৯. ওপম্মসংযুত্তং
১. কূটসুত্তৱণ্ণনা
২২৩. কূটং গচ্ছন্তীতি কূটচ্ছিদ্দস্স অনুপৱিসনৱসেন কূটং গচ্ছন্তি. যা চ গোপানসিযো গোপানসন্তৰগতা, তাপি কূটং আহচ্চ ঠানেন কূটঙ্গমা. দুৱিধাপি কূটে সমোসৰণা. কূটস্স সমুগ্ঘাতেন ৱিনাসেন ভিজ্জনেন. অৱিজ্জায সমুগ্ঘাতেনাতি অৱিজ্জায অচ্চন্তমেৱ অপ্পৱত্তিযা. তেন চ মোক্খধম্মাধিগমেন তদনুৰূপধম্মাধিগমো দস্সিতো. অপ্পমত্তাতি পন ইমিনা তস্স উপাযো দস্সিতো.
কূটসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. নখসিখসুত্তৱণ্ণনা
২২৪. এৱং অপ্পকা যথা নখসিখায আৰোপিতপংসু, সুগতিসংৱত্তনিযস্স কম্মস্স অপ্পকত্তা এৱং দেৱেসুপীতি হীনূদাহৰণৱসেন ৱুত্তং. অপ্পতৰা হি সত্তা যে দেৱেসু জাযন্তি, তঞ্চ খো কামদেৱেসু. ইতৰেসু পন ৱত্তব্বমেৱ নত্থি.
নখসিখসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. কুলসুত্তৱণ্ণনা
২২৫. ৱিধংসযন্তি ৱিহেঠযন্তি. ৱড্ঢিতাতি ভাৱনাপাৰিপূৰিৱসেন পৰিব্ৰূহিতা. পুনপ্পুনং কতাতি ভাৱনায বহুলীকৰণেন অপৰাপৰং পৱত্তিতা যুত্তযানং ৱিয কতাতি যথা যুত্তং আজঞ্ঞৰথং ছেকেন সাৰথিনা অধিট্ঠিতং যথাৰুচি পৱত্ততি, এৱং যথাৰুচি পৱত্তিযা গমিতা. পতিট্ঠানট্ঠেনাতি অধিট্ঠানট্ঠেন. ৱত্থু ৱিয কতা সব্বসো উপক্কিলেসৱিসোধনেন সুৱিসোধিতমৰিযাদং ৱিয কতা. অধিট্ঠিতাতি পটিপক্খদূৰীভাৱতো সুভাৱিতভাৱেন অৱিকম্পনেয্যতায ঠপিতা. সমন্ততো চিতাতি সব্বভাগেন ভাৱনূপচযং গমিতা. তেনাহ ‘‘সুৱড্ঢিতা’’তি. সুট্ঠু সমাৰদ্ধাতি মেত্তাভাৱনায মত্থকপ্পত্তিযা সম্মদেৱ সম্পাদিতা.
কুলসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. ওক্খাসুত্তৱণ্ণনা
২২৬. মহামুখউক্খলীনন্তি মহামুখানং মহন্তকোড়ুম্বানং সতং. পণীতভোজনভৰিতানন্তি সপ্পিমধুসক্কৰাদীহি উপনীতপণীতভোজনেহি পৰিপুণ্ণানং. তস্সাতি পাঠস্স. গোদুহনমত্তন্তি গোদোহনৱেলামত্তং. তং পন কিত্তকং অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘গাৱিযা’’তিআদি. সব্বসত্তেসু হিতফৰণন্তি অনোধিসোমেত্তাভাৱনমাহ – মেত্তচিত্তং অপ্পনাপ্পত্তং ভাৱেতুং সক্কোতীতি অধিপ্পাযো. তম্পি ততো যথাৱুত্তদানতো মহপ্ফলতৰন্তি.
