১. পাৰাজিককণ্ডং (ভিক্খুনীৱিভঙ্গৱণ্ণনা)
১. পঠমপাৰাজিকসিক্খাপদৱণ্ণনা
৬৫৬. ভিক্খুনীৱিভঙ্গে যোতি যো ভিক্খুনীনং ৱিভঙ্গো. মিগাৰনত্তাতি মজ্ঝপদলোপেনেতং ৱুত্তন্তি আহ ‘‘মিগাৰমাতুযা পন নত্তা হোতী’’তি. মিগাৰমাতাতি ৱিসাখাযেতং অধিৱচনং. নৱকম্মাধিট্ঠাযিকন্তি নৱকম্মসংৱিধাযিকং. ব্যঞ্জনানং পটিৱিজ্ঝিতব্বো আকাৰো নাতিগম্ভীৰো, যথাসুতং ধাৰণমেৱ তত্থ কৰণীযন্তি সতিযা ব্যাপাৰো অধিকো, পঞ্ঞা তত্থ গুণীভূতাতি ৱুত্তং ‘‘সতিপুব্বঙ্গমায পঞ্ঞাযা’’তি. সতি পুব্বঙ্গমা এতিস্সাতি সতিপুব্বঙ্গমা. পুব্বঙ্গমতা চেত্থ পধানভাৱো ‘‘মনোপুব্বঙ্গমা’’তিআদীসু ৱিয. অত্থগ্গহণে পন পঞ্ঞায ব্যাপাৰো অধিকো পটিৱিজ্ঝিতব্বস্স অত্থস্স অতিগম্ভীৰত্তাতি আহ ‘‘পঞ্ঞাপুব্বঙ্গমায সতিযা’’তি. আলসিযৱিৰহিতাতি কোসজ্জৰহিতা. যথা অঞ্ঞা কুসীতা নিসিন্নট্ঠানে নিসিন্নাৱ হোন্তি, ঠিতট্ঠানে ঠিতাৱ, এৱং অহুত্ৱা ৱিপ্ফাৰিকেন চিত্তেন সব্বকিচ্চং নিপ্ফাদেতি.
সব্বা ভিক্খুনিযো সত্থুলদ্ধূপসম্পদা সঙ্ঘতো লদ্ধূপসম্পদাতি দুৱিধা. গৰুধম্মপঅগ্গহণেন হি লদ্ধূপসম্পদা মহাপজাপতিগোতমী সত্থুসন্তিকাৱ লদ্ধূপসম্পদত্তা সত্থুলদ্ধূপসম্পদা নাম. সেসা সব্বাপি সঙ্ঘতো লদ্ধূপসম্পদা. তাপি একতোউপসম্পন্না উভতোউপসম্পন্নাতি দুৱিধা. তত্থ যা তা মহাপজাপতিগোতমিযা সদ্ধিং নিক্খন্তা পঞ্চসতা সাকিযানিযো, তা একতোউপসম্পন্না ভিক্খুসঙ্ঘতো এৱ লদ্ধূপসম্পদত্তা, ইতৰা উভতোউপসম্পন্না উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্নত্তা. এহিভিক্খুনীভাৱেন উপসম্পন্না পন ভিক্খুনিযো ন সন্তি তাসং তথা উপসম্পদায অভাৱতো. যদি এৱং ‘‘এহি ভিক্খুনী’’তি ইধ কস্মা ৱুত্তন্তি? দেসনায সোতপতিতভাৱতো. অযঞ্হি সোতপতিততা নাম কত্থচি লব্ভমানস্সপি অগ্গহণেন হোতি, যথা অভিধম্মে মনোধাতুনিদ্দেসে (ধ. স. ১৬০-১৬১) লব্ভমানম্পি ঝানঙ্গং পঞ্চৱিঞ্ঞাণসোতে পতিতায ন উদ্ধটং কত্থচি দেসনায অসম্ভৱতো, যথা তত্থেৱ ৱত্থুনিদ্দেসে (ধ. স. ৯৮৪ আদযো) হদযৱত্থু. কত্থচি অলব্ভমানস্সপি গহণৱসেন যথাঠিতকপ্পীনিদ্দেসে. যথাহ –
‘‘কতমো চ পুগ্গলো ঠিতকপ্পী? অযঞ্চ পুগ্গলো সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো অস্স, কপ্পস্স চ উড্ডয্হনৱেলা অস্স, নেৱ তাৱ কপ্পো উড্ডয্হেয্য, যাৱাযং পুগ্গলো ন সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকৰেয্যা’’তি (পু. প. ১৭).
