৭. কথিনক্খন্ধকং
কথিনানুজাননকথাৱণ্ণনা
৩০৬. কথিনক্খন্ধকে সীসৱসেনাতি পধানঙ্গৱসেন. ‘‘কথিনন্তি পঞ্চানিসংসে অন্তোকৰণসমত্থতায থিৰন্তি অত্থো’’তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. ‘‘সো নেসং ভৱিস্সতী’’তি যুজ্জতীতি ‘‘সো তুম্হাক’’ন্তি অৱত্ৱা ‘‘নেস’’ন্তি ৱচনং যুজ্জতি. যে অত্থতকথিনাতি ন কেৱলং তুম্হাকমেৱ, যে অঞ্ঞেপি অত্থতকথিনা, তেসম্পি ভৱিস্সতীতি অত্থো. অনামন্তেত্ৱা চৰণন্তি চাৰিত্তসিক্খাপদে ৱুত্তনযেন অনাপুচ্ছিত্ৱা কুলেসু চৰণং. মতকচীৱৰন্তি মতস্স সন্তকং চীৱৰং. তত্ৰুপ্পাদেন আভতন্তি ৱিহাৰসন্তকেন খেত্তৱত্থুআদিনা আনীতং.
পঠমপৱাৰণায পৱাৰিতাতি ইদং ৱস্সচ্ছেদং অকত্ৱা ৱস্সংৱুত্থভাৱসন্দস্সনত্থং ৱুত্তং অন্তৰাযেন অপ্পৱাৰিতানম্পি ৱুত্থৱস্সানং কথিনত্থাৰসম্ভৱতো. তেনেৱ ‘‘অপ্পৱাৰিতা ৱা’’তি অৱত্ৱা ‘‘ছিন্নৱস্সা ৱা পচ্ছিমিকায উপগতা ৱা ন লভন্তী’’তি এত্তকমেৱ ৱুত্তং. অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে ৱুত্থৱস্সাপি ন লভন্তীতি নানাসীমায অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে ৱুত্থৱস্সা ইমস্মিং ৱিহাৰে কথিনত্থাৰং ন লভন্তীতি অত্থো. খলিমক্খিতসাটকোতি অহতৱত্থং সন্ধায ৱুত্তং. দানকম্মৱাচাতি কথিনদুস্সদানকম্মৱাচা. অকাতুং ন লব্ভতীতি ইমিনা অনাদৰিযেন অকৰোন্তস্স দুক্কটন্তি দীপেতি. কম্মৱাচা পন একাযেৱ ৱট্টতীতি কথিনত্থাৰসাটকস্স দানকালে ৱুত্তা একাযেৱ কম্মৱাচা ৱট্টতি. পুন তস্স অঞ্ঞস্মিং ৱত্থে দিয্যমানে কম্মৱাচায দাতব্বকিচ্চং নত্থি, অপলোকনমেৱ অলন্তি অধিপ্পাযো.
৩০৮. মহাভূমিকন্তি মহাৱিসযং, চতুৱীসতিআকাৰৱন্ততায মহাৱিত্থাৰিকন্তি ৱুত্তং হোতি. পঞ্চকন্তি পঞ্চখণ্ডং. এস নযো সেসেসুপি. পঠমচিমিলিকাতি কথিনৱত্থতো অঞ্ঞা অত্তনো পকতিচিমিলিকা. ‘‘কুচ্ছিচিমিলিকং কত্ৱা সিব্বিতমত্তেনাতি থিৰজিণ্ণানং চিমিলিকানং একতো কত্ৱা সিব্বনস্সেতং অধিৱচন’’ন্তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. মহাপচ্চৰিযং কুৰুন্দিযঞ্চ ‘‘ৱুত্তৱচননিদস্সনং ব্যঞ্জনে এৱ ভেদো, অত্থে নত্থীতি দস্সনত্থং কত’’ন্তি ৱদন্তি. পিট্ঠিঅনুৱাতাৰোপনমত্তেনাতি দীঘতো অনুৱাতস্স আৰোপনমত্তেন. কুচ্ছিঅনুৱাতাৰোপনমত্তেনাতি পুথুলতো অনুৱাতস্স আৰোপনমত্তেন. সাৰুপ্পং হোতীতি সমণসাৰুপ্পং হোতি. ৰত্তিনিস্সগ্গিযেনাতি ৰত্তিঅতিক্কন্তেন.
কথিনানুজাননকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
আদাযসত্তকাদিকথাৱণ্ণনা
৩১১. অযন্তি আসাৱচ্ছেদিকো কথিনুদ্ধাৰো. ইধ ন ৱুত্তোতি পাড়িযং মাতিকাপদভাজনে সৱনন্তিকানন্তৰং ন ৱুত্তো. তত্থাতি তস্মিং সীমাতিক্কন্তিকে কথিনুদ্ধাৰে. ‘‘সীমাতিক্কন্তিকো নাম চীৱৰকালসীমাতিক্কন্তিকো’’তি কেনচি ৱুত্তং. ‘‘বহিসীমাযং চীৱৰকালসমযস্স অতিক্কন্তত্তা সীমাতিক্কন্তিকো’’তি অযং অম্হাকং খন্তি. সহুব্ভাৰে ‘‘সো কতচীৱৰো’’তি পাঠো দিস্সতি, এৱঞ্চ সতি চীৱৰপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতীতি ৱিঞ্ঞাযতি, ইধ পন পৰিৱাৰপাড়িযঞ্চ ‘‘দ্ৱে পলিবোধা অপুব্বং অচৰিমং ছিজ্জন্তী’’তি (পৰি. ৪১৫) ৱচনতো তং ন সমেতি, তস্মা ৱীমংসিতব্বমেত্থ কাৰণং.
৩১২. ‘‘সমাদাযৱাৰো আদাযৱাৰসদিসো, উপসগ্গমত্তমেত্থ ৱিসেসো’’তি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. কেচি পন ‘‘সব্বং অত্তনো পৰিক্খাৰং অনৱসেসেত্ৱা পক্কমন্তো ‘সমাদায পক্কমতী’তি ৱুচ্চতী’’তি ৱদন্তি. পুন সমাদাযৱাৰেপি তেযেৱ দস্সিতাতি সম্বন্ধো. ৱিপ্পকতচীৱৰে পক্কমনন্তিকস্স কথিনুদ্ধাৰস্স অসম্ভৱতো ‘‘যথাসম্ভৱ’’ন্তি ৱুত্তং. পক্কমনন্তিকো হি কথিনুদ্ধাৰো নিট্ঠিতচীৱৰস্সেৱ ৱসেন ৱুত্তো ‘‘ভিক্খু অত্থতকথিনো কতচীৱৰং আদায পক্কমতী’’তি ৱুত্তত্তা, তস্মা সো ৱিপ্পকতচীৱৰো ন সম্ভৱতীতি ছড়েৱ উব্ভাৰা তত্থ দস্সিতা.
তত্ৰাযং আদিতো পট্ঠায ৱাৰৱিভাৱনা – আদাযৱাৰা সত্ত, তথা সমাদাযৱাৰাতি দ্ৱে সত্তকৱাৰা, ততো পক্কমনন্তিকং ৱজ্জেত্ৱা ৱিপ্পকতচীৱৰস্স আদাযসমাদাযৱাৰৱসেন দ্ৱে ছক্কৱাৰা, ততো পৰং নিট্ঠানসন্নিট্ঠাননাসনন্তিকানং ৱসেন তীণি তিকানি দস্সিতানি. তত্থ পঠমত্তিকং অন্তোসীমাযং ‘‘পচ্চেস্সং ন পচ্চেস্স’’ন্তি ইমং ৱিধিং অনামসিত্ৱা বহিসীমাযমেৱ ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি পৱত্তং, তস্মা পক্কমনন্তিকসীমাতিক্কন্তিকসউব্ভাৰা তত্থ ন যুজ্জন্তি. দুতিযত্তিকং অন্তোসীমাযং ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি পৱত্তং. ততিযত্তিকং অনধিট্ঠিত-পদেন ৱিসেসেত্ৱা পৱত্তং, অত্থতো পঠমত্তিকেন সমেতি. অনধিট্ঠিতেনাতি চ ‘‘পচ্চেস্সং ন পচ্চেস্স’’ন্তি এৱং অনধিট্ঠিতেন, অনিযমিতেনাতি অত্থো. ততিযত্তিকানন্তৰং চতুত্থত্তিকং সম্ভৱন্তং অন্তোসীমাযং ‘‘পচ্চেস্স’’ন্তি ৱচনৱিসেসেন সম্ভৱতি. তথা চ যোজিযমানং ইতৰেহি সৱনন্তিকাদীহি অৱিৰুদ্ধং হোতীতি চতুত্থত্তিকং অহুত্ৱা ছক্কং জাতন্তি ৱেদিতব্বং. এৱং তীণি তিকানি একং ছক্কঞ্চাতি পঠমং পন্নৰসকং ৱেদিতব্বং.
