১০. ভিক্খুনিক্খন্ধকং
মহাপজাপতিগোতমীৱত্থুকথাৱণ্ণনা
৪০২. ভিক্খুনিক্খন্ধকে সক্কেসু ৱিহৰতীতি পঠমগমনেন গন্ত্ৱা ৱিহৰতি. মহাপজাপতি গোতমীতি এত্থ গোতমীতি গোত্তং. নামকৰণদিৱসে পনস্সা লদ্ধসক্কাৰা ব্ৰাহ্মণা লক্খণসম্পত্তিং দিস্ৱা ‘‘সচে অযং ধীতৰং লভিস্সতি, চক্কৱত্তিৰঞ্ঞো মহেসী ভৱিস্সতি. সচে পুত্তং লভিস্সতি, চক্কৱত্তিৰাজা ভৱিস্সতীতি উভযথাপি মহতীযেৱস্সা পজা ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকৰিংসু, তস্মা পুত্তপজায চেৱ ধীতুপজায চ মহন্ততায ‘‘মহাপজাপতী’’তি নামং অকংসু, ইধ পন গোত্তেন সদ্ধিং সংসন্দিত্ৱা ‘‘মহাপজাপতি গোতমী’’তি ৱুত্তং. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমীতি ভগৱা কপিলপুৰং গন্ত্ৱা পঠমমেৱ নন্দং পব্বাজেসি, সত্তমে দিৱসে ৰাহুলকুমাৰং. চুম্বটককলহে পন উভযনগৰৱাসিকেসু যুদ্ধত্থায নিক্খন্তেসু সত্থা গন্ত্ৱা তে ৰাজানো সঞ্ঞাপেত্ৱা অত্তদণ্ডসুত্তং (সু. নি. ৯৪১ আদযো) কথেসি. ৰাজানো পসীদিত্ৱা অড্ঢতেয্যসতে অড্ঢতেয্যসতে দাৰকে অদংসু. তানি পঞ্চ কুমাৰসতানি সত্থু সন্তিকে পব্বজিংসু. অথ নেসং পজাপতিযো সাসনং পেসেত্ৱা অনভিৰতিং উপ্পাদযিংসু. সত্থা তেসং অনভিৰতিযা উপ্পন্নভাৱং ঞত্ৱা তে পঞ্চসতে দহৰভিক্খূ কুণালদহং নেত্ৱা অত্তনো কুণালকালে নিসিন্নপুব্বে পাসাণতলে নিসীদিত্ৱা কুণালজাতককথায (জা. ২.২১.কুণালজাতক) তেসং অনভিৰতিং ৱিনোদেত্ৱা সব্বেপি তে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেসি, পুন মহাৱনং আনেত্ৱা অৰহত্তফলে. তেসং চিত্তজাননত্থং পুনপি পজাপতিযো সাসনং পহিণিংসু. তে ‘‘অভব্বা মযং ঘৰাৱাসস্সা’’তি পটিসাসনং পহিণিংসু. তা ‘‘ন দানি অম্হাকং পৰঘৰং গন্তুং যুত্তং, মহাপজাপতিযা সন্তিকং গন্ত্ৱা পব্বজ্জং অনুজানাপেত্ৱা পব্বজিস্সামা’’তি পঞ্চসতাপি মহাপজাপতিং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘অয্যে, অম্হাকং পব্বজ্জং অনুজানাপেথা’’তি আহংসু. মহাপজাপতি চ তা ইত্থিযো গহেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, সেতচ্ছত্তস্স হেট্ঠা ৰঞ্ঞো পৰিনিব্বুতকালে উপসঙ্কমীতিপি ৱদন্তিযেৱ. পক্কামীতি পুন কপিলপুৰমেৱ পাৱিসি.
যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱাতি বোধনেয্যসত্তানং উপনিস্সযং ওলোকেন্তো যথাজ্ঝাসযেন ৱিহৰিত্ৱা. চাৰিকং পক্কামীতি মহাজনসঙ্গহং কৰোন্তো উত্তমায বুদ্ধসিৰিযা অনোপমেন বুদ্ধৱিলাসেন অতুৰিতচাৰিকং পক্কামি. সম্বহুলাহি সাকিযানীহি সদ্ধিন্তি অন্তোনিৱেসনস্মিংযেৱ দসবলং উদ্দিস্স পব্বজ্জাৱেসং গহেত্ৱা তাপি পঞ্চসতা সাকিযানিযো পব্বজ্জাৱেসংযেৱ গাহাপেত্ৱা সব্বাহিপি তাহি সম্বহুলাহি সাকিযানীহি সদ্ধিং. পক্কামীতি গমনং অভিনীহৰি. গমনাভিনীহৰণকালে পনস্সা ‘‘সুকুমাৰা ৰাজিত্থিযো পদসা গন্তুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি সাকিযকোলিযৰাজানো সুৱণ্ণসিৱিকাযো উপট্ঠাপযিংসু, তা পন ‘‘যানে আৰুয্হ গচ্ছন্তীহি সত্থৰি অগাৰৱো কতো হোতী’’তি একপণ্ণাসযোজনিকং মগ্গং পদসাৱ পটিপজ্জিংসু. ৰাজানোপি পুৰতো চ পচ্ছতো চ আৰক্খং সংৱিদহাপেত্ৱা তণ্ডুলসপ্পিতেলাদীনং সকটানি পূৰেত্ৱা ‘‘গতগতট্ঠানে আহাৰং পটিযাদেথা’’তি পুৰিসে পেসযিংসু. সূনেহি পাদেহীতি তাসঞ্হি সুখুমালত্তা পাদেসু একো ফোটো উট্ঠেতি, একো ভিজ্জতি, উভো পাদা কটকট্ঠিসম্পৰিকিণ্ণা ৱিয হুত্ৱা উদ্ধুমাতা. তেন ৱুত্তং ‘‘সূনেহি পাদেহী’’তি. বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকেতি দ্ৱাৰকোট্ঠকস্স বহি. কস্মা পনেৱং ঠিতাতি? এৱং কিৰস্সা অহোসি ‘‘অহং তথাগতেন অনুঞ্ঞাতা সযমেৱ পব্বজ্জাৱেসং অগ্গহেসিং, এৱং গহিতভাৱো চ পন মে সকলজম্বুদীপে পাকটো জাতো, সচে সত্থা পব্বজ্জং অনুজানিস্সতি, ইচ্চেতং কুসলং. সচে নানুজানিস্সতি, মহতী গৰহা ভৱিস্সতী’’তি ৱিহাৰং পৱিসিতুং অসক্কোন্তী ৰোদমানা অট্ঠাসি. কিং নু ত্ৱং গোতমীতি কিং নু ৰাজকুলানং ৱিপত্তি উপ্পন্না, কেন নু ত্ৱং কাৰণেন এৱং ৱিৱণ্ণভাৱং পত্তা সূনেহি পাদেহি…পে… ঠিতাতি.
অঞ্ঞেনপি পৰিযাযেনাতি অঞ্ঞেনপি কাৰণেন. আপাদিকাতি সংৱড্ঢিকা, তুম্হাকং হত্থপাদেসু হত্থপাদকিচ্চং অসাধেন্তেসু হত্থে চ পাদে চ ৱড্ঢেত্ৱা পটিজগ্গিকাতি অত্থো. পোসিকাতি দিৱসস্স দ্ৱে তযো ৱাৰে নহাপেত্ৱা ভোজেত্ৱা পাযেত্ৱা তুম্হে পোসেসি. থঞ্ঞং পাযেসীতি নন্দকুমাৰো কিৰ বোধিসত্ততো কতিপাহেনেৱ দহৰতৰো. তস্মিং জাতে মহাপজাপতি অত্তনো পুত্তং ধাতীনং দত্ৱা সযং বোধিসত্তস্স ধাতিকিচ্চং সাধযমানা অত্তনো থঞ্ঞং পাযেসি. তং সন্ধায থেৰো এৱমাহ. সাধু ভন্তেতি ‘‘বহুকাৰা’’তিআদীহি তস্সা গুণং কথেত্ৱা পুন পব্বজ্জং যাচন্তো এৱমাহ.
মহাপজাপতিগোতমীৱত্থুকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অট্ঠগৰুধম্মকথাৱণ্ণনা
৪০৩. সত্থাপি ‘‘ইত্থিযো নাম পৰিত্তসদ্ধা, একাযাচিতমত্তেযেৱ পব্বজ্জায অনুঞ্ঞাতায ন মম সাসনং গৰুং কত্ৱা গণ্হিস্সন্তী’’তি তিক্খত্তুং পটিক্খিপিত্ৱা ইদানি গৰুং কত্ৱা গাহাপেতুকামতায ‘‘সচে, আনন্দ, মহাপজাপতি গোতমী অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হাতি, সাৱস্সা হোতু উপসম্পদা’’তিআদিমাহ. তত্থ সাৱস্সাতি সা এৱ অস্সা পব্বজ্জাপি উপসম্পদাপি হোতু.
