১. নিব্বানপঞ্হসুত্তৱণ্ণনা
৩১৪. নিব্বানং আগম্মাতি এত্থ আগম্মাতি সব্বসঙ্খাৰেহি নিব্বিন্নস্স ৱিসঙ্খাৰনিন্নস্স গোত্ৰভুনা ৱিৱট্টিতমানসস্স মগ্গেন সচ্ছিকৰণেনাতি অত্থো. সচ্ছিকিৰিযমানঞ্হি তং অধিগন্ত্ৱা আৰম্মণপচ্চযভূতঞ্চ পটিচ্চ অধিপতিপচ্চযভূতে চ তস্মিং পৰমস্সাসভাৱেন ৱিমুত্তসঙ্খাৰস্স পৰমগতিভাৱেন চ পতিট্ঠানভূতে পতিট্ঠায খযসঙ্খাতো মগ্গো ৰাগাদিকে খেপেতীতি তংসচ্ছিকৰণাভাৱে ৰাগাদীনং অনুপ্পত্তিনিৰোধগমনাভাৱতো ‘‘নিব্বানং আগম্ম ৰাগো খীযতী’’তি ৱুত্তং.
ইমিনাৱ সুত্তেনাতি ইমিনাৱ জম্বুখাদকসুত্তেন. কিলেসক্খযমত্তং নিব্বানন্তি ৱদেয্য ‘‘ৰাগক্খযো’’তিআদিনা সুত্তে আগতত্তা. ‘‘কিলেসক্খযমত্ত’’ন্তি অৱিসেসেন ৱুত্তত্তা আহ ‘‘কস্সা’’তিআদি. অদ্ধা অত্তনোতি ৱক্খতি ‘‘পৰস্স কিলেসক্খযেন পৰস্স নিব্বানসম্পত্তি ন যুত্তা’’তি. নিব্বানাৰম্মণকৰণেন গোত্ৰভুক্খণে কিলেসক্খযপ্পত্তিতা চ আপন্নাতি আহ – ‘‘কিং পন তেসু অখীণেসুযেৱা’’তিআদি. ননু আৰম্মণকৰণমত্তেন কিলেসক্খযো অনুপ্পত্তোতি ন সক্কা ৱত্তুং. চিত্তঞ্হি অতীতানাগতাদিসব্বং আলম্বনং কৰোতি, ন নিপ্ফন্নমেৱাতি. গোত্ৰভূপি মগ্গেন যা কিলেসানং অনুপ্পত্তিধম্মতা কাতব্বা, তং আৰব্ভ পৱত্তিস্সতীতি? ন, অপ্পত্তনিব্বানস্স নিব্বানাৰম্মণঞাণাভাৱতো. ন হি অঞ্ঞে ধম্মা ৱিয নিব্বানং, তং পন অতিগম্ভীৰত্তা অপ্পত্তেন আলম্বিতুং ন সক্কা, তস্মা তেন গোত্ৰভুনা পত্তব্বেন তিকালিকসভাৱাতিক্কন্তগম্ভীৰভাৱেন ভৱিতব্বং, কিলেসক্খযমত্ততং ৱা ইচ্ছতো গোত্ৰভুতো পুৰেতৰং নিপ্ফন্নেন কিলেসক্খযেন ভৱিতব্বং. অপ্পত্তকিলেসক্খযাৰম্মণকৰণে হি সতি গোত্ৰভুতো পুৰেতৰচিত্তানিপি আলম্বেয্যুন্তি.
তস্মাতিআদি ৱুত্তস্সেৱ অত্থস্স নিগমনং. তং পনেতং নিব্বানং. ৰূপিনো ধম্মা অৰূপিনো ধম্মাতিআদীসূতি আদিসদ্দেন লোকুত্তৰঅনাসৱাদীনং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. অৰূপধম্মাদিভাৱগ্গহণেন চস্স পৰিনিপ্ফন্নতা দীপিতা. তেনাহ ‘‘ন কিলেসক্খযমত্তমেৱা’’তি. কিলেসক্খযমত্ততায হি সতি নিব্বানস্স বহুতা আপজ্জতি ‘‘যত্তকা কিলেসা খীযন্তি, তত্তকানি নিব্বানানী’’তি. অভাৱস্সভাৱতো গম্ভীৰাদিভাৱো অসঙ্খতাদিভাৱো চ ন সিযা, ৱুত্তো চ সো নিব্বানস্স, তস্মাস্স পচ্চেতব্বো পৰিনিপ্ফন্নভাৱো. যস্মা চ সম্মুতিসচ্চাৰম্মণং সঙ্খতধম্মাৰম্মণং ৱা সমুচ্ছেদৱসেন কিলেসে পজহিতুং ন সক্কোতি, যতো মহগ্গতঞাণং ৱিপস্সনাঞাণং ৱা কিলেসৱিক্খম্ভনৱসেন তদঙ্গৱসেন ৱা পজহতি, তস্মা অৰিযমগ্গঞাণস্স সম্মুতিসচ্চসঙ্খতধম্মাৰম্মণেহি ৱিপৰীতসভাৱেন আৰম্মণেন ভৱিতব্বং. তথা হি তং সমুচ্ছেদৱসেন কিলেসে পজহীতি এৱং পৰিনিপ্ফন্নাসঙ্খতসভাৱং নিব্বানন্তি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বন্তি.
নিব্বানপঞ্হসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.