৮. চীৱৰক্খন্ধকং
জীৱকৱত্থুকথাৱণ্ণনা
৩২৯-৩৩০. চীৱৰক্খন্ধকে কম্মৱিপাকন্তি কম্মজৰোগং. সংযমস্সাতি আনিসংসস্স, উপযোগত্থে চেতং সামিৱচনং.
পজ্জোতৰাজৱত্থুকথাদিৱণ্ণনা
৩৩৪-৩৩৬. ৱিচ্ছিকস্স জাতোতি তস্স কিৰ মাতুযা উতুসমযে সযনগতায ৱিচ্ছিকো নাভিপ্পদেসং আৰুড়্হো, সা তস্স সম্ফস্সেন গব্ভং গণ্হি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘ৱিচ্ছিকস্স জাতো’’তি. উস্সন্নদোসোতি সঞ্চিতপিত্তাদিদোসো.
ৱৰযাচনকথাৱণ্ণনা
৩৩৭. ইতৰীতৰেনাতি ইতৰেন ইতৰেন. ইতৰ-সদ্দো পন অনিযমৱচনো দ্ৱিক্খত্তুং ৱুচ্চমানো যংকিঞ্চি-সদ্দেহি সমানত্থো হোতীতি ৱুত্তং ‘‘অপ্পগ্ঘেনপি মহগ্ঘেনপি যেন কেনচী’’তি. মহাপিট্ঠিযকোজৱন্তি হত্থিপিট্ঠীসু অত্থৰিতব্বতায মহাপিট্ঠিযন্তি লদ্ধসমঞ্ঞং চতুৰঙ্গুলপুপ্ফং কোজৱং.
কম্বলানুজাননাদিকথাৱণ্ণনা
৩৪০. উপচাৰেতি সুসানস্স আসন্নে পদেসে. ছড্ডেত্ৱা গতাতি কিঞ্চি অৱত্ৱাযেৱ ছড্ডেত্ৱা গতা. সো এৱ সামীতি অকতায কতিকায যেন গহিতং, সোৱ সামী.
চীৱৰপটিগ্গাহকসম্মুতিআদিকথাৱণ্ণনা
৩৪২-৩৪৩. ধুৰৱিহাৰট্ঠানেতি ৱিহাৰদ্ৱাৰস্স সম্মুখট্ঠানে. ৱিহাৰমজ্ঝেযেৱ সম্মন্নিতব্বন্তি সব্বেসং জাননত্থায ৱিহাৰমজ্ঝেযেৱ নিসিন্নেহি সম্মন্নিতব্বং. তুলাভূতোতি তুলাসদিসো. ৱণ্ণাৱণ্ণং কত্ৱাতি সব্বকোট্ঠাসে অগ্ঘতো সমকে কত্ৱা. তেনেৱাহ ‘‘সমে পটিৱীসে ঠপেত্ৱা’’তি. ইদন্তি সামণেৰানং উপড্ঢপটিৱীসস্স দানং. ফাতিকম্মন্তি সম্মুঞ্জনীবন্ধনাদিহত্থকম্মং. উক্কুট্ঠিং কৰোন্তীতি মহাসদ্দং কৰোন্তি. সমপটিৱীসো দাতব্বোতি কৰিস্সামাতি যাচন্তানং পটিঞ্ঞামত্তেনপি সমকোট্ঠাসো দাতব্বো.
চীৱৰৰজনকথাৱণ্ণনা
৩৪৪. ৰজনকুম্ভিযা মজ্ঝে ঠপেত্ৱাতি অন্তোৰজনকুম্ভিযা মজ্ঝে ঠপেত্ৱা এৱং ৱট্টাধাৰকে অন্তোৰজনকুম্ভিযা পক্খিত্তে মজ্ঝে উদকং তিট্ঠতি, ৱট্টাধাৰকতো বহি সমন্তা অন্তোকুম্ভিযং ৰজনচ্ছল্লি. ৰজনং পক্খিপিতুন্তি ৰজনচ্ছল্লিং পক্খিপিতুং.
তিচীৱৰানুজাননকথাৱণ্ণনা
৩৪৬. উদ্ধস্তে অৰুণেতি উগ্গতে অৰুণসীসে. নন্দিমুখিযাতি তুট্ঠমুখিযা.
অতিৰেকচীৱৰাদিকথাৱণ্ণনা
৩৪৮. অচ্ছুপেয্যন্তি পতিট্ঠপেয্যং. হতৱত্থকানন্তি কালাতীতৱত্থানং. উদ্ধৰিত্ৱা অল্লীযাপনখণ্ডন্তি দুব্বলট্ঠানং অপনেত্ৱা অল্লীযাপনৱত্থখণ্ডং.