তদহুপসম্পন্নস্সাতি তং দিৱসম্পি উপসম্পন্নস্স. অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্বন্তি মানাতিমানং অকত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন অভিৱাদনং, আসনা উট্ঠায পচ্চুগ্গমনৱসেন পচ্চুট্ঠানং, দসনখে সমোধানেত্ৱা অঞ্জলিকম্মং, আসনপঞ্ঞাপনবীজনাদিকং অনুচ্ছৱিককম্মসঙ্খাতং সামীচিকম্মঞ্চ কত্তব্বং. অভিক্খুকে আৱাসেতি যত্থ ৱসন্তিযা অনন্তৰাযেন ওৱাদত্থায উপসঙ্কমনাৰহে ঠানে ওৱাদদাযকো আচৰিযো নত্থি, অযং অভিক্খুকো আৱাসো নাম, এৱৰূপে আৱাসে ৱস্সং ন উপগন্তব্বং. অন্ৱদ্ধমাসন্তি অনুপোসথিকং. ওৱাদূপসঙ্কমনন্তি ওৱাদত্থায উপসঙ্কমনং. দিট্ঠেনাতি চক্খুনা দিট্ঠেন. সুতেনাতি সোতেন সুতেন. পৰিসঙ্কাযাতি দিট্ঠসুতৱসেন পৰিসঙ্কিতেন. গৰুধম্মন্তি গৰুকং সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিং. পক্খমানত্তন্তি অনূনানি পন্নৰস দিৱসানি মানত্তং. ছসু ধম্মেসূতি ৱিকালভোজনচ্ছট্ঠেসু সিক্খাপদেসু. সিক্খিতসিক্খাযাতি একসিক্খম্পি অখণ্ডং কত্ৱা পূৰিতসিক্খায.
ন অক্কোসিতব্বো ন পৰিভাসিতব্বোতি দসন্নং অক্কোসৱত্থূনং অঞ্ঞতৰেন অক্কোসৱত্থুনা ন অক্কোসিতব্বো, ভযুপদংসনায কাযচি পৰিভাসায ন পৰিভাসিতব্বো. ওৱটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৱচনপথোতি ওৱাদানুসাসনিধম্মকথাসঙ্খাতো ৱচনপথো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ওৱটো পিহিতো, ন ভিক্খুনিযা কোচি ভিক্খু ওৱদিতব্বো ৱা অনুসাসিতব্বো ৱা, ‘‘ভন্তে পোৰাণকত্থেৰা ইদঞ্চিদঞ্চ ৱত্তং পূৰযিংসূ’’তি এৱং পন পৱেণিৱসেন কথেতুং ৱট্টতি. অনোৱটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসূতি ভিক্খূনং পন ভিক্খুনীসু ৱচনপথো অনিৱাৰিতো, যথাৰুচিযা ওৱদন্তু অনুসাসন্তু ধম্মকথং কথেন্তূতি অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰতো পনেসা গৰুধম্মকথা মহাৱিভঙ্গে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা.
ইমে পন অট্ঠ গৰুধম্মে সত্থু সন্তিকে উগ্গহেত্ৱা থেৰেন অত্তনো আৰোচিযমানে সুত্ৱা মহাপজাপতিযা তাৱমহন্তং দোমনস্সং খণেন পটিপ্পস্সম্ভি. অনোতত্তদহতো আহটেন সীতুদকস্স ঘটসতেন মত্থকে পৰিসিত্তা ৱিয ৱিগতপৰিড়াহা অত্তমনা হুত্ৱা গৰুধম্মপটিগ্গহণেন উপ্পন্নপীতিপামোজ্জং আৱি কৰোন্তী ‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে’’তিআদিকং উদানং উদানেসি. তত্থ দহৰোতি তৰুণো. যুৱাতি যোব্বঞ্ঞভাৱে ঠিতো. মণ্ডনকজাতিকোতি অলঙ্কাৰসভাৱো. তত্থ কোচি তৰুণোপি যুৱা ন হোতি যথা অতিতৰুণো. কোচি যুৱাপি মণ্ডনকজাতিকো ন হোতি যথা উপসন্তসভাৱো আলসিযব্যসনাদীহি ৱা অভিভূতো, ইধ পন দহৰো চেৱ যুৱা চ মণ্ডনকজাতিকো চ অধিপ্পেতো, তস্মা এৱমাহ. উপ্পলাদীনি লোকসম্মতত্তা ৱুত্তানি. ইতো পৰং যং যং ৱত্তব্বং, তং তং অট্ঠকথাযং দস্সিতমেৱ.
