৩. অনিযতকণ্ডং

১. পঠমঅনিযতসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪৪৩. পুত্তসদ্দেন সামঞ্ঞনিদ্দেসতো একসেসনযেন ৱা পুত্তীপি গহিতাতি আহ ‘‘বহূ ধীতৰো চা’’তি. দানপ্পদানেসূতি খুদ্দকেসু চেৱ মহন্তেসু চ দানেসু. ছণং নাম অত্তনো গেহে কত্তব্বমঙ্গলন্তি আহ ‘‘আৱাহৱিৱাহমঙ্গলাদীসূ’’তি. এত্থ আদি-সদ্দেন ফগ্গুণমাসাদীসু উত্তৰফগ্গুণাদিঅভিলক্খিতদিৱসেসু সপৰিজনানং মনুস্সানং মঙ্গলকৰণম্পি সঙ্গণ্হাতি. অন্তৰুস্সৱেসূতি মহুস্সৱস্স অন্তৰন্তৰা পৱত্তিতউস্সৱেসু. আসাড়্হীপৱাৰণনক্খত্তাদীসূতি এত্থ নক্খত্তসদ্দো পচ্চেকং যোজেতব্বো. তত্থ আসাড়্হীনক্খত্তন্তি ৱস্সূপগমনপূজাদিৱসং সন্ধায ৱুত্তং, পৱাৰণনক্খত্তন্তি পৱাৰণপূজাদিৱসং সন্ধায. আদি-সদ্দেন যস্মিং নক্খত্তে গামনিগমৱাসিনো তযো সত্ত ৱা দিৱসে নক্খত্তঘোসনং কত্ৱা যথাৱিভৱং অলঙ্কতপটিযত্তা ভোগে পৰিভুঞ্জন্তা নক্খত্তকীড়ং কীড়ন্তি, তম্পি সঙ্গণ্হাতি. ইমেপি দাৰকাতি অত্তনো দাৰকে সন্ধায ৱদন্তি. তদনন্তৰন্তি ভিক্খূনং ভোজনানন্তৰং.

৪৪৪-৪৪৫. তং কম্মন্তি তং অজ্ঝাচাৰকম্মং. ভিক্খু নিসিন্নেতি এত্থ ভিক্খূতি ভুম্মত্থে পচ্চত্তৱচনং, ভুম্মৱচনস্স ৱা লোপং কত্ৱা নিদ্দেসোতি আহ ‘‘ভিক্খুম্হি নিসিন্নে’’তি. পাড়িযং ‘‘সোতস্স ৰহো’’তি ইদং অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তং, ‘‘পটিচ্ছন্নে আসনে’’তি পন ৱচনতো ‘‘সক্কা হোতি মেথুনং ধম্মং পটিসেৱিতু’’ন্তি চ ৱুত্তত্তা চক্খুস্স ৰহো ইধাধিপ্পেতোতি দস্সেতুং ‘‘কিঞ্চাপী’’তিআদি ৱুত্তং. পৰিচ্ছেদো ৱেদিতব্বোতি ৰহো নিসজ্জাপত্তিযা পৰিচ্ছেদো ৱৱত্থানং ৱেদিতব্বং. ইদানি চক্খুস্স ৰহেনেৱ আপত্তিং পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দস্সেন্তো ‘‘সচেপি হী’’তিআদিমাহ. পিহিতকৱাটস্সাতি ইমিনা পটিচ্ছন্নভাৱতো চক্খুস্স ৰহোসব্ভাৱং দস্সেতি. অপিহিতকৱাটস্সাতি ইমিনা অপ্পটিচ্ছন্নভাৱং দস্সেতি. অপ্পটিচ্ছন্নে চ দুতিযসিক্খাপদে আগতনযেন সোতস্স ৰহৱসেনপি পৰিচ্ছেদো ৱেদিতব্বোতি আহ ‘‘অন্তোদ্ৱাদসহত্থেপি ওকাসে’’তি. ‘‘অন্তোদ্ৱাদসহত্থে’’তি হি ইদং সোতস্স ৰহাভাৱং সন্ধায ৱুত্তং. যদি হি চক্খুস্সেৱ ৰহাভাৱং সন্ধায ৱদেয্য, ‘‘অন্তোদ্ৱাদসহত্থে’’তি ন ৱদেয্য অপ্পটিচ্ছন্নে ততো দূৰতৰে নিসিন্নেপি চক্খুস্স ৰহাসম্ভৱতো. যস্মা নিসীদিত্ৱা নিদ্দাযন্তো কপিমিদ্ধপৰেতো কঞ্চি কালং চক্খূনি উম্মীলেতি, কঞ্চি কালং নিমীলেতি, ন চ মহানিদ্দং ওক্কমতি, তস্মা ‘‘নিদ্দাযন্তোপি অনাপত্তিং কৰোতী’’তি ৱুত্তং. নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দাযন্তো পন তাদিসো ন হোতীতি আহ ‘‘নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দাযন্তো ন কৰোতী’’তি, অনাপত্তিং ন কৰোতীতি অত্থো.

