১০. ভিক্খুসংযুত্তং
১. কোলিতসুত্তৱণ্ণনা
২৩৫. সাৱকানং আলাপোতি সাৱকানং সব্ৰহ্মচাৰিং উদ্দিস্স আলাপো. বুদ্ধেহি সদিসা মা হোমাতি বুদ্ধাচিণ্ণং সমুদাচাৰং অকথেন্তেহি সাৱকেহি, ‘‘আৱুসো ভিক্খৱে’’তি আলপিতা ভিক্খূ, ‘‘আৱুসো’’তি পটিৱচনং দেন্তি, ন, ‘‘ভন্তে’’তি. দুতিযজ্ঝানে ৱিতক্কৱিচাৰা নিৰুজ্ঝন্তি তেসং নিৰোধেনেৱ তস্স ঝানস্স উপ্পাদেতব্বতো. যেসং নিৰোধাতি যেসং ৱচীসঙ্গাৰানং ৱিতক্কৱিচাৰানং নিৰুজ্ঝনেন সুৱিক্খম্ভিতভাৱেন সদ্দাযতনং অপ্পৱত্তিং গচ্ছতি কাৰণস্স দূৰতো পস্সম্ভিতত্তা. অৰিযোতি নিদ্দোসো. পৰিসুদ্ধো তুণ্হীভাৱো, ন তিত্থিযানং মূগব্বতগ্গহণং ৱিয অপৰিসুদ্ধোতি অধিপ্পাযো. পঠমজ্ঝানাদীনীতি আদি-সদ্দেন ততিযজ্ঝানাদীনি সঙ্গণ্হাতি.
আৰম্মণভূতেন ৱিতক্কেন সহ গতা পৱত্তাতি ৱিতক্কসহগতাতি আহ ‘‘ৱিতক্কাৰম্মণা’’তি. ৱিতক্কাৰম্মণতা চ সঞ্ঞামনসিকাৰানং সুখুমআৰম্মণগ্গহণৱসেন দট্ঠব্বা. তেনাহ ‘‘ন সন্ততো উপট্ঠহিংসূ’’তি. ন পগুণং সম্মদেৱ ৱসীভাৱস্স অনাপাদিতত্তা. সঞ্ঞামনসিকাৰাপীতি ততিযজ্ঝানাধিগমায পৱত্তিযমানা সঞ্ঞামনসিকাৰাপি হানভাগিযাৱ অহেসুং, ন ৱিসেসভাগিযা. সম্মা ঠপেহীতি বহিদ্ধা ৱিক্খেপং পহায সম্মা অজ্ঝত্তমেৱ চিত্তং ঠপেহি. একগ্গং কৰোহীতি তেনেৱ ৱিক্খেপপটিবাহনেন অৱিহতমানসতায চিত্তসমাধানৱসেন একগ্গং কৰোহি. আৰোপেহীতি ঈসকম্পি বহুম্পি অপতিতং কত্ৱা কম্মট্ঠানাৰম্মণে আৰোপেহি. দুতিযঅগ্গসাৱকভূমিযা পাৰিপূৰিযা আযস্মা মহাভিঞ্ঞো, ন যথা তথাতি আহ ‘‘মহাভিঞ্ঞতন্তি ছড়ভিঞ্ঞত’’ন্তি. ইমিনা উপাযেনাতি ইমিনা ‘‘অথ খো মং, আৱুসো’’তিআদিনা ৱুত্তেন উপাযেন. ৱড্ঢেত্ৱাতি উত্তৰি উত্তৰি ৱিসেসভাগিযভাৱাপাদনেন সমাধিং পঞ্ঞঞ্চ ব্ৰূহেত্ৱা ব্ৰূহেত্ৱা.
কোলিতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. উপতিস্সসুত্তৱণ্ণনা
২৩৬. অতিউড়াৰম্পি সত্তং ৱা সঙ্খাৰং ৱা সন্ধায ৱুত্তং সব্বত্থমেৱ সব্বসো ছন্দৰাগস্স সুপ্পহীনত্তা. জাননত্থং পুচ্ছতি সত্থুগুণানং অতিৱিয উড়াৰতমভাৱতো.
উপতিস্সসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. ঘটসুত্তৱণ্ণনা
২৩৭. পৰিৱেণগ্গেনাতি পৰিৱেণভাগেন. কেচি ‘‘একৱিহাৰেতি একচ্ছন্নে একস্মিং আৱাসে’’তি ৱদন্তি. তেতি তে দ্ৱেপি থেৰা. পাটিযেক্কেসু ঠানেসূতি ৱিসুং ৱিসুং ঠানেসু. নিসীদন্তীতি দিৱাৱিহাৰং নিসীদন্তি. ওড়াৰিকো নাম জাতো পৰিত্তধম্মাৰম্মণত্তা তস্স. তেতি থেৰো ভগৱা চ.