ওক্খাসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. সত্তিসুত্তৱণ্ণনা
২২৭. অগ্গে পহৰিত্ৱাতি তিণ্হফলসত্তিযা অগ্গে হত্থেন ৱা মুট্ঠিনা ৱা পহাৰং দত্ৱা. কপ্পাসৱট্টিং ৱিযাতি পহতকপ্পাসপিণ্ডং ৱিয. নিয্যাসৱট্টিং ৱিযাতি ফলসণ্ঠানং নিয্যাসপিণ্ডং ৱিয. একতো কত্ৱাতি কলিকাদিভাৱেন ৱীসতিংসপিণ্ডানি একজ্ঝং কত্ৱা. অল্লিযাপেন্তো পিণ্ডং কৰোন্তো. পটিলেণেতীতি পটিলীনযতি নামেতি. অল্লিযাপেন্তো তে দ্ৱেপি ধাৰা একতো সম্ফুসাপেন্তো. পটিকোট্টেতীতি পটিপহৰতি. তত্থ খণ্ডং ৱিয নিয্যাসো. কপ্পাসৱট্টনকৰণীযন্তি ৱিহতস্স কপ্পাসস্স পটিসংহৰণৱসেন বন্ধনদণ্ডং. পৱত্তেন্তোতি কপ্পাসস্স সংৱেল্লনৱসেন পৱত্তেন্তো.
সত্তিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. ধনুগ্গহসুত্তৱণ্ণনা
২২৮. দড়্হধনুনোতি থিৰতৰধনুনো. ইদানি তস্স থিৰতৰভাৱং পৰিচ্ছেদতো দস্সেতুং ‘‘দড়্হধনূ’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ দ্ৱিসহস্সথামন্তি পলানং দ্ৱিসহস্সথামং. ৱুত্তমেৱত্থং পাকটতৰং কত্ৱা দস্সেতুং ‘‘যস্সা’’তিআদিমাহ. তত্থ যস্সাতি ধনুনো. আৰোপিতস্সাতি জিযং আৰোপিতস্স. জিযাবদ্ধোতি জিযায বদ্ধো. পথৱিতো মুচ্চতি, এতং ‘‘দ্ৱিসহস্সথাম’’ন্তি ৱেদিতব্বং. লোহসীসাদীনন্তি কাড়লোহতম্বলোহসীসাদীনং. ভাৰোতি পুৰিসভাৰো, সো পন মজ্ঝিমপুৰিসস্স ৱসেন এদিসং তস্স বলং দট্ঠব্বং. উগ্গহিতসিপ্পা ধনুৱেদসিক্খাৱসেন. চিণ্ণৱসীভাৱা লক্খেসু অৱিৰজ্ঝনসৰক্খেপৱসেন. কতং ৰাজকুলাদীসু উপগন্ত্ৱা অসনং সৰক্খেপো এতেহীতি কতূপসনাতি আহ ‘‘ৰাজকুলাদীসু দস্সিতসিপ্পা’’তি.
‘‘বোধিসত্তো চত্তাৰি কণ্ডানি আহৰী’’তি ৱত্ৱা তমেৱ অত্থং ৱিত্থাৰতো দস্সেন্তো ‘‘তদা কিৰা’’তিআদিমাহ. তত্থ জৱিস্সামাতি ধাৱিস্সাম. অগ্গি উট্ঠহীতি সীঘপতনসন্তাপেন চ সূৰিযৰস্মিসন্তাপস্স আসন্নভাৱেন চ উসুমা উট্ঠহি. পক্খপঞ্জৰেনাতি পক্খজালন্তৰেন.
নিৱত্তিত্ৱাতি ‘‘নিপ্পযোজনমিদং জৱন’’ন্তি নিৱত্তিত্ৱা. পত্তকটাহেন ওত্থটপত্তো ৱিযাতি পিহিতপত্তো ৱিয অহোসি, ৱেগসা পতনেন নগৰস্স উপৰি আকাসস্স নিৰিক্খণং অহোসি. সঞ্চাৰিতত্তা অনেকহংসসহস্সসদিসো পঞ্ঞাযি সেয্যথাপি বোধিসত্তস্স ধনুগ্গহকালে সৰকূটাদিদস্সনে.