ৱিসাখাৱত্থুকথাৱণ্ণনা
৩৪৯-৩৫১. ৱিসাখাৱত্থুম্হি কল্লকাযাতি অকিলন্তকাযা পীতিসোমনস্সেহি ফুটসৰীৰা. গতীতি ঞাণগতি ঞাণাধিগমো. অভিসম্পৰাযোতি ঞাণাভিসম্পৰাযো ঞাণসহিতো পেচ্চভাৱো.
তং ভগৱা ব্যাকৰিস্সতীতি ‘‘সো ভিক্খু সোতাপন্নো সকদাগামী’’তিআদিনা তস্স তং ঞাণগতিং, ততো পৰং ‘‘নিযতো সম্বোধিপৰাযণো সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সতী’’তিআদিনা (সং. নি. ৫.১০০৪) ঞাণাভিসম্পৰাযঞ্চ আৱি কৰিস্সতি. সোৱগ্গিকন্তি সগ্গসংৱত্তনিকং. সোকং নুদতি ৱিনোদেতীতি সোকনুদং.
নিসীদনাদিঅনুজাননকথাৱণ্ণনা
৩৫৩. দুক্খং সুপতীতি নানাৱিধসুপিনং পস্সন্তো দুক্খং সুপতি. দুক্খং পটিবুজ্ঝতীতি পটিবুজ্ঝন্তোপি উত্তসিত্ৱা সলোমহংসো দুক্খং পটিবুজ্ঝতি.
পচ্ছিমৱিকপ্পনুপগচীৱৰাদিকথাৱণ্ণনা
৩৫৯-৩৬২. অট্ঠপদকচ্ছন্নেন পত্তমুখং সিব্বিতুন্তি অট্ঠপদফলকাকাৰেন পত্তমুখে তত্থ তত্থ গব্ভং দস্সেত্ৱা সিব্বিতুং. অগ্গড়গুত্তিযেৱ পমাণন্তি ইমেহি চতূহি নিক্খেপকাৰণেহি ঠপেন্তেনপি অগ্গড়গুত্তিৱিহাৰেযেৱ ঠপেতুং ৱট্টতীতি অধিপ্পাযো.
সঙ্ঘিকচীৱৰুপ্পাদকথাৱণ্ণনা
৩৬৩. পঞ্চ মাসেতি অচ্চন্তসংযোগে উপযোগৱচনং. ৱড্ঢিং পযোজেত্ৱা ঠপিতউপনিক্খেপতোতি ৱস্সাৱাসিকত্থায ৱেয্যাৱচ্চকৰেহি ৱড্ঢিং পযোজেত্ৱা ঠপিতউপনিক্খেপতো. তত্ৰুপ্পাদতোতি নাড়িকেৰআৰামাদিতত্ৰুপ্পাদতো. ‘‘ৱস্সাৱাসিকলাভৱসেন ৱা মতকচীৱৰৱসেন ৱা তত্ৰুপ্পাদৱসেন ৱা অঞ্ঞেন ৱা কেনচি আকাৰেন সঙ্ঘং উদ্দিস্স উপ্পন্নচীৱৰং, সব্বং তস্সেৱ অত্থতকথিনস্স পঞ্চ মাসে, অনত্থতকথিনস্স একং চীৱৰমাসং পাপুণাতী’’তি অৱিসেসতো ৱত্ৱাপি পুন ৱস্সাৱাসিকলাভৱসেন উপ্পন্নে লব্ভমানৱিসেসং দস্সেতুং ‘‘যং পন ইদ’’ন্তিআদি আৰদ্ধং. তত্থ ইধাতি অভিলাপমত্তমেতং. ‘‘ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱুত্তেপি সোযেৱ নযো. অনত্থতকথিনস্সপি পঞ্চ মাসে পাপুণাতীতি ৱস্সাৱাসিকলাভৱসেন উপ্পন্নত্তা অনত্থতকথিনস্সপি ৱুত্থৱস্সস্স পঞ্চ মাসে পাপুণাতি. কেনচি পন ‘‘ইধ-সদ্দেন নিযমিতত্তা’’তি কাৰণং ৱুত্তং, তং অকাৰণং. তথা হি ইধ-সদ্দেন অনিযমেত্ৱাপি ‘‘ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা ‘‘ৱস্সাৱাসিকং দেমা’’তি ৱা অন্তোহেমন্তে ৱস্সাৱাসিকলাভৱসেন দিন্নং চীৱৰং অনত্থতকথিনস্সপি ৱুত্থৱস্সস্স পঞ্চ মাসে পাপুণাতি, তেনেৱ পৰতো অট্ঠসু মাতিকাসু ‘‘ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্স দেতী’’তি ইমস্স মাতিকাপদস্স ৱিনিচ্ছযে (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) ‘‘চীৱৰমাসতো পট্ঠায যাৱ হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৱসো, তাৱ ৱস্সাৱাসিকং দেমাতি ৱুত্তে কথিনং অত্থতং ৱা হোতু অনত্থতং ৱা, অতীতৱস্সংৱুত্থানমেৱ পাপুণাতী’’তি ৱুত্তং. ততো পৰন্তি পঞ্চমাসতো পৰং, গিম্হানস্স পঠমদিৱসতো পট্ঠাযাতি অত্থো.
