৫. কস্সপসংযুত্তং
১. সন্তুট্ঠসুত্তৱণ্ণনা
১৪৪. সন্তুট্ঠোতি সকেন উচ্চাৱচেন পচ্চযেন সমমেৱ চ তুস্সনকো. তেনাহ ‘‘ইতৰীতৰেনা’’তিআদি. তত্থ দুৱিধং ইতৰীতৰং – পাকতিকং, ঞাণসঞ্জনিতঞ্চাতি. তত্থ পাকতিকং পটিক্খিপিত্ৱা ঞাণসঞ্জনিতমেৱ দস্সেন্তো ‘‘থূলসুখুমা’’তিআদিমাহ. ইতৰং ৱুচ্চতি হীনং পণীততো অঞ্ঞত্তা. তথা পণীতম্পি ইতৰং হীনতো অঞ্ঞত্তা. অপেক্খাসদ্দা হি ইতৰীতৰাতি. ইতি যেন কেনচি হীনেন ৱা পণীতেন ৱা চীৱৰাদিপচ্চযেন সন্তুস্সিতো তথাপৱত্তো অলোভো ইতৰীতৰপচ্চযসন্তোসো, তংসমঙ্গিতায সন্তুট্ঠো. যথালাভং অত্তনো লাভানুৰূপং সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. লব্ভতীতি ৱা লাভো, যো যো লাভো যথালাভো, তেন সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. বলন্তি কাযবলং. সাৰুপ্পন্তি ভিক্খুনো অনুচ্ছৱিকতা.
যথালদ্ধতো অঞ্ঞস্স অপত্থনা নাম সিযা অপ্পিচ্ছতায পৱত্তিআকাৰোতি ততো ৱিনিৱত্তিতমেৱ সন্তোসস্স সৰূপং দস্সেন্তো ‘‘লভন্তোপি ন গণ্হাতী’’তি আহ. তং পৰিৱত্তেত্ৱাতি পকতিদুব্বলাদীনং গৰুচীৱৰং ন ফাসুভাৱাৱহং সৰীৰবাধাৱহঞ্চ হোতীতি পযোজনৱসেন, নাত্ৰিচ্ছতাদিৱসেন পৰিৱত্তেত্ৱা. লহুকচীৱৰপৰিভোগে সন্তোসৱিৰোধি ন হোতীতি আহ ‘‘লহুকেন যাপেন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতী’’তি. মহগ্ঘচীৱৰং বহূনি ৱা চীৱৰানি লভিত্ৱা তানি ৱিস্সজ্জেত্ৱা অঞ্ঞস্স গহণং যথাসাৰুপ্পনযে ঠিতত্তা ন সন্তোসৱিৰোধীতি আহ ‘‘তেসং…পে… ধাৰেন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতী’’তি. এৱং সেসপচ্চযেসু যথাবলযথাসাৰুপ্পনিদ্দেসেসু অপি-সদ্দগ্গহণে অধিপ্পাযো ৱেদিতব্বো.
পকতীতি ৱাচাপকতিআদিকা. অৱসেসনিদ্দায অভিভূতত্তা পটিবুজ্ঝতো সহসা পাপকা ৱিতক্কা পাতুভৱন্তীতি.
মুত্তহৰীতকন্তি গোমুত্তপৰিভাৱিতং, পূতিভাৱেন ৱা ছড্ডিতত্তা মুত্তহৰীতকং. বুদ্ধাদীহি ৱণ্ণিতন্তি ‘‘পূতিমুত্তভেসজ্জং নিস্সায যা পব্বজ্জা’’তিআদিনা সম্মাসম্বুদ্ধাদীহি পসত্থং.