৩১৬-৩২০. ততো ইদমেৱ পন্নৰসকং উপসগ্গৱিসেসেন দুতিযং সমাদাযপন্নৰসকং নাম কতং. পুন ‘‘ৱিপ্পকতচীৱৰং আদাযা’’তি ততিযং পন্নৰসকং, ‘‘সমাদাযা’’তি চতুত্থং পন্নৰসকং দস্সিতন্তি এৱং চত্তাৰি পন্নৰসকানি ৱেদিতব্বানি. তত্থ পঠমদুতিযেসু পন্নৰসকেসু সব্বেন সব্বং অকতচীৱৰং অধিপ্পেতং, ইতৰেসু দ্ৱীসু ৱিপ্পকতন্তি ৱেদিতব্বং. ততো পৰং ‘‘চীৱৰাসায পক্কমতী’’তিআদিনা নযেন নিট্ঠানসন্নিট্ঠাননাসনআসাৱচ্ছেদিকৱসেন একো ৱাৰোতি ইদমেকং চতুক্কং জাতং, তস্মা পুব্বে ৱুত্তানি তিকানি আসাৱচ্ছেদিকানি তীণি চ তিকানীতি এতং অনাসাযদ্ৱাদসকন্তি ৱেদিতব্বং. তদনন্তৰে আসাযদ্ৱাদসকে কিঞ্চাপি পঠমং দ্ৱাদসকং লব্ভতি, তথাপি তং নিব্বিসেসন্তি তমেকং দ্ৱাদসকং অৱুত্তসিদ্ধং কত্ৱা ৱিসেসতো দস্সেতুং আদিতো পট্ঠায ‘‘অন্তোসীমাযং পচ্চেস্স’’ন্তি ৱুত্তং. তং দুতিযচতুক্কে ‘‘সো বহিসীমগতো সুণাতী’’তিআদিৱচনস্স ততিযচতুক্কে সৱনন্তিকাদীনঞ্চ ওকাসকৰণত্থন্তি ৱেদিতব্বং. ইদং পন দ্ৱাদসকং অনাসাযৱসেনপি লব্ভমানং ইমিনা অৱুত্তসিদ্ধং কত্ৱা ন দস্সিতন্তি ৱেদিতব্বং. এৱমেত্থ দ্ৱে দ্ৱাদসকানি উদ্ধৰিতব্বানি. কৰণীযদ্ৱাদসকেপি যথাদস্সিতং অনাসাযদ্ৱাদসকং অৱুত্তসিদ্ধং আসাযদ্ৱাদসকঞ্চাতি দ্ৱে দ্ৱাদসকানি উদ্ধৰিতব্বানি.
৩২১-৩২২. যস্মা দিসংগমিকনৱকে ‘‘দিসংগমিকো পক্কমতী’’তি ৱচনেনেৱ ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি ইদং অৱুত্তসিদ্ধমেৱ, তস্মা তং ন ৱুত্তং. এত্তাৱতা চ আৱাসপলিবোধাভাৱো দস্সিতো. চীৱৰপটিৱীসং অপৱিলাযমানোতি ইমিনা চীৱৰপলিবোধসমঙ্গিতমস্স দস্সেতি. তত্থ চীৱৰপটিৱীসন্তি অত্তনো পত্তব্বচীৱৰভাগং. অপৱিলাযমানোতি আকঙ্খমানো. তস্স চীৱৰলাভে সতি ৱস্সংৱুত্থাৱাসে নিট্ঠানসন্নিট্ঠাননাসনন্তিকানং ৱসেন একং তিকং, তেসংযেৱ ৱসেন অন্তৰামগ্গে একং, গতট্ঠানে একন্তি তিণ্ণং তিকানং ৱসেন একং নৱকং ৱেদিতব্বং.
৩২৪. ততো পৰং নিট্ঠানসন্নিট্ঠাননাসনন্তিকসীমাতিক্কন্তিকসউব্ভাৰানং ৱসেন ফাসুৱিহাৰপঞ্চকং ৱুত্তং. সেসমেত্থ পাড়িতো অট্ঠকথাতো চ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
আদাযসত্তকাদিকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
কথিনক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.