৬. সেনাসনক্খন্ধকং

ৱিহাৰানুজাননকথাৱণ্ণনা

২৯৪. সেনাসনক্খন্ধকে সেনাসনং অপঞ্ঞত্তং হোতীতি ৱিহাৰসেনাসনং সন্ধায ৱুত্তং. চতুব্বিধঞ্হি (ম. নি. অট্ট. ১.২৯৬) সেনাসনং ৱিহাৰসেনাসনং মঞ্চপীঠসেনাসনং সন্থতসেনাসনং ওকাসসেনাসনন্তি. তত্থ ‘‘মঞ্চোপি সেনাসনং, পীঠম্পি ভিসিপি বিম্বোহনম্পি ৱিহাৰোপি অড্ঢযোগোপি পাসাদোপি হম্মিযম্পি গুহাপি অট্টোপি মাড়োপি লেণম্পি ৱেড়ুগুম্বোপি ৰুক্খমূলম্পি মণ্ডপোপি সেনাসনং. যত্থ ৱা পন ভিক্খূ পটিক্কমন্তি, সব্বমেতং সেনাসন’’ন্তি (ৱিভ. ৫২৭) ৱচনতো ৱিহাৰো অড্ঢযোগো পাসাদো হম্মিযং গুহাতি ইদং ৱিহাৰসেনাসনং নাম. মঞ্চো পীঠং ভিসি বিম্বোহনন্তি ইদং মঞ্চপীঠসেনাসনং নাম. চিমিলিকা চম্মখণ্ডো তিণসন্থাৰো পণ্ণসন্থাৰোতি ইদং সন্থতসেনাসনং নাম. যত্থ ৱা পন ভিক্খূ পটিক্কমন্তীতি ইদং ওকাসসেনাসনং নাম.

ৰুক্খমূলেতিআদীসু ৰুক্খমূলসেনাসনং নাম যংকিঞ্চি সন্দচ্ছাযং ৱিৱিত্তং ৰুক্খমূলং. পব্বতো নাম সেলো. তত্থ হি উদকসোণ্ডীসু উদককিচ্চং কত্ৱা সীতায ৰুক্খচ্ছাযায নিসিন্না নানাদিসাসু খাযমানাসু সীতেন ৱাতেন বীজিযমানা সমণধম্মং কৰোন্তি. কন্দৰেতি কং ৱুচ্চতি উদকং, তেন দাৰিতো উদকেন ভিন্নো পব্বতপ্পদেসো কন্দৰং. যং ‘‘নিতম্ব’’ন্তিপি ‘‘নদীকুঞ্জ’’ন্তিপি ৱদন্তি. তত্থ হি ৰজতপট্টসদিসা ৱালিকা হোতি, মত্থকে মণিৱিতানং ৱিয ৱনগহনং, মণিক্খন্ধসদিসং উদকং সন্দতি, এৱৰূপং কন্দৰং ওৰুয্হ পানীযং পিৱিত্ৱা গত্তানি সীতং কত্ৱা ৱালিকং উস্সাপেত্ৱা পংসুকূলচীৱৰং পঞ্ঞপেত্ৱা তত্থ নিসিন্না তে ভিক্খূ সমণধম্মং কৰোন্তি. গিৰিগুহা নাম দ্ৱিন্নং পব্বতানং অন্তৰা, একস্মিংযেৱ ৱা উমঙ্গসদিসং মহাৱিৱৰং.

‘‘ৱনপত্থন্তি দূৰানমেতং সেনাসনানং অধিৱচন’’ন্তিআদিৱচনতো (ৱিভ. ৫৩১) যত্থ ন কসন্তি ন ৱপন্তি, তাদিসং মনুস্সানং উপচাৰট্ঠানং অতিক্কমিত্ৱা ঠিতং অৰঞ্ঞকসেনাসনং ‘‘ৱনপত্থ’’ন্তি ৱুচ্চতি. অজ্ঝোকাসো নাম কেনচি অচ্ছন্নো পদেসো. আকঙ্খমানা পনেত্থ চীৱৰকুটিং কত্ৱা ৱসন্তি. পলালপুঞ্জেতি পলালৰাসিম্হি. মহাপলালপুঞ্জতো হি পলালং নিক্কড্ঢিত্ৱা পব্ভাৰলেণসদিসে আলযে কৰোন্তি, গচ্ছগুম্বাদীনম্পি উপৰি পলালং পৰিক্খিপিত্ৱা হেট্ঠা নিসিন্না সমণধম্মং কৰোন্তি, তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. পঞ্চ লেণানীতি পঞ্চ লীযনট্ঠানানি. নিলীযন্তি এত্থ ভিক্খূতি লেণানি, ৱিহাৰাদীনমেতং অধিৱচনং. সুপণ্ণৱঙ্কগেহন্তি গৰুড়পক্খসণ্ঠানেন কতগেহং.

২৯৫. অনুমোদনগাথাসু সীতন্তি অজ্ঝত্তধাতুক্খোভৱসেন ৱা বহিদ্ধউতুৱিপৰিণামৱসএন ৱা উপ্পজ্জনকসীতং. উণ্হন্তি অগ্গিসন্তাপং, তস্স ৱনদাহাদীসু ৱা সম্ভৱো দট্ঠব্বো. পটিহন্তীতি বাধতি. যথা তদুভযৱসেন কাযচিত্তানং বাধনং ন হোতি, এৱং কৰোতি. সীতুণ্হব্ভাহতে হি সৰীৰে ৱিক্খিত্তচিত্তো ভিক্খু যোনিসো পদহিতুং ন সক্কোতি. ৱাড়মিগানীতি সীহব্যগ্ঘাদিৱাড়মিগে. গুত্তসেনাসনঞ্হি পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায নিসিন্নস্স তে পৰিস্সযা ন হোন্তি. সৰীসপেতি যে কেচি সৰন্তে গচ্ছন্তে দীঘজাতিকে. মকসেতি নিদস্সনমত্তমেতং, ডংসাদীনম্পি এতেনেৱ সঙ্গহো দট্ঠব্বো. সিসিৰেতি সিসিৰকালৱসেন সত্তাহৱদ্ধলিকাদিৱসেন চ উপ্পন্নে সিসিৰসম্ফস্সে. ৱুট্ঠিযোতি যদা তদা উপ্পন্না ৱস্সৱুট্ঠিযো.

ৱাতাতপো ঘোৰোতি ৰুক্খগচ্ছাদীনং উম্মূলভঞ্জনাদিৱসেন পৱত্তিযা ঘোৰো সৰজঅৰজাদিভেদো ৱাতো চেৱ গিম্হপৰিড়াহসমযেসু উপ্পত্তিযা ঘোৰো সূৰিযাতপো চ পটিহঞ্ঞতি পটিবাহীযতি. লেণত্থন্তি নানাৰম্মণতো চিত্তং নিৱত্তেত্ৱা পটিসল্লানাৰামত্থং. সুখত্থন্তি ৱুত্তপৰিস্সযাভাৱেন ফাসুৱিহাৰত্থং. ঝাযিতুন্তি অট্ঠতিংসাৰম্মণেসু যত্থ কত্থচি চিত্তং উপনিজ্ঝাযিতুং. ৱিপস্সিতুন্তি অনিচ্চাদিতো সঙ্খাৰে সম্মসিতুং.

ৱিহাৰেতি পতিস্সযে. কাৰযেতি কাৰাপেয্য. ৰম্মেতি মনোৰমে নিৱাসসুখে. ৱাসযেত্থ বহুস্সুতেতি কাৰেত্ৱা পন এত্থ ৱিহাৰেসু বহুস্সুতে সীলৱন্তে কল্যাণধম্মে নিৱাসেয্য. তে নিৱাসেন্তো পন তেসং বহুস্সুতানং যথা পচ্চযেহি কিলমথো ন হোতি, এৱং অন্নঞ্চ পানঞ্চ ৱত্থসেনাসনানি চ দদেয্য উজুভূতেসু অজ্ঝাসযসম্পন্নেসু কম্মফলানং ৰতনত্তযগুণানঞ্চ সদ্দহনেন ৱিপ্পসন্নেন চেতসা.

ইদানি গহট্ঠপব্বজিতানং অঞ্ঞমঞ্ঞুপকাৰিতং দস্সেতুং ‘‘তে তস্সা’’তি গাথমাহ. তত্থ তেতি তে বহুস্সুতা. তস্সাতি উপাসকস্স. ধম্মং দেসেন্তীতি সকলৱট্টদুক্খাপনূদনং সদ্ধম্মং দেসেন্তি. যং সো ধম্মং ইধঞ্ঞাযাতি সো পুগ্গলো যং সদ্ধম্মং ইমস্মিং সাসনে সম্মা পটিপজ্জনেন জানিত্ৱা অগ্গমগ্গাধিগমেন অনাসৱো হুত্ৱা পৰিনিব্বাযতি.

