৪. পাচিত্তিযকণ্ডং (ভিক্খুনীৱিভঙ্গৱণ্ণনা)
১. লসুণৱগ্গৱণ্ণনা
৭৯৩-৭৯৭. পাচিত্তিযেসু লসুণৱগ্গস্স পঠমে জাতিং সৰতীতি জাতিস্সৰো. সভাৱেনেৱাতি সূপসম্পাকাদিং ৱিনাৱ. বদৰসাড়ৱং নাম বদৰফলানি সুক্খাপেত্ৱা চুণ্ণেত্ৱা কত্তব্বা খাদনীযৱিকতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. আমকলসুণঞ্চেৱ অজ্ঝোহৰণঞ্চাতি ইমানি পনেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.
৭৯৮-৮০২. দুতিযততিযচতুত্থানি উত্তানত্থানেৱ.
৮১২. পঞ্চমে দ্ৱিন্নং পব্বানং উপৰীতি এত্থ দ্ৱিন্নং অঙ্গুলীনং সহ পৱেসনে একেকায অঙ্গুলিযা একেকং পব্বং কত্ৱা দ্ৱিন্নং পব্বানং উপৰি. একঙ্গুলিপৱেসনে দ্ৱিন্নং পব্বানং উপৰি ন ৱট্টতীতি ৱেদিতব্বং. মহাপচ্চৰিযম্পি অযমেৱ নযো দস্সিতো. উদকসুদ্ধিপচ্চযেন পন সতিপি ফস্সসাদিযনে যথাৱুত্তপৰিচ্ছেদে অনাপত্তি.
৮১৫-৮১৭. ছট্ঠে আসুম্ভিত্ৱাতি পাতেত্ৱা. দধিমত্থূতি দধিমণ্ডং দধিম্হি পসন্নোদকং. ভুঞ্জন্তস্স ভিক্খুনো হত্থপাসে ঠানং, পানীযস্স ৱা ৱিধূপনস্স ৱা গহণন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.
৮২২. সত্তমে ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ইদং পুব্বপযোগদুক্কটস্স নিদস্সনমত্তন্তি আহ ‘‘ন কেৱলং পটিগ্গহণেযেৱ হোতী’’তিআদি. পমাণন্তি পাচিত্তিযাপত্তিযা পমাণং. ইমেহিযেৱ দ্ৱীহি পাচিত্তিযং হোতি, নাঞ্ঞেহি ভজ্জনাদীহীতি অত্থো. ৱুত্তমেৱত্থং ৱিত্থাৰতো দস্সেতুং ‘‘তস্মা’’তিআদিমাহ. তং পুব্বাপৰৱিৰুদ্ধন্তি পুনপি ৱুত্তন্তি ৱুত্তৱাদং সন্ধাযাহ. অঞ্ঞায ৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধম্পি হি অনাণত্তিযা ৱিঞ্ঞত্তিযা ইমিস্সা অৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধপক্খং ভজতি, তস্মা হেট্ঠা অৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধে কৰণকাৰাপনেসু ৱিসেসং অৱত্ৱা ইধ ৱিসেসৱচনং পুব্বাপৰৱিৰুদ্ধং. যদি চেত্থ কৰণে পাচিত্তিযং, কাৰাপনেপি পাচিত্তিযেনেৱ ভৱিতব্বং. অথ কাৰাপনে দুক্কটং, কৰণেপি দুক্কটেনেৱ ভৱিতব্বং. ন হি কৰণে ৱা কাৰাপনে ৱা ৱিসেসো অত্থি, তস্মা অঞ্ঞায ৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধং সযং ভজ্জনাদীনি কত্ৱাপি কাৰাপেত্ৱাপি ভুঞ্জন্তিযা দুক্কটমেৱাতি ইদমেত্থ সন্নিট্ঠানং. অৱিসেসেন ৱুত্তন্তি কৰণকাৰাপনানং সামঞ্ঞতো ৱুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. সত্তন্নং ধঞ্ঞানং অঞ্ঞতৰস্স ৱিঞ্ঞাপনং ৱা ৱিঞ্ঞাপাপনং ৱা, পটিলাভো, ভজ্জনাদীনি কত্ৱা ৱা কাৰেত্ৱা ৱা অজ্ঝোহৰণন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
৮২৪. অট্ঠমে নিব্বিট্ঠোতি পতিট্ঠাপিতো. কেণীতি ৰঞ্ঞো দাতব্বস্স আযস্সেতং অধিৱচনং. ঠানন্তৰন্তি গামজনপদাদিঠানন্তৰং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. উচ্চাৰাদিভাৱো, অনৱলোকনং, ৱড়ঞ্জনট্ঠানং, তিৰোকুট্টপাকাৰতা, ছড্ডনং ৱা ছড্ডাপনং ৱাতি ইমানি পনেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
৮৩০. নৱমে সব্বেসন্তি ভিক্খুস্স ভিক্খুনিযা চ. ইধ খেত্তপালকা আৰামাদিগোপকা চ সামিকা এৱ.
