৯. উপনিস্সযপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯. উপনিস্সযে তযোতি অনন্তৰাৰম্মণপকতূপনিস্সযপ্পভেদে তযো উপনিস্সযে. অনেকসঙ্গাহকতাযাতি অনেকেসং পচ্চযধম্মানং সঙ্গহণতো. একন্তেনেৱ হোন্তি চিত্তনিযমহেতুভাৱেন পৱত্তিনিযমতো. যেসু পদেসূতি যেসু কুসলাদিপদেসু. সঙ্গহিতোতি সঙ্গহং গতো, কুসলাদিপদেসু যেসং পদানংযেৱ অনন্তৰূপনিস্সযো লব্ভতীতি অত্থো. তেসু ‘‘কেসঞ্চী’’তি ন ৱুত্তং. কস্মা? ন সক্কা ৱত্তুং একন্তেনেৱ উপলব্ভনতো. তেসূতি কুসলাকুসলপদেসু. ন হি কুসলো অকুসলস্স অনন্তৰূপনিস্সযো হোতি, অকুসলো ৱা কুসলস্স, আৰম্মণপকতূপনিস্সযা পন অনেকন্তিকা, তস্মা তত্থ ‘‘কেসঞ্চী’’তি ৱুত্তং. সিদ্ধানং পচ্চযধম্মানন্তি পচ্চযভাৱেন পুৰিমনিপ্ফন্নানং কুসলাদীনং কুসলস্স অকুসলস্স ৱাতি অত্থো. অকুসলাদীহীতি যথাসঙ্খ্যং অকুসলেন কুসলেন ৱা. অৱিসেসেনাতি যথাৱুত্তৱিসেসে নিযমং অগ্গহেত্ৱা অকুসলাদীসু অকুসলকুসলানং ‘‘কেসঞ্চী’’তিআদিনা.
অনাৰম্মণত্তা আৰম্মণূপনিস্সযং পুব্বাপৰনিযমেন অপ্পৱত্তিতো অনন্তৰূপনিস্সযং ন লভতীতি যোজনা. পকতস্সাতি নিপ্ফাদিতস্স, উপসেৱিতস্স ৱা. ন হি ৰূপসন্তানস্স সদ্ধাদিনিপ্ফাদনং অত্থি, উতুভোজনাদিউপসেৱনং ৱা সম্ভৱতি. তেনাহ ‘‘যথা হি…পে… ৰূপসন্তানেনা’’তি. ননু চ ৰূপসন্তানে পুব্বেনাপৰং ৱিসেসো লব্ভতি, সো চ ন ৱিনা সমানজাতিযেন কাৰণেনাতি স্ৱাযং পকতূপনিস্সযলাভোতি কদাচি আসঙ্কেয্যাতি আহ ‘‘যস্মিঞ্চা’’তিআদি. তত্থ তন্তি উতুবীজাদিকং কম্মাদি চ তেন ৰূপেন পুৰিমনিপ্ফন্নেন. উপ্পাদনং সাভিসন্ধিকং দট্ঠব্বং. অধিপতীসু পুব্বাভিসঙ্খাৰো ৱিয পকপ্পনং সংৱিদহনং. পকৰণং ৱুত্তলক্খণেন কাৰণভাৱেন অৱট্ঠানং, যতো কাৰণৱিসেসো ‘‘পকতী’’তি ৱুচ্চতি. যদি এৱং কস্মা ৰূপস্সেৱ তং পটিক্খিপীযতীতি আহ ‘‘যথা চ…পে… দট্ঠব্বা’’তি. এৱম্পি উতুবীজাদীনং অঙ্কুৰাদীসু কথং পচ্চযৱিসেসভাৱোতি আহ ‘‘উতুবীজাদযো পন…পে… ভাৱতো’’তি. উপনিস্সযোতি চ যস্মা বলৱতাকাৰণং অধিপ্পেতং, তস্মা ন এত্থ একন্তেন পুৰিমনিপ্ফত্তি ইচ্ছিতব্বা. যদি এৱং পাড়িযং কথং পুৰিমগ্গহণন্তি আহ ‘‘পুৰিমপুৰিমানংযেৱ পনা’’তিআদি. তেপি ৱা পৰিকপ্পনৱসেন পুৰিমনিপ্ফন্নাযেৱ নাম হোন্তি. ন হি অসংৱিদিতাকাৰে ৱত্থুস্মিং পত্থনাপৱত্তীতি. তেনাহ ‘‘তংসমানলক্খণতাযা’’তি.
