৭. ৰাহুলসংযুত্তং
১. পঠমৱগ্গো
১-৮. চক্খুসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৮৮-১৯৫. একৱিহাৰীতি চতূসুপি ইৰিযাপথেসু একাকী হুত্ৱা ৱিহৰন্তো. ৱিৱেকট্ঠোতি ৱিৱিত্তট্ঠো, তেনাহ ‘‘নিস্সদ্দো’’তি. সতিযা অৱিপ্পৱসন্তোতি সতিযা অৱিপ্পৱাসেন ঠিতো, সব্বদা অৱিজহনৱসেন পৱত্তো. আতাপীতি ৱীৰিযসম্পন্নোতি সব্বসো কিলেসানং আতাপনপৰিতাপনৱসেন পৱত্তৱীৰিযসমঙ্গীভূতো. পহিতত্তোতি তস্মিং ৱিসেসাধিগমে পেসিতচিত্তো, তত্থ নিন্নো তপ্পব্ভাৰোতি অত্থো. হুত্ৱা অভাৱাকাৰেনাতি উপ্পত্তিতো পুব্বে অৱিজ্জমানো পচ্চযসমৱাযেন হুত্ৱা উপ্পজ্জিত্ৱা ভঙ্গুপৰমসঙ্খাতেন অভাৱাকাৰেন. অনিচ্চন্তি নিচ্চধুৱতাভাৱতো. উপ্পাদৱযৱন্ততাযাতি খণে খণে উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝনতো. তাৱকালিকতাযাতি তঙ্খণিকতায. ৱিপৰিণামকোটিযাতি ৱিপৰিণামৱন্ততায. চক্খুঞ্হি উপাদায ৱিকাৰাপজ্জনেন ৱিপৰিণমন্তং ৱিনাসং পটিপীড়ং পাপুণাতি. নিচ্চপটিক্খেপতোতি নিচ্চতায পটিক্খিপিতব্বতো লেসমত্তস্সপি অনুপলব্ভনতো. দুক্খমনট্ঠেনাতি নিৰন্তৰদুক্খতায দুক্খেন খমিতব্বতো. দুক্খৱত্থুকট্ঠেনাতি নানপ্পকাৰদুক্খাধিট্ঠানতো. সততসম্পীড়নট্ঠেনাতি অভিণ্হতাপসভাৱতো. সুখপটিক্খেপেনাতি সুখভাৱস্স পটিক্খিপিতব্বতো. তণ্হাগাহো মমংকাৰভাৱতো. মানগাহো অহংকাৰভাৱতো. দিট্ঠিগাহো ‘‘অত্তা মে’’তি ৱিপল্লাসভাৱতো. ৱিৰাগৱসেনাতি ৱিৰাগগ্গহণেন. তথা ৱিমুত্তিৱসেনাতি ৱিমুত্তিগ্গহণেন.
পসাদাৱ গহিতা দ্ৱাৰভাৱপ্পত্তস্স অধিপ্পেতত্তা. সম্মসনচাৰচিত্তং দ্ৱাৰভূতমনোতি অধিপ্পাযো.
ছট্ঠে আৰম্মণে তেভূমকধম্মা সম্মসনচাৰস্স অধিপ্পেতত্তা. যথা পঠমসুত্তে পঞ্চ পসাদা গহিতা, ন সসম্ভাৰচক্খুআদযো, এৱং ততিযসুত্তে ন পসাদৱত্থুকচিত্তমেৱ গহিতং. ন তংসম্পযুত্তা ধম্মা. এৱঞ্হি অৱধাৰণং সাত্থকং হোতি অঞ্ঞথা তেন অপনেতব্বস্স অভাৱতো. সব্বত্থাতি সব্বেসু চতুত্থসুত্তাদীসু. জৱনপ্পত্তাতি জৱনচিত্তসংযুত্তা.
চক্খুসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ধাতুসুত্তৱণ্ণনা
১৯৬. আকাসধাতু ৰূপপৰিচ্ছেদতায ৰূপপৰিযাপন্নন্তি অধিপ্পাযেন ‘‘সেসাহি ৰূপ’’ন্তি ৱুত্তং. নামৰূপন্তি তেভূমকং নামং ৰূপঞ্চ কথিতং.
ধাতুসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. খন্ধসুত্তৱণ্ণনা
১৯৭. সব্বসঙ্গাহিকপৰিচ্ছেদেনাতি ধম্মসঙ্গণ্হনপৰিযাযেন. ইধাতি ইমস্মিং সুত্তে. তেভূমকাতি গহেতব্বা সম্মসনচাৰস্স অধিপ্পেতত্তা.
খন্ধসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পঠমৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. দুতিযৱগ্গো
১১. অনুসযসুত্তৱণ্ণনা
২০০. দুতিযৱগ্গে অত্তনোতি আযস্মা ৰাহুলো অত্তনো সৱিঞ্ঞাণকং কাযং দস্সেতি. পৰস্সাতি পৰস্স অৱিঞ্ঞাণককাযং দস্সেতি. পৰসন্তানে ৱা অৰূপে ধম্মে অগ্গহেত্ৱা ৰূপকাযমেৱ গণ্হন্তো ৱদতি. অপৰে ‘‘অসঞ্ঞসত্তানং অত্তভাৱং সন্ধায তথা ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি. পুৰিমেনাতি ‘‘ইমস্মিং সৱিঞ্ঞাণকে কাযে’’তি ইমিনা পদেন. পচ্ছিমেনাতি ‘‘বহিদ্ধা’’তি ইমিনা পদেন. এতে কিলেসাতি এতে দিট্ঠিতণ্হামানসঞ্ঞিতা কিলেসা. এতেসু ৱত্থূসূতি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৱত্থূসু. সম্ম…পে… পস্সতীতি পুব্বভাগে ৱিপস্সনাঞাণেন সম্মসনৱসেন, মগ্গক্খণে অভিসমযৱসেন সুট্ঠু অত্তপচ্চক্খেন ঞাণেন পস্সতি.
অনুসযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১২. অপগতসুত্তৱণ্ণনা
২০১. ‘‘অহমেত’’ন্তি অহংকাৰাদীনং অনৱসেসপ্পহানেন অচ্চন্তমেৱ অপগতং.
অপগতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দুতিযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দ্ৱীসূতি পঠমৱগ্গাদীসু. দেসনায অসেক্খভূমিযা দেসিতত্তা অসেক্খভূমি কথিতা. পঠমোতি পঠমৱগ্গো ‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা’’তিআদিনা আযাচন্তস্স, দুতিযো অনাযাচন্তস্স থেৰস্স অজ্ঝাসযৱসেন কথিতো. ৱিমুত্তিপৰিপাচনীযধম্মা নাম ৱিৱট্টসন্নিস্সিতা সদ্ধিন্দ্ৰিযাদযো. তেন পন ৱিপস্সনায কথিতত্তা কথিতা এৱাতি. তংতংদেসনানুসাৰেন হি থেৰো তে ধম্মে পৰিপাকং পাপেসি. তথা হি ভগৱা দুতিযৱগ্গং অনাযাচিতোপি দেসেসি.
সাৰত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
ৰাহুলসংযুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.