২২-২৩-২৪. নত্থিৱিগতঅৱিগতপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা
২২-২৩. এত্থাতি নত্থিপচ্চযে. নানন্তি নানত্তং. এতেনাতি অনন্তৰপচ্চযতো নত্থিপচ্চযস্স ৱিসেসমত্তদীপনেন ‘‘পচ্চযলক্খণমেৱ হেত্থ নান’’ন্তি ইমিনা ৱচনেন. অত্থোতি ধম্মো. ব্যঞ্জনসঙ্গহিতেতি ‘‘নত্থিপচ্চযো ৱিগতপচ্চযো’’তি এৱমাদিব্যঞ্জনেন সঙ্গহিতে. পচ্চযলক্খণমত্তেতি এত্থ পৱত্তিওকাসদানেন উপকাৰকা অৰূপধম্মা, ৱিগতভাৱেন উপকাৰকাতি এৱমাদিকে পচ্চযানং লক্খণমত্তে.
নত্থিৱিগতঅৱিগতপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পচ্চযনিদ্দেসপকিণ্ণকৱিনিচ্ছযকথাৱণ্ণনা
আদিমপাঠোতি পুৰিমপাঠো. তথা চ সতীতি দোসস্সপি সত্তৰসহি পচ্চযেহি পচ্চযভাৱে সতি. অধিপতিপচ্চযভাৱোপিস্স অনুঞ্ঞাতো হোতীতি আহ ‘‘দোসস্সপি গৰুকৰণং পাড়িযং ৱত্তব্বং সিযা’’তি. ‘‘সেসান’’ন্তি ৱচনেনেৱ নিৱাৰিতোতি কদাচি আসঙ্কেয্যাতি তংনিৱত্তনত্থমাহ ‘‘ন চ সেসান’’ন্তিআদি. পুৰেজাতাদীহীতি পুৰেজাতকম্মাহাৰঝানিন্দ্ৰিযমগ্গৱিপাকপচ্চযেহি. তন্নিৱাৰণত্থন্তি তস্স যথাৱুত্তদোসস্স নিৱাৰণত্থং. ৱিসুঞ্চ অগ্গহেত্ৱাতি লোভমোহা ৱিপাকপচ্চযাপি ন হোন্তি, তথা দোসোতি এৱং ৱিসুঞ্চ অগ্গহেত্ৱা. ফোট্ঠব্বাযতনং কাযৱিঞ্ঞাণধাতুযা আৰম্মণাদিপচ্চযো হোন্তংযেৱ পথৱীআদিসভাৱত্তা অত্তনা সহজাতানং সহজাতাদিপচ্চযা হোন্তিযেৱাতি ৱুত্তং ‘‘ফোট্ঠব্বাযতনস্স সহজাতাদিপচ্চযভাৱং দস্সেতী’’তি. ‘‘সব্বধম্মান’’ন্তি ‘‘সব্বে ধম্মা মনোৱিঞ্ঞাণধাতুযা তংসম্পযুত্তকানঞ্চ ধম্মানং আৰম্মণপচ্চযেন পচ্চযো’’তি এত্থ ৱুত্তে সব্বধম্মে সন্ধাযাহ ‘‘সব্বধম্মানং যথাযোগং হেতাদিপচ্চযভাৱং দস্সেতী’’তি. ন হি এতং…পে… ভাৱদস্সনং, অথ খো একধম্মস্স অনেকপচ্চযভাৱদস্সনং, তস্মা ‘‘এতেন ফোট্ঠব্বাযতনস্সা’’তিআদি ৱুত্তন্তি অধিপ্পাযো. ৰূপাদীনন্তি ৰূপাযতনাদীনং.
ভেদাতি ৱিসেসা. ভেদং অনামসিত্ৱাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতুআদিৱিসেসং অগ্গহেত্ৱা. তে এৱাতি যথাৱুত্তৱিসেসানং সামঞ্ঞভূতে খন্ধে এৱ. যং সন্ধায ‘‘এৱং ন সক্কা ৱত্তু’’ন্তি ৱুত্তং, তং ৱিভাৱেতুং ‘‘ন হী’’তিআদি ৱুত্তং. পট্ঠানসংৱণ্ণনা হেসাতি এতেন সুত্তে ৱুত্তপৰিযাযমগ্গভাৱেনেত্থ ন সক্কা মিচ্ছাৱাচাদীনং মগ্গপচ্চযং ৱত্তুন্তি দস্সেতি. সেসপচ্চযভাৱোতি মগ্গপচ্চযং ঠপেত্ৱা যথাৱুত্তেহি সেসেহি অট্ঠাৰসহি পচ্চযেহি পচ্চযভাৱো. অধিপতিপচ্চযো ন হোতীতি আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো ন হোতি. তন্তি ৱিচিকিচ্ছং. তত্থাতি যথাৱুত্তেসু অহিৰিকাদীসু.