সো চ সব্বদদো হোতীতি আৱাসদানস্মিং দিন্নে সব্বদানং দিন্নমেৱ হোতীতি কত্ৱা ৱুত্তং. তথা হি (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.৪২) দ্ৱে তযো গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা কিঞ্চি অলদ্ধা আগতস্সপি ছাযূদকসম্পন্নং আৰামং পৱিসিত্ৱা নহাযিত্ৱা পতিস্সযে মুহুত্তং নিপজ্জিত্ৱা উট্ঠায নিসিন্নস্স কাযে বলং আহৰিত্ৱা পক্খিত্তং ৱিয হোতি, বহি ৱিচৰন্তস্স চ কাযে ৱণ্ণধাতু ৱাতাতপেহি কিলমতি, পতিস্সযং পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায মুহুত্তং নিপন্নস্স ৱিসভাগসন্ততি ৱূপসম্মতি, সভাগসন্ততি পতিট্ঠাতি, ৱণ্ণধাতু আহৰিত্ৱা পক্খিত্তা ৱিয হোতি, বহি ৱিচৰন্তস্স চ পাদে কণ্টকো ৱিজ্ঝতি, খাণু পহৰতি, সৰীসপাদিপৰিস্সযা চেৱ চোৰভযঞ্চ উপ্পজ্জতি, পতিস্সযং পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায নিপন্নস্স সব্বে পৰিস্সযা ন হোন্তি, সজ্ঝাযন্তস্স ধম্মপীতিসুখং, কম্মট্ঠানং মনসিকৰোন্তস্স উপসমসুখঞ্চ উপ্পজ্জতি বহিদ্ধাৱিক্খেপাভাৱতো, বহি ৱিচৰন্তস্স চ সেদা মুচ্চন্তি, অক্খীনি ফন্দন্তি, সেনাসনং পৱিসনক্খণে মঞ্চপীঠানি ন পঞ্ঞাযন্তি, মুহুত্তং নিসিন্নস্স পন অক্খিপসাদো আহৰিত্ৱা পক্খিত্তো ৱিয হোতি, দ্ৱাৰৱাতপানমঞ্চপীঠাদীনি পঞ্ঞাযন্তি, এতস্মিঞ্চ আৱাসে ৱসন্তং দিস্ৱা মনুস্সা চতূহি পচ্চযেহি সক্কচ্চং উপট্ঠহন্তি. তেন ৱুত্তং ‘‘সো চ সব্বদদো হোতি, যো দদাতি উপস্সয’’ন্তি.

২৯৬. আৱিঞ্ছনচ্ছিদ্দন্তি যত্থ অঙ্গুলিং পৱেসেত্ৱা দ্ৱাৰং আকড্ঢন্তা দ্ৱাৰবাহং ফুসাপেন্তি, তস্সেতং অধিৱচনং. আৱিঞ্ছনৰজ্জুন্তি কৱাটেযেৱ ছিদ্দং কত্ৱা তত্থ পৱেসেত্ৱা যেন ৰজ্জুকেন কড্ঢন্তা দ্ৱাৰং ফুসাপেন্তি, তং আৱিঞ্ছনৰজ্জুকং. সেনাসনপৰিভোগে অকপ্পিযচম্মং নাম নত্থীতি দস্সনত্থং ‘‘সচেপি দীপিনঙ্গুট্ঠেন কতা হোতি, ৱট্টতিযেৱা’’তি ৱুত্তং. চেতিযে ৱেদিকাসদিসন্তি ৱাতপানবাহাসু চেতিযে ৱেদিকায ৱিয পট্টিকাদীহি দস্সেত্ৱা কতং. থম্ভকৱাতপানং নাম তিৰিযং দাৰূনি অদত্ৱা উজুকং ঠিতেহি এৱ ৱেণুসলাকাদীহি কতং.

ৱিহাৰানুজাননকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

মঞ্চপীঠাদিঅনুজাননকথাৱণ্ণনা

২৯৭. পোটকিতূলন্তি এৰকতিণতূলং. পোটকিগহণঞ্চেত্থ তিণজাতীনং নিদস্সনমত্তন্তি আহ ‘‘যেসং কেসঞ্চি তিণজাতিকান’’ন্তি. পঞ্চৱিধং উণ্ণাদিতূলম্পি ৱট্টতীতি এত্থাপি ‘‘বিম্বোহনে’’তি আনেত্ৱা সম্বন্ধিতব্বং. ‘‘তূলপূৰিতং ভিসিং অপস্সযিতুং ন ৱট্টতী’’তি কেচি ৱদন্তি, ৱট্টতীতি অপৰে. উপদহন্তীতি ঠপেন্তি. সীসপ্পমাণন্তি যত্থ গলৱাটকতো পট্ঠায সব্বসীসং উপদহন্তি, তং সীসপ্পমাণং. তঞ্চ উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদতো তিৰিযং মুট্ঠিৰতনং হোতীতি দস্সেতুং ‘‘যস্স ৱিত্থাৰতো তীসু কণ্ণেসূ’’তিআদিমাহ. মজ্ঝট্ঠানং মুট্ঠিৰতনং হোতীতি বিম্বোহনস্স মজ্ঝট্ঠানং তিৰিযতো মুট্ঠিৰতনপ্পমাণং হোতি. মসূৰকেতি চম্মমযভিসিযং. ফুসিতানি দাতুন্তি সঞ্ঞাকৰণত্থং বিন্দূনি দাতুং.

২৯৮. ন নিবন্ধতীতি অনিবন্ধনীযো, ন অল্লীযতীতি অত্থো. পটিবাহেত্ৱাতি মট্ঠং কত্ৱা.

ইট্ঠকাচযাদিঅনুজাননকথাৱণ্ণনা

৩০০. ৰুক্খং ৱিজ্ঝিত্ৱাতি ৰুক্খদাৰুং ৱিজ্ঝিত্ৱা. খাণুকে আকোটেত্ৱাতি দ্ৱে দ্ৱে খাণুকে আকোটেত্ৱা. তং আহৰিমং ভিত্তিপাদন্তি ৱুত্তনযেন খাণুকে আকোটেত্ৱা কতংযেৱ সন্ধায ৱুত্তং. ভূমিযং পতিট্ঠাপেতুন্তি মূলেন ভূমিযং পতিট্ঠাপেত্ৱা ভিত্তিপাদস্স উপত্থম্ভনৱসেন উস্সাপেত্ৱা খাণুকেহি ভিত্তিপাদং উস্সাপেত্ৱা ঠপেতুন্তি অধিপ্পাযো. উভতো কুট্টং নীহৰিত্ৱা কতপদেসস্সাতি যথা অন্তোদ্ৱাৰসমীপে নিসিন্নেহি উজুকং বহি ওলোকেতুং ন সক্কা হোতি, এৱং উভোহি পস্সেহি কুট্টং নীহৰিত্ৱা অভিমুখে ভিত্তিং উপট্ঠপেত্ৱা কতপদেসস্স. সমন্তা পৰিযাগাৰোতি সমন্ততো আৱিদ্ধপমুখং. উগ্ঘাটনকিটিকন্তি দণ্ডেহি উক্খিপিত্ৱা ঠপনকপদৰকিটিকং.

অনাথপিণ্ডিকৱত্থুকথাৱণ্ণনা

৩০৪. অনাথপিণ্ডিকসেট্ঠিৱত্থুম্হি (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৪২) কেনচিদেৱ কৰণীযেনাতি ৱাণিজ্জকম্মং অধিপ্পেতং. অনাথপিণ্ডিকো কিৰ ৰাজগহসেট্ঠি চ অঞ্ঞমঞ্ঞং ভগিনিপতিকা হোন্তি. যদা ৰাজগহে উট্ঠানকভণ্ডং সমগ্ঘং হোতি, তদা ৰাজগহসেট্ঠি তং গহেত্ৱা সকটসতেহি সাৱত্থিং গন্ত্ৱা যোজনমত্তে ঠিতো অত্তনো আগতভাৱং জানাপেতি. অনাথপিণ্ডিকো পচ্চুগ্গন্ত্ৱা তস্স মহাসক্কাৰং কত্ৱা একং যানং আৰোপেত্ৱা সাৱত্থিং পৱিসতি. সো সচে ভণ্ডং লহুকং ৱিক্কীযতি, ৱিক্কিণাতি. নো চে, ভগিনিঘৰে ঠপেত্ৱা পক্কমতি. অনাথপিণ্ডিকোপি তথেৱ কৰোতি. স্ৱাযং তদাপি তেনেৱ কৰণীযেন অগমাসি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং.