ধম্মেতি পুগ্গলসেনাসনপঞ্ঞত্তীনং উপাদানভূতে ধম্মে. অযং নযোতি পঞ্ঞত্তিমুখেন পঞ্ঞপেতব্বা তদুপাদানভূতা ধম্মা গয্হন্তীতি যথাৱুত্তো নযো. এত্থেৱাতি ‘‘সেনাসনম্পি উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো’’তি এতস্মিংযেৱ ৱচনে. কথং পচ্চুপ্পন্নস্স পকতূপনিস্সযভাৱোতি চোদনায ‘‘ৱক্খতী’’তিআদিনা আগমং দস্সেত্ৱা যুত্তিং দস্সেতুং ‘‘পচ্চুপ্পন্নানম্পিচ তাদিসানং পুব্বে পকতত্তা’’তি ৱুত্তং. তাদিসানন্তি যাদিসা উতুআদযো পচ্চুপট্ঠিতা, তাদিসানং ততো পুব্বে পুৰেতৰং পকতত্তা পকতূপনিস্সযযোগ্যতায আপাদিতত্তা.
কসিণাদীনম্পি আৰম্মণূপনিস্সযতা সম্ভৱতীতি কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘ইমিনা অধিপ্পাযেন ‘একচ্চাযা’তি আহা’’তি. তথা হি ‘‘কসিণমণ্ডলং দিস্ৱা’’তিআদিনা তস্স উপনিস্সযভাৱো অট্ঠকথাযং ৱুত্তো.
অৰূপাৱচৰকুসলম্পি উপনিস্সযো হোতি, পগেৱ কামাৱচৰৰূপাৱচৰকুসলন্তি অধিপ্পাযো. তং পন যথা উপনিস্সযো হোতি, তং দস্সেতুং ‘‘যস্মিং কসিণাদিম্হী’’তিআদি ৱুত্তং. অনুপ্পন্নঝানুপ্পাদনেতি ৰূপাৱচৰজ্ঝানং সন্ধাযাহ, অৰূপাৱচৰজ্ঝানে পন ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. তদুপ্পাদককুসলানন্তি তস্স ৰূপাৱচৰৱিপাকস্স উপ্পাদককুসলানং, ৰূপাৱচৰকুসলানন্তি অত্থো. পটিসন্ধিনিযামকস্সাতি ৰূপাৱচৰপটিসন্ধিনিযামকস্স. চুতিতোতি ৰূপাৱচৰপটিসন্ধিযা অনন্তৰপচ্চযভূতায চুতিযা. পুৰিমজৱনস্স ৱসেনাতি চুতিযা আসন্নজৱনভাৱেন. ৰূপাৱচৰকুসলং অৰূপাৱচৰৱিপাকস্সাতি এত্থাপি ‘‘তদুপ্পাদককুসলান’’ন্তিআদিনা আনেত্ৱা যোজেতব্বং. যথা চ ‘‘ৰূপাৱচৰকুসলং অৰূপাৱচৰৱিপাকস্স উপনিস্সযো’’তি ৱুত্তং, এৱং ‘‘কামাৱচৰকুসলম্পি তদুপ্পাদককুসলান’’ন্তিআদিনা যোজেতব্বং. লোকুত্তৰৱিপাকস্স তেভূমককুসলানম্পি পাদকাদিৱসেন উপনিস্সযভাৱো পাকটোযেৱ, তথা তংতংভূমককুসলানং তংতংভূমককিৰিযানং, কামাৱচৰকুসলস্স ৰূপাৰূপাৱচৰকিৰিযানং, ৰূপাৱচৰকুসলস্স অৰূপাৱচৰকিৰিযায উপনিস্সযভাৱোতি ইমমত্থং দস্সেন্তো ‘‘এৱং পচ্চেকং…পে… ৱেদিতব্বো’’তি আহ. ‘‘সদ্ধং উপনিস্সায দানং দেতী’’তিআদিনা পকতূপনিস্সযো উদ্দেসৱসেনেৱ পাঠো আগতো, ন ৱিভজনৱসেনাতি আহ ‘‘পাড়িযম্পি…পে… ৱিস্সজ্জিতো’’তি. কুসলত্তিকাদীসু অনুলোমাদিভেদভিন্নত্তা পঞ্হাৱাৰেসূতি বহুৱচননিদ্দেসো.