৮৩৬. দসমে একপযোগেনাতি একদিসাৱলোকনপযোগেন. তেসংযেৱাতি যেসং নচ্চং পস্সতি. কিঞ্চাপি সযং নচ্চনাদীসু পাচিত্তিযং পাড়িযং ন ৱুত্তং, তথাপি অট্ঠকথাপমাণেন গহেতব্বন্তি দস্সেতুং ‘‘সব্বঅট্ঠকথাসু ৱুত্ত’’ন্তি আহ. ‘‘আৰামে ঠত্ৱাতি ন কেৱলং ঠত্ৱা, ততো ততো গন্ত্ৱাপি সব্বিৰিযাপথেহি লভতি, ‘আৰামে ঠিতা’তি পন আৰামপৰিযাপন্নভাৱদস্সনত্থং ৱুত্তং. ইতৰথা নিসিন্নাপি ন লভেয্যা’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. নচ্চাদীনং অঞ্ঞতৰতা, অঞ্ঞত্ৰ অনুঞ্ঞাতকাৰণা গমনং, দস্সনং ৱা সৱনং ৱাতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
লসুণৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অন্ধকাৰৱগ্গৱণ্ণনা
৮৪১. অন্ধকাৰৱগ্গস্স পঠমে দানে ৱা পূজায ৱাতি দাননিমিত্তং ৱা পূজানিমিত্তং ৱা. মন্তেতীতি কথেতি. ৰত্তন্ধকাৰতা, পুৰিসস্স হত্থপাসে ঠানং ৱা সল্লপনং ৱা, সহাযাভাৱো, ৰহোপেক্খতাতি ইমানি পনেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
৮৪২-৮৪৬. দুতিযততিযচতুত্থানি উত্তানত্থানেৱ.
৮৫৬-৮৫৭. পঞ্চমে অনোৱস্সকং অতিক্কামেন্তিযাতি ছন্নস্স অন্তো নিসীদিত্ৱা পক্কমন্তিং সন্ধায ৱুত্তং. ‘‘উপচাৰো দ্ৱাদসহত্থো’’তি ৱদন্তি. পল্লঙ্কস্স অনোকাসেতি ঊৰুবদ্ধাসনস্স অনোকাসে অপ্পহোন্তে. পুৰেভত্ততা, অন্তৰঘৰে নিসজ্জা, আসনস্স পল্লঙ্কোকাসতা, অঞ্ঞত্ৰ অনুঞ্ঞাতকাৰণা অনাপুচ্ছনং, ৱুত্তপৰিচ্ছেদাতিক্কমোতি ইমানি পনেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
৮৫৯-৮৬৪. ছট্ঠসত্তমাদীনি উত্তানত্থানেৱ.
অন্ধকাৰৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. নগ্গৱগ্গৱণ্ণনা
৮৮৩-৮৮৭. নগ্গৱগ্গস্স পঠমদুতিযানি উত্তানত্থানেৱ.