দসধা পচ্চযা হোন্তি, পুন তথা হদযৱত্থুন্তি ইদং অত্থমত্তৱচনং. পাঠো পন ‘‘হদযৱত্থু তেসঞ্চেৱ ৱিপ্পযুত্তস্স চ ৱসেন দসধা পচ্চযো হোতী’’তি ৱেদিতব্বো. ৰূপসদ্দগন্ধৰসাযতনমত্তমেৱাতি ইদং ৰূপাদীনং সহজাতপচ্চযতায ৱিয নিস্সযপচ্চযতায চ অভাৱতো, পুৰেজাতপচ্চযতায চ ভাৱতো ৱুত্তং. এতানীতি যথাৱুত্তানি ৰূপসদ্দগন্ধৰসাৰম্মণানি. সব্বাতিক্কন্তপচ্চযাপেক্খাতি ‘‘একধম্মস্স অনেকপচ্চযভাৱতো’’তি এতস্মিং ৱিচাৰে হেতুআদিঅতিক্কন্তপচ্চযাপেক্খা এতেসং ৰূপাদীনং অপুব্বতা নত্থি, অথ খো আৰম্মণআৰম্মণাধিপতিআৰম্মণূপনিস্সযপচ্চযাপেক্খা. ন হি ৰূপাদীনি হেতুসহজাতাধিপতিআদিৱসেন পচ্চযা হোন্তীতি. তস্সাতি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযস্স পুৰেজাতপচ্চযভাৱতো অপুব্বতা, তস্মা তং একূনৱীসতিৱিধো পচ্চযো হোতীতি ৱুত্তং হোতি. সত্তধা পচ্চযভাৱো যোজেতব্বো, ন হি ওজা পুৰেজাতপচ্চযো ন হোতীতি.
অত্থোতি ৱা হেতুআদিধম্মানং সভাৱো ৱেদিতব্বো. সো হি অত্তনো পচ্চযুপ্পন্নেহি অৰণীযতো উপগন্তব্বতো, ঞাণেন ৱা ঞাতব্বতো ‘‘অত্থো’’তি ৱুচ্চতি. আকাৰোতি তস্সেৱ পৱত্তিআকাৰো, যেন অত্তনো পচ্চযুপ্পন্নানং পচ্চযভাৱং উপগচ্ছতীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. তং পন ৱিপ্পযুত্তং. ‘‘সত্তহাকাৰেহী’’তি পঠানস্স কাৰণমাহ ‘‘উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদো হী’’তিআদিনা.
যং কম্মপচ্চযো…পে… দট্ঠব্বং আসেৱনকম্মপচ্চযানং পচ্চযুপ্পন্নস্স অনন্তৰট্ঠানতায. সহজাতম্পি হি অনন্তৰমেৱাতি. কোচি পনেত্থাতি এত্থ এতস্মিং পকতূপনিস্সযসমুদাযে কোচি তদেকদেসভূতো কম্মসভাৱো পকতূপনিস্সযোতি অত্থো. তত্থাতি ‘‘যদিদং আৰম্মণপুৰেজাতে পনেত্থ ইন্দ্ৰিযৱিপ্পযুত্তপচ্চযতা ন লব্ভতী’’তি ৱুত্তং, তস্মিং, তস্মিং ৱা আৰম্মণপুৰেজাতগ্গহণে. ৱত্থুস্স ৱিপ্পযুত্তপচ্চযতা লব্ভতীতি ন ৱত্তব্বা. ন হি আৰম্মণভূতং ৱত্থু ৱিপ্পযুত্তপচ্চযো হোতি, অথ খো নিস্সযভূতমেৱাতি. ইতো উত্তৰীতি এত্থ ‘‘ইতো’’তি ইদং পচ্চামসনং পুৰেজাতং ৱা সন্ধায আৰম্মণপুৰেজাতং ৱা. তত্থ পঠমনযং অপেক্খিত্ৱা ৱুত্তং ‘‘পুৰেজাততো পৰতোপী’’তি. তেন কম্মাদিপচ্চযেসুপি ৱক্খমানেসু লব্ভমানালব্ভমানং ৱেদিতব্বন্তি ৱুত্তং হোতি. দুতিযং পন নযং অনপেক্খিত্ৱা অট্ঠকথাযং আগতৱসেন ৱুত্তং ‘‘ইতো ৱা ইন্দ্ৰিযৱিপ্পযুত্ততো’’তি, অত্তনা ৱুত্তনযেন পন ‘‘নিস্সযিন্দ্ৰিযৱিপ্পযুত্ততো ৱা’’তি. তত্থ ৱত্তব্বং সযমেৱাহ ‘‘আৰম্মণাধিপতী’’তিআদি. কম্মাদীসু লব্ভমানালব্ভমানং ন ৱক্খতি ‘‘ইতো উত্তৰী’’তিআদিনা পগেৱ অতিদেসস্স কতত্তা, তস্মা পুৰিমোযেৱ পুৰেজাততোপীতি ৱুত্তঅত্থোযেৱ অধিপ্পেতো.