‘‘কস্মা? পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা’’তি ইদং ‘‘উদাহু অনাগতৱস্সে’’তি ইমস্সানন্তৰং দট্ঠব্বং. গিম্হানস্স পঠমদিৱসতো পট্ঠায উপ্পন্নমেৱ হি পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা ‘‘কিং অতীতৱস্সে ইদং ৱস্সাৱাসিক’’ন্তিআদিনা পুচ্ছিতব্বং, তেনেৱ পৰতোপি ৱক্খতি ‘‘গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায ৱুত্তে পন মাতিকা আৰোপেতব্বা ‘অতীতৱস্সাৱাসস্স পঞ্চ মাসা অতিক্কন্তা, অনাগতো চাতুমাসচ্চযেন ভৱিস্সতি, কতৰৱস্সাৱাসস্স দেসী’তি. সচে ‘অতীতৱস্সংৱুত্থানং দম্মী’তি ৱদতি, তংঅন্তোৱস্সংৱুত্থানমেৱ পাপুণাতী’’তি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯). পোত্থকেসু পন ‘‘অনত্থতকথিনস্সপি পঞ্চ মাসে পাপুণাতী’’তি ইমস্সানন্তৰং ‘‘কস্মা? পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা’’তি ইদং লিখন্তি, তং ন যুজ্জতি. ন হি পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নং সন্ধায ‘‘অনত্থতকথিনস্সপি পঞ্চ মাসে পাপুণাতী’’তি ৱুত্তং, ন চ পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নং ৱুত্থৱস্সস্সেৱ পাপুণাতি, সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি, তেনেৱ পৰতো ৱক্খতি ‘‘অসুকৱিহাৰে ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্সাতি ৱদতি, তত্ৰ ৱস্সংৱুত্থানমেৱ যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা পাপুণাতি. সচে পন গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায এৱং ৱদতি, তত্ৰ সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি. কস্মা? পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা’’তি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯).
ঠিতিকা পন ন তিট্ঠতীতি এত্থ অট্ঠিতায ঠিতিকায পুন অঞ্ঞস্মিং চীৱৰে উপ্পন্নে সচে একো ভিক্খু আগচ্ছতি, মজ্ঝে ছিন্দিত্ৱা দ্ৱীহিপি গহেতব্বং. ঠিতায পন ঠিতিকায পুন অঞ্ঞস্মিং চীৱৰে উপ্পন্নে সচে নৱকতৰো আগচ্ছতি, ঠিতিকা হেট্ঠা গচ্ছতি. সচে ৱুড্ঢতৰো আগচ্ছতি, ঠিতিকা উদ্ধমাৰোহতি. অথ অঞ্ঞো নত্থি, পুন অত্তনো পাপেত্ৱা গহেতব্বং. দুগ্গহিতানি হোন্তীতি এত্থ সঙ্ঘিকানেৱ হোন্তীতি অধিপ্পাযো. গহিতমেৱ নামাতি ‘‘ইমস্স ইদং পত্ত’’ন্তি কিঞ্চাপি ন ৱিদিতং, তে পন ভাগা অত্থতো তেসং পত্তাযেৱাতি অধিপ্পাযো. ইতোৱাতি থেৰানং দাতব্বতোযেৱ.
সঙ্ঘিকচীৱৰুপ্পাদকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
উপনন্দসক্যপুত্তৱত্থুকথাৱণ্ণনা
৩৬৪. সত্তাহৱাৰেন অৰুণমেৱ উট্ঠাপেতীতি এতং ৱচনমত্তমেৱ একস্মিং ৱিহাৰে সত্তাহকিচ্চাভাৱতো. ইদন্তি একাধিপ্পাযদানং. নানালাভেহীতিআদীসু নানা ৱিসুং ৱিসুং লাভো এতেসূতি নানালাভা, দ্ৱে ৱিহাৰা, তেহি নানালাভেহি. নানা ৱিসুং ৱিসুং পাকাৰাদীহি পৰিচ্ছিন্নো উপচাৰো এতেসন্তি নানূপচাৰা, তেহি নানূপচাৰেহি. একসীমৱিহাৰেহীতি একূপচাৰসীমাযং দ্ৱীহি ৱিহাৰেহি.