পৰিপুণ্ণৱীৰিযোতি চতুকিচ্চসাধনৱসেন সম্পুণ্ণৱীৰিযো. পগ্গহিতৱীৰিযোতি ঈসকম্পি সঙ্কোচং অনাপজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱীৰিযো. উপনিক্খেপনমত্তস্সেৱাতি সমীপে ঠপনমত্তস্সেৱ.
চতুভূমকধম্মেসু লব্ভমানত্তা পঞ্ঞায ‘‘চতুভূমকধম্মে অনুপৱিসিত্ৱা ঠিতট্ঠেনা’’তি ৱুত্তং. লক্খিতব্বট্ঠেন সমাধি এৱ সমাধিলক্খণং. এৱং ৱিপস্সনালক্খণং ৱেদিতব্বং. অঞ্ঞমঞ্ঞস্সাতি অঞ্ঞস্স অঞ্ঞস্স নানালক্খণাতি ৱেদিতব্বং. অঞ্ঞস্সাতি ইতৰস্স. ধুৰন্তি ৱহিতব্বভাৰং. দ্ৱীসুপি এতেসূতি সমাধিলক্খণৱিপস্সনালক্খণেসু সম্মাসম্বুদ্ধো নিপ্ফত্তিং গতো.
ঘটসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. নৱসুত্তৱণ্ণনা
২৩৮. অভিচেতসি নিস্সিতা আভিচেতসিকা. পটিপক্খৱিধমনেন অভিৱিসিট্ঠং চিত্তং অভিচিত্তং. যস্মা ঝানানং তংসম্পযুত্তং চিত্তং নিস্সায পচ্চযো হোতিযেৱ, তস্মা ‘‘নিস্সিতান’’ন্তি ৱুত্তং. নিকামলাভীতি যথিচ্ছিতলাভী. যথাপৰিচ্ছেদেনাতি যথাকতেন কালপৰিচ্ছেদেন. ৱিপুললাভীতি অপ্পমাণলাভী. ‘‘কসিৰ’’ন্তি হি পৰিত্তং ৱুচ্চতি, তপ্পটিপক্খেন অকসিৰং অপ্পমাণং. তেনাহ ‘‘পগুণজ্ঝানোতি অত্থো’’তি. সিথিলমাৰব্ভাতি সিথিলং ৱীৰিযাৰম্ভং কত্ৱাতি অত্থোতি আহ ‘‘সিথিলং ৱীৰিযং পৱত্তেত্ৱা’’তি.
নৱসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. সুজাতসুত্তৱণ্ণনা
২৩৯. অঞ্ঞানি ৰূপানীতি পৰেসং ৰূপানি. অতিক্কন্তৰূপোতি অত্তনো ৰূপসম্পত্তিযা ৰূপসোভায অতিক্কমিত্ৱা ঠিতৰূপো, সুচিৰম্পি ৱেলং ওলোকেন্তস্স তুট্ঠিআৱহো. দস্সনস্স চক্খুস্স হিতোতি দস্সনীযো. পসাদং আৱহতীতি পাসাদিকো. ছৱিৱণ্ণসুন্দৰতাযাতি ছৱিৱণ্ণস্স চেৱ সৰীৰসণ্ঠানস্স চ সোভনভাৱেন.
সুজাতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. লকুণ্ডকভদ্দিযসুত্তৱণ্ণনা
২৪০. ৱিৰূপসৰীৰৱণ্ণন্তি অসুন্দৰছৱিৱণ্ণঞ্চেৱ অসুন্দৰসণ্ঠানঞ্চ. পমাণৱসেনাতি সৰীৰপ্পমাণৱসেন. ইচ্ছিতিচ্ছিতন্তি অত্তনা ইচ্ছিতিচ্ছিতং. মহাসাৰজ্জন্তি মহন্তো মঙ্কুভাৱো.
গুণে আৱজ্জেত্ৱাতি অত্তনা জাননকনিযামেন সত্থুনো কাযগুণে চ চাৰিত্তগুণে চ আৱজ্জেত্ৱা মনসি কত্ৱা.
যোজনাৱট্টন্তি যোজনপৰিক্খেপং.
‘‘কাযস্মী’’তি গাথাসুখত্থং নিৰনুনাসিকং কত্ৱা নিদ্দেসোতি ৱুত্তং ‘‘কাযস্মি’’ন্তি. অকাৰণং কাযপ্পমাণন্তি সৰীৰপ্পমাণং নাম অপ্পমাণং, সীলাদিগুণাৱ পমাণন্তি অধিপ্পাযো.