পটিলদ্ধসোতাপত্তিফলাতি অন্তিমপৰিচ্ছেদতো অৰিযসাৱিকং দস্সেতি. পটিৱিদ্ধচতুসচ্চাতি সোতাপত্তিমগ্গেন পটিৱিদ্ধচতুসচ্চা. তিণ্ণং ধম্মানং অঞ্ঞতৰেন কাৰেতব্বোতি নিসজ্জং পটিজানমানস্স তিণ্ণং ধম্মানং অঞ্ঞতৰসমাযোগো হোতিযেৱাতি ৱুত্তং. পাৰাজিকেন পন সঙ্ঘাদিসেসেন চ পাচিত্তিযেন চ তেনাকাৰেন নিসজ্জং পটিজানমানোৱ কাৰেতব্বো. ন অপ্পটিজানমানোতি অলজ্জীপি অপ্পটিজানমানো আপত্তিযা ন কাৰেতব্বোতি অৱিসেসেন ৱুত্তং. সো হি যাৱ ন পটিজানাতি, তাৱ নেৱ সুদ্ধো, ন অসুদ্ধোতি ৱা ৱত্তব্বো, ৱত্তানুসন্ধিনা পন কাৰেতব্বো. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘পটিঞ্ঞা লজ্জীসু কতা, অলজ্জীসু এৱং ন ৱিজ্জতি;

বহুম্পি অলজ্জী ভাসেয্য, ৱত্তানুসন্ধিতেন কাৰযে’’তি. (পৰি. ৩৫৯);

যেন ৱা সা সদ্ধেয্যৱচসা উপাসিকা ৱদেয্য, তেন সো ভিক্খু কাৰেতব্বোতি এত্থ ‘‘পটিজানমানো’’তি অৱুত্তেপি অধিকাৰত্তা ‘‘পটিজানমানোৱ তেন সো ভিক্খু কাৰেতব্বো’’তি ৱুত্তং. তথাৰূপায উপাসিকায ৱচনেন অঞ্ঞথত্তাভাৱতো দিট্ঠং নাম তথাপি হোতি, অঞ্ঞথাপি হোতীতি দস্সনেন অঞ্ঞথত্তসম্ভৱং দস্সেতি. এৱং মহিদ্ধিকা নাম…পে… ৱদাপেথাতি ইদং ‘‘এৱং মহিদ্ধিকাপি তুম্হে এৱৰূপে আসঙ্কনীযে ঠানে কস্মা অনুপপৰিক্খিত্ৱা নিসিন্নত্থ, তুম্হাদিসেহি নাম অন্তৰঘৰে নিসীদন্তেহি উপপৰিক্খিত্ৱা পতিৰূপে ঠানে নিসীদিতব্ব’’ন্তি থেৰং ওৱদন্তো আহ, ন পন অসদ্দহন্তো. থেৰো অত্তনো অনুপপৰিক্খিত্ৱা অনিসিন্নভাৱং দস্সেন্তো ‘‘অন্তৰঘৰস্সেৱেসো আৱুসো দোসো’’তি আহ. এৱমকাসিন্তি অত্তনো নিগূহিতব্বম্পি গুণং পকাসেন্তো এৱং ৱিয ইদ্ধিপাটিহাৰিযং অকাসিং. ৰক্খেয্যাসি মন্তি ‘‘মা মং অঞ্ঞেপি এৱং জানন্তূ’’তি অত্তনো গুণং অজানাপেতুকামো ৱদতি.