তং দিৱসং পন ৰাজগহসেট্ঠি যোজনমত্তে ঠিতেন অনাথপিণ্ডিকেন আগতভাৱজাননত্থং পেসিতং পণ্ণং ন সুণি, ধম্মস্সৱনত্থায ৱিহাৰং অগমাসি. সো ধম্মকথং সুত্ৱা স্ৱাতনায বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা অত্তনো ঘৰে উদ্ধনখণাপনদাৰুফালনাদীনি কাৰেসি. অনাথপিণ্ডিকোপি ‘‘ইদানি ময্হং পচ্চুগ্গমনং কৰিস্সতি, ইদানি কৰিস্সতী’’তি ঘৰদ্ৱাৰেপি পচ্চুগ্গমনং অলভিত্ৱা অন্তোঘৰং পৱিট্ঠো পটিসন্থাৰম্পি ন বহুং অলত্থ. ‘‘কিং মহাসেট্ঠি কুসলং দাৰকৰূপানং, নসি মগ্গে কিলন্তো’’তি এত্তকোৱ পটিসন্থাৰো অহোসি. তেন ৱুত্তং ‘‘অথ খো অনাথপিণ্ডিকস্স গহপতিস্স এতদহোসী’’তিআদি.

বুদ্ধোতি ত্ৱং গহপতি ৱদেসীতি তস্স কিৰ মুখতো বুদ্ধসদ্দং সুত্ৱা অনাথপিণ্ডিকো পঞ্চৱণ্ণং পীতিং পটিলভতি, সা তস্স সীসে উট্ঠহিত্ৱা যাৱ পাদপিট্ঠিযা, পাদপিট্ঠিযা উট্ঠায যাৱ সীসা গচ্ছতি, উভতো উট্ঠায মজ্ঝে ওসৰতি, মজ্ঝে উট্ঠায উভতো গচ্ছতি. সো পীতিযা নিৰন্তৰং ফুটো ‘‘বুদ্ধোতি ত্ৱং গহপতি ৱদেসী’’তি এৱং তিক্খত্তুং পুচ্ছি. অকালো খো, গহপতি, ইমং কালং তং ভগৱন্তং দস্সনায উপসঙ্কমিতুন্তি ‘‘বুদ্ধা নাম দুৰাসদা আসীৱিসসদিসা হোন্তি, সত্থা চ সিৱথিকায সমীপে ৱসতি, ন সক্কা তত্থ ইমায ৱেলায ইমিনা গন্তু’’ন্তি মঞ্ঞমানো এৱমাহ. বুদ্ধগতায সতিযা নিপজ্জীতি অঞ্ঞং কিঞ্চি অচিন্তেত্ৱা বুদ্ধগতায এৱ সতিযা নিপজ্জি. তং দিৱসং কিৰস্স ভণ্ডসকটেসু ৱা উপট্ঠাকেসু ৱা চিত্তম্পি নুপ্পজ্জি, সাযমাসম্পি ন অকাসি. সত্তভূমিকং পন পাসাদং আৰুয্হ সুপঞ্ঞত্তালঙ্কতৱৰসযনে ‘‘বুদ্ধো বুদ্ধো’’তি সজ্ঝাযং কৰোন্তোৱ নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দং ওক্কমি. তিক্খত্তুং ৱুট্ঠাসি পভাতং মঞ্ঞমানোতি পঠমযামে তাৱ ৱীতিৱত্তে উট্ঠায বুদ্ধং অনুস্সৰি, অথস্স বলৱপ্পসাদো উদপাদি, পীতিআলোকো অহোসি, সব্বতমং ৱিগচ্ছি, দীপসহস্সুজ্জলনং ৱিয চন্দুট্ঠানসূৰিযুট্ঠানং ৱিয চ জাতং. সো ‘‘পমাদং আপন্নোম্হি, ৱঞ্চিতোম্হি, সূৰিযো উগ্গতো’’তি উট্ঠায আকাসতলে ঠত্ৱা চন্দং ওলোকেত্ৱা ‘‘একোৱ যামো গতো, অঞ্ঞে দ্ৱে অত্থী’’তি পুন পৱিসিত্ৱা নিপজ্জি, এতেনুপাযেন মজ্ঝিমযামাৱসানেপি পচ্ছিমযামাৱসানেপি তিক্খত্তুং উট্ঠাসি. পচ্ছিমযামাৱসানে পন বলৱপচ্চূসেযেৱ উট্ঠায আকাসতলং আগন্ত্ৱা মহাদ্ৱাৰাভিমুখো অহোসি, সত্তভূমিকদ্ৱাৰং সযমেৱ ৱিৱটং অহোসি, পাসাদা ওৰুয্হ অন্তৰৱীথিং পটিপজ্জি.

৩০৫. অমনুস্সাতি অধিগতৱিসেসা দেৱতা. তথা হি তা সেট্ঠিস্স ভাৱিনিসম্পত্তিং পচ্চক্খতো সম্পস্সমানা ‘‘অযং মহাসেট্ঠি ‘বুদ্ধুপট্ঠানং গমিস্সামী’তি নিক্খন্তো পঠমদস্সনেনেৱ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায তিণ্ণং ৰতনানং অগ্গুপট্ঠাকো হুত্ৱা অসদিসং সঙ্ঘাৰামং কত্ৱা চাতুদ্দিসস্স অৰিযসঙ্ঘস্স অনাৱটদ্ৱাৰো ভৱিস্সতি, ন যুত্তমস্স দ্ৱাৰং পিদহিতু’’ন্তি চিন্তেত্ৱা দ্ৱাৰং ৱিৱৰিংসু. অন্তৰধাযীতি ৰাজগহং কিৰ আকিণ্ণমনুস্সং, অন্তোনগৰে নৱ কোটিযো বহিনগৰে নৱাতি তং উপনিস্সায অট্ঠাৰস মনুস্সকোটিযো ৱসন্তি. অৱেলায মতমনুস্সে বহি নীহৰিতুং অসক্কোন্তা অট্টালকে ঠত্ৱা বহিদ্ৱাৰে খিপন্তি. মহাসেট্ঠি নগৰতো বহি নিক্খন্তমত্তোৱ অল্লসৰীৰং পাদেন অক্কমি, অপৰম্পি পিট্ঠিপাদেন পহৰি, মক্খিকা উপ্পতিত্ৱা পকিৰিংসু, দুগ্গন্ধো নাসাপুটং অভিহনি, বুদ্ধপ্পসাদো তনুত্তং গতো. তেনস্স আলোকো অন্তৰধাযি অন্ধকাৰো পাতুৰহোসি পীতিৱেগস্স তনুভাৱে তংসমুট্ঠিতৰূপানং পৰিদুব্বলভাৱতো. সদ্দমনুস্সাৱেসীতি ‘‘সেট্ঠিস্স উস্সাহং জনেস্সামী’’তি সুৱণ্ণকিঙ্কিণিকং ঘট্টেন্তো ৱিয মধুৰস্সৰেন সদ্দং অনুস্সাৱেসি.

সতং কঞ্ঞাসহস্সানীতি পুৰিমপদানিপি ইমিনাৱ সহস্স-পদেন সদ্ধিং সম্বন্ধিতব্বানি. যথেৱ হি সতং কঞ্ঞাসহস্সানি, এৱং সতং সহস্সানি হত্থী, সতং সহস্সানি অস্সা, সতং সহস্সানি ৰথাতি অযমেত্থ অত্থো, ইতি একেকং সতসহস্সং দীপিতং হোতি. পদৱীতিহাৰস্সাতি পদং ৱীতিহৰতি এত্থাতি পদৱীতিহাৰো. সো দুতৱিলম্বিতং অকত্ৱা সমগমনে দ্ৱিন্নং পদানং অন্তৰে মুট্ঠিৰতনমত্তং. কলং নাগ্ঘন্তি সোড়সিন্তি তং একং পদৱীতিহাৰং সোড়স ভাগে কত্ৱা ততো একো কোট্ঠাসো পুন সোড়সধা, ততো একো সোড়সধাতি এৱং সোড়স ৱাৰে সোড়সধা ভিন্নস্স একো কোট্ঠাসো সোড়সী কলা নাম, তং সোড়সিং কলং এতানি চত্তাৰি সতসহস্সানি ন অগ্ঘন্তি. ইদং ৱুত্তং হোতি – সতং হত্থিসহস্সানি সতং অস্সসহস্সানি সতং ৰথসহস্সানি সতং কঞ্ঞাসহস্সানি, তা চ খো আমুক্কমণিকুণ্ডলা সকলজম্বুদীপৰাজধীতৰোৱাতি ইমস্মা এত্তকা লাভা ৱিহাৰং গচ্ছন্তস্স তস্মিং সোড়সিকলাসঙ্খাতে পদেসে লঙ্ঘনসাধনৱসেন পৱত্তচেতনাৱ উত্তৰিতৰাতি. পদং ৱা ৱীতিহৰতি এতেনাতি পদৱীতিহাৰো, তথাপৱত্তা কুসলচেতনা, তস্সা ফলং সোড়সধা কত্ৱাতি চ ৱদন্তি. ইদং পন ৱিহাৰগমনং কস্স ৱসেন গহিতন্তি? ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অনন্তৰাযেন সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহন্তস্স ৱসেন গহিতং. ‘‘গন্ধমালাদীহি পূজং কৰিস্সামি, চেতিযং ৱন্দিস্সামি, ধম্মং সোস্সামি, দীপপূজং কৰিস্সামি, সঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা দানং দস্সামি, সিক্খাপদেসু ৱা সৰণেসু ৱা পতিট্ঠহিস্সামী’’তি গচ্ছতোপি ৱসেন ৱট্টতিযেৱ.