তত্থ মাতুগামস্স পব্বজিতত্তাতি ইদং পঞ্চৱস্সসততো উদ্ধং অট্ঠত্ৱা পঞ্চসুযেৱ ৱস্সসতেসু সদ্ধম্মট্ঠিতিযা কাৰণনিদস্সনং. পটিসম্ভিদাপভেদপ্পত্তখীণাসৱৱসেনেৱ ৱুত্তন্তি এত্থ ‘‘পটিসম্ভিদাপত্তখীণাসৱগ্গহণেন ঝানানিপি গহিতানেৱ হোন্তি. ন হি নিজ্ঝানকানং সব্বপ্পকাৰসম্পত্তি ইজ্ঝতী’’তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. সুক্খৱিপস্সকখীণাসৱৱসেন ৱস্সসহস্সন্তিআদিনা চ যং ৱুত্তং. তং খন্ধকভাণকানং মতেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. দীঘনিকাযট্ঠকথাযং (দী. নি. অট্ঠ. ৩.১৬১) পন এৱং ৱুত্তং –
‘‘পটিসম্ভিদাপত্তেহি ৱস্সসহস্সং অট্ঠাসি, ছড়ভিঞ্ঞেহি ৱস্সসহস্সং, তেৱিজ্জেহি ৱস্সসহস্সং, সুক্খৱিপস্সকেহি ৱস্সসহস্সং, পাতিমোক্খেন ৱস্সসহস্সং অট্ঠাসী’’তি.
অঙ্গুত্তৰনিকাযট্ঠকথাযম্পি (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.১৩০) –
‘‘বুদ্ধানঞ্হি পৰিনিব্বানতো ৱস্সসহস্সমেৱ পটিসম্ভিদা নিব্বত্তেতুং সক্কোন্তি, ততো পৰং ছ অভিঞ্ঞা, ততো তাপি নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তা তিস্সো ৱিজ্জা নিব্বত্তেন্তি, গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে তাপি নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তা সুক্খৱিপস্সকা হোন্তি. এতেনেৱ উপাযেন অনাগামিনো সকদাগামিনো সোতাপন্না’’তি –
ৱুত্তং.
সংযুত্তনিকাযট্ঠকথাযং পন (সং. নি. অট্ঠ. ২.৩.১৫৬) –
‘‘পঠমবোধিযঞ্হি ভিক্খূ পটিসম্ভিদাপত্তা অহেসুং. অথ কালে গচ্ছন্তে পটিসম্ভিদা পাপুণিতুং ন সক্খিংসু, ছড়ভিঞ্ঞা অহেসুং, ততো ছ অভিঞ্ঞা পত্তুং অসক্কোন্তা তিস্সো ৱিজ্জা পাপুণিংসু. ইদানি কালে গচ্ছন্তে তিস্সো ৱিজ্জা পাপুণিতুং অসক্কোন্তা আসৱক্খযমত্তং পাপুণিস্সন্তি, তম্পি অসক্কোন্তা অনাগামিফলং, তম্পি অসক্কোন্তা সকদাগামিফলং, তম্পি অসক্কোন্তা সোতাপত্তিফলং, গচ্ছন্তে কালে সোতাপত্তিফলম্পি পত্তুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি –
ৱুত্তং.
যস্মা চেতং সব্বং অঞ্ঞমঞ্ঞপটিৱিৰুদ্ধং, তস্মা তেসং তেসং ভাণকানং মতমেৱ আচৰিযেন তত্থ তত্থ দস্সিতন্তি গহেতব্বং. অঞ্ঞথা হি আচৰিযস্সেৱ পুব্বাপৰৱিৰোধপ্পসঙ্গো সিযাতি.