৪৪৬-৪৫১. মাতুগামস্স মেথুনং ধম্মং পটিসেৱন্তোতি এত্থ ‘‘মগ্গে’’তি পাঠসেসো দট্ঠব্বোতি আহ ‘‘মাতুগামস্স মগ্গে’’তি. ৰহো নিসজ্জস্সাদস্স অসতিপি মেথুনৰাগভাৱে তপ্পটিবদ্ধকিলেসত্তা ৱুত্তং ‘‘মেথুনধম্মসন্নিস্সিতকিলেসো ৱুচ্চতী’’তি, তেনেৱ সন্নিস্সিতগ্গহণং কতং. তং সন্ধায অগতেপি অসুদ্ধচিত্তেন গতত্তা ‘‘অস্সাদে উপ্পন্নে পাচিত্তিয’’ন্তি ৱুত্তং. ৰহস্সাদো উপ্পজ্জতি অনাপত্তীতি সুদ্ধচিত্তেন গন্ত্ৱা নিসিন্নত্তা চিত্তুপ্পাদমত্তেনেত্থ আপত্তি ন হোতীতি ৱুত্তং. অযং ধম্মো অনিযতোতি এত্থ তিণ্ণং আপত্তীনং যং আপত্তিং ৱা ৱত্থুং ৱা পটিজানাতি, তস্স ৱসেন কাৰেতব্বতায অনিযতোতি অযমত্থো পাকটোযেৱাতি ন ৱুত্তো. যং আপত্তিং পটিজানাতি, তস্সা ৱসেনেত্থ অঙ্গভেদো ৱেদিতব্বো.

পঠমঅনিযতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযঅনিযতসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪৫২. ‘‘একো’’তি ৱুত্তত্তা ‘‘নিসজ্জং কপ্পেতুং পটিক্খিত্ত’’ন্তি ইমিনা সম্বন্ধো ন ঘটতীতি আহ ‘‘যং একো…পে… সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো’’তি. এতং পচ্চত্তৱচনন্তি ‘‘একো’’তি ইদং পচ্চত্তৱচনং.

৪৫৩. বহি পৰিক্খিত্তন্তি বহি পাকাৰাদিনা পৰিক্খিত্তং. পৰিৱেণঙ্গণন্তি পৰিৱেণমাড়কং সন্ধায ৱুত্তং. ইত্থীপি পুৰিসোপীতি এত্থ পঠমে কস্মা ইত্থিসতম্পি অনাপত্তিং ন কৰোতি, ইধ একাপি কস্মা অনাপত্তিং কৰোতীতি? ৱুচ্চতে – পঠমসিক্খাপদং ‘‘সক্কা হোতি মেথুনং ধম্মং পটিসেৱিতু’’ন্তি ৱুত্তত্তা মেথুনধম্মৱসেন আগতং, ন চ মেথুনস্স মাতুগামো দুতিযো হোতি. ইত্থিযো হি অঞ্ঞমঞ্ঞিস্সা ৱজ্জং পটিচ্ছাদেন্তি, তেনেৱ ৱেসালিযং মহাৱনে দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা নিপন্নে ভিক্খুম্হি সম্বহুলা ইত্থিযো যাৱদত্থং কত্ৱা পক্কমিংসু, তস্মা তত্থ ‘‘ইত্থিসতম্পি অনাপত্তিং ন কৰোতী’’তি ৱুত্তং. ইদং পন সিক্খাপদং দুট্ঠুল্লৱাচাৱসেন আগতং ‘‘অলঞ্চ খো হোতি মাতুগামং দুট্ঠুল্লাহি ৱাচাহি ওভাসিতু’’ন্তি ৱুত্তত্তা. দুট্ঠুল্লৱাচঞ্চ সুত্ৱা মাতুগামোপি ন পটিচ্ছাদেতি. তেনেৱ দুট্ঠুল্লৱাচাসিক্খাপদে যা তা ইত্থিযো হিৰিমনা, তা নিক্খমিত্ৱা ভিক্খূ উজ্ঝাপেসুং, তস্মা ইধ ‘‘ইত্থীপি অনাপত্তিং কৰোতী’’তি ৱুত্তং. ইধ অপ্পটিচ্ছন্নত্তা ইত্থীপি অনাপত্তিং কৰোতি, তত্থ পটিচ্ছন্নত্তা ইত্থিসতম্পি অনাপত্তিং ন কৰোতীতি চ ৱদন্তি.