৮৯৩. ততিযে ৱিসিব্বেত্ৱাতি দুস্সিব্বিতং পুন সিব্বনত্থায ৱিসিব্বেত্ৱা ৱিজটেত্ৱা. অঞ্ঞত্ৰ চতূহপঞ্চাহাতি ৱিসিব্বিতদিৱসতো পঞ্চ দিৱসে অতিক্কমিত্ৱা. নিৱাসনপাৱুৰণূপগচীৱৰতা, উপসম্পন্নায সন্তকতা, সিব্বনত্থায ৱিসিব্বনং ৱা ৱিসিব্বাপনং ৱা, অঞ্ঞত্ৰ অনুঞ্ঞাতকাৰণা পঞ্চাহাতিক্কমো, ধুৰনিক্খেপোতি ইমানি পনেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
৮৯৮. চতুত্থে পঞ্চন্নং চীৱৰানন্তি তিচীৱৰং উদকসাটিকা সঙ্কচ্চিকাতি ইমেসং পঞ্চন্নং চীৱৰানং. পঞ্চন্নং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰতা, পঞ্চাহাতিক্কমো, অনুঞ্ঞাতকাৰণাভাৱো, অপৰিৱত্তনন্তি ইমানি পনেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
৯০২. পঞ্চমং উত্তানত্থমেৱ.
৯০৭. ছট্ঠে চীৱৰলাভন্তি লভিতব্বচীৱৰং. ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমতা, সঙ্ঘস্স পৰিণতভাৱো, ৱিনা আনিসংসদস্সনেন অন্তৰাযকৰণন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
৯১১. সত্তমং উত্তানত্থমেৱ.
৯১৬. অট্ঠমে কুম্ভথূণং নাম কুম্ভসদ্দো, তেন চৰন্তি কীড়ন্তি, তং ৱা সিপ্পং এতেসন্তি কুম্ভথূণিকা. তেনাহ ‘‘ঘটকেন কীড়নকা’’তি. দীঘনিকাযট্ঠকথাযং (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৩) পন ‘‘কুম্ভথূণং নাম চতুৰস্সঅম্বণকতাড়’’ন্তি ৱুত্তং. চতুৰস্সঅম্বণকতাড়ং নাম ৰুক্খসাৰদন্তাদীসু যেন কেনচি চতুৰস্সঅম্বণং কত্ৱা চতূসু পস্সেসু চম্মেন ওনন্ধিত্ৱা কতৱাদিতভণ্ডং. বিম্বিসকন্তিপি তস্সেৱ ৱেৱচনং, তং ৱাদেন্তি, তং ৱা সিপ্পং এতেসন্তি কুম্ভথূণিকা. তেনাহ ‘‘বিম্বিসকৱাদকাতিপি ৱদন্তী’’তি. সমণচীৱৰতা, ঠপেত্ৱা সহধম্মিকে মাতাপিতৰো চ অঞ্ঞেসং দানং, অতাৱকালিকতাতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
৯২০. নৱমং উত্তানত্থমেৱ.
৯২৭. দসমে ধম্মিকং কথিনুদ্ধাৰন্তি সব্বাসং ভিক্খুনীনং অকালচীৱৰং দাতুকামেন উপাসকেন যত্তকো অত্থাৰমূলকো আনিসংসো, ততো অধিকং ৱা সমকং ৱা দত্ৱা যাচিতকেন সমগ্গেন ভিক্খুনিসঙ্ঘেন যং কথিনং ঞত্তিদুতিযেন কম্মেন অন্তৰা উদ্ধৰীযতি, তস্স সো উদ্ধাৰো ধম্মিকোতি ৱুচ্চতি, এৱৰূপং কথিনুদ্ধাৰন্তি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱ.
নগ্গৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯৩২. তুৱট্টৱগ্গে সব্বং উত্তানমেৱ.
৫. চিত্তাগাৰৱগ্গৱণ্ণনা
৯৭৮. চিত্তাগাৰৱগ্গস্স পঠমে কীড়নউপৱনন্তি অন্তোনগৰে ঠিতং সন্ধায ৱুত্তং, কীড়নুয্যানন্তি বহিনগৰে ঠিতং সন্ধায. পাটেক্কা আপত্তিযোতি গীৱায পৰিৱট্টনপ্পযোগগণনায আপত্তিযো, ন উম্মীলনগণনায. ‘‘অজ্ঝাৰামে ৰাজাগাৰাদীনি কৰোন্তি, তানি পস্সন্তিযা অনাপত্তী’’তি ৱচনতো ‘‘অন্তোআৰামে তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা নচ্চাদীনি পস্সিতুং লভতী’’তিপি সিদ্ধং.