এৱমিধাপি অলব্ভমানগহণৱসেন ৱেদিতব্বং. পৰিকপ্পৱচনঞ্হেতং ‘‘সচে ভগৱা ভিক্খুনীভাৱযোগ্যং কঞ্চি মাতুগামং ‘এহি ভিক্খুনী’তি ৱদেয্য, এৱং ভিক্খুনীভাৱো সিযা’’তি.
কস্মা পন ভগৱা এৱং ন কথেসীতি? তথা কতাধিকাৰানং অভাৱতো. যে পন ‘‘অনাসন্নাসন্নিহিতভাৱতো’’তি কাৰণং ৱত্ৱা ‘‘ভিক্খূ এৱ হি সত্থু আসন্নচাৰিনো সদা সন্নিহিতা চ হোন্তি, তস্মা তে এৱ ‘এহিভিক্খূ’তি ৱত্তব্বতং অৰহন্তি, ন ভিক্খুনিযো’’তি ৱদন্তি, তং তেসং মতিমত্তং সত্থু আসন্নদূৰভাৱস্স ভব্বাভব্বভাৱসিদ্ধত্তা. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা –
‘‘সঙ্ঘাটিকণ্ণে চেপি মে, ভিক্খৱে, ভিক্খু গহেত্ৱা পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধো অস্স পাদে পাদং নিক্খিপন্তো, সো চ হোতি অভিজ্ঝালু কামেসু তিব্বসাৰাগো ব্যাপন্নচিত্তো পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো অসমাহিতো ৱিব্ভন্তচিত্তো পাকতিন্দ্ৰিযো, অথ খো সো আৰকাৱ ময্হং, অহঞ্চ তস্স. তং কিস্স হেতু? ধম্মঞ্হি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন পস্সতি, ধম্মং অপস্সন্তো ন মং পস্সতি. যোজনসতে চেপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিহৰেয্য, সো চ হোতি অনভিজ্ঝালু কামেসু ন তিব্বসাৰাগো অব্যাপন্নচিত্তো অপ্পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো উপট্ঠিতস্সতি সম্পজানো সমাহিতো একগ্গচিত্তো সংৱুতিন্দ্ৰিযো, অথ খো সো সন্তিকেৱ ময্হং, অহঞ্চ তস্স. তং কিস্স হেতু? ধম্মঞ্হি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু পস্সতি, ধম্মং পস্সন্তো মং পস্সতী’’তি (ইতিৱু. ৯২).
তস্মা অকাৰণং দেসতো সত্থু আসন্নানাসন্নতা. অকতাধিকাৰতায পন ভিক্খুনীনং এহিভিক্খুনূপসম্পদায অযোগ্যতা ৱেদিতব্বা.