একো একচ্চো সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তোসস্স ৱণ্ণং ন কথেতি সেয্যথাপি আযস্মা বাকুলত্থেৰো. ন সন্তুট্টো হোতি, সন্তোসস্স ৱণ্ণং কথেতি সেয্যথাপি থেৰো উপনন্দো সক্যপুত্তো. নেৱ সন্তুট্ঠো হোতি, ন সন্তোসস্স ৱণ্ণং কথেতি সেয্যথাপি থেৰো লাড়ুদাযী. অযন্তি আযস্মা মহাকস্সপো. অনেসনন্তি অযোনিসো মিচ্ছাজীৱৱসেন পচ্চযপৰিযেসনং. উত্তসতীতি ‘‘কথং নু খো লভেয্য’’ন্তি জাতুত্তাসেন উত্তসতি. তথা পৰিতস্সতি. অযন্তি মহাকস্সপত্থেৰো. এৱং যথাৱুত্তএকচ্চভিক্খু ৱিয ন পৰিতস্সতি, অলাভপৰিত্তাসেন ৱিঘাতপ্পত্তিযা ন পৰিত্তাসং আপজ্জতি. লোভোযেৱ আৰম্মণেন সদ্ধিং গন্থনট্ঠেন বজ্ঝনট্ঠেন গেধো লোভগেধো. মুচ্ছন্তি গেধং মোমূহত্তভাৱং. আদীনৱন্তি দোসং. নিস্সৰণমেৱাতি চীৱৰে ইদমত্থিতাদস্সনপুব্বকং অলগ্গভাৱসঙ্খাতনিয্যানমেৱ পজানন্তো. যথালদ্ধাদীনন্তি যথালদ্ধপিণ্ডপাতাদীনং. নিদ্ধাৰণে চেতং সামিৱচনং.
যথা মহাকস্সপত্থেৰোতি অত্তনা ৱত্তব্বনিযামেন ৱদতি, ভগৱতা পন ৱত্তব্বনিযামেন ‘‘যথা কস্সপো ভিক্খূ’’তি ভৱিতব্বং. কস্সপেন নিদস্সনভূতেন. কথনং নাম ভাৰো ‘‘মুত্তো মোচেয্য’’ন্তি পটিঞ্ঞানুৰূপত্তা. পটিপত্তিং পৰিপূৰং কত্ৱা পূৰণং ভাৰো সত্থু আণায সিৰসা সম্পটিচ্ছিতব্বতো.
সন্তুট্ঠসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অনোত্তপ্পীসুত্তৱণ্ণনা
১৪৫. তেন ৰহিতোতি তেন সম্মাৱাযামেন ৰহিতো. নিব্ভযোতি ভযৰহিতো. কুসলানুপ্পাদনম্পি হি সাৱজ্জমেৱ অঞ্ঞাণালসিযহেতুকত্তা. সম্বুজ্ঝনত্থাযাতি অৰিযমগ্গেহি সম্বুজ্ঝনায. যোগেহি খেমং তেহি অনুপদ্দুতত্তা.
মনুঞ্ঞৱত্থুন্তি মনোৰমং লোভুপ্পত্তিকাৰণং. যথা ৱা তথা ৱাতি সুভসুখাদিৱসেন. তেতি লোভাদযো. অনুপ্পন্নাতি ৱেদিতব্বা তথাৰূপে ৱত্থাৰম্মণে তথা অনুপ্পন্নপুব্বত্তা. অঞ্ঞথাতি ৱুত্তনযেনেৱ ৱত্থাৰম্মণেহি অযোজেত্ৱা গয্হমানে. ৱত্থুম্হীতি উপট্ঠাকাদিচীৱৰাদিৱত্থুম্হি. আৰম্মণেতি মনাপিযাদিভেদে আৰম্মণে. তাদিসেন পচ্চযেনাতি অযোনিসোমনসিকাৰসতিৱোস্সগ্গাদিপচ্চযেন. ইমেতি ৱুত্তনযেন পচ্চযলাভেন পচ্ছা উপ্পজ্জমানা পাড়িযং তথা ৱুত্তাতি দট্ঠব্বং. এৱং উপ্পজ্জমানতায নপ্পহীযন্তি নাম. অনুপ্পাদো হি পৰমত্থতো পহানং কথিতং, তস্মা তত্থ কথিতনযেনেৱ গহেতব্বন্তি অধিপ্পাযো.
অপ্পটিলদ্ধাতি অনুপ্পত্তিযা. তেতি যথাৱুত্তসীলাদিঅনৱজ্জধম্মা. পটিলদ্ধাতি অধিগতা. ‘‘সীলাদিধম্মা’’তি এত্থ যদি মগ্গফলানিপি গহিতানি, অথ কস্মা ‘‘পৰিহানিৱসেনা’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘এত্থ চা’’তিআদি. ইমস্স পন সম্মপ্পধানস্সাতি চতুত্থস্স সম্মপ্পধানস্স ৱসেন. অযং দেসনাতি ‘‘উপ্পন্না মে কুসলা ধম্মা নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’’ন্তি অযং দেসনা কতা. দুতিযমগ্গো ৱা…পে… সংৱত্তেয্যাতি ইদং আযতিং সত্তসু অত্তভাৱেসু উপ্পজ্জমানদুক্খসঙ্খাতঅনত্থুপ্পত্তিং সন্ধায ৱুত্তং. ‘‘আতাপী ওত্তপ্পী ভব্বো সম্বোধাযা’’তিআদিৱচনতো ‘‘ইমে চত্তাৰো সম্মপ্পধানা পুব্বভাগৱিপস্সনাৱসেন কথিতা’’তি ৱুত্তং.