লকুণ্ডকভদ্দিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. ৱিসাখসুত্তৱণ্ণনা
২৪১. পুৰস্স এসাতি পোৰী, চাতুৰিযযুত্ততা. তেনাহ ‘‘পুৰৱাসীন’’ন্তিআদি. সা পন দুতৱিলম্বিতখলিতৱসেন অপ্পসন্নলূখতাদিদোসৰহিতা হোতীতি আহ ‘‘পুৰ…পে… ৱাচাযা’’তি. অসন্দিদ্ধাযাতি মুত্তৱাচায. তেনাহ ‘‘অপলিবুদ্ধাযা’’তিআদি. ন এলং দোসং গলেতীতি অনেলগলা, অৱিৰুজ্ঝনৱাচা. তেনাহ ‘‘নিদ্দোসাযা’’তি. চতুসচ্চস্স পকাসকা, ন কদাচি সচ্চৱিমুত্তাতি আহ ‘‘চতুসচ্চপৰিযাপন্নাযা’’তি. তা হি চত্তাৰি সচ্চানি পৰিচ্ছিজ্জ আপাদেন্তি পটিপাদেন্তি পৱত্তেন্তি. তেনাহ ‘‘চত্তাৰি সচ্চানি অমুঞ্চিত্ৱা পৱত্তাযা’’তি. ধজো নাম সব্বধম্মেহি সমুস্সিতট্ঠেন.
ৱিসাখসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. নন্দসুত্তৱণ্ণ্ণনা
২৪২. আৰঞ্ঞিকোতিআদীসু অৰঞ্ঞকথাসীসেন সেনাসনপটিসংযুত্তানং ধুতঙ্গানং, পিণ্ডপাতকথাসীসেন পিণ্ডপাতপটিসংযুত্তানং, পংসুকূলিকসীসেন চীৱৰপটিসংযুত্তানং, তগ্গহণেনেৱ ৱীৰিযনিস্সিতধুতঙ্গস্স চ সমাদায ৱত্তনং দীপিতন্তি ৱেদিতব্বং. আগতেন ভগৱতা অপৰভাগে কথিতং.
নন্দসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. তিস্সসুত্তৱণ্ণনা
২৪৩. ভণ্ডকন্তি পত্তচীৱৰং. নিসীদিযেৱ ৱত্তস্স অসিক্খিতত্তা. তুজ্জনত্থেন ৱাচা এৱ সত্তিযোতি আহ ‘‘ৱাচাসত্তীহী’’তি.
ৱাচায সন্নিতোদকেনাতি ৱচনসঙ্খাতেন সমন্ততো নিচ্চং কত্ৱা উপতুদনতো সন্নিতুদকেন. ৱিভত্তিঅলোপেন সো নিদ্দেসো. তেনাহ ‘‘ৱচনপতোদেনা’’তি.
উচ্চকুলে জাতি এতস্সাতি জাতিমা, ব্ৰহ্মজাতিকো ইসি. মাতঙ্গোতি চণ্ডালো. তত্থাতি কুম্ভকাৰসালাযং. ওকাসং যাচি কুম্ভকাৰং. মহন্তং দিস্ৱা আহ – ‘‘পঠমতৰং পৱিট্ঠো পব্বজিতো’’তি. তত্থেৱাতি তস্সাযেৱ সালায দ্ৱাৰং নিস্সায দ্ৱাৰসমীপে. মেতি মযা. খম ময্হন্তি ময্হং অপৰাধং খমস্সু. তেতি তযা. পুন তেতি তৱ. গণ্হি উগ্গন্তুং অপ্পদানৱসেন. তেনাহ ‘‘নাস্স উগ্গন্তুং অদাসী’’তি. পবুজ্ঝিংসূতি নিদ্দায পবুজ্ঝিংসু পকতিযা পবুজ্ঝনৱেলায উপগতত্তা.
ছৱোতি নিহীনো. অনন্তমাযোতি ৱিৱিধমাযো মাযাৱী.