যদি এৱং যং তং থেৰীগাথাসু ভদ্দায কুণ্ডলকেসায ৱুত্তং –
‘‘নিহচ্চ জাণুং ৱন্দিত্ৱা, সম্মুখা অঞ্জলিং অকং;
এহি ভদ্দেতি মং অৱচ, সা মে আসূপসম্পদা’’তি. (থেৰীগা. ১০৯);
তথা অপদানেপি –
‘‘আযাচিতো তদা আহ, এহি ভদ্দেতি নাযকো;
তদাহং উপসম্পন্না, পৰিত্তং তোযমদ্দস’’ন্তি. (অপ. থেৰী ২.৩.৪৪);
তং কথন্তি? নযিদং এহিভিক্খুনীভাৱেন উপসম্পদং সন্ধায ৱুত্তং, উপসম্পদায পন হেতুভাৱতো ‘‘যা সত্থু আণত্তি, সা মে আসূপসম্পদা’’তি ৱুত্তা. তথা হি ৱুত্তং অট্ঠকথাযং (থেৰীগা. অট্ঠ. ১১১) ‘‘এহি ভদ্দে ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৱা ভিক্খুনীনং সন্তিকে পব্বজ উপসম্পজ্জস্সূতি মং অৱচ আণাপেসি, সা সত্থু আণা ময্হং উপসম্পদায কাৰণত্তা উপসম্পদা আসি অহোসী’’তি. অপদানগাথাযম্পি এৱমেৱ অত্থো গহেতব্বো. তস্মা ভিক্খুনীনং এহিভিক্খুনূপসম্পদা নত্থিযেৱাতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং. যথা চেতং সোতপতিতৱসেন ‘‘এহি ভিক্খুনী’’তি ৱুত্তং, এৱং ‘‘তীহি সৰণগমনেহি উপসম্পন্নাতি ভিক্খুনী’’তি ইদম্পি সোতপতিতৱসেনেৱ ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং সৰণগমনূপসম্পদাযপি ভিক্খুনীনং অসম্ভৱতো.
৬৫৯. ভিক্খুৱিভঙ্গে ‘‘কাযসংসগ্গং সাদিযেয্যা’’তি অৱত্ৱা ‘‘সমাপজ্জেয্যা’’তি ৱুত্তত্তা ‘‘ভিক্খু আপত্তিযা ন কাৰেতব্বো’’তি ৱুত্তং. তব্বহুলনযেনাতি কিৰিযাসমুট্ঠানস্সেৱ বহুলভাৱতো. দিস্সতি হি তব্বহুলনযেন তব্বোহাৰো যথা ‘‘ব্ৰাহ্মণগামো’’তি. ব্ৰাহ্মণগামেপি হি অন্তমসো ৰজকাদীনি পঞ্চ কুলানি সন্তি. সাতি কিৰিযাসমুট্ঠানতা.
৬৬২. তথেৱাতি কাযসংসগ্গৰাগেন অৱস্সুতোযেৱাতি অত্থো. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.
পঠমপাৰাজিকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. দুতিযপাৰাজিকসিক্খাপদৱণ্ণনা
৬৬৬. দুতিযে ‘‘কিস্স পন ত্ৱং অয্যে জানং পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্ন’’ন্তি ৱচনতো ‘‘উদ্দিট্ঠা খো অয্যাযো অট্ঠ পাৰাজিকা ধম্মা’’তিআদিৱচনতো চ ভিক্খুনীৱিভঙ্গং পত্ৱা সাধাৰণানি সিক্খাপদানি ভিক্খূনং উপ্পন্নৱত্থুস্মিংযেৱ ‘‘যা পন ভিক্খুনী ছন্দসো মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, অন্তমসো তিৰচ্ছানগতেনপি, পাৰাজিকা হোতি অসংৱাসা’’তিআদিনা নযেন সৱিসেসম্পি অৱিসেসম্পি মাতিকং ঠপেত্ৱা অনুক্কমেন পদভাজনং আপত্তিভেদং তিকচ্ছেদং অনাপত্তিৱাৰঞ্চ অনৱসেসং ৱত্ৱা ৱিত্থাৰেসি. সঙ্গীতিকাৰকেহি পন অসাধাৰণপঞ্ঞত্তিযোযেৱ ইধ ৱিত্থাৰিতাতি ৱেদিতব্বা.