অনোত্তপ্পীসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. চন্দূপমসুত্তৱণ্ণনা
১৪৬. পিযমনাপনিচ্চনৱকাদিগুণেহি চন্দো উপমা এতেসন্তি চন্দূপমা. সন্থৱাদীনি পদানি অঞ্ঞমঞ্ঞৱেৱচনানি. পৰিযুট্ঠানং পুন চিত্তে কিলেসাধিগমো. সব্বেহিপি পদেহি কত্থচি সত্তে অনুৰোধৰোধাভাৱমাহ. অত্তনো পন সোম্মভাৱেন মহাজনস্স পিযো মনাপো. যদত্থমেত্থ চন্দূপমা আহটা, তং দস্সেন্তো ‘‘এৱ’’ন্তিআদিমাহ. ন কেৱলং চন্দূপমতায এত্তকো এৱ গুণো, অথ খো অঞ্ঞেপি সন্তীতি তে দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৱুত্তং. এৱমাদীহীতি আদি-সদ্দেন যথা. চন্দো লোকানুগ্গহেন অজৱীথিআদিকা নানাৱীথিযো পটিপজ্জতি, এৱং ভিক্খু তং তং দিসং উপগচ্ছতি কুলানুদ্দযায. যথা চন্দো কণ্হপক্খতো সুক্কপক্খং উপগচ্ছন্তো কলাহি ৱড্ঢমানো হুত্ৱা নিচ্চনৱো হোতি, এৱং ভিক্খু কণ্হপক্খং পহায সুক্কপক্খং উপগন্ত্ৱা গুণেহি ৱড্ঢমানো লোকস্স ৱা পামোজ্জপাসংসত্থো নিচ্চনৱতায চন্দসমচিত্তো অধুনুপসম্পন্নো ৱিয চ নিচ্চনৱো হুত্ৱা চৰতি.
অপকস্সিত্ৱাতি কিলেসকামৱত্থুকামেহি ৱিৱেচেত্ৱা. তং নেক্খম্মাভিমুখং কাযচিত্তানং আকড্ঢনং কাযতো অপনযনঞ্চ হোতীতি আহ ‘‘আকড্ঢিত্ৱা অপনেত্ৱাতি অত্থো’’তি. চতুক্কঞ্চেত্থ সম্ভৱতীতি তং দস্সেতুং ‘‘যো হি ভিক্খূ’’তিআদি ৱুত্তং.
নিচ্চনৱযাতি ‘‘নিচ্চনৱকা’’ইচ্চেৱ ৱুত্তং হোতি. ক-সদ্দেন হি পদং ৱড্ঢিতং, ক-কাৰস্স চ য-কাৰাদেসো. এৱং ৱিচৰিংসূতি কিঞ্জক্খৱসেন পৰিগ্গহাভাৱেন যথা ইমে, এৱং ৱিচৰিংসু অঞ্ঞেতি অনুকম্পমানা.
দ্ৱেভাতিকৱত্থূতি দ্ৱেভাতিকত্থেৰপটিবদ্ধং ৱত্থুং. অপ্পতিৰূপকৰণন্তি ভিক্খূনং অসাৰুপ্পকৰণং. আধাযিত্ৱাতি আৰোপনং ঠপেত্ৱা. তথাতি যথা সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে চ, তথা ৱুড্ঢতৰে পুগ্গলে অপ্পতিৰূপকৰণং. এৱমাদীতি আদি-সদ্দেন অন্তৰঘৰপ্পৱেসনে অঞ্ঞত্থ চ যথাৱুত্ততো অঞ্ঞং অসাৰুপ্পকিৰিযং সঙ্গণ্হাতি. তত্থেৱাতি সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে পুগ্গলস্স চ ৱুড্ঢস্স সন্তিকে.