‘‘মগ্গপচ্চযতং অৱিজহন্তোৱা’’তি ইমিনা চ মগ্গপচ্চযো ৱুত্তোতি ‘‘মগ্গৱজ্জানং নৱন্ন’’ন্তি ৱুত্তং পচ্ছিমপাঠে, পুৰিমপাঠে পন ‘‘মগ্গপচ্চযতং অৱিজহন্তোৱা’’তি ৱুত্তত্তা এৱ মগ্গপচ্চযেন সদ্ধিং সহজাতাদিপচ্চযা গহেতব্বাতি ‘‘দসন্ন’’ন্তি ৱুত্তং. তত্থ পচ্ছিমপাঠে ‘‘একাদসহাকাৰেহী’’তি ৱত্তব্বং, পুৰিমপাঠে ‘‘দ্ৱাদসহী’’তি.
সমনন্তৰনিৰুদ্ধতায আৰম্মণভাৱেন চাতি ৱিজ্জমানম্পি ৱিসেসমনামসিত্ৱা কেৱলং সমনন্তৰনিৰুদ্ধতায আৰম্মণভাৱেন, ন চ সমনন্তৰনিৰুদ্ধতাআৰম্মণভাৱসামঞ্ঞেনাতি অত্থো. ‘‘ইমিনা উপাযেনা’’তি পচ্চযসভাগতাদস্সনেন পচ্চযৱিসভাগতাদস্সনেন চ ৱুত্তং পদদ্ৱযং একজ্ঝং কত্ৱা পদুদ্ধাৰো কতোতি দস্সেন্তো ‘‘হেতুআদীনং সহজাতানং…পে… যোজেতব্বা’’তি আহ. হেতুআৰম্মণাদীনং সহজাতাসহজাতভাৱেন অঞ্ঞমঞ্ঞৱিসভাগতাতি যোজনা. এৱমাদিনাতি আদি-সদ্দেন পুৰেজাতানং চক্খাদীনং ৰূপাদীনঞ্চ পুৰেজাতভাৱেন সভাগতা, পৱত্তিযং ৱত্থুখন্ধাদীনং পুৰেজাতপচ্ছাজাতানং পুৰেজাতপচ্ছাজাতভাৱেন ৱিসভাগতাতি এৱমাদীনম্পি সঙ্গহো দট্ঠব্বো. হেতুনহেতুআদিভাৱতোপি চেত্থ যুগড়কতো ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো. হেতুপচ্চযো হি হেতুভাৱেন পচ্চযো, ইতৰে তদঞ্ঞভাৱেন. এৱমিতৰেসুপি যথাৰহং যুগড়কতো ৱেদিতব্বো.
উভযপ্পধানতাতি জননোপত্থম্ভনপ্পধানতা. ঠানন্তি পদস্স অত্থৱচনং কাৰণভাৱোতি ৱিনাপি ভাৱপচ্চযং ভাৱপচ্চযস্স অত্থো ঞাযতীতি. উপনিস্সযং ভিন্দন্তেনাতি অনন্তৰূপনিস্সযপকতূপনিস্সযৱিভাগেন ৱিভজন্তেন. তযোপি উপনিস্সযা ৱত্তব্বা উপনিস্সযৱিভাগভাৱতো. উপনিস্সযগ্গহণমেৱ কাতব্বং সামঞ্ঞৰূপেন. তত্থাতি এৱমৱট্ঠিতে অনন্তৰূপনিস্সযপকতূপনিস্সযোতি ভিন্দনং ৱিভাগকৰণং যদি পকতূপনিস্সযস্স ৰূপানং পচ্চযত্তাভাৱদস্সনত্থং, ননু আৰম্মণূপনিস্সযঅনন্তৰূপনিস্সযাপি ৰূপানং পচ্চযা ন হোন্তিযেৱাতি? সচ্চং ন হোন্তি, তে পন দস্সিতনযাতি তদেকদেসেন ইতৰম্পি দস্সিতমেৱ হোতীতি ইমমত্থং দস্সেন্তো ‘‘আৰম্মণং…পে… দট্ঠব্ব’’ন্তি আহ. তংসমানগতিকত্তাতি তেহি অনন্তৰাদীহি সমানগতিকত্তা অৰূপানংযেৱ পচ্চযভাৱতো. তন্তি পুৰেজাতপচ্চযং. তত্থাতি অনন্তৰাদীসু পঠিত্ৱা.
পচ্চযনিদ্দেসপকিণ্ণকৱিনিচ্ছযকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.