৩. চন্দূপমসুত্তৱণ্ণনা
১৪৬. পিযমনাপনিচ্চনৱকাদিগুণেহি চন্দো উপমা এতেসন্তি চন্দূপমা. সন্থৱাদীনি পদানি অঞ্ঞমঞ্ঞৱেৱচনানি. পৰিযুট্ঠানং পুন চিত্তে কিলেসাধিগমো. সব্বেহিপি পদেহি কত্থচি সত্তে অনুৰোধৰোধাভাৱমাহ. অত্তনো পন সোম্মভাৱেন মহাজনস্স পিযো মনাপো. যদত্থমেত্থ চন্দূপমা আহটা, তং দস্সেন্তো ‘‘এৱ’’ন্তিআদিমাহ. ন কেৱলং চন্দূপমতায এত্তকো এৱ গুণো, অথ খো অঞ্ঞেপি সন্তীতি তে দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৱুত্তং. এৱমাদীহীতি আদি-সদ্দেন যথা. চন্দো লোকানুগ্গহেন অজৱীথিআদিকা নানাৱীথিযো পটিপজ্জতি, এৱং ভিক্খু তং তং দিসং উপগচ্ছতি কুলানুদ্দযায. যথা চন্দো কণ্হপক্খতো সুক্কপক্খং উপগচ্ছন্তো কলাহি ৱড্ঢমানো হুত্ৱা নিচ্চনৱো হোতি, এৱং ভিক্খু কণ্হপক্খং পহায সুক্কপক্খং উপগন্ত্ৱা গুণেহি ৱড্ঢমানো লোকস্স ৱা পামোজ্জপাসংসত্থো নিচ্চনৱতায চন্দসমচিত্তো অধুনুপসম্পন্নো ৱিয চ নিচ্চনৱো হুত্ৱা চৰতি.
অপকস্সিত্ৱাতি কিলেসকামৱত্থুকামেহি ৱিৱেচেত্ৱা. তং নেক্খম্মাভিমুখং কাযচিত্তানং আকড্ঢনং কাযতো অপনযনঞ্চ হোতীতি আহ ‘‘আকড্ঢিত্ৱা অপনেত্ৱাতি অত্থো’’তি. চতুক্কঞ্চেত্থ সম্ভৱতীতি তং দস্সেতুং ‘‘যো হি ভিক্খূ’’তিআদি ৱুত্তং.
নিচ্চনৱযাতি ‘‘নিচ্চনৱকা’’ইচ্চেৱ ৱুত্তং হোতি. ক-সদ্দেন হি পদং ৱড্ঢিতং, ক-কাৰস্স চ য-কাৰাদেসো. এৱং ৱিচৰিংসূতি কিঞ্জক্খৱসেন পৰিগ্গহাভাৱেন যথা ইমে, এৱং ৱিচৰিংসু অঞ্ঞেতি অনুকম্পমানা.
দ্ৱেভাতিকৱত্থূতি দ্ৱেভাতিকত্থেৰপটিবদ্ধং ৱত্থুং. অপ্পতিৰূপকৰণন্তি ভিক্খূনং অসাৰুপ্পকৰণং. আধাযিত্ৱাতি আৰোপনং ঠপেত্ৱা. তথাতি যথা সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে চ, তথা ৱুড্ঢতৰে পুগ্গলে অপ্পতিৰূপকৰণং. এৱমাদীতি আদি-সদ্দেন অন্তৰঘৰপ্পৱেসনে অঞ্ঞত্থ চ যথাৱুত্ততো অঞ্ঞং অসাৰুপ্পকিৰিযং সঙ্গণ্হাতি. তত্থেৱাতি সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে পুগ্গলস্স চ ৱুড্ঢস্স সন্তিকে.
যথাৱুত্তেসু অঞ্ঞেসু চ তেসু ঠানেসু. পাপিচ্ছতাপি মনোপাগব্ভিযন্তি এতেনেৱ কোধূপনাহাদীনং সমুদাচাৰো মনোপাগব্ভিযন্তি দস্সিতং হোতি.
একতো ভাৰিযন্তি পিট্ঠিপস্সতো ওনতং. ৱাযুপত্থম্ভন্তি চিত্তসমুট্ঠানৱাযুনা উপত্থম্ভনং. অনুব্বেজেত্ৱা চিত্তন্তি আনেত্ৱা সম্বন্ধো. চিত্তস্স হি ততো অনুব্বেজনং তদনুনযনং. তেনাহ ‘‘সম্পিযাযমানো ওলোকেতী’’তি. ৱাযুপত্থম্ভকং গাহাপেত্ৱাতি কাযং তথা উপত্থম্ভকং কত্ৱা.
ওপম্মসংসন্দনং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. কামগিদ্ধতায হীনাধিমুত্তিকো, অৱিসুদ্ধসীলাচাৰতায মিচ্ছাপটিপন্নো.
অঙ্গুলীহি নিক্খন্তপভা আকাসসঞ্চলনেন দিগুণা হুত্ৱা আকাসে ৱিচৰিংসূতি আহ ‘‘যমকৱিজ্জুতং চাৰযমানো ৱিযা’’তি. ‘‘আকাসে পাণিং চালেসী’’তি পদস্স অঞ্ঞত্থ অনাগতত্তা ‘‘অসম্ভিন্নপদ’’ন্তি ৱুত্তং. অত্তমনোতি পীতিসোমনস্সেহি গহিতমনো. যঞ্হি চিত্তং অনৱজ্জং পীতিসোমনস্সসহিতং, তং সসন্তকং হিতসুখাৱহত্তা. তেনাহ ‘‘সকমনো’’তিআদি. ন দোমনস্সেন…পে… গহিতমনো সকচিত্তস্স তব্বিৰুদ্ধত্তা. পুৰিমনযেনেৱাতি ‘‘ইদানি যো হীনাধিমুত্তিকো’’তিআদিনা পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ.
পসন্নাকাৰন্তি পসন্নেহি কাতব্বকিৰিযং. তং সৰূপতো দস্সেতি ‘‘চীৱৰাদযো পচ্চযে দদেয্যু’’ন্তি. তথভাৱাযাতি যদত্থং ভগৱতা ধম্মো দেসিতো, যদত্থঞ্চ সাসনে পব্বজ্জা, তদত্থায. ৰক্খণভাৱন্তি অপাযভযতো চ ৰক্খণজ্ঝাসযং. চন্দোপমাদিৱসেনাতি আদি-সদ্দেন আকাসে চলিতপাণি ৱিয কত্থচি অলগ্গতায পৰিসুদ্ধজ্ঝাসযতা সত্তেসু কাৰুঞ্ঞন্তি এৱমাদীনং সঙ্গহো.
চন্দূপমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.