যথাৱুত্তেসু অঞ্ঞেসু চ তেসু ঠানেসু. পাপিচ্ছতাপি মনোপাগব্ভিযন্তি এতেনেৱ কোধূপনাহাদীনং সমুদাচাৰো মনোপাগব্ভিযন্তি দস্সিতং হোতি.
একতো ভাৰিযন্তি পিট্ঠিপস্সতো ওনতং. ৱাযুপত্থম্ভন্তি চিত্তসমুট্ঠানৱাযুনা উপত্থম্ভনং. অনুব্বেজেত্ৱা চিত্তন্তি আনেত্ৱা সম্বন্ধো. চিত্তস্স হি ততো অনুব্বেজনং তদনুনযনং. তেনাহ ‘‘সম্পিযাযমানো ওলোকেতী’’তি. ৱাযুপত্থম্ভকং গাহাপেত্ৱাতি কাযং তথা উপত্থম্ভকং কত্ৱা.
ওপম্মসংসন্দনং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. কামগিদ্ধতায হীনাধিমুত্তিকো, অৱিসুদ্ধসীলাচাৰতায মিচ্ছাপটিপন্নো.
অঙ্গুলীহি নিক্খন্তপভা আকাসসঞ্চলনেন দিগুণা হুত্ৱা আকাসে ৱিচৰিংসূতি আহ ‘‘যমকৱিজ্জুতং চাৰযমানো ৱিযা’’তি. ‘‘আকাসে পাণিং চালেসী’’তি পদস্স অঞ্ঞত্থ অনাগতত্তা ‘‘অসম্ভিন্নপদ’’ন্তি ৱুত্তং. অত্তমনোতি পীতিসোমনস্সেহি গহিতমনো. যঞ্হি চিত্তং অনৱজ্জং পীতিসোমনস্সসহিতং, তং সসন্তকং হিতসুখাৱহত্তা. তেনাহ ‘‘সকমনো’’তিআদি. ন দোমনস্সেন…পে… গহিতমনো সকচিত্তস্স তব্বিৰুদ্ধত্তা. পুৰিমনযেনেৱাতি ‘‘ইদানি যো হীনাধিমুত্তিকো’’তিআদিনা পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ.
পসন্নাকাৰন্তি পসন্নেহি কাতব্বকিৰিযং. তং সৰূপতো দস্সেতি ‘‘চীৱৰাদযো পচ্চযে দদেয্যু’’ন্তি. তথভাৱাযাতি যদত্থং ভগৱতা ধম্মো দেসিতো, যদত্থঞ্চ সাসনে পব্বজ্জা, তদত্থায. ৰক্খণভাৱন্তি অপাযভযতো চ ৰক্খণজ্ঝাসযং. চন্দোপমাদিৱসেনাতি আদি-সদ্দেন আকাসে চলিতপাণি ৱিয কত্থচি অলগ্গতায পৰিসুদ্ধজ্ঝাসযতা সত্তেসু কাৰুঞ্ঞন্তি এৱমাদীনং সঙ্গহো.
চন্দূপমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. কুলূপকসুত্তৱণ্ণনা
১৪৭. কুলানি উপগচ্ছতীতি কুলূপকো. সন্দীযতীতি সব্বসো দীযতি, অৱখণ্ডীযতীতি অত্থো. সা পন অৱখণ্ডিযনা দুক্খাপনা অট্টিযনা হোতীতি ৱুত্তং ‘‘অট্টীযতী’’তি. তেনাহ ভগৱা ‘‘সো ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদযতী’’তি. ৱুত্তনযানুসাৰেন হেট্ঠা ৱুত্তনযস্স অনুসৰণেন.
কুলূপকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. জিণ্ণসুত্তৱণ্ণনা
১৪৮. ছিন্নভিন্নট্ঠানে ছিদ্দস্স অপুথুলত্তা অগ্গড়ং অদত্ৱাৱ সুত্তেন সংসিব্বনমত্তেন অগ্গড়দানেন চ ছিদ্দে পুথুলে. নিব্বসনানীতি চিৰনিসেৱিতৱসনকিচ্চানি, পৰিভোগজিণ্ণানীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘পুব্বে…পে… লদ্ধনামানী’’তি, সঞ্ঞাপুব্বকো ৱিধি অনিচ্চোতি ‘‘গহপতানী’’তি ৱুত্তং যথা ‘‘ৱীৰিয’’ন্তি.