তানিযেৱাতি তানিযেৱ পঞ্চ ৱস্সসহস্সানি. পৰিযত্তিমূলকং সাসনন্তি আহ ‘‘ন হি পৰিযত্তিযা অসতি পটিৱেধো অত্থী’’তিআদি. পৰিযত্তিযা হি অন্তৰহিতায পটিপত্তি অন্তৰধাযতি, পটিপত্তিযা অন্তৰহিতায অধিগমো অন্তৰধাযতি. কিংকাৰণা? অযঞ্হি পৰিযত্তি পটিপত্তিযা পচ্চযো হোতি, পটিপত্তি অধিগমস্স, ইতি পটিপত্তিতোপি পৰিযত্তিযেৱ পমাণং. তত্থ পটিৱেধো চ পটিপত্তি চ হোতিপি ন হোতিপি. একস্মিঞ্হি কালে পটিৱেধকৰা ভিক্খূ বহূ হোন্তি, ‘‘এস ভিক্খু পুথুজ্জনো’’তি অঙ্গুলিং পসাৰেত্ৱা দস্সেতব্বো হোতি, ইমস্মিংযেৱ দীপে একৱাৰং পুথুজ্জনভিক্খু নাম নাহোসি. পটিপত্তিপূৰকাপি কদাচি বহূ হোন্তি, কদাচি অপ্পা, ইতি পটিৱেধো চ পটিপত্তি চ হোতিপি ন হোতিপি. সাসনট্ঠিতিযা পন পৰিযত্তিযেৱ পমাণং. পণ্ডিতো হি তেপিটকং সুত্ৱা দ্ৱেপি পূৰেতি. যথা অম্হাকং বোধিসত্তো আড়াৰস্স সন্তিকে পঞ্চাভিঞ্ঞা সত্ত চ সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা পৰিকম্মং পুচ্ছি, সো ‘‘ন জানামী’’তি আহ, ততো উদকস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা অধিগতৱিসেসং সংসন্দিত্ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্স পৰিকম্মং পুচ্ছি, সো আচিক্খি, তস্স ৱচনসমনন্তৰমেৱ মহাসত্তো তং সম্পাদেসি, এৱমেৱ পঞ্ঞৱা ভিক্খু পৰিযত্তিং সুত্ৱা দ্ৱেপি পূৰেতি, তস্মা পৰিযত্তিযা ঠিতায সাসনং ঠিতং হোতি. যথাপি মহতো তড়াকস্স পাড়িযা থিৰায উদকং ন ঠস্সতীতি ন ৱত্তব্বং, উদকে সতি পদুমাদীনি পুপ্ফানি ন পুপ্ফিস্সন্তীতি ন ৱত্তব্বং, এৱমেৱ মহাতড়াকস্স থিৰপাড়িসদিসে তেপিটকে বুদ্ধৱচনে সতি মহাতড়াকে উদকসদিসা পটিপত্তিপূৰকা কুলপুত্তা নত্থীতি ন ৱত্তব্বং, তেসু সতি মহাতড়াকে পদুমাদীনি পুপ্ফানি ৱিয সোতাপন্নাদযো অৰিযপুগ্গলা নত্থীতি ন ৱত্তব্বং. এৱং একন্ততো পৰিযত্তিযেৱ পমাণং.
পৰিযত্তিযা অন্তৰহিতাযাতি এত্থ পৰিযত্তীতি (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.১৩০) তেপিটকং বুদ্ধৱচনং সাট্ঠকথা পাড়ি. যাৱ সা তিট্ঠতি, তাৱ পৰিযত্তি পৰিপুণ্ণা নাম হোতি. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে কলিযুগৰাজানো অধম্মিকা হোন্তি, তেসু অধম্মিকেসু তেসম্পি অমচ্চাদযো অধম্মিকা হোন্তি, ততো ৰট্ঠজনপদৱাসিনোতি তেসং অধম্মিকতায ন দেৱো সম্মা ৱস্সতি, ততো সস্সানি ন সম্পজ্জন্তি, তেসু অসম্পজ্জন্তেসু পচ্চযদাযকা ভিক্খুসঙ্ঘস্স পচ্চযে দাতুং ন সক্কোন্তি, ভিক্খূ পচ্চযেহি কিলমন্তা অন্তেৱাসিকে সঙ্গহেতুং ন সক্কোন্তি. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে পৰিযত্তি পৰিহাযতি, অত্থৱসেন ধাৰেতুং ন সক্কোন্তি, পাড়িৱসেনেৱ ধাৰেন্তি. ততো কালে গচ্ছন্তে পাড়িম্পি সকলং ধাৰেতুং ন সক্কোন্তি, পঠমং অভিধম্মপিটকং পৰিহাযতি, পৰিহাযমানং মত্থকতো পট্ঠায পৰিহাযতি. পঠমমেৱ হি মহাপকৰণং পৰিহাযতি, তস্মিং পৰিহীনে যমকং, কথাৱত্থু, পুগ্গলপঞ্ঞত্তি, ধাতুকথা, ৱিভঙ্গো, ধম্মসঙ্গহোতি.
