাৱচৰাদিভেদতো পনা’’তিআদিমাহ. তত্থ পৰসন্তানগতানং সাৰম্মণধম্মানং অধিপতিপচ্চযতা নত্থীতি সম্বন্ধো. অভাৱতোতি অৱচনতো. অৱচনঞ্হি নাম যথাধম্মসাসনে অভিধম্মে অভাৱো এৱাতি এতেনেৱ অনুদ্ধটতাপি অৱুত্ততো ৱেদিতব্বা. অজ্ঝত্তাৰম্মণবহিদ্ধাৰম্মণদ্ৱযৱিনিমুত্তস্স সাৰম্মণধম্মস্স অভাৱতো নত্থীতি ৱিঞ্ঞাযতীতি ৱত্তব্বে তমেৱ ৱিঞ্ঞাযমানতং সম্ভাৱেন্তো ‘‘নত্থীতি ৱিঞ্ঞাযমানেপী’’তি আহ. তেন ৱুত্তং ‘‘বহিদ্ধা খন্ধে’’তিআদি. ৰূপে এৱ ভৱিতুং অৰহতি এদিসেসু ঠানেসু অৰূপে অসম্ভৱতোতি অধিপ্পাযো. অসম্ভৱতো চ যথাৱুত্তপাড়িঅনুসাৰতোতি ৱেদিতব্বন্তি. ‘‘ৱিচাৰিত’’ন্তি কস্মা ৱুত্তং, ননু ‘‘অতীতাৰম্মণে অনাগতে খন্ধে গৰুং কত্ৱা অস্সাদেতী’’তিআদিৱচনতো অৰূপেপি এদিসেসু ঠানেসু খন্ধসদ্দো পৱত্ততেৱ. আৱজ্জনকিৰিযসব্ভাৱতো পনাতি ইদং যথাদস্সিতপাড়িযা ৱিৰোধপৰিহৰণাধিপ্পাযেন ৱুত্তং, অৱচনং পন কত্থচি ৱিনেয্যজ্ঝাসযেন, কত্থচি নযদস্সনেন হোতীতি কুতো ৱিৰোধাৱসৰো.
অধিপতিপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.