গিলানৱত্থুকথাৱণ্ণনা
৩৬৫. পলিপন্নোতি নিমুগ্গো, মক্খিতোতি অত্থো. উচ্চাৰেত্ৱাতি উক্খিপিত্ৱা. সমানাচৰিযকোতি এত্থ সচেপি একস্স আচৰিযস্স একো অন্তেৱাসিকো হোতি, একো সদ্ধিৱিহাৰিকো, এতেপি অঞ্ঞমঞ্ঞং সমানাচৰিযকা এৱাতি ৱদন্তি.
৩৬৬. ভেসজ্জং যোজেতুং অসমত্থো হোতীতি ৱেজ্জেন ‘‘ইদঞ্চিদঞ্চ ভেসজ্জং গহেত্ৱা ইমিনা যোজেত্ৱা দাতব্ব’’ন্তি ৱুত্তে তথা কাতুং অসমত্থোতি অত্থো. নীহাতুন্তি নীহৰিতুং, ছড্ডেতুন্তি অত্থো.
মতসন্তককথাৱণ্ণনা
৩৬৭-৩৬৯. ভিক্খুস্স কালকতেতি এত্থ কালকত-সদ্দো ভাৱসাধনোতি আহ ‘‘কালকিৰিযাযা’’তি. তত্থ তত্থ সঙ্ঘস্সাতি তস্মিং তস্মিং ৱিহাৰে সঙ্ঘস্স.
সঙ্ঘে ভিন্নে চীৱৰুপ্পাদকথাৱণ্ণনা
৩৭৬. যত্থ পন দক্খিণোদকং পমাণন্তি ভিক্খূ যস্মিং ৰট্ঠে দক্খিণোদকপঅগ্গহণমত্তেনপি দেয্যধম্মস্স সামিনো হোন্তীতি অধিপ্পাযো. পৰসমুদ্দেতি জম্বুদীপে.
৩৭৮. মতকচীৱৰং অধিট্ঠাতীতি এত্থ মগ্গং গচ্ছন্তো তস্স কালকিৰিযং সুত্ৱা অৱিহাৰট্ঠানে চে দ্ৱাদসৰতনব্ভন্তৰে অঞ্ঞেসং ভিক্খূনং অভাৱং ঞত্ৱা ‘‘ইদং চীৱৰং ময্হং পাপুণাতী’’তি অধিট্ঠাতি, স্ৱাধিট্ঠিতং.
অট্ঠচীৱৰমাতিকাকথাৱণ্ণনা
৩৭৯. পুগ্গলাধিট্ঠাননযেন ৱুত্তন্তি ‘‘সীমাযদান’’ন্তিআদিনা ৱত্তব্বে ‘‘সীমায দেতী’’তিআদি পুগ্গলাধিট্ঠাননযেন ৱুত্তং. পৰিক্খেপাৰহট্ঠানেন পৰিচ্ছিন্নাতি ইমিনা অপৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স ধুৱসন্নিপাতট্ঠানাদিতো পঠমলেড্ডুপাতস্স অন্তো উপচাৰসীমাতি দস্সেতি. ইদানি দুতিযলেড্ডুপাতস্স অন্তোপি উপচাৰসীমাযেৱাতি দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি আৰদ্ধং. ধুৱসন্নিপাতট্ঠানম্পি পৰিযন্তগতমেৱ গহেতব্বং. ভিক্খুনীনং আৰামপ্পৱেসনসেনাসনাপুচ্ছনাদি পৰিৱাসমানত্তাৰোচনৱস্সচ্ছেদনিস্সযসেনাসনগ্গাহাদি ৱিধানন্তি ইদং সব্বং ইমিস্সাযেৱ উপচাৰসীমায ৱসেন ৱেদিতব্বং. লাভত্থায ঠপিতসীমা লাভসীমা. সমানসংৱাসঅৱিপ্পৱাসসীমাসু দিন্নস্স ইদং নানত্তং – ‘‘অৱিপ্পৱাসসীমায দম্মী’’তি দিন্নং গামট্ঠানং ন পাপুণাতি. কস্মা? ‘‘ঠপেত্ৱা গামঞ্চ গামূপচাৰঞ্চা’’তি ৱুত্তত্তা. ‘‘সমানসংৱাসকসীমায দম্মী’’তি দিন্নং পন গামে ঠিতানম্পি পাপুণাতীতি.