৯৮২. দুতিযাদীনি উত্তানত্থানেৱ.
১০১৫. নৱমে হত্থিআদীসু সিপ্প-সদ্দো পচ্চেকং যোজেতব্বো, তথা আথব্বণাদীসু মন্ত-সদ্দো. তত্থ আথব্বণমন্তো নাম আথব্বণৱেদৱিহিতো পৰূপঘাতকৰো মন্তো, খীলনমন্তো নাম দাৰুসাৰখীলং মন্তেত্ৱা পথৱিযং পৱেসেত্ৱা মাৰণমন্তো, অগদপ্পযোগো ৱিসযোজনং. নাগমণ্ডলন্তি সপ্পানং পৱেসনিৱাৰণত্থং মণ্ডলবদ্ধমন্তো.
১০১৮. দসমং উত্তানত্থমেৱ.
চিত্তাগাৰৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০২১. আৰামৱগ্গে সব্বং উত্তানত্থমেৱ.
১০৬৭. গব্ভিনিৱগ্গেপি সব্বং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
৮. কুমাৰিভূতৱগ্গৱণ্ণনা
১১১৯. কুমাৰিভূতৱগ্গস্স পঠমে সব্বপঠমা দ্ৱে মহাসিক্খমানাতি গব্ভিনিৱগ্গে সব্বপঠমং ৱুত্তা দ্ৱে সিক্খমানা. সিক্খমানা ইচ্চেৱ ৱত্তব্বাতি সম্মুতিকম্মাদীসু এৱং ৱত্তব্বা. গিহিগতাতি ৱা কুমাৰিভূতাতি ৱা ন ৱত্তব্বাতি সচে ৱদন্তি, কম্মং কুপ্পতীতি অধিপ্পাযো. ইতো পৰং নৱমপৰিযোসানং উত্তানত্থমেৱ.
১১৬৩. দসমে অপুব্বসমুট্ঠানসীসন্তি পঠমপাৰাজিকসমুট্ঠানাদীসু তেৰসসু সমুট্ঠানেসু অননুঞ্ঞাতসমুট্ঠানং সন্ধায ৱুত্তং. তঞ্হি ইতো পুব্বে তাদিসস্স সমুট্ঠানসীসস্স অনাগতত্তা ‘‘অপুব্বসমুট্ঠানসীস’’ন্তি ৱুত্তং.
১১৬৬. একাদসমাদীনি উত্তানত্থানেৱ.
কুমাৰিভূতৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ছত্তুপাহনৱগ্গৱণ্ণনা
১২১৪. ছত্তুপাহনৱগ্গস্স একাদসমে উপচাৰং সন্ধাযাতি সমন্তা দ্ৱাদসহত্থুপচাৰং সন্ধায. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ.
ছত্তুপাহনৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
গিৰগ্গসমজ্জাদীনি অচিত্তকানি লোকৱজ্জানীতি ৱুত্তত্তা নচ্চন্তি ৱা ৱণ্ণকন্তি ৱা অজানিত্ৱাৱ পস্সন্তিযা ৱা নহাযন্তিযা ৱা আপত্তিসম্ভৱতো ৱত্থুঅজাননচিত্তেন অচিত্তকানি, নচ্চন্তি ৱা ৱণ্ণকন্তি ৱা জানিত্ৱা পস্সন্তিযা ৱা নহাযন্তিযা ৱা অকুসলেনেৱ আপজ্জনতো লোকৱজ্জানীতি ৱেদিতব্বানি. চোৰীৱুট্ঠাপনাদীনি চোৰীতিআদিনা ৱত্থুং জানিত্ৱা কৰণে এৱ আপত্তিসম্ভৱতো সচিত্তকানি, উপসম্পদাদীনং একন্তঅকুসলচিত্তেনেৱ অকত্তব্বত্তা পণ্ণত্তিৱজ্জানি. ‘‘ইধ সচিত্তকাচিত্তকতা পণ্ণত্তিজাননাজাননতায অগ্গহেত্ৱা ৱত্থুজাননাজাননতায গহেতব্বা’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱ.
ভিক্খুনীৱিভঙ্গে খুদ্দকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পাচিত্তিযকণ্ডং নিট্ঠিতং.