সোতি মত্তিকাপিণ্ডো. ‘‘সত্তধা ভিজ্জী’’তি এত্থাযমধিপ্পাযো – যং তেন তাপসেন পাৰমিতাপৰিভাৱনসমিদ্ধাহি নানাৱিহাৰসমাপত্তিপৰিপূৰিতাহি সীলদিট্ঠিসম্পদাদীহি সুসঙ্খতসন্তানে মহাকৰুণাধিৱাসে মহাসত্তে বোধিসত্তে অৰিযূপৱাদকম্মং অভিসপসঙ্খাতং ফৰুসৱচনং পৱত্তিতং, তং মহাসত্তস্স খেত্তৱিসেসভাৱতো তস্স চ অজ্ঝাসযফৰুসতায দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হুত্ৱা সচে সো মহাসত্তং ন খমাপেতি, তং কক্খড়ং হুত্ৱা ৱিপচ্চনসভাৱং জাতং, খমাপিতে পন মহাসত্তে পযোগসম্পত্তিপটিবাহিতত্তা অৱিপাকধম্মতং আপজ্জতি অহোসিকম্মভাৱতো. অযঞ্হি অৰিযূপৱাদপাপস্স দিট্ঠধম্মৱেদনীযস্স চ ধম্মতা. যং তং বোধিসত্তেন সূৰিযুগ্গমননিৱাৰণং কতং, অযং বোধিসত্তেন দিট্ঠো উপাযো. তেন হি উব্বাড়্হা মনুস্সা বোধিসত্তস্স সন্তিকে তাপসং আনেত্ৱা খমাপেসুং. সোপি চ মহাসত্তস্স গুণে জানিত্ৱা তস্মিং চিত্তং পসাদেসি. যং পনস্স মত্থকে মত্তিকাপিণ্ডস্স ঠপনং তস্স সত্তধা ফালনং কতং, তং মনুস্সানং চিত্তানুৰক্খণত্থং. অঞ্ঞথা হি ইমে পব্বজিতা সমানা চিত্তস্স ৱসং ৱত্তন্তি, ন পন চিত্তমত্তনো ৱসে ৱত্তাপেন্তীতি মহাসত্তম্পি তেন সদিসং কত্ৱা গণ্হেয্যুং, তদস্স নেসং দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খাযাতি. পতিৰূপন্তি যুত্তং.
তিস্সসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. থেৰনামকসুত্তৱণ্ণনা
২৪৪. অতীতে খন্ধপঞ্চকেতি অতীতে অত্তভাৱে. ছন্দৰাগপ্পহানেনাতি ছন্দৰাগস্স অচ্চন্তমেৱ জহনেন. পহীনং নাম হোতি অনপেক্খপৰিচ্চাগতো. পটিনিস্সট্ঠং নাম হোতি সব্বসো ছড্ডিতত্তা. তযো ভৱেতি ইমিনা উপাদিণ্ণকধম্মানংযেৱ গহণং. সব্বা খন্ধাযতনধাতুযো চাতি ইমিনা উপাদিণ্ণানম্পি অনুপাদিণ্ণানম্পি দ্ৱিধা পৱত্তলোকিযধম্মানং গহণং অৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তত্তা. ৱিদিতং পাকটং কত্ৱা ঠিতং পৰিঞ্ঞাভিসমযৱসেন. তেস্ৱেৱাতি তেভূমকধম্মেসু এৱ. অনুপলিত্তং অমথিতং অসংকিলিট্ঠং তণ্হাদিট্ঠিসংকিলেসাভাৱতো. তদেৱ সব্বন্তি হেট্ঠা তীসুপি পদেসু ইধ সব্বগ্গহণেন গহিতং তেভূমকৱট্টং. জহিত্ৱাতি পহানাভিসমযৱসেন. তণ্হা খীযতি এত্থাতি তণ্হক্খযসঙ্খাতে নিব্বানে ৱিমুত্তং. তমহন্তি তং উত্তমপুগ্গলং একৱিহাৰিং ব্ৰূমি তণ্হাদুতিযস্স অভাৱতো. এত্থ চ পৰিঞ্ঞাপহানাভিসমযকথনেন ইতৰম্পি অভিসমযং অত্থতো কথিতমেৱাতি দট্ঠব্বং.
থেৰনামকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১১. মহাকপ্পিনসুত্তৱণ্ণনা
২৪৫. মহাকপ্পিনোতি পূজাৱচনমেতং যথা ‘‘মহামোগ্গল্লানো’’তি. তথাৰূপন্তি ‘‘বুদ্ধো ধম্মো’’তিআদিকং গুণৱিসেসৱন্তপটিবদ্ধং. সাসনন্তি দেসন্তৰতো আগতৱচনং. জঙ্ঘৱাণিজাতি জঙ্ঘচাৰিনো ৱাণিজা. কিঞ্চি সাসনন্তি অপুব্বপৱত্তিদীপকং কিঞ্চি ৱচনন্তি পুচ্ছি. পীতি উপ্পজ্জি যথা তং সুচিৰং কতাভিনীহাৰতায পৰিপক্কঞাণস্স. অপৰিমাণং গুণস্স অপৰিমাণতো সব্বঞ্ঞুগুণপৰিদীপনতো, সেসৰতনদ্ৱযে নিয্যানিকভাৱদীপনতো দিট্ঠিসীলসামঞ্ঞেন সংহতভাৱদীপনতোতি ৱত্তব্বং. যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জমানে অপাযদুক্খতো সংসাৰদুক্খতো চ অপতন্তে ধাৰেতীতি ধম্মো. সুপৰিসুদ্ধদিট্ঠিসীলসামঞ্ঞেন সংহতোতি সঙ্ঘোতি. ৰতনত্থো পন তিণ্ণম্পি সদিসো এৱাতি.