এৱং অভিধম্মপিটকে পৰিহীনে মত্থকতো পট্ঠায সুত্তন্তপিটকং পৰিহাযতি. পঠমঞ্হি অঙ্গুত্তৰনিকাযো পৰিহাযতি, তস্মিম্পি পঠমং একাদসকনিপাতো…পে… ততো এককনিপাতোতি. এৱং অঙ্গুত্তৰনিকাযে পৰিহীনে মত্থকতো পট্ঠায সংযুত্তনিকাযো পৰিহাযতি. পঠমঞ্হি মহাৱগ্গো পৰিহাযতি, ততো সড়াযতনৱগ্গো, খন্ধকৱগ্গো, নিদানৱগ্গো, সগাথাৱগ্গোতি. এৱং সংযুত্তনিকাযে পৰিহীনে মত্থকতো পট্ঠায মজ্ঝিমনিকাযো পৰিহাযতি. পঠমঞ্হি উপৰিপণ্ণাসকো পৰিহাযতি, ততো মজ্ঝিমপণ্ণাসকো, ততো মূলপণ্ণাসকোতি. এৱং মজ্ঝিমনিকাযে পৰিহীনে মত্থকতো পট্ঠায দীঘনিকাযো পৰিহাযতি. পঠমঞ্হি পাথিকৱগ্গো পৰিহাযতি, ততো মহাৱগ্গো, ততো সীলক্খন্ধৱগ্গোতি. এৱং দীঘনিকাযে পৰিহীনে সুত্তন্তপিটকং পৰিহীনং নাম হোতি. ৱিনযপিটকেন সদ্ধিং জাতকমেৱ ধাৰেন্তি. ৱিনযপিটকঞ্হি লজ্জিনো ধাৰেন্তি, লাভকামা পন ‘‘সুত্তন্তে কথিতেপি সল্লক্খেন্তা নত্থী’’তি জাতকমেৱ ধাৰেন্তি. গচ্ছন্তে কালে জাতকম্পি ধাৰেতুং ন সক্কোন্তি. অথ নেসং পঠমং ৱেস্সন্তৰজাতকং পৰিহাযতি, ততো পটিলোমক্কমেন পুণ্ণকজাতকং, মহানাৰদজাতকন্তি পৰিযোসানে অপণ্ণকজাতকং পৰিহাযতি, ৱিনযপিটকমেৱ ধাৰেন্তি.
গচ্ছন্তে কালে তম্পি মত্থকতো পট্ঠায পৰিহাযতি. পঠমঞ্হি পৰিৱাৰো পৰিহাযতি, ততো খন্ধকো, ভিক্খুনীৱিভঙ্গো, মহাৱিভঙ্গোতি অনুক্কমেন উপোসথক্খন্ধকমত্তমেৱ ধাৰেন্তি. তদাপি পৰিযত্তি অনন্তৰহিতাৱ হোতি. যাৱ পন মনুস্সেসু চতুপ্পদিকগাথাপি পৱত্ততি, তাৱ পৰিযত্তি অনন্তৰহিতাৱ হোতি. যদা সদ্ধো পসন্নো ৰাজা হত্থিক্খন্ধে সুৱণ্ণচঙ্কোটকম্হি সহস্সত্থৱিকং ঠপাপেত্ৱা ‘‘বুদ্ধেহি কথিতং চতুপ্পদিকং গাথং জানন্তো ইমং সহস্সং গণ্হতূ’’তি নগৰে ভেৰিং চৰাপেত্ৱা গণ্হনকং অলভিত্ৱা ‘‘একৱাৰং চৰাপিতে নামং সুণন্তাপি হোন্তি অসুণন্তাপী’’তি যাৱততিযং চৰাপেত্ৱা গণ্হনকং অলভিত্ৱা ৰাজপুৰিসা সহস্সত্থৱিকং পুন ৰাজকুলং পৱেসেন্তি, তদা পৰিযত্তি অন্তৰহিতা নাম হোতি.