সেনাপতিন্তি সেনাপতিভাৱিনং, সেনাপচ্চাৰহন্তি অত্থো. অত্তনো কম্মেনাতি অত্তনা কাতব্বকম্মেন. সোতি সত্থা. তস্মিন্তি মহাকস্সপত্থেৰে কৰোতীতি সম্বন্ধো. ন কৰোতীতি ৱুত্তমত্থং ৱিৱৰন্তো ‘‘কস্মা’’তিআদিমাহ. যদি সত্থা ধুতঙ্গানি ন ৱিস্সজ্জাপেতুকামো, অথ কস্মা ‘‘জিণ্ণোসি দানি ত্ৱ’’ন্তিআদিমৱোচাতি আহ ‘‘যথা পনা’’তিআদি.
দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰন্তি ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে ফাসুৱিহাৰং. অমানুসিকা সৱনৰতীতি অতিক্কন্তমানুসিকায অৰঞ্ঞসদ্দুপ্পত্তিযা অৰঞ্ঞেহং ৱসামীতি ৱিৱেকৱাসূপনিস্সযাধীনসদ্দসৱনপচ্চযা ধম্মৰতি উপ্পজ্জতি. অপৰোতি অঞ্ঞো, দুতিযোতি অত্থো. তত্থেৱাতি তস্মিংযেৱ একস্স ৱিহৰণট্ঠানে ৱিহৰণসমযে চ ফাসু ভৱতি চিত্তৱিৱেকসম্ভৱতো. তেনাহ ‘‘একস্স ৰমতো ৱনে’’তি.
তথাতি যথা আৰঞ্ঞিকস্স ৰতি, তথা পিণ্ডপাতিকস্স লব্ভতি দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো. এস নযো সেসেসু. অপিণ্ডপাতিকাধীনো ইতৰস্স ৱিসেসজোতকোতি তমেৱস্স ৱিসেসং দস্সেতুং ‘‘অকালচাৰী’’তিআদি ৱুত্তং.
অম্হাকং সলাকং গহেত্ৱা ভত্তত্থায গেহং অনাগচ্ছন্তস্স সত্তাহং ন পাতেতব্বন্তি সামিকেহি দিন্নত্তা সত্তাহং সলাকং ন লভতি, ন কতিকৱসেন. পিণ্ডচাৰিকৱত্তে অৱত্তনতো ‘‘যস্স চেসা’’তিআদি ৱুত্তং.
পঠমতৰং কাতব্বং যং, তং ৱত্তং, ইতৰং পটিৱত্তং. মহন্তং ৱা ৱত্তং, খুদ্দকং পটিৱত্তং. কেচি ‘‘ৱত্তপটিপত্তি’’ন্তি পঠন্তি, ৱত্তস্স কৰণন্তি অত্থো. উদ্ধৰণ-অতিহৰণ-ৱীতিহৰণৱোস্সজ্জন-সন্নিক্খেপন-সন্নিৰুম্ভনানং ৱসেন ছ কোট্ঠাসে. গৰুভাৱেনাতি থিৰভাৱেন.
‘‘অমুকস্মিং সেনাসনে ৱসন্তা বহুং ৱস্সৱাসিকং লভন্তী’’তি তথা ন ৱস্সৱাসিকং পৰিযেসন্তো চৰতি ৱস্সৱাসিকস্সেৱ অগ্গহণতো. তস্মা সেনাসনফাসুকংযেৱ চিন্তেতি. তেন বহুপৰিক্খাৰভাৱেন ফাসুৱিহাৰো নত্থি পৰিক্খাৰানং ৰক্খণপটিজগ্গনাদিদুক্খবহুলতায. অপ্পিচ্ছাদীনন্তি অপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠাদীনংযেৱ লব্ভতি দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো.