অন্ধকাৰো অন্তৰধাযীতি সো কিৰ চিন্তেসি ‘‘অহং এককোতি সঞ্ঞং কৰোমি, অমনুস্সা চ মে অনুগামিনো সহাযা অত্থি, কস্মা ভাযামী’’তি সূৰো অহোসি. অথস্স বলৱা বুদ্ধপ্পসাদো উদপাদি, তস্মা অন্ধকাৰো অন্তৰধাযি. সেসৱাৰেসুপি এসেৱ নযো. আলোকো পাতুৰহোসীতি পুৰিমবুদ্ধেসু চিৰকালপৰিচযসম্ভূতস্স বলৱতো পসাদস্স ৱসেন উপ্পন্নায উড়াৰায বুদ্ধাৰম্মণায পীতিযা সমুট্ঠাপিতো ৱিপস্সনোভাসসদিসো সাতিসযো চিত্তপচ্চযউতুসমুট্ঠানো আলোকো পাতুৰহোসি. দেৱতাহি কতোতিপি ৱদন্তি, পুৰিমোযেৱেত্থ যুত্ততৰো. এহি সুদত্তাতি সো কিৰ সেট্ঠি গচ্ছমানোৱ চিন্তেসি ‘‘ইমস্মিং লোকে বহূ পূৰণকস্সপাদযো তিত্থিযা ‘মযং বুদ্ধা, মযং বুদ্ধা’তি ৱদন্তি, কথং নু খো অহং সত্থু বুদ্ধভাৱং জানেয্য’’ন্তি. অথস্স এতদহোসি ‘‘ময্হং গুণৱসেন উপ্পন্নং নামং মহাজনো জানাতি, কুলদত্তিযং পন মে নামং অঞ্ঞত্ৰ মযা ন কোচি জানাতি, সচে বুদ্ধো ভৱিস্সতি, কুলদত্তিকনামেন মং আলপিস্সতী’’তি. সত্থা তস্স চিত্তং ঞত্ৱা এৱমাহ.

পৰিনিব্বুতোতি কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বুতো. আসত্তিযোতি ৰূপাদীসু আসঞ্জনট্ঠেন আসত্তিযো, তণ্হাযো. সন্তিন্তি কিলেসৱূপসমং. পপ্পুয্যাতি অগ্গমগ্গেন পত্ৱা. সেসমেত্থ পাড়িঅনুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং. যঞ্চেত্থ অনুত্তানমত্থং, তং অট্ঠকথাযং ৱুত্তমেৱ.

৩০৬. ৱযমেৱ ৱেয্যাযিকন্তি আহ ‘‘ৱেয্যাযিকন্তি ৱযকৰণং ৱুচ্চতী’’তি.

অনাথপিণ্ডিকৱত্থুকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অগ্গাসনাদিঅনুজাননকথাৱণ্ণনা

৩১০-৩১১. দক্খিণোদকন্তি অগ্গতো উপনীযমানং দক্খিণোদকং. অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসীতি (জা. অট্ঠ. ১.১.৩৬ তিত্তিৰজাতকৱণ্ণনা) তেহি ভিক্খূহি অত্তনো অত্তনো ৰুচিৱসেন অগ্গাসনাদিৰহানং কথিতকালে ‘‘ন, ভিক্খৱে, ময্হং সাসনে অগ্গাসনাদীনি পত্ৱা খত্তিযকুলা পব্বজিতো পমাণং, ন ব্ৰাহ্মণকুলা, ন গহপতিকুলা পব্বজিতো, ন ৱিনযধৰো, ন সুত্তন্তিকো, ন আভিধম্মিকো, ন পঠমজ্ঝানাদিলাভিনো, ন সোতাপন্নাদযো পমাণং, অথ খো, ভিক্খৱে, ইমস্মিং সাসনে যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কত্তব্বং, অগ্গাসনং অগ্গোদকং অগ্গপিণ্ডো লদ্ধব্বো, ইদমেত্থ পমাণং, তস্মা ৱুড্ঢতৰো ভিক্খু এতেসং অনুচ্ছৱিকো. ইদানি খো পন, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তো ময্হং অগ্গসাৱকো অনুধম্মচক্কপ্পৱত্তকো মমানন্তৰসেনাসনং লদ্ধুং অৰহতি. সো ইমং ৰত্তিং সেনাসনং অলভন্তো ৰুক্খমূলে ৱীতিনামেসি. তুম্হে ইদানেৱ এৱং অগাৰৱা অপ্পতিস্সা, গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে কিন্তি কত্ৱা ৱিহৰিস্সথা’’তি ৱত্ৱা অথ নেসং ওৱাদদানত্থায ‘‘পুব্বে, ভিক্খৱে, তিৰচ্ছানগতাপি ‘ন খো পনেতং অম্হাকং পতিৰূপং, যং মযং অঞ্ঞমঞ্ঞং অগাৰৱা অপ্পতিস্সা অসভাগৱুত্তিনো ৱিহৰেয্যাম, অম্হেসু মহল্লকতৰং জানিত্ৱা তস্স অভিৱাদনাদীনি কৰিস্সামা’তি সাধুকং ৱীমংসিত্ৱা ‘অযং মহল্লকো’তি ঞত্ৱা তস্স অভিৱাদনাদীনি কত্ৱা দেৱপথং পূৰযমানা গতা’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰিত্ৱা দস্সেতুং ভিক্খূ আমন্তেসি.

যে ৱুড্ঢমপচাযন্তীতি জাতিৱুড্ঢো ৱযোৱুড্ঢো গুণৱুড্ঢোতি তযো ৱুড্ঢা. তেসু জাতিসম্পন্নো জাতিৱুড্ঢো নাম, ৱযে ঠিতো ৱযোৱুড্ঢো নাম, গুণসম্পন্নো গুণৱুড্ঢো নাম. তেসু গুণসম্পন্নো ৱযোৱুড্ঢো ইমস্মিং ঠানে ৱুড্ঢোতি অধিপ্পেতো. অপচাযন্তীতি জেট্ঠাপচাযিককম্মেন পূজেন্তি. ধম্মস্স কোৱিদাতি জেট্ঠাপচাযনধম্মস্স কোৱিদা কুসলা. দিট্ঠেৱ ধম্মেতি ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে. পাসংসাতি পসংসাৰহা. সম্পৰাযে চ সুগ্গতীতি সম্পৰেতব্বে ইমং লোকং হিত্ৱা গন্তব্বে পৰলোকেপি তেসং সুগতিযেৱ হোতীতি অত্থো. অযং পনেত্থ পিণ্ডত্থো – ভিক্খৱে, খত্তিযা ৱা হোন্তু ব্ৰাহ্মণা ৱা ৱেস্সা ৱা সুদ্দা ৱা গহট্ঠা ৱা পব্বজিতা ৱা তিৰচ্ছানগতা ৱা, যে কেচি সত্তা জেট্ঠাপচিতিকম্মে ছেকা কুসলা গুণসম্পন্নানং ৱযোৱুড্ঢানং অপচিতিং কৰোন্তি, তে ইমস্মিঞ্চ অত্তভাৱে জেট্ঠাপচিতিকাৰকাতি পসংসং ৱণ্ণনং থোমনং লভন্তি, কাযস্স চ ভেদা সগ্গে নিব্বত্তন্তীতি.

অগ্গাসনাদিঅনুজাননকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

আসনপ্পটিবাহনাদিকথাৱণ্ণনা

৩১৩-৪. উদ্দিস্সকতন্তি গিহীহি সঙ্ঘং উদ্দিস্স কতং. গিহিৱিকতন্তি গিহীহি কতং পঞ্ঞত্তং, গিহিসন্তকন্তি ৱুত্তং হোতি. অতিসমীপং অগন্ত্ৱাতি ভিক্খূনং আসন্নতৰং ঠানং অগন্ত্ৱা.