বুদ্ধাধিৱুত্থোতি বুদ্ধেন ভগৱতা অধিৱুত্থো. একস্মিন্তি একস্মিং ৱিহাৰে. পাকৱট্টন্তি দানৱট্টং. ৱত্ততীতি পৱত্ততি. পংসুকূলিকানম্পি ৱট্টতীতি ‘‘তুয্হং দেমা’’তি অৱত্ৱা ‘‘ভিক্খূনং দেম, থেৰানং দেমা’’তি ৱুত্তত্তা পংসুকূলিকানং ৱট্টতি. ৱিচাৰিতমেৱাতি উপাহনত্থৱিকাদীনমত্থায ৱিচাৰিতমেৱ.
উপড্ঢং দাতব্বন্তি যং উভতোসঙ্ঘস্স দিন্নং, ততো উপড্ঢং ভিক্খূনং, উপড্ঢং ভিক্খুনীনং দাতব্বং. সচেপি একো ভিক্খু হোতি একা ৱা ভিক্খুনী, অন্তমসো অনুপসম্পন্নস্সপি উপড্ঢমেৱ দাতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তে পন পুগ্গলো ৱিসুং ন লভতীতি ইদং অট্ঠকথাপমাণেনেৱ গহেতব্বং. ন হেত্থ ৱিসেসকাৰণং উপলব্ভতি. তথা হি ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ দম্মী’’তি ৱুত্তে সামঞ্ঞৱিসেসৱচনেহি সঙ্গহিতত্তা যথা পুগ্গলো ৱিসুং লভতি, এৱমিধাপি ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি সামঞ্ঞৱিসেসৱচনসব্ভাৱতো ভৱিতব্বমেৱ ৱিসুং পুগ্গলপটিৱীসেনাতি ৱিঞ্ঞাযতি, তস্মা অট্ঠকথাৱচনমেৱেত্থ পমাণং. পাপুণনট্ঠানতো একমেৱ লভতীতি অত্তনো ৱস্সগ্গেন পত্তট্ঠানতো একমেৱ কোট্ঠাসং লভতি. তত্থ কাৰণমাহ ‘‘কস্মা? ভিক্খুসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা’’তি, ভিক্খুসঙ্ঘগ্গহণেনেৱ পুগ্গলস্সপি গহিতত্তাতি অধিপ্পাযো. ভিক্খুসঙ্ঘস্স হৰাতি ৱুত্তেপি হৰিতব্বন্তি ঈদিসং গিহিৱেয্যাৱচ্চং ন হোতীতি কত্ৱা ৱুত্তং.
লক্খণঞ্ঞূ ৱদন্তীতি ইদং সন্নিট্ঠানৱচনং, অট্ঠকথাসু অনাগতত্তা পন এৱং ৱুত্তং. বহিউপচাৰসীমাযং…পে… সব্বেসং পাপুণাতীতি যত্থ কত্থচি ৱুত্থৱস্সানং সব্বেসং পাপুণাতীতি অধিপ্পাযো. তেনেৱ মাতিকাট্ঠকথাযম্পি (কঙ্খা. অট্ঠ. অকালচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা) ‘‘সচে পন বহিউপচাৰসীমাযং ঠিতো ‘ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্সা’তি ৱদতি, যত্থ কত্থচি ৱুত্থৱস্সানং সব্বেসং সম্পত্তানং পাপুণাতী’’তি ৱুত্তং. গণ্ঠিপদেসু পন ‘‘ৱস্সাৱাসস্স অননুৰূপে পদেসে ঠত্ৱা ৱুত্তত্তা ৱস্সংৱুত্থানং অৱুত্থানঞ্চ সব্বেসং পাপুণাতী’’তি ৱুত্তং, তং ন গহেতব্বং. ন হি ‘‘ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱুত্তে অৱুত্থৱস্সানং পাপুণাতি. এৱং ৱদতীতি ‘‘ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱদতি. উদ্দেসং গহেতুং আগতোতি তস্স সন্তিকে উদ্দেসং অগহিতপুব্বস্সপি উদ্দেসং গণ্হিস্সামীতি আগতকালতো পট্ঠায অন্তেৱাসিকভাৱূপগমনতো ৱুত্তং. সেসমেত্থ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
অট্ঠচীৱৰমাতিকাকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চীৱৰক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.