দুক্কৰন্তি তস্স অদস্সনং সন্ধাযাহ, ন অত্তনো পতনং. সূৰিযমণ্ডলঞ্হি অতিসীঘেন জৱেন গচ্ছন্তম্পি পঞ্ঞাসযোজনাযামৱিত্থতং অত্তনো ৱিপুলতায পভস্সৰতায চ সত্তানং চক্খুস্স গোচৰভাৱং গচ্ছতি, জৱনহংসো পন তাদিসেন সূৰিযেন সদ্ধিং জৱেন গচ্ছন্তো ন পঞ্ঞাযেয্য. তস্মা ৱুত্তং ‘‘ন সক্কা তযা পস্সিতু’’ন্তি. চত্তাৰো অক্খণৱেধিনো. গন্ত্ৱা গহিতে সোতুং ঘণ্ডং পিড়ন্ধাপেত্ৱা সযং পুৰত্থাভিমুখো নিসিন্নো. পুৰত্থিমদিসাভিমুখং গতকণ্ডং সন্ধাযাহ ‘‘পঠমকণ্ডেনেৱ সদ্ধিং উপ্পতিত্ৱা’’তি. তে চত্তাৰি কণ্ডানি একক্খণেযেৱ খিপিংসু.
আযুং সঙ্খৰোতি এতেনাতি আযুসঙ্খাৰো. যথা হি কম্মজৰূপানং পৱত্তি জীৱিতিন্দ্ৰিযপটিবদ্ধা, এৱং অত্তভাৱস্স পৱত্তি তপ্পটিবদ্ধাতি. বহুৱচননিদ্দেসো পন পাড়িযং একস্মিং খণে অনেকসতসঙ্খস্স জীৱিতিন্দ্ৰিযস্স উপলব্ভনতো. তং জীৱিতিন্দ্ৰিযং. ততো যথাৱুত্তদেৱতানং জৱতো সীঘতৰং খীযতি ইত্তৰখণত্তা. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘জীৱিতং অত্তভাৱো চ, সুখদুক্খা চ কেৱলা;
একচিত্তসমাযুত্তা, লহুসো ৱত্ততে খণো’’তি. (মহানি. ১০);
ভেদোতি ভঙ্গো. ন সক্কা পঞ্ঞাপেতুং ততোপি অতিৱিয ইত্তৰখণত্তা.
ধনুগ্গহসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. আণিসুত্তৱণ্ণনা
২২৯. অঞ্ঞে ৰাজানো চ ভাগং গণ্হন্তা ইমে ৱিয দসভাগং গণ্হন্তীতি তেসমযং অনুগতি পঞ্ঞাযতি. মহাজনস্স আনযনতো আনকোতি আহ ‘‘এৱংলদ্ধনামো’’তি. ইদানি তং আদিতো পট্ঠায আগমনানুক্কমং দস্সেতুং ‘‘হিমৱন্তে কিৰা’’তিআদিমাহ. কৰেণুন্তি কৰেণুকং, হত্থিনিন্তি অত্থো. সক্কৰিংসূতি অনত্থপৰিহৰণৱসেন পসত্থূপহাৰৱসেন চ পূজেসুং. ওতৰীতি কুড়ীৰদহং পাৱিসি. পটিক্কমিত্ৱা ঠপনৱসেন অপক্কমিত্ৱা পতি.
সুৱণ্ণৰজতাদিমযন্তি কিস্মিঞ্চি ছিদ্দে সুৱণ্ণমযং, কিস্মিঞ্চি ৰজতমযং, কিস্মিঞ্চি ফলিকমযং আণিং ঘটযিংসু বন্ধিংসু. পুব্বে ফৰিত্ৱা তিট্ঠন্তস্স দ্ৱাদস যোজনানি পমাণো এতস্সাতি দ্ৱাদসযোজনপ্পমাণো, সদ্দো. অথস্স অনেকসতকালে গচ্ছন্তে অন্তোসালাযম্পি দুক্খেন সুয্যিত্থ আণিসঙ্ঘাটমত্তত্তা.