সেনাসনগ্গাহাপকসম্মুতিকথাৱণ্ণনা

৩১৮. পচ্চযেনেৱ হি তং পটিজগ্গনং লভিস্সতীতি তস্মিং সেনাসনে মহাথেৰা তস্স পচ্চযস্স কাৰণা অঞ্ঞত্থ অগন্ত্ৱা ৱসন্তাযেৱ নং পটিজগ্গিস্সন্তীতি অত্থো. উব্ভণ্ডিকা ভৱিস্সন্তীতি উক্খিত্তভণ্ডা ভৱিস্সন্তি, অত্তনো অত্তনো পৰিক্খাৰে গহেত্ৱা তত্থ তত্থ ৱিচৰিস্সন্তীতি অত্থো. দীঘসালাতি চঙ্কমনসালা. মণ্ডলমাড়ো উপট্ঠানসালা. অনুদহতীতি পীড়েতি. জম্বুদীপে পনাতি অৰিযদেসে ভিক্খূ সন্ধায ৱুত্তং. তে কিৰ তথা পঞ্ঞাপেন্তি. ন গোচৰগামো ঘট্টেতব্বোতি ৱুত্তমেৱত্থং ৱিভাৱেতি ‘‘ন তত্থ মনুস্সা ৱত্তব্বা’’তিআদিনা. ৱিতক্কং ছিন্দিত্ৱাতি ‘‘ইমিনা নীহাৰেন গচ্ছন্তং দিস্ৱা নিৱাৰেত্ৱা পচ্চযে দস্সন্তী’’তি এৱৰূপং ৱিতক্কং অনুপ্পাদেত্ৱা. তেসু চে একোতি তেসু মনুস্সেসু একো পণ্ডিতপুৰিসো. ভণ্ডপটিচ্ছাদনন্তি পটিচ্ছাদনকভণ্ডং, সৰীৰপটিচ্ছাদনং চীৱৰন্তি অত্থো.

পটিজগ্গিতব্বানীতি সম্মজ্জনাদীহি পটিজগ্গিতব্বানি. মুণ্ডৱেদিকাযাতি চেতিযস্স হম্মিযৱেদিকায. হম্মিযৱেদিকাতি চ চেতিযস্স উপৰি চতুৰস্সৱেদিযো ৱুচ্চতি. পটিক্কম্মাতি ৱিহাৰতো অপসক্কিত্ৱা. উপনিক্খেপন্তি খেত্তং ৱা নাড়িকেৰাদিআৰামং ৱা কহাপণাদীনি ৱা আৰামিকাদীনং নিয্যাতেত্ৱা ‘‘ইতো উপ্পন্না ৱড্ঢি ৱস্সাৱাসিকত্থায হোতূ’’তি দিন্নং. ৱত্তং কত্ৱাতি তস্মিং সেনাসনে কত্তব্বৱত্তং কত্ৱা.

পুগ্গলৱসেনেৱ কাতব্বন্তি পৰতো ৱক্খমাননযেন ‘‘ভিক্খূ চীৱৰেন কিলমন্তি, এত্তকং নাম তণ্ডুলভাগং ভিক্খূনং চীৱৰং কাতুং ৰুচ্চতী’’তিআদিনা পুগ্গলপৰামাসৱসেনেৱ কাতব্বং, ‘‘সঙ্ঘো চীৱৰেন কিলমতী’’তিআদিনা পন সঙ্ঘপৰামাসৱসেন ন কাতব্বং. চীৱৰপচ্চযন্তি চীৱৰসঙ্খাতং পচ্চযং. ৱুত্তন্তি মহাঅট্ঠকথাযংৱুত্তং. কস্মা এৱং ৱুত্তন্তি আহ ‘‘এৱঞ্হি নৱকো ৱুড্ঢতৰস্স, ৱুড্ঢো চ নৱকস্স গাহেস্সতী’’তি, যস্মা অত্তনাৱ অত্তনো পাপেতুং ন সক্কা, তস্মা দ্ৱীসু সম্মতেসু নৱকো ৱুড্ঢতৰস্স, ৱুড্ঢো চ নৱকস্সাতি উভো অঞ্ঞমঞ্ঞং গাহেস্সন্তীতি অধিপ্পাযো. সম্মতসেনাসনগ্গাহাপকস্স আণত্তিযা অঞ্ঞেন গাহিতেপি গাহো ৰুহতিযেৱাতি ৱেদিতব্বং. অট্ঠপি সোড়সপি জনে সম্মন্নিতুং ৱট্টতীতি কিং ৱিসুং ৱিসুং সম্মন্নিতুং ৱট্টতি, উদাহু একতোতি? একতোপি ৱট্টতি. নিগ্গহকম্মমেৱ হি সঙ্ঘো সঙ্ঘস্স ন কৰোতি, সম্মুতিদানং পন বহূনম্পি একতো কাতুং ৱট্টতি, তেনেৱ সত্তসতিকক্খন্ধকে উব্বাহিকসম্মুতিযং অট্ঠপি জনা একতো সম্মতাতি.

মগ্গোতি মগ্গে কতদীঘসালা. পোক্খৰণীতি নহাযন্তানং পোক্খৰণিযং কতসালা. ৰুক্খমূলাদযো ছন্না কৱাটবদ্ধাৱ সেনাসনং. ৱিজটেত্ৱাতি ৱিযোজেত্ৱা, ৱিসুং ৱিসুং কত্ৱাতি অত্থো. আৱাসেসূতি সেনাসনেসু. পক্খিপিত্ৱাতি এত্থ পক্খিপনং নাম তেসু ৱসন্তানং ইতো উপ্পন্নৱস্সাৱাসিকদানং. পৱিসিতব্বন্তি অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি তস্মিং মহালাভে পৰিৱেণে ৱসিত্ৱা চেতিযে ৱত্তং কত্ৱাৱ লাভো গহেতব্বোতি অধিপ্পাযো.

পচ্চযং ৱিস্সজ্জেতীতি চীৱৰপচ্চযং নাধিৱাসেতি. অযম্পীতি তেন ৱিস্সট্ঠপচ্চযোপি. উপনিবন্ধিত্ৱা গাহেতব্বন্তি ‘‘ইমস্মিং ৰুক্খে ৱা মণ্ডপে ৱা ৱসিত্ৱা চেতিযে ৱত্তং কত্ৱা গণ্হথা’’তি এৱং উপনিবন্ধিত্ৱা গাহেতব্বং. ‘‘কত্থ নু খো ৱসিস্সামি, কত্থ ৱসন্তস্স ফাসু ভৱিস্সতি, কত্থ ৱা পচ্চযো ভৱিস্সতী’’তি এৱং উপ্পন্নেন ৱিতক্কেন চৰতীতি ৱিতক্কচাৰিকো. অৰঞ্ঞৱিহাৰেসু পৰিস্সযৱিজাননত্থং ইচ্ছিতব্বত্তা ‘‘পঞ্চ পঞ্চ উক্কা কোট্টেতব্বা’’তি ৱুত্তং.

ৱত্তন্তি কতিকৱত্তং. তিৱিধম্পীতি পৰিযত্তিপটিপত্তিপটিৱেধৱসেন তিৱিধম্পি. সোধেত্ৱা পব্বাজেথাতি ভব্বে আচাৰকুলপুত্তে উপপৰিক্খিত্ৱা পব্বাজেথ. দসৱত্থুককথা নাম অপ্পিচ্ছকথা সন্তুট্ঠিকথা পৱিৱেককথা অসংসগ্গকথা ৱীৰিযাৰম্ভকথা সীলকথা সমাধিকথা পঞ্ঞাকথা ৱিমুত্তিকথা ৱিমুত্তিঞাণদস্সনকথা.