লোকুত্তৰনিব্বত্তনং উপনিস্সায পৰস্স সিনেহুপ্পাদনে লোকুত্তৰধম্মা উপনিস্সযো ৱিয হোন্তীতি অযমেত্থ লেসো, ভাৱিনো পন লোকুত্তৰস্স অকুসলানং উপনিস্সযতা সম্ভৱতীতি আহ ‘‘ন ইদং সাৰতো দট্ঠব্বন্তি অধিপ্পাযো’’তি. ৰূপাৱচৰাদিকুসলানন্তি ৰূপাৰূপাৱচৰলোকুত্তৰকুসলানং উপ্পাদিযমানস্স ৰূপাৱচৰকুসলস্সাতি যোজনা. ৰূপাৱচৰকিৰিযস্স চ অৰূপাৱচৰৱিপাকো উপনিস্সযো কথন্তি আহ ‘‘পুব্বে নিৱুত্থাদীসু…পে… অৰহতো’’তি. তং তং ৱিপাকং পত্থেন্তো তস্স তস্স ৱিপাকস্স হেতুভূতং কুসলং নিব্বত্তেতীতি ৱিপাকানং কুসলূপনিস্সযতাতি আহ ‘‘চতুভূমকা…পে… উপনিস্সযো’’তি. লোকিযকুসলানং পন লোকুত্তৰৱিপাকা উপনিস্সযো ন হোন্তীতি দস্সেন্তো ‘‘যদিপী’’তিআদিমাহ. তেনেৱ হি ‘‘তথা তেভূমকৱিপাকো’’তি তেভূমকগ্গহণং কতং. তত্থ তেনাতি অনাগামিনা. তন্তি অৰহত্তফলং. তস্মাতি অদিট্ঠপুব্বত্তা. তানি ৱিযাতি সোতাপত্তিফলানি ৱিয. তেসন্তি পুথুজ্জনাদীনং. ইমস্সাতি অনাগামিনো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা পুথুজ্জনাদীনং সন্তানে ঝানাদীনং সোতাপত্তিফলাদীনং ন উপনিস্সযপচ্চযো অনুপলদ্ধপুব্বত্তা, এৱং অনাগামিনো ঝানাদীনং অগ্গফলং উপনিস্সযপচ্চযো অদিট্ঠপুব্বত্তা. তেনাহ ‘‘উপলদ্ধপুব্বসদিসমেৱ হি অনাগতম্পি উপনিস্সযো’’তি. অট্ঠকথাযং পন হেট্ঠিমফলানং কুসলূপনিস্সযতা ৱুত্তা এৱ.
যথা ৱিপাকা কুসলানং, এৱং কিৰিযাপি তেসং উপনিস্সযো হোতীতি তং নযং দস্সেতুং ‘‘কিৰিযং অত্থপটিসম্ভিদাদি’’ন্তিআদি ৱুত্তং. যোনিসোমনসিকাৰে ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি চতুভূমককুসলস্সপি যোনিসোমনসিকাৰো উপনিস্সযো হোতীতি এত্থ ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, তদত্থং যোনিসোমনসিকাৰং পৱত্তেন্তস্সাতি অত্থো. তন্তি যোনিসোমনসিকাৰং. অকুসলস্স চ চতুভূমকৱিপাকস্স উপনিস্সযো যোনিসোমনসিকাৰোতি যোজনা. এৱং কিৰিযস্সপীতি যথা কুসলস্স যোনিসোমনসিকাৰস্স ৱসেন উপনিস্সযো ৱুত্তো, এৱং কিৰিযস্সপি যোনিসোমনসিকাৰস্স ৱসেন যোজেতব্বন্তি অত্থো. সো হি তং উপনিস্সায ৰাগাদিউপ্পাদনে অকুসলস্স ৱুত্তনযেন কুসলাকুসলূপনিস্সযভাৱমুখেন চতুভূমকৱিপাকস্স উপনিস্সযো হোতিযেৱ. যদি কিৰিযসঙ্খাতো…পে… হোতিযেৱ, অথ কস্মা পকতূপনিস্সযৱিভজনে কিৰিযা ন গহিতা, উতুভোজনসেনাসনানিযেৱ গহিতানীতি আহ ‘‘নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মেসু…পে… নযদস্সনমত্তমেৱা’’তি. এৱমাদিকন্তি আদি-সদ্দেন ‘‘কুসলং ধম্মং সহজাতো অব্যাকতো ধম্মো উপ্পজ্জতি ন উপনিস্সযপচ্চযা’’তি এৱমাদিকং সঙ্গণ্হাতি. উপনিস্সযপৰিযাযো উপনিসসদ্দোতি কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘ৱিঞ্ঞাণূপনিসং নামৰূপং, নামৰূপূপনিসঞ্চ সড়াযতনন্তিআদিকেনা’’তি. এত্থ হি ৱিঞ্ঞাণস্স নামৰূপানং ফস্সৰূপাদীনং চক্খাযতনাদীনঞ্চ উপনিস্সযভাৱো ৱুত্তোতি.
উপনিস্সযপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.