গম্ভীৰাতি অগাধা দুক্খোগাড়্হা. সল্লসুত্তঞ্হি ‘‘অনিমিত্তমনঞ্ঞাত’’ন্তিআদিনা পাড়িৱসেন গম্ভীৰং, ন অত্থগম্ভীৰং. তথা হি তত্থ তা তা গাথা দুৱিঞ্ঞেয্যৰূপা তিট্ঠন্তি, দুৱিঞ্ঞেয্যং ঞাণেন দুক্খোগাহন্তি কত্ৱা ‘‘গম্ভীৰ’’ন্তি ৱুচ্চতি. পুব্বাপৰম্পেত্থ কাসঞ্চি গাথানং দুৱিঞ্ঞেয্যতায দুক্খোগাহমেৱ, তস্মা তং পাড়িৱসেন ‘‘গম্ভীৰ’’ন্তি ৱুত্তং ‘‘পাড়িৱসেন গম্ভীৰা সল্লসুত্তসদিসা’’তি. ইমিনা নযেন ‘‘অত্থৱসেন গম্ভীৰা’’তি এত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. মহাৱেদল্লসুত্তস্স অত্থৱসেন গম্ভীৰতা পাকটাযেৱ. লোকং উত্তৰতীতি লোকুত্তৰো, নৱৱিধঅপ্পমাণধম্মো, সো অত্থভূতো এতেসং অত্থীতি লোকুত্তৰা. তেনাহ ‘‘লোকুত্তৰঅত্থদীপকা’’তি. সত্তসুঞ্ঞতধম্মমত্তমেৱাতি সত্তেন অত্তনা সুঞ্ঞতং কেৱলং ধম্মমত্তমেৱ. উগ্গহেতব্বং পৰিযাপুণিতব্বন্তি চ লিঙ্গৱচনৱিপল্লাসেন ৱুত্তন্তি আহ ‘‘উগ্গহেতব্বে চ পৰিযাপুণিতব্বে চা’’তি. কৱিতাতি কৱিনো কম্মং কৱিকতা. যস্স পন যং কম্মং, তং তেন কতন্তি ৱুচ্চতীতি আহ ‘‘কৱিতাতি কৱীহি কতা’’তি. ইতৰং ‘‘কাৱেয্যা’’তি পদং, কব্বন্তি ৱুত্তং হোতি. ‘‘কব্ব’’ন্তি চ কৱিনা ৱুত্তন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘তস্সেৱ ৱেৱচন’’ন্তি. চিত্তক্খৰাতি ৱিচিত্ৰাকাৰঅক্খৰা. সাসনতো বহিভূতাতি ন সাসনাৱচৰা. তেসং সাৱকেহীতি ‘‘বুদ্ধানং সাৱকা’’তি অপঞ্ঞাতানং যেসং কেসঞ্চি সাৱকেহি. অনুগ্গয্হমানাতি ন উগ্গয্হমানা সৱনধাৰণপৰিচযঅত্থূপপৰিক্খাদিৱসেন অনুগ্গয্হমানা. অন্তৰধাযন্তি অদস্সনং গচ্ছন্তি.
আণিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. কলিঙ্গৰসুত্তৱণ্ণনা
২৩০. কলিঙ্গৰং ৱুচ্চতি খুদ্দকদাৰুখণ্ডং, তং উপধানং এতেসন্তি কলিঙ্গৰূপধানা. লিচ্ছৱী পন খদিৰদণ্ডং উপধানং কত্ৱা তদা ৱিহৰিংসু. তস্মা ৱুত্তং ‘‘খদিৰঘটিকাসূ’’তিআদি. পকতিৱিজ্জুসঞ্ঞিতো নত্থি এতেসং খণো ৱিজ্ঝনেতি অক্খণৱেধিনো ততো সীঘতৰং ৱিজ্ঝনতো. ‘‘অক্খণ’’ন্তি ৱিজ্জু ৱুচ্চতি ইত্তৰখণত্তা. অক্খণোভাসেন লক্খণৱেধকা অক্খণৱেধিনো. অনেকধা ভিন্নস্স ৱালস্স ৱিজ্ঝনেন ৱালৱেধিনো. ৱালেকদেসো হি ইধ ‘‘ৱালো’’তি গহিতো.