ৱিগ্গহসংৱত্তনিকৱচনং ৱিগ্গাহিকং. চতুৰাৰক্খং অহাপেন্তাতি বুদ্ধানুস্সতি মেত্তা অসুভং মৰণস্সতীতি ইমং চতুৰাৰক্খং অপৰিহাপেন্তা. দন্তকট্ঠখাদনৱত্তং আচিক্খিতব্বন্তি এত্থ দন্তকট্ঠখাদনৱত্তং যো দেৱসিকং সঙ্ঘমজ্ঝে ওসৰতি, তেন সামণেৰাদীহি আহৰিত্ৱা ভিক্খূনং যথাসুখং পৰিভুঞ্জনত্থায দন্তকট্ঠমাড়কে নিক্খিত্তেসু দন্তকট্ঠেসু দিৱসে দিৱসে একমেৱ দন্তকট্ঠং গহেতব্বং. যো পন দেৱসিকং ন ওসৰতি, পধানঘৰে ৱসিত্ৱা ধম্মস্সৱনে ৱা উপোসথগ্গে ৱা দিস্সতি, তেন পমাণং সল্লক্খেত্ৱা চত্তাৰি পঞ্চ দন্তকট্ঠানি অত্তনো ৱসনট্ঠানে ঠপেত্ৱা খাদিতব্বানি. তেসু খীণেসু সচে পুনপি দন্তকট্ঠমাড়কে বহূনি হোন্তিযেৱ, পুনপি আহৰিত্ৱা খাদিতব্বানি. যদি পন পমাণং অসল্লক্খেত্ৱা আহৰতি, তেসু অখীণেসুযেৱ মাড়কে খীযতি, ততো কেচি থেৰা ‘‘যেহি গহিতানি, তে পটিহৰন্তূ’’তি ৱদেয্যুং, কেচি ‘‘খাদন্তু, পুন সামণেৰা আহৰিস্সন্তী’’তি. তস্মা ৱিৱাদপৰিহাৰত্থং পমাণং সল্লক্খেতব্বং. গহণে পন দোসো নত্থি, মগ্গং গচ্ছন্তেনপি একং ৱা দ্ৱে ৱা থৱিকায পক্খিপিত্ৱা গন্তব্বন্তি. ভিক্খাচাৰৱত্তং ৱত্তক্খন্ধকে পিণ্ডচাৰিকৱত্তে আৱি ভৱিস্সতি.

পত্তট্ঠানেতি ৱস্সগ্গেন আগন্তুকভিক্খুনো পত্তট্ঠানে. তেসং ছিন্নৱস্সত্তা ‘‘সাদিযন্তাপি হি তে নেৱ ৱস্সাৱাসিকস্স সামিনো’’তি ৱুত্তং, পঠমংযেৱ কতিকায কতত্তা খীযন্তাপি চ আৱাসিকা নেৱ অদাতুং লভন্তীতি ৱুত্তং. ভতিনিৱিট্ঠন্তি ভতিং কত্ৱা ৱিয নিৱিট্ঠং পৰিযিট্ঠং. সঙ্ঘিকং পন অপলোকনকম্মং কত্ৱা গাহিতন্তি তত্ৰুপ্পাদং সন্ধায ৱুত্তং. পচ্চযৱসেন গাহিতন্তি দাযকানং ৱস্সাৱাসিকপচ্চযৱসেন গাহিতং সন্ধায ৱুত্তং. ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, ৱস্সংৱুত্থো ভিক্খু ৱিব্ভমতি, সঙ্ঘস্সেৱেত’’ন্তি (মহাৱ. ৩৭৪-৩৭৫) ৱচনতো ‘‘গতট্ঠানে…পে… সঙ্ঘিকং হোতী’’তি ৱুত্তং. মনুস্সেতি দাযকমনুস্সে. ৱৰভাগং সামণেৰস্সাতি পঠমভাগস্স গাহিতত্তা ৱুত্তং.

সেনাসনগ্গাহাপকসম্মুতিকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

উপনন্দৱত্থুকথাৱণ্ণনা

৩১৯. যং তযা তত্থ সেনাসনং গহিতং…পে… ইধ মুত্তং হোতীতি যং তযা তত্থ গামকাৱাসে পচ্ছা সেনাসনং গহিতং, তং তে গণ্হন্তেনেৱ ইধ সাৱত্থিযং পঠমগহিতসেনাসনং মুত্তং হোতি. ইধ দানাহং …পে… তত্ৰাপি মুত্তন্তি ‘‘ইদানাহং, আৱুসো, ইমস্মিং গামকাৱাসে গহিতসেনাসনং মুঞ্চামী’’তি ৱদন্তেন তত্ৰাপি গামকাৱাসে গহিতসেনাসনং মুত্তং.

৩২০. দীঘাসনং নাম মঞ্চপীঠৱিনিমুত্তং যং কিঞ্চি একতো সুখং নিসীদিতুং পহোতি. হত্থিম্হি নখো অস্সাতি হত্থিনখো. ‘‘পাসাদস্স নখো নাম হেট্ঠিমপৰিচ্ছেদো, সো চ হত্থিকুম্ভে পতিট্ঠিতো’’তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. গিহিৱিকতনীহাৰেন লব্ভন্তীতি গিহিৱিকতনীহাৰেন পৰিভুঞ্জিতুং লব্ভন্তি, তেহি অত্থৰিত্ৱা দিন্নানেৱ নিসীদিতুং লব্ভন্তি, ন সযং অত্থতানি অত্থৰাপিতানি ৱা.

অৱিস্সজ্জিযৱত্থুকথাৱণ্ণনা

৩২১. অৰঞ্জৰোতি বহুউদকগণ্হনকা মহাচাটি. জলং গণ্হিতুং অলন্তি অৰঞ্জৰো. ‘‘ৱট্টচাটি ৱিয হুত্ৱা থোকং দীঘমুখো মজ্ঝে পৰিচ্ছেদং দস্সেত্ৱা কতো’’তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. পঞ্চনিম্মললোচনোতি মংসদিব্বধম্মবুদ্ধসমন্তচক্খুৱসেন পঞ্চলোচনো.

থাৱৰেন চ থাৱৰং গৰুভণ্ডেন চ গৰুভণ্ডন্তি এত্থ পঞ্চসু কোট্ঠাসেসু পুৰিমদ্ৱযং থাৱৰং, পচ্ছিমত্তযং গৰুভণ্ডন্তি ৱেদিতব্বং. জানাপেত্ৱাতি ভিক্খুসঙ্ঘং জানাপেত্ৱা. কপ্পিযমঞ্চা সম্পটিচ্ছিতব্বাতি ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দিন্নং সন্ধায ৱুত্তং. সচে পন ‘‘ৱিহাৰস্স দেমা’’তি ৱদন্তি, সুৱণ্ণৰজতমযাদিঅকপ্পিযমঞ্চেপি সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতি. ন কেৱলং…পে… পৰিৱত্তেতুং ৱট্টন্তীতি ইমিনা অথাৱৰেন থাৱৰম্পি অথাৱৰম্পি পৰিৱত্তেতুং ৱট্টতীতি দস্সেতি. থাৱৰেন অথাৱৰমেৱ হি পৰিৱত্তেতুং ন ৱট্টতি. অকপ্পিযং ৱা মহগ্ঘং কপ্পিযং ৱাতি এত্থ অকপ্পিযং নাম সুৱণ্ণমযমঞ্চাদি অকপ্পিযভিসিবিম্বোহনানি চ. মহগ্ঘং কপ্পিযং নাম দন্তমযমঞ্চাদি পাৱাৰাদিকপ্পিযঅত্থৰণাদীনি চ.

পাৰিহাৰিযং ন ৱট্টতীতি অত্তনো সন্তকং ৱিয গহেত্ৱা পৰিহৰিতুং ন ৱট্টতি. ‘‘গিহিৱিকতনীহাৰেনেৱ পৰিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ইমিনা সচে আৰামিকাদযো পটিসামেত্ৱা পটিদেন্তি, পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতীতি দস্সেতি. ‘‘পণ্ণসূচি নাম লেখনী’’তি মহাগণ্ঠিপদে ৱুত্তং.

‘‘অড্ঢবাহূতি কপ্পৰতো পট্ঠায যাৱ অংসকূট’’ন্তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. অড্ঢবাহু নাম ৱিদত্থিচতুৰঙ্গুলন্তিপি ৱদন্তি. তত্থজাতকাতি সঙ্ঘিকভূমিযং জাতা. অট্ঠঙ্গুলসূচিদণ্ডমত্তোতি দীঘতো অট্ঠঙ্গুলমত্তো পৰিণাহতো পণ্ণসূচিদণ্ডমত্তো. মুঞ্জপব্বজানংযেৱ পাড়িযং ৱিসুং আগতত্তা ‘‘মুঞ্জং পব্বজঞ্চ ঠপেত্ৱা’’তি ৱুত্তং. অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণোতি দীঘতো অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণো. ঘট্টনফলকং নাম যত্থ ঠপেত্ৱা ৰজিতচীৱৰং হত্থেন ঘট্টেন্তি. ঘট্টনমুগ্গৰো নাম অনুৱাতাদিঘট্টনত্থং কতোতি ৱদন্তি. অম্বণন্তি ফলকেহি পোক্খৰণীসদিসং কতপানীযভাজনং. ৰজনদোণীতি যত্থ পক্কৰজনং আকিৰিত্ৱা ঠপেন্তি. ভূমত্থৰণং কাতুং ৱট্টতীতি অকপ্পিযচম্মং সন্ধায ৱুত্তং. পচ্চত্থৰণগতিকন্তি ইমিনা মঞ্চপীঠেপি অত্থৰিতুং ৱট্টতীতি দীপেতি. পাৱাৰাদিপচ্চত্থৰণম্পি গৰুভণ্ডন্তি একে, নোতি অপৰে, ৱীমংসিত্ৱা গহেতব্বং. মুট্ঠিপণ্ণন্তি তালপণ্ণং সন্ধায ৱুত্তং.