জিণ্ণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. ওৱাদসুত্তৱণ্ণনা
১৪৯. অত্তনো ঠানেতি সব্ৰহ্মচাৰীনং ওৱাদকৱিঞ্ঞাপকভাৱেন অত্তনো মহাসাৱকট্ঠানে ঠপনত্থং. অথ ৱা যস্মা ‘‘অহং দানি ন চিৰং ঠস্সামি, তথা সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা, অযং পন ৱীসংৱস্সতাযুকো, ওৱদন্তো অনুসাসন্তো মমচ্চযেন ভিক্খূনং মযা কাতব্বকিচ্চং কৰিস্সতী’’তি অধিপ্পাযেন ভগৱা ইমং দেসনং আৰভি. তস্মা অত্তনো ঠানেতি সত্থাৰা কাতব্বওৱাদদাযকট্ঠানে. তেনাহ ‘‘এৱং পনস্সা’’তিআদি. যথাহ ভগৱা ‘‘ওৱদ, কস্সপ…পে… ত্ৱং ৱা’’তি. দুক্খেন ৱত্তব্বা অপ্পদক্খিণগ্গাহিভাৱতো. দুব্বচভাৱকৰণেহীতি কোধূপনাহাদীহি. অনুসাসনিযা পদক্খিণগ্গহণং নাম অনুধম্মচৰণং, ছিন্নপটিপত্তি কতা ৱামগ্গাহো নামাতি আহ ‘‘অনুসাসনি’’ন্তিআদি. অতিক্কম্ম ৱদন্তেতি অঞ্ঞমঞ্ঞং অতিক্কমিত্ৱা অতিমঞ্ঞিত্ৱা ৱদন্তে. বহুং ভাসিস্সতীতি ধম্মং কথেন্তো কো ৱিপুলং কত্ৱা কথেস্সতি. অসহিতন্তি পুব্বেনাপৰং নসহিতং হেতুপমাৱিৰহিতং. অমধুৰন্তি ন মধুৰং ন কণ্ণসুখং ন পেমনীযং. লহুঞ্ঞেৱ উট্ঠাতি অপ্পৱত্তনেন কূলট্ঠানং ৱিয তস্স কথনং.
ওৱাদসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. দুতিযওৱাদসুত্তৱণ্ণনা
১৫০. ওকপ্পনসদ্ধাতি সদ্ধেয্যৱত্থুং ওগাহিত্ৱা ‘‘এৱমেত’’ন্তি কপ্পনসদ্ধা. কুসলধম্মজাননপঞ্ঞাতি অনৱজ্জধম্মানং সব্বসো জাননপঞ্ঞা. পৰিহানন্তি সব্বাহি সম্পত্তীহি পৰিহানং. ন হি কল্যাণমিত্তৰহিতস্স কাচি সম্পত্তি নাম অত্থীতি.
দুতিযওৱাদসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. ততিযওৱাদসুত্তৱণ্ণনা
১৫১. পুব্বেতি পঠমবোধিযং. এতৰহীতি ততো পচ্ছিমে কালে. কাৰণপট্ঠপনেতি কাৰণাৰম্ভে. তেসু ৱুত্তগুণযুত্তেসু থেৰেসু. তস্মিন্তি তস্মিং যথাৱুত্তগুণযুত্তে পুগ্গলে. এৱং সক্কাৰে কযিৰমানেতি ‘‘ভদ্দকো ৱতাযং ভিক্খূ’’তি আদৰজাতেহি ভিক্খূহি সক্কাৰে কযিৰমানে. ইমে সব্ৰহ্মচাৰী. ‘‘এহি ভিক্খূ’’তি তং ভিক্খুং অত্তনো মুখাভিমুখং কৰোন্তা ৱদন্তি. যঞ্হি তন্তি এত্থ তন্তি নিপাতমত্তং উপদ্দৱোতি ৱুচ্চতি অনত্থজননতো. পত্থযতি ভজতি বজ্ঝতীতি পত্থনা, অভিসঙ্গোতি আহ ‘‘অভিপত্থনাতি অধিমত্তপত্থনা’’তি.
ততিযওৱাদসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ঝানাভিঞ্ঞসুত্তৱণ্ণনা
১৫২. যাৱদেৱাতি ইমিনা সমানত্থং ‘‘যাৱদে’’তি ইদং পদন্তি আহ ‘‘যাৱদে আকঙ্খামীতি যাৱদেৱ ইচ্ছামী’’তি. যদিচ্ছকং ঝানসমাপত্তীসু ৱসীভাৱদস্সনত্থং তদেতং আৰদ্ধং. ৱিত্থাৰিতমেৱ, তস্মা তত্থ ৱিত্থাৰিতমেৱ গহেতব্বন্তি অধিপ্পাযো. আসৱানং খযাতি আসৱানং খযহেতু অৰিযমগ্গেন সব্বসো আসৱানং খেপিতত্তা. অপচ্চযভূতন্তি আৰম্মণপচ্চযভাৱেন অপচ্চযভূতং.