চিৰং পৱত্তিস্সতীতি পৰিযত্তিযা অন্তৰহিতাযপি লিঙ্গমত্তং অদ্ধানং পৱত্তিস্সতি. কথং? গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে হি কালে চীৱৰগ্গহণং পত্তগ্গহণং সমিঞ্জনপসাৰণং আলোকিতৱিলোকিতং ন পাসাদিকং হোতি, নিগণ্ঠসমণা ৱিয অলাবুপত্তং ভিক্খূ পত্তং অগ্গবাহায পৰিক্খিপিত্ৱা আদায ৱিচৰন্তি, এত্তাৱতাপি লিঙ্গং অনন্তৰহিতমেৱ হোতি. গচ্ছন্তে পন কালে অগ্গবাহতো ওতাৰেত্ৱা হত্থেন ৱা সিক্কায ৱা ওলম্বেত্ৱা ৱিচৰন্তি, চীৱৰম্পি ৰজনসাৰুপ্পং অকত্ৱা ওট্ঠট্ঠিৱণ্ণং কত্ৱা ৰজন্তি. গচ্ছন্তে কালে ৰজনম্পি ন হোতি, দসচ্ছিন্দনং ওৱট্টিকাৱিজ্ঝনং কপ্পমত্তঞ্চ কত্ৱা ৱড়ঞ্জন্তি, পুন ওৱট্টিকং ৱিজ্ঝিত্ৱা কপ্পং ন কৰোন্তি. ততো উভযম্পি অকত্ৱা দসা ছেত্ৱা পৰিব্বাজকা ৱিয চৰন্তি. গচ্ছন্তে কালে ‘‘কো ইমিনা অম্হাকং অত্থো’’তি খুদ্দকং কাসাৱখণ্ডং হত্থে ৱা গীৱাযং ৱা বন্ধন্তি, কেসেসু ৱা অল্লীযাপেন্তি, দাৰভৰণং কৰোন্তা কসিত্ৱা ৱপিত্ৱা জীৱিকং কপ্পেত্ৱা ৱিচৰন্তি, তদা দক্খিণং দেন্তো জনো সঙ্ঘং উদ্দিস্স এতেসম্পি দেতি. ইদং সন্ধায ভগৱতা ৱুত্তং ‘‘ভৱিস্সন্তি খো পনানন্দ, অনাগতমদ্ধানং গোত্ৰভুনো কাসাৱকণ্ঠা দুস্সীলা পাপধম্মা, তেসু দুস্সীলেসু সঙ্ঘং উদ্দিস্স দানং দস্সন্তি, তদাপাহং, আনন্দ, সঙ্ঘগতং দক্খিণং অসঙ্খ্যেয্যং অপ্পমেয্যং ৱদামী’’তি (ম. নি. ৩.৩৮০). ততো গচ্ছন্তে কালে নানাৱিধানি কম্মানি কৰোন্তা ‘‘পপঞ্চো এস, কিং ইমিনা অম্হাক’’ন্তি কাসাৱখণ্ডং ছিন্দিত্ৱা অৰঞ্ঞে খিপন্তি, তস্মিং কালে লিঙ্গং অন্তৰহিতং নাম হোতি. কস্সপদসবলস্স কিৰ কালতো পট্ঠায যোনকানং সেতৱত্থানি পাৰুপিত্ৱা চৰণচাৰিত্তং জাতং. এৱং পৰিযত্তিযা অন্তৰহিতাযপি লিঙ্গমত্তং চিৰং পৱত্তিস্সতীতি ৱেদিতব্বং.
অট্ঠগৰুধম্মকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভিক্খুনীউপসম্পন্নানুজাননকথাৱণ্ণনা
৪০৪-৪০৫. যদগ্গেনাতি যং দিৱসং আদিং কত্ৱা. তদেৱাতি তস্মিঞ্ঞেৱ দিৱসে. অনুঞ্ঞত্তিযাতি অনুঞ্ঞায. একাহং, ভন্তে আনন্দ, ভগৱন্তং ৱৰং যাচামীতি ‘‘এৱমেৱ খো অহং, ভন্তে আনন্দ, ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হামি যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযে’’তি পটিজানিত্ৱা ইদানি কস্মা ৱৰং যাচতীতি চে? পৰূপৱাদৱিৱজ্জনত্থং. এৱঞ্হি কেচি ৱদেয্যুং ‘‘মহাপজাপতিযা পঠমং সম্পটিচ্ছিতত্তা ভিক্খূনং ভিক্খুনীনঞ্চ যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং নাহোসি, সা চে ৱৰং যাচেয্য, ভগৱা অনুজানেয্যা’’তি.