কাযসংসগ্গৱসেন অনন্ধো ৱুত্তো, দুট্ঠুল্লৱাচাৱসেন অবধিৰো. অন্তোদ্ৱাদসহত্থে ওকাসেতি সোতস্স ৰহাভাৱো ৱুত্তো, এতেন ‘‘সোতস্স ৰহো দ্ৱাদসহত্থেন পৰিচ্ছিন্দিতব্বো’’তি দস্সেতি. তস্মা দ্ৱাদসহত্থতো বহি নিসিন্নো অনাপত্তিং ন কৰোতি সতিপি চক্খুস্স ৰহাভাৱে সোতস্স ৰহসব্ভাৱতো. ইমস্মিঞ্হি সিক্খাপদে অপ্পটিচ্ছন্নত্তা সোতস্স ৰহোযেৱ অধিপ্পেতো. পাড়িযং পন ‘‘চক্খুস্স ৰহো’’তি অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তং. কেনচি পন ‘‘দ্ৱেপি ৰহা ইধ অধিপ্পেতা’’তি ৱুত্তং, তং ন গহেতব্বং. ন হি অপ্পটিচ্ছন্নে ওকাসে চক্খুস্স ৰহো সম্ভৱতি দ্ৱাদসহত্থতো বহি দস্সনৱিসযে দূৰতৰে নিসিন্নস্সপি দট্ঠুং সক্কুণেয্যভাৱতো. নিদ্দাযন্তোপীতি ইমিনা ‘‘নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দাযন্তোপি গহিতোযেৱা’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. ‘‘নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দাযন্তেপি সতিপি চক্খুস্স ৰহে অবধিৰত্তা সোতস্স ৰহো নত্থী’’তি গণ্ঠিপদকাৰানং অধিপ্পাযো. যথা পন নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দাযন্তো অন্ধো ৱিয কিঞ্চি ন পস্সতীতি চক্খুস্স ৰহো সম্ভৱতি, তথা বধিৰো ৱিয কিঞ্চি সদ্দং ন সুণাতীতি সোতস্স ৰহোপি সম্ভৱতীতি সক্কা ৱত্তুং. অট্ঠকথাযঞ্চ ঠিতো ৱা নিসিন্নো ৱাতি এত্তকমেৱ ৱুত্তং, পঠমসিক্খাপদে ৱিয ‘‘নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দাযন্তোপি অনাপত্তিং ন কৰোতী’’তি ইদং পন ন ৱুত্তং, তস্মা ৱীমংসিত্ৱা যথা ন ৱিৰুজ্ঝতি, তথা গহেতব্বং.

সোতস্স ৰহস্সেৱ ইধাধিপ্পেতত্তা ‘‘বধিৰো পন চক্খুমাপী’’তি ৱুত্তং. অন্ধস্স অপ্পটিচ্ছন্নম্পি পটিচ্ছন্নপক্খং ভজতীতি পঠমসিক্খাপদস্স ৱিসযত্তা ৱুত্তং ‘‘অন্ধো ৱা অবধিৰোপি ন কৰোতী’’তি. যথেৱ হি তত্থ অপিহিতকৱাটস্স গব্ভস্স অন্তো সমীপেপি ঠিতো অন্ধো অনাপত্তিং ন কৰোতি, এৱমযম্পীতি দট্ঠব্বং. উভযত্থাপীতি দ্ৱীসুপি অনিযতেসু. যস্মা দ্ৱীহি সিক্খাপদেহি উদাযিত্থেৰং আৰব্ভ ৱিসুং পঞ্ঞত্তা কাচি আপত্তি নাম নত্থি, তস্মা তস্স তস্স সিক্খাপদস্স আদিকম্মিকে সন্ধায আদিকম্মিকানং অনাপত্তি ৱুত্তা. উপনন্দত্থেৰাদযো হি ৰহো নিসজ্জাদীনং আদিকম্মিকা. ভগৱতা পন পঠমং পঞ্ঞত্তসিক্খাপদানিযেৱ গহেত্ৱা উপনন্দৱত্থুস্মিং অনিযতক্কমো দস্সিতো. যদি ইমেহি সিক্খাপদেহি ৱিসুং পঞ্ঞত্তা আপত্তি নাম নত্থি, অথ কস্মা ভগৱতা অনিযতদ্ৱযং পঞ্ঞত্তন্তি? এৱৰূপাযপি উপাসিকায ৱুচ্চমানো পটিজানমানোযেৱ আপত্তিযা কাৰেতব্বো, ন অপ্পটিজানমানোতি দস্সেন্তেন ভগৱতা যায কাযচি আপত্তিযা যেন কেনচি চোদিতে পটিঞ্ঞাতকৰণংযেৱ দড়্হং কত্ৱা ৱিনযৱিনিচ্ছযলক্খণং ঠপিতং. অথ ভিক্খুনীনং অনিযতং কস্মা ন ৱুত্তন্তি? ইদমেৱ লক্খণং সব্বত্থ অনুগতন্তি ন ৱুত্তং.

দুতিযঅনিযতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ইতি সমন্তপাসাদিকায ৱিনযট্ঠকথায সাৰত্থদীপনিযং

অনিযতৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.