ঝানাভিঞ্ঞসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. উপস্সযসুত্তৱণ্ণনা
১৫৩. লাভসক্কাৰহেতুপি একচ্চে ভিক্খূ ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদন্তি, এৱমেৱং অযং পন থেৰো ন লাভসক্কাৰহেতু ভিক্খুনুপস্সযগমনং যাচতি, অথ কস্মাতি আহ ‘‘কম্মট্ঠানত্থিকা’’তিআদি. এসো হি আনন্দত্থেৰো উস্সুক্কাপেত্ৱা পটিপত্তিগুণং দস্সেন্তো যস্মা তা ভিক্খুনিযো চতুসচ্চকম্মট্ঠানিকা, তস্মা পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং উদযব্বযাদিপকাসনিযা ধম্মকথায ৱিপস্সনাপটিপত্তিসম্পদং দস্সেসি. অনিচ্চাদিলক্খণানি চেৱ উদযব্বযাদিকে চ সম্মা দস্সেসি. হত্থেন গহেত্ৱা ৱিয পচ্চক্খতো দস্সেসি. সমাদপেসীতি তত্থ লক্খণাৰম্মণিকৱিপস্সনং সমাদপেসি. যথা ৱীথিপটিপন্নো হুত্ৱা পৱত্ততি, এৱং গণ্হাপেসি. সমুত্তেজেসীতি ৱিপস্সনায আৰদ্ধায সঙ্খাৰানং উদযব্বযাদীসু উপট্ঠহন্তেসু যথাকালং পগ্গহসমুপেক্খণেহি বোজ্ঝঙ্গানং অনুপৱত্তনেন ভাৱনামজ্ঝিমৱীথিং পাপেত্ৱা যথা ৱিপস্সনাঞাণং সুপ্পসন্নং হুত্ৱা ৱহতি, এৱং ইন্দ্ৰিযানং ৱিসদভাৱকৰণেন ৱিপস্সনাচিত্তং সম্মা উত্তেজেসি, নিব্বানৱসেন ৱা সমাদপেসি. সম্পহংসেসীতি তথা পৱত্তিযমানায ৱিপস্সনায সমপ্পৱত্তভাৱনাৱসেন উপৰি লদ্ধব্বভাৱনাৱসেন চিত্তং সম্পহংসেসি, লদ্ধস্সাদৱসেন সুট্ঠু তোসেসি. এৱমেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.
মনুতে পৰিঞ্ঞাদিৱসেন সচ্চানি বুজ্ঝতীতি মুনি. তেতি তং. উপযোগত্থে হি ইদং সামিৱচনং. উত্তৰীতি উপৰি, তৱ যথাভূতসভাৱতো পৰতোতি অত্থো. পক্খপতিতো অগতিগমনং অতিৰেকওকাসো. উপপৰিক্খীতি অনুৱিচ্চ নিৱাৰকো ন বহুমতো. বুদ্ধপটিভাগো থেৰো. ‘‘বালা ভিক্খুনী দুব্ভাসিতং আহা’’তি অৱত্ৱা ‘‘খমথ, ভন্তে’’তি ৱদন্তেন পক্খপাতেন ৱিয ৱুত্তং হোতীতি আহ ‘‘একা ভিক্খুনী ন ৱাৰিতা’’তিআদি.
চুতা সলিঙ্গতো নট্ঠা, দেসন্তৰপক্কমেন অদস্সনং ন গতা. কণ্টকসাখা ৱিযাতি কুৰণ্টকঅপামগ্গকণ্টকলসিকাহি সাখা ৱিয.
উপস্সযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১১. চীৱৰসুত্তৱণ্ণনা
১৫৪. ৰাজগহস্স দক্খিণভাগে গিৰি দক্খিণাগিৰি ণ-কাৰে অ-কাৰস্স দীঘং কত্ৱা, তস্স দক্খিণভাগে জনপদোপি ‘‘দক্খিণাগিৰী’’তি ৱুচ্চতি, ‘‘গিৰিতো দক্খিণভাগো’’তি কত্ৱা. একদিৱসেনাতি একেন দিৱসেন উপ্পব্বাজেসুং তেসং সদ্ধাপব্বজিতাভাৱতো.