৪০৬. সৰাগাযাতি সৰাগভাৱায কামৰাগভৱৰাগপৰিব্ৰূহনায. সঞ্ঞোগাযাতি ৱট্টে সংযোজনত্থায. আচযাযাতি ৱট্টস্স ৱড্ঢনত্থায. মহিচ্ছতাযাতি মহিচ্ছভাৱায. অসন্তুট্ঠিযাতি অসন্তুট্ঠিভাৱায. সঙ্গণিকাযাতি কিলেসসঙ্গণগণসঙ্গণৱিহাৰায. কোসজ্জাযাতি কুসীতভাৱায. দুব্ভৰতাযাতি দুপ্পোসতায. ৱিৰাগাযাতি সকলৱট্টতো ৱিৰজ্জনত্থায. ৱিসঞ্ঞোগাযাতি কামৰাগাদীহি ৱিসংযুজ্জনত্থায. অপচযাযাতি সব্বস্সপি ৱট্টস্স অপচযত্থায, নিব্বানাযাতি অত্থো. অপ্পিচ্ছতাযাতি পচ্চযপ্পিচ্ছতাদিৱসেন সব্বসো ইচ্ছাপগমায. সন্তুট্ঠিযাতি দ্ৱাদসৱিধসন্তুট্ঠিভাৱায. পৱিৱেকাযাতি পৱিৱিত্তভাৱায কাযৱিৱেকাদিতদঙ্গৱিৱেকাদিৱিৱেকসিদ্ধিযা. ৱীৰিযাৰম্ভাযাতি কাযিকস্স চেৱ চেতসিকস্স চ ৱীৰিযস্স পগ্গণ্হনত্থায. সুভৰতাযাতি সুখপোসনত্থায. এৱং যো পৰিযত্তিধম্মো উগ্গহণধাৰণপৰিপুচ্ছামনসিকাৰৱসেন যোনিসো পটিপজ্জন্তস্স সৰাগাদিভাৱপৰিৱজ্জনস্স কাৰণং হুত্ৱা ৱিৰাগাদিভাৱায সংৱত্ততি, একংসতো এসো ধম্মো, এসো ৱিনযো সম্মদেৱ অপাযাদীসু অপতনৱসেন ধাৰণতো কিলেসানং ৱিনযনতো, সত্থু সম্মাসম্বুদ্ধস্স ওৱাদানুসিট্ঠিভাৱতো এতং সত্থুসাসনন্তি ধাৰেয্যাসি জানেয্যাসি, অৱবুজ্ঝেয্যাসীতি অত্থো. ইমস্মিং সুত্তে পঠমৱাৰেন ৱট্টং, দুতিযৱাৰেন ৱিৱট্টং কথিতং.
৪০৯-৪১০. ৱিমানেত্ৱাতি অপৰজ্ঝিত্ৱা. কম্মপ্পত্তাযোপীতি কম্মাৰহাপি. আপত্তিগামিনিযোপীতি আপত্তিআপন্নাযোপি. ৱুত্তনযেনেৱ কাৰেতব্বতং আপজ্জন্তীতি তথাকৰণস্স পটিক্খিত্তত্তা দুক্কটেন কাৰেতব্বতং আপজ্জন্তি.
৪১৩-৫. দ্ৱে তিস্সো ভিক্খুনিযোতি দ্ৱীহি তীহি ভিক্খুনীহি. ন আৰোচেন্তীতি পাতিমোক্খুদ্দেসকস্স ন আৰোচেন্তি. ন পচ্চাহৰন্তীতি ভিক্খুনীনং ন পচ্চাহৰন্তি. ৱিসেসকন্তি ৱত্তভঙ্গং.
৪২০. তেন চ ভিক্খু নিমন্তেতব্বোতি সামীচিদস্সনমেতং, ন পন অনিমন্তিযা আপত্তি.
৪২৫. তযো নিস্সযেতি সেনাসননিস্সযং অপনেত্ৱা অপৰে তযো নিস্সযে. ৰুক্খমূলসেনাসনঞ্হি সা ন লভতি.
৪২৮. অনুৱাদং পট্ঠপেন্তীতি ইস্সৰিযং পৱত্তেন্তি.
৪৩০. ভিক্খুদূতেন উপসম্পাদেন্তীতি ভিক্খুযেৱ দূতো ভিক্খুদূতো, তেন ভিক্খুদূতেন, ভিক্খুদূতং কত্ৱা উপসম্পাদেন্তীতি অত্থো.
৪৩১. ন সম্মতীতি নপ্পহোতি. নৱকম্মন্তি নৱকম্মং কত্ৱা ‘‘এত্তকানি ৱস্সানি ৱসতূ’’তি অপলোকেত্ৱা সঙ্ঘিকভূমিদানং.
৪৩২. সন্নিসিন্নগব্ভাতি পতিট্ঠিতগব্ভা.
৪৩৪. পব্বজ্জম্পি ন লভতীতি তিত্থাযতনসঙ্কন্তায অভব্বভাৱূপগমনতো ন লভতি. ইদং ওদিস্স অনুঞ্ঞাতং ৱট্টতীতি একতো ৱা উভতো ৱা অৱস্সৱে সতিপি ওদিস্স অনুঞ্ঞাতত্তা ৱট্টতি. সেসমেত্থ পাড়িতো অট্ঠকথাতো চ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.
ভিক্খুনীউপসম্পন্নানুজাননকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভিক্খুনিক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.