নৱসতসহস্সানি অদাসি দেৱী. তুম্হেতি ৰাজিনিং গাৰৱেন বহুৱচনেন ৱদতি. ৰাগোতি অনুগচ্ছন্তৰাগো.
জনিতেতি কম্মকিলেসেহি নিব্বত্তিতে. কম্মকিলেসেহি পজাতত্তা পজাতি পজাসদ্দো জনিতসদ্দেন সমানত্থোতি আহ – ‘‘জনিতে, পজাযাতি অত্থো’’তি. অট্ঠহি ৱিজ্জাহীতি অম্বট্ঠসুত্তে (দী. নি. ১.২৭৮) আগতনযেন. তত্থ হি ৱিপস্সনাঞাণমনোমযিদ্ধীহি সহ ছ অভিঞ্ঞা ‘‘অট্ঠ ৱিজ্জা’’তি আগতা. তপতি পটিপক্খৱিধমনেন ৱিজ্জোততি, তং সূৰিযস্স ৱিৰোচনন্তি আহ – ‘‘তপতীতি ৱিৰোচতী’’তি. ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা সমাহিতেন চিত্তেন ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা নিসিন্নোতি আহ – ‘‘দুৱিধেন ঝানেন ঝাযমানো’’তি. সব্বমঙ্গলগাথাতি সব্বমঙ্গলাৱিৰোধী গাথাতি ৱদন্তি. তথা হি ৱদন্তি –
‘‘মঙ্গলং ভগৱা বুদ্ধো, ধম্মো সঙ্ঘো চ মঙ্গলং;
সব্বেসম্পি চ সত্তানং, স পুঞ্ঞৱিতমঙ্গল’’ন্তি.
পূজং কাৰেত্ৱা একং অগাৰিকধম্মকথিকং উপাসকং আহ. এত্থ চ ‘‘ঝাযী তপতী’’তি ইমিনা আৰম্মণূপনিজ্ঝানানং গহিতত্তা ধম্মৰতনং গহিতমেৱ. ‘‘ব্ৰাহ্মণো’’তি ইমিনা সঙ্ঘৰতনং গহিতমেৱ. বুদ্ধৰতনং পন সৰূপেনেৱ গহিতন্তি.
মহাকপ্পিনসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১২. সহাযকসুত্তৱণ্ণনা
২৪৬. সম্মা সংসন্দনৱসেন এতি পৱত্ততীতি সমেতি, সম্মাদিট্ঠিআদি. সম্মা চিৰৰত্তং চিৰকালং সমেতি এতেসং অত্থীতি চিৰৰত্তংসমেতিকা. তেনাহ ‘‘দীঘৰত্ত’’ন্তিআদি. ইদানি ইমেসন্তি এতৰহি এতেসং. অযং সাসনধম্মো অজ্ঝাসযতো পযোগতো চ সম্মা সংসন্দতি সমেতি, তস্মা মজ্ঝে ভিন্নং ৱিয সমমেৱ ন ৱিসদিসং. কিঞ্চ ততো এৱ বুদ্ধেন ভগৱতা পৱেদিতধম্মৱিনযে এতেসং পটিপত্তিসাসনধম্মো সোভতি ৱিৰোচতীতি অত্থো. অৰিযপ্পৱেদিতেতি অৰিযেন সম্মাসম্বুদ্ধেন সম্মদেৱ পকাসিতে অৰিযধম্মে. সম্মদেৱ সমুচ্ছেদপটিপ্পস্সদ্ধিৱিনযানং ৱসেন সুট্ঠু ৱিনীতা সব্বকিলেসদৰথপৰিড়াহানং ৱূপসমেন.
সহাযকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সাৰত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
ভিক্খুসংযুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.
নিট্ঠিতা চ সাৰত্থপ্পকাসিনিযা
সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায নিদানৱগ্গৱণ্ণনা.