যত্থ চত্তাৰো ৱা উত্তৰি ৱা ভিক্খূ অকপ্পিযনিমন্তনং সাদিযিত্ৱা পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰং ভোজনং একতো পটিগ্গণ্হিত্ৱা ভুঞ্জন্তি, এতং গণভোজনং নাম, তং তিণ্ণং ভিক্খূনং ভুঞ্জিতুং ৱট্টতীতি ‘‘তিকভোজনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি ৱচনেন গণভোজনং পটিক্খিত্তন্তি ৱুত্তং হোতি. তযো অত্থৱসে পটিচ্চ অনুঞ্ঞাতত্তাপি ‘‘তিকভোজন’’ন্তি ৱদন্তি.
‘‘দুম্মঙ্কূনং নিগ্গহো এৱ পেসলানং ফাসুৱিহাৰো’’তি ইদং একং অঙ্গং. তেনেৱাহ ‘‘দুম্মঙ্কূনং নিগ্গহেনেৱা’’তিআদি. ‘‘যথা দেৱদত্তো…পে… সঙ্ঘং ভিন্দেয্যু’’ন্তি ইমিনা কাৰণেন তিকভোজনং পঞ্ঞত্তং.
অথ কিঞ্চৰহীতি অথ কস্মা ত্ৱং অসম্পন্নগণং বন্ধিত্ৱা চৰসীতি অধিপ্পাযো. অসম্পন্নায পৰিসায চাৰিকাচৰণং কুলানুদ্দযায ন হোতি, কুলানং ঘাতিতত্তাতি অধিপ্পাযেন থেৰো ‘‘সস্সঘাতং মঞ্ঞে চৰসী’’তিআদিমৱোচ.
সোধেন্তো তস্সা অতিৱিয পৰিসুদ্ধভাৱদস্সনেন. উদ্দিসিতুং ন জানামি তথা চিত্তস্সেৱ অনুপ্পন্নপুব্বত্তা. কিঞ্চনং কিলেসৱত্থু. সঙ্গহেতব্বখেত্তৱত্থু পলিবোধো, আলযো অপেক্খা. ওকাসাভাৱতোতি বহুকিচ্চকৰণীযতায কুসলকিৰিযায ওকাসাভাৱতো. সন্নিপাতট্ঠানতোতি সঙ্কেতং কত্ৱা ৱিয কিলেসৰজানং তত্থ সন্নিজ্ঝপৱত্তনতো.
সিক্খত্তযব্ৰহ্মচৰিযন্তি অধিসীলসিক্খাদিসিক্খত্তযসঙ্গহং ব্ৰহ্মং সেট্ঠং চৰিযং. খণ্ডাদিভাৱাপাদনেন অখণ্ডং কত্ৱা. লক্খণৱচনঞ্হেতং. কিঞ্চি সিক্খেকদেসং অসেসেত্ৱা একন্তেনেৱ পৰিপূৰেতব্বতায একন্তপৰিপুণ্ণং. চিত্তুপ্পাদমত্তম্পি সংকিলেসমলং অনুপ্পাদেত্ৱা অচ্চন্তমেৱ ৱিসুদ্ধং কত্ৱা পৰিহৰিতব্বতায একন্তপৰিসুদ্ধং. ততো এৱ সঙ্খং ৱিয লিখিতন্তি সঙ্খলিখিতং. তেনাহ ‘‘লিখিতসঙ্খসদিস’’ন্তি. দাঠিকাপি তগ্গহণেনেৱ গহেত্ৱা ‘‘মস্সু’’ত্ৱেৱ ৱুত্তং, ন এত্থ কেৱলং মস্সুযেৱাতি অত্থো. কসাযেন ৰত্তানি কাসাযানি.
ৱঙ্গসাটকোতি ৱঙ্গদেসে উপ্পন্নসাটকো. এসাতি মহাকস্সপত্থেৰো. অভিনীহাৰতো পট্ঠায পণিধানতো পভুতি, অযং ইদানি ৱুচ্চমানা. অগ্গসাৱকদ্ৱযং উপাদায ততিযত্তা ‘‘ততিযসাৱক’’ন্তি ৱুত্তং. অট্ঠসট্ঠিভিক্খুসতসহস্সন্তি ভিক্খূনং সতসহস্সঞ্চেৱ সট্ঠিসহস্সানি চ অট্ঠ চ সহস্সানি.
অযঞ্চ অযঞ্চ গুণোতি সীলতো পট্ঠায যাৱ অগ্গফলা গুণোতি কিত্তেন