বহুদেৱ দিৱসভাগং পধানানুযোগতো উপ্পন্নদৰথপৰিস্সমৱিনোদনত্থং ন্হাযিত্ৱা. তে সন্ধাযাতি তে তথাৰূপে পধানকম্মিকভিক্খূ সন্ধায. ইদং ইদানি ৱুচ্চমানং অত্থজাতং ৱুত্তং পোৰাণট্ঠকথাযং. অযম্পি দীপোতি তম্বপণ্ণিদীপমাহ. পধানানুযুঞ্জনৱেলায নিৱেদনৱসেন তত্থ তত্থ একজ্ঝং পহতঘণ্ডিনিগ্ঘোসেনেৱ একঘণ্ডিনিগ্ঘোসো, তত্থ তত্থ পণ্ণসালাদীসু ৱসন্তানং ভিক্খূনং ৱসেন একপধানভূতো. নানামুখোতি অনুৰাধপুৰস্স পচ্ছিমদিসাযং একো ৱিহাৰো, পিলিচ্ছিকোড়িনগৰস্স পুৰত্থিমদিসাযং. উভযত্থ পৱত্তঘণ্ডিসদ্দা অন্তৰাপৱত্তঘণ্ডিসদ্দেহি মিস্সেত্ৱা ওসৰন্তি. কল্যাণিযং পৱত্তঘণ্ডিসদ্দো তথা নাগদীপে.
কলিঙ্গৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. নাগসুত্তৱণ্ণনা
২৩১. অতিক্কন্তৱেলন্তি ভত্তানুমোদনউপনিসিন্নকথাৱেলতো অতিক্কন্তৱেলং. অসম্ভিন্নেনাতি সৰসম্পত্তিতো অসম্ভিন্নেন, সৰস্স উচ্চাৰণসম্পত্তিং অপৰিহাপেত্ৱাতি অত্থো. অপৰিসুদ্ধাসযতায নেৱ গুণৱণ্ণায ন ঞাণবলায হোতি. তন্তি তং তথা পচ্চযানং পৰিভুঞ্জনং, তং তথা মিচ্ছাপটিপজ্জনং.
নাগসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. বিড়াৰসুত্তৱণ্ণনা
২৩২. ঘৰানং সন্ধীতি ঘৰেন ঘৰস্স সম্বন্ধট্ঠানং. সহ মলেন ৱত্ততীতি সমলং. গেহতো গামতো চ নিক্খমনচন্দনিকট্ঠানং. সঙ্কাৰট্ঠানন্তি সঙ্কাৰকূটং. কেচি ‘‘সন্ধিসঙ্কাৰকূটট্ঠান’’ন্তি ৱদন্তি. ৱুট্ঠানন্তি আপন্নআপত্তিতো, ন কিলেসতো ৱুট্ঠানং, সুদ্ধন্তে অধিট্ঠানং. তং পন যথাআপন্নায আপত্তিযা ‘‘দেসনা’’ত্ৱেৱ ৱুচ্চতীতি আহ ‘‘দেসনা পঞ্ঞাযতী’’তি.
বিড়াৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১১. সিঙ্গালসুত্তৱণ্ণনা
২৩৩. এত্তকম্পীতি ইমিনা জৰসিঙ্গালেন লদ্ধব্বং চিত্তস্সাদমত্তম্পি ন লভিস্সতি সকলমেৱ কপ্পং সব্বসো অৱীচিজালাহি নিৰন্তৰং ঝাযমানতায নিচ্চদুক্খাতুৰভাৱতো.
সিঙ্গালসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১২. দুতিযসিঙ্গালসুত্তৱণ্ণনা
২৩৪. কতজাননন্তি কতূপকাৰজাননং. কতৱেদিতাতি তস্সেৱ পৰেসং পাকটকৰণৱসেন জাননমেৱ. আচাৰমেৱাতি কতাপৰাধমেৱ.
দুতিযসিঙ্গালসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সাৰত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
ওপম্মসংযুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.