নৱকম্মদানকথাৱণ্ণনা

৩২৩. কিঞ্চিদেৱ সমাদপেত্ৱা কাৰেস্সতীতি সামিকোযেৱ কঞ্চি ভিক্খুং সমাদপেত্ৱা কাৰেস্সতি. উতুকালে পটিবাহিতুং ন লভতীতি হেমন্তগিম্হেসু অঞ্ঞে সম্পত্তভিক্খূ পটিবাহিতুং ন লভতি. তিভাগন্তি ততিযভাগং. সচে সদ্ধিৱিহাৰিকানং দাতুকামো হোতীতি সচে সো সঙ্ঘস্স ভণ্ডকঠপনট্ঠানং ৱা নৱকানং ৱা ৱসনট্ঠানং দাতুং ন ইচ্ছতি, অত্তনো সদ্ধিৱিহাৰিকানঞ্ঞেৱ দাতুকামো হোতীতি অত্থো. এতঞ্হি সদ্ধিৱিহাৰিকানং দাতুং লভতীতি এতং ততিযভাগং উপড্ঢভাগং ৱা দাতুং লভতি. অকতট্ঠানেতি সেনাসনতো বহি চযাদীনং অকতট্ঠানে. বহিকুট্টেতি কুট্টতো বহি.

অঞ্ঞত্ৰপৰিভোগপটিক্খেপাদিকথাৱণ্ণনা

৩২৪. চক্কলিকন্তি কম্বলাদীহি ৱেঠেত্ৱা চক্কসণ্ঠানেন পাদপুঞ্ছনযোগ্গং কতং. পৰিভণ্ডকতা ভূমি নাম সণ্হমত্তিকাহি কতা কাড়ৱণ্ণাদিভূমি. সেনাসনং মঞ্চপীঠাদি. তথেৱ ৱড়ঞ্জেতুং ৱট্টতীতি অঞ্ঞেহি আৱাসিকভিক্খূহি পৰিভুত্তনীহাৰেন পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. ‘‘নেৱাসিকা পকতিযা অনত্থতায ভূমিযা ঠপেন্তি চে, তেসম্পি অনাপত্তিযেৱা’’তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. দ্ৱাৰম্পীতিআদিনা ৱুত্তদ্ৱাৰৱাতপানাদযো অপৰিকম্মকতাপি ন অপস্সযিতব্বা. লোমেসূতি লোমেসু ফুসন্তেসু.

সঙ্ঘভত্তাদিঅনুজাননকথাৱণ্ণনা

৩২৫. উদ্দেসভত্তং নিমন্তনন্তি ইমং ৱোহাৰং পত্তানীতি এত্থ ইতি-সদ্দো আদিঅত্থো, ‘‘উদ্দেসভত্তং নিমন্তন’’ন্তিআদিৱোহাৰং পত্তানীতি অযমেত্থ অত্থো. তম্পি অন্তো কত্ৱাতি আযতিং ভিক্খূনং কুক্কুচ্চৱিনোদনত্থায তম্পি সঙ্ঘভত্তং অন্তো কত্ৱা.

উদ্দেসভত্তকথাৱণ্ণনা

অত্তনো ৱিহাৰদ্ৱাৰেতি ৱিহাৰস্স দ্ৱাৰকোট্ঠকসমীপং সন্ধায ৱুত্তং. ভোজনসালাযাতি ভত্তুদ্দেসট্ঠানভূতায ভোজনসালায. ‘‘দিন্নং পনা’’তি ৱত্ৱা যথা সো দাযকো দেতি, তং ৱিধিং দস্সেতুং ‘‘সঙ্ঘতো ভন্তে’’তিআদিমাহ. অন্তৰঘৰেতি অন্তোগেহে. অন্তোউপচাৰগতানন্তি এত্থ গামদ্ৱাৰৱীথিচতুক্কেসু দ্ৱাদসহত্থব্ভন্তৰং অন্তোউপচাৰো নাম. অন্তৰঘৰস্স উপচাৰে পন লব্ভমানৱিসেসং দস্সেতুং ‘‘ঘৰূপচাৰো চেত্থা’’তিআদিমাহ. একৱড়ঞ্জন্তি একেন দ্ৱাৰেন ৱড়ঞ্জিতব্বং. নানানিৱেসনেসূতি নানাকুলস্স নিৱেসনেসু. লজ্জী পেসলো অগতিগমনং ৱজ্জেত্ৱা মেধাৱী চ উপপৰিক্খিত্ৱা উদ্দিসিস্সতীতি আহ ‘‘পেসলো লজ্জী মেধাৱী ইচ্ছিতব্বো’’তি. নিসিন্নস্সপি নিদ্দাযন্তস্সপীতি অনাদৰে সামিৱচনং. তিচীৱৰপৰিৱাৰন্তি এত্থ ‘‘উদকপত্তলাভী ৱিয অঞ্ঞোপি উদ্দেসভত্তং অলভিত্ৱা ৱত্থাদিমনেকপ্পকাৰকং লভতি চে, তস্সেৱ ত’’ন্তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. অত্তনো ৰুচিৱসেন যং কিঞ্চি ৱত্ৱা আহৰিতুং ৱিস্সজ্জিতত্তা ৱিস্সট্ঠদূতো নাম. যং ইচ্ছতীতি ‘‘উদ্দেসপত্তং দেথা’’তিআদীনি ৱদন্তো যং ইচ্ছতি. পুচ্ছাসভাগেনাতি পুচ্ছাসদিসেন.

‘‘একা কূটট্ঠিতিকা নাম হোতী’’তি ৱত্ৱা তমেৱ ঠিতিকং ৱিভাৱেন্তো ‘‘ৰঞ্ঞো ৱা হী’’তিআদিমাহ. অঞ্ঞেহি উদ্দেসভত্তেহি অমিস্সেত্ৱা ৱিসুংযেৱ ঠিতিকায গহেতব্বত্তা ‘‘একচাৰিকভত্তানী’’তি ৱুত্তং. থেয্যায হৰন্তীতি পত্তহাৰকা হৰন্তি. গীৱা হোতীতি আণাপকস্স গীৱা হোতি. ‘‘মনুস্সানং ৱচনং কাতুং ৱট্টতী’’তি গচ্ছন্তীতি ‘‘মনুস্সানং ৱচনং কাতুং ৱট্টতী’’তি তেন ভিক্খুনা ৱুত্তা গচ্ছন্তি. অকতভাগো নামাতি আগন্তুকভাগো নাম. ‘‘সব্বো সঙ্ঘো পৰিভুঞ্জতূ’’তি ৱুত্তেতি এত্থ ‘‘পঠমমেৱ ‘সব্বং সঙ্ঘিকং পত্তং দেথা’তি ৱত্ৱা পচ্ছা ‘সব্বো সঙ্ঘো পৰিভুঞ্জতূ’তি অৱুত্তেপি ভাজেত্ৱাৱ পৰিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং.

নিমন্তনভত্তকথাৱণ্ণনা

‘‘এত্তকে ভিক্খূ সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা দেথা’’তিআদীনি অৱত্ৱা ‘‘এত্তকানং ভিক্খূনং ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱত্ৱা দিন্নং সঙ্ঘিকং নিমন্তনং নাম. পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতীতি ভিক্খাপৰিযাযেন ৱুত্তত্তা ৱট্টতি. পটিপাটিযাতি লদ্ধপটিপাটিযা. ৱিচ্ছিন্দিত্ৱাতি ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তি পদং অৱত্ৱা. তেনেৱাহ ‘‘ভত্তন্তি অৱদন্তেনা’’তি. আলোপসঙ্খেপেনাতি একেকপিণ্ডৱসেন. অযঞ্চ নযো নিমন্তনেযেৱ, ন উদ্দেসভত্তে. তত্থ হি একস্স পহোনকপ্পমাণংযেৱ ভাজেতব্বং, তস্মা উদ্দেসভত্তে আলোপট্ঠিতিকা নাম নত্থি. অচ্ছতীতি তিট্ঠতি. ‘‘একৱাৰন্তি যাৱ তস্মিং আৱাসে ৱসন্তি ভিক্খূ, সব্বে লভন্তী’’তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. অযং পনেত্থ অধিপ্পাযো – একৱাৰন্তি ন একদিৱসং সন্ধায ৱুত্তং, যত্তকা পন ভিক্খূ তস্মিং আৱাসে ৱসন্তি, তে সব্বে. একস্মিং দিৱসে গহিতভিক্খূ অঞ্ঞদা অগ্গহেত্ৱা যাৱ একৱাৰং সব্বে ভিক্খূ ভোজিতা হোন্তি, তাৱ যে জানন্তি, তে গহেত্ৱা গন্তব্বন্তি.