অথ উপৰিমেসু দ্ৱীসু অপঞ্ঞত্তেসু অট্ঠন্নং পাৰাজিকানং অঞ্ঞতৰন্তি ইদং ৱচনং ন যুজ্জতীতি আহ ‘‘ইদঞ্চ পাৰাজিকং পচ্ছা পঞ্ঞত্ত’’ন্তিআদি. যদি এৱং ইমস্মিং ওকাসে কস্মা ঠপিতন্তি আহ ‘‘পুৰিমেন পন সদ্ধিং যুগড়ত্তা’’তিআদি, পুৰিমেন সদ্ধিং একসম্বন্ধভাৱতো ইধ ৱুত্তন্তি অধিপ্পাযো. ‘‘অট্ঠন্নং পাৰাজিকানং অঞ্ঞতৰ’’ন্তি ৱচনতো চ ৱজ্জপটিচ্ছাদিকং যা পটিচ্ছাদেতি, সাপি ৱজ্জপটিচ্ছাদিকাযেৱাতি দট্ঠব্বং. কিঞ্চাপি ৱজ্জপটিচ্ছাদনং পেমৱসেন হোতি, তথাপি সিক্খাপদৱীতিক্কমচিত্তং দোমনস্সিতমেৱ হোতীতি কত্ৱা ‘‘দুক্খৱেদন’’ন্তি ৱুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.
দুতিযপাৰাজিকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬৬৮. ততিযং উত্তানত্থমেৱ.
৪. চতুত্থপাৰাজিকসিক্খাপদৱণ্ণনা
৬৭৫. চতুত্থে লোকস্সাদমিত্তসন্থৱৱসেনাতি লোকস্সাদসঙ্খাতস্স মিত্তসন্থৱস্স ৱসেন. ৱুত্তমেৱত্থং পৰিযাযন্তৰেন ৱিভাৱেতুং ‘‘কাযসংসগ্গৰাগেনা’’তি ৱুত্তং.
তিস্সিত্থিযো মেথুনং তং ন সেৱেতি (পৰি. অট্ঠ. ৪৮১) যা তিস্সো ইত্থিযো ৱুত্তা, তাসুপি যং তং মেথুনং নাম, তং ন সেৱতি. তযো পুৰিসেতি তযো পুৰিসেপি উপগন্ত্ৱা মেথুনং ন সেৱতি. তযো চ অনৰিযপণ্ডকেতি উভতোব্যঞ্জনসঙ্খাতে তযো অনৰিযে, তযো চ পণ্ডকেতি ইমেপি ছ জনে উপগন্ত্ৱা মেথুনং ন সেৱতি. ন চাচৰে মেথুনং ব্যঞ্জনস্মিন্তি অনুলোমপাৰাজিকৱসেনপি অত্তনো নিমিত্তে মেথুনং নাচৰতি. ছেজ্জং সিযা মেথুনধম্মপচ্চযাতি সিযা মেথুনধম্মপচ্চযা পাৰাজিকন্তি অযং পঞ্হো অট্ঠৱত্থুকংৱ সন্ধায ৱুত্তো. তস্সা হি মেথুনধম্মস্স পুব্বভাগকাযসংসগ্গং আপজ্জিতুং ৱাযমন্তিযা মেথুনধম্মপচ্চযা ছেজ্জং হোতি. ছেদোযেৱ ছেজ্জং.
মেথুনধম্মস্স পুব্বভাগত্তাতি ইমিনা মেথুনধম্মস্স পুব্বভাগভূতো কাযসংসগ্গোযেৱ তত্থ মেথুনধম্ম-সদ্দেন ৱুত্তো, ন দ্ৱযংদ্ৱযসমাপত্তীতি দীপেতি. ৱণ্ণাৱণ্ণোতি দ্ৱীহি সুক্কৱিস্সট্ঠি ৱুত্তা. গমনুপ্পাদনন্তি সঞ্চৰিত্তং. সব্বপদেসূতি ‘‘সঙ্ঘাটিকণ্ণগ্গহণং সাদিযেয্যা’’তিআদীসু. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. কাযসংসগ্গৰাগো, সউস্সাহতা, অট্ঠমস্স ৱত্থুস্স পূৰণন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
চতুত্থপাৰাজিকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভিক্খুনীৱিভঙ্গে পাৰাজিককণ্ডৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পাৰাজিককণ্ডং নিট্ঠিতং.