১৬. ইন্দ্ৰিযপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা

১৬. ‘‘মিস্সকত্তা’’তি ইদং ইন্দ্ৰিযতায ৰূপাৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযানং একজ্ঝং কত্ৱা দেসিততং সন্ধায ৱুত্তং, তস্মা মিস্সকত্তাতি ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযমিস্সকত্তাতি অত্থো. জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযং. ন সব্বেন সব্বং ৱজ্জিতব্বন্তি যথা পঞ্হাপুচ্ছকে অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযং মিস্সকত্তা ন গহিতং, ন এৱমিধ অৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযং অগ্গহিতন্তি অত্থো.

অৰূপানং চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীনং পচ্চযন্তৰাপেক্খানি আৱজ্জনাৰম্মণাদিঅঞ্ঞপচ্চযসাপেক্খানি ইন্দ্ৰিযপচ্চযা সিযুং চক্খাদীনং ৰূপাৰূপানং অঞ্ঞমঞ্ঞং কদাচিপি অৱিনিব্ভুত্তভাৱস্স অভাৱতো, পচ্চযন্তৰসমোধানাপেক্খতায চ. যো পন নিৰপেক্খোতি যথা চক্খাদীনি পচ্চযন্তৰেসু সাপেক্খানি, এৱং সাপেক্খো অহুত্ৱা যো তত্থ নিৰপেক্খো ইন্দ্ৰিযপচ্চযো হোতি অৱিনিব্ভুত্তধম্মানং যথা দুৱিধম্পি জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সো অত্তনো…পে… নত্থীতি যোজনা. অৱিনিব্ভুত্তানং তেসম্পি লিঙ্গাদীনং সিযুং ৱিনিব্ভুত্তানং পচ্চযুপ্পন্নানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযতাভাৱস্স অদিট্ঠত্তা. ননু চক্খাদীনং ৱিনিব্ভুত্তানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযভাৱো দিট্ঠোতি? সচ্চং দিট্ঠো, ন পন সো সমানজাতিযাতি দস্সেন্তো ‘‘ন হী’’তিআদিমাহ. সতি চেৱন্তি এৱং ৱুত্তপ্পকাৰে সমানজাতিযংযেৱ অৱিনিব্ভুত্তস্স ইন্দ্ৰিযপচ্চযভাৱে সতি ইত্থিপুৰিসিন্দ্ৰিযেহি সদ্ধিং. সহযোগে হি ইদং কৰণৱচনং. যদিপি ইত্থিপুৰিসিন্দ্ৰিযানি লিঙ্গাদীনং কললাদিকালে ইন্দ্ৰিযপচ্চযতং ন ফৰেয্যুং তেসং তদা অভাৱতো. যে পন ৰূপধম্মা তদা সন্তি, তেহি অৱিনিব্ভুত্তাৱ, তেসং কস্মা ন ফৰন্তীতি আহ ‘‘অঞ্ঞেসং পনা’’তিআদি. অবীজভাৱতো অনিমিত্তভাৱতো. তদনুৰূপানন্তি কললাদিঅৱত্থানুৰূপানং অত্থিতং ইচ্ছন্তি, যতো ‘‘ইত্থী, পুৰিসো’’তি পকতিৱিভাগো ৱিঞ্ঞাযতীতি তেসং অধিপ্পাযো.

কুসলজাতিযন্তি নিদ্ধাৰণে ভুম্মং. যে পন ‘‘কুসলজাতিক’’ন্তি পঠন্তি, তেসং পচ্চত্তেকৱচনং. ৱিসুং একজাতি ৱা ভূমি ৱা ন হোতি তদেকদেসভাৱতো. হেতুআদীসুপীতি আদি-সদ্দেন ‘‘অকুসলাহাৰেসুপি এসেৱ নযো’’তি এৱমাদিকং সঙ্গণ্হাতি. এস নযোতি য্ৱাযং ‘‘ভূমিৱসেন ৱুত্তেসূ’’তিআদিনা অৰূপে অলব্ভমানস্স ইন্দ্ৰিযপচ্চযস্স অট্ঠপনে অত্থনযো ৱুত্তো, এস নযো যোজেতব্বোতি. তথা অপৰিযাপন্নকুসলহেতু, তথা অকুসলহেতূতি এত্থাপি পঠমাপৰিযাপন্নকুসলহেতু দোমনস্সসহগতাকুসলহেতু চ ৱিসুং একজাতি ভূমি ৱা ন হোন্তীতি আৰুপ্পে অলব্ভমানাপি ৱিসুং ন ঠপিতাতি যোজেতব্বো. এস নযো ‘‘অকুসলাহাৰেসুপি এসেৱ নযো’’তি এৱমাদীসু.

সতি সহজাতপচ্চযত্তে উপ্পাদক্খণেপি ইন্দ্ৰিযপচ্চযতা সিযাতি কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘সহজাতপচ্চযত্তাভাৱং সন্ধাযা’’তি. ৱুত্তঞ্হি ‘‘উপ্পজ্জমানো সহ উপ্পজ্জমানভাৱেন উপকাৰকো ধম্মো সহজাতপচ্চযো’’তি (পট্ঠা. অট্ঠ. পচ্চযুদ্দেসৱণ্ণনা). তস্স পন সহজাতপচ্চযত্তাভাৱো যদিপি অট্ঠকথাযং ‘‘সহজাতপচ্চযতা পন তস্স নত্থী’’তি সৰূপেনেৱ দস্সিতো, তথাপি তং অননুজানন্তো ‘‘উপ্পাদ…পে… নিৱাৰেতু’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘ৱক্খতী’’তিআদিনা তমত্থং সমত্থেতি. কম্মপচ্চযসদিসন্তি হি এতেন তস্স উপ্পাদক্খণে পচ্চযভাৱো পকাসিতো. পৱত্তেচাতি চ-সদ্দেন পটিসন্ধিযঞ্চ কটত্তাৰূপস্স ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযতো অঞ্ঞো ইন্দ্ৰিযপচ্চযো ন হি অত্থীতি যোজনা. পটিচ্চৱাৰাদযো সম্পযুত্তৱাৰপৰিযোসানা ছ ৱাৰা উপ্পাদক্খণমেৱ গহেত্ৱা পৱত্তা ‘‘কুসলং ধম্মং পটিচ্চ কুসলো ধম্মো উপ্পজ্জতি হেতুপচ্চযা’’তিআদিনা, ন ঠিতিক্খণন্তি অধিপ্পাযো. এৱঞ্চ কত্ৱাতি উপ্পাদক্খণমেৱ গহেত্ৱা পৱত্তত্তা. এতেসূতি যথাৱুত্তেসু ছসু ৱাৰেসু. কেচি পন ‘‘ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযস্স অনুপালনং উপ্পাদক্খণে ন পাকটং বলৱঞ্চ যথা ঠিতিক্খণে পচ্ছাজাতাদিপচ্চযলাভতো থিৰভাৱপ্পত্তিযাস্স তং পাকটং বলৱঞ্চ, তস্মা ‘ঠিতিক্খণে’তি ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি.

ইন্দ্ৰিযপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.