সলাকভত্তকথাৱণ্ণনা

উপনিবন্ধিত্ৱাতি লিখিত্ৱা. নিগ্গহেন দত্ৱাতি অনিচ্ছন্তম্পি নিগ্গহেন সম্পটিচ্ছাপেত্ৱা. একগেহৱসেনাতি একায ঘৰপাড়িযা ৱসেন. উদ্দিসিত্ৱাতি ‘‘তুয্হঞ্চ তুয্হঞ্চ পাপুণাতী’’তি ৱত্ৱা. দূৰত্তা নিগ্গহেত্ৱাপি ৱাৰেন গাহেতব্বগামো ৱাৰগামো. ৱিহাৰৱাৰে নিযুত্তা ৱিহাৰৱাৰিকা, ৱাৰেন ৱিহাৰৰক্খণকা. অঞ্ঞথত্তন্তি পসাদঞ্ঞথত্তং. ফাতিকম্মমেৱ ভৱন্তীতি ৱিহাৰৰক্খণত্থায সঙ্ঘেন দাতব্বঅতিৰেকলাভা হোন্তি. সঙ্ঘনৱকেন লদ্ধকালেতি দিৱসে দিৱসে একেকস্স পাপিতানি দ্ৱে তীণি একচাৰিকভত্তানি তেনেৱ নিযামেন অত্তনো পাপুণনট্ঠানে সঙ্ঘনৱকেন লদ্ধকালে. যস্স কস্সচি সম্মুখীভূতস্স পাপেত্ৱাতি এত্থ ‘‘যেভুয্যেন চে ভিক্খূ বহিসীমগতা হোন্তি, সম্মুখীভূতস্স যস্স কস্সচি পাপেতব্বং সভাগত্তা একেন লদ্ধং সব্বেসং হোতি, তস্মিম্পি অসতি অত্তনো পাপেত্ৱা দাতব্ব’’ন্তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. ৰসসলাকন্তি উচ্ছুৰসসলাকং.

‘‘সঙ্ঘতো নিৰামিসসলাকাপি ৱিহাৰে পক্কভত্তম্পি ৱট্টতিযেৱা’’তি সাধাৰণং কত্ৱা ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.২৬) ৱুত্তত্তা ‘‘এৱং গাহিতে সাদিতব্বং, এৱং ন সাদিতব্ব’’ন্তি ৱিসেসেত্ৱা অৱুত্তত্তা চ ভেসজ্জাদিসলাকাযো চেত্থ কিঞ্চাপি পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টন্তি, সলাকৱসেন গাহিতত্তা পন ন সাদিতব্বাতি এত্থ অধিপ্পাযো ৱীমংসিতব্বো. যদি হি ভেসজ্জাদিসলাকা সলাকৱসেন গাহিতা ন সাদিতব্বা সিযা, সঙ্ঘতো নিৰামিসসলাকা ৱট্টতিযেৱাতি ন ৱদেয্য, ‘‘অতিৰেকলাভো সঙ্ঘভত্তং উদ্দেসভত্ত’’ন্তিআদিৱচনতো (মহাৱ. ১২৮) ‘‘অতিৰেকলাভং পটিক্খিপামী’’তি সলাকৱসেন গাহেতব্বং ভত্তমেৱ পটিক্খিত্তং, ন ভেসজ্জং. সঙ্ঘভত্তাদীনি হি চুদ্দস ভত্তানিযেৱ তেন ন সাদিতব্বানীতি ৱুত্তানি, খন্ধকভাণকানং ৱা মতেন ইধ এৱং ৱুত্তন্তি গহেতব্বং. অগ্গতো দাতব্বভিক্খা অগ্গভিক্খা. লদ্ধা ৱা অলদ্ধা ৱাতি লভিত্ৱা ৱা অলভিত্ৱা ৱা. নিবদ্ধায অগ্গভিক্খায অপ্পমত্তিকায এৱ সম্ভৱতো লভিত্ৱাপি পুনদিৱসে গণ্হিতুং ৱুত্তং. অগ্গভিক্খামত্তন্তি হি এত্থ মত্ত-সদ্দো বহুভাৱং নিৱত্তেতি.

সলাকভত্তং নাম ৱিহাৰেযেৱ উদ্দিসীযতি ৱিহাৰমেৱ সন্ধায দিয্যমানত্তাতি আহ ‘‘ৱিহাৰে অপাপিতং পনা’’তিআদি. তত্ৰ আসনসালাযাতি তস্মিং গামে আসনসালায. ৱিহাৰং আনেত্ৱা গাহেতব্বন্তি তথা ৱত্ৱা তস্মিং দিৱসে দিন্নভত্তং ৱিহাৰমেৱ আনেত্ৱা ঠিতিকায গাহেতব্বং. তত্থাতি তস্মিং দিসাভাগে. তং গহেত্ৱাতি তং ৱাৰগামসলাকং অত্তনা গহেত্ৱা. তেনাতি যো অত্তনো পত্তং ৱাৰগামসলাকং দিসংগমিকস্স অদাসি, তেন. অনতিক্কন্তেযেৱ তস্মিং তস্স সলাকা গাহেতব্বাতি যস্মা উপচাৰসীমট্ঠস্সেৱ সলাকা পাপুণাতি, তস্মা তস্মিং দিসংগমিকে উপচাৰসীমং অনতিক্কন্তেযেৱ তস্স দিসংগমিকস্স পত্তসলাকা অত্তনো পাপেত্ৱা গহেতব্বা.

অনাগতদিৱসেতি এত্থ কথং তেসং ভিক্খূনং আগতানাগতভাৱো ৱিঞ্ঞাযতীতি চে? যস্মা ততো ততো আগতা ভিক্খূ তস্মিং গামে আসনসালায সন্নিপতন্তি, তস্মা তেসং আগতানাগতভাৱো সক্কা ৱিঞ্ঞাতুং. অম্হাকং গোচৰগামেতি সলাকভত্তদাযকানং গামে. ভুঞ্জিতুং আগচ্ছন্তীতি ‘‘মহাথেৰো এককোৱ ৱিহাৰে ওহীনো অৱস্সং সব্বসলাকা অত্তনো পাপেত্ৱা ঠিতো’’তি মঞ্ঞমানা আগচ্ছন্তি.

পক্খিকভত্তাদিকথাৱণ্ণনা

অভিলক্খিতেসু চতূসু পক্খদিৱসেসু দাতব্বভত্তং পক্খিকং. অভিলক্খিতেসূতি এত্থ অভীতি উপসগ্গমত্তং, লক্খণীযেসু ইচ্চেৱ অত্থো, উপোসথসমাদানধম্মস্সৱনপূজাসক্কাৰাদিকৰণত্থং লক্খিতব্বেসু সল্লক্খেতব্বেসু উপলক্খেতব্বেসূতি ৱুত্তং হোতি. স্ৱে পক্খোতি ‘‘অজ্জ পক্খিকং ন গাহেতব্ব’’ন্তি পক্খিকস্স অনিযমত্তা ৱুত্তং. ‘‘স্ৱে অম্হাকং ঘৰে লূখভত্তং ভৱিস্সতী’’তি পোত্থকেসু লিখন্তি, ‘‘পক্খভত্তং ভৱিস্সতী’’তি পাঠেন ভৱিতব্বং. উপোসথে দাতব্বং ভত্তং উপোসথিকং. নিবন্ধাপিতন্তি ‘‘অসুকৱিহাৰস্সা’’তি নিযমিতং. গাহেত্ৱা ভুঞ্জিতব্বন্তি তস্মিং সেনাসনে ৱসন্তেহি ঠিতিকায গাহেত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং. তণ্ডুলাদীনিপেসেন্তি…পে… ৱট্টতীতি অভিহটভিক্খত্তা ৱট্টতি. তথা পটিগ্গহিতত্তাতি ভিক্খানামেন পটিগ্গহিতত্তা. পত্তং পূৰেত্ৱা থকেত্ৱা দিন্নন্তি ‘‘গুড়কভত্তং দেমা’’তি দিন্নং. গুড়পিণ্ডেপি…পে… দাতব্বোতি এত্থ গুড়পিণ্ডং তালপক্কপ্পমাণন্তি ৱেদিতব্বং. সেসমেত্থ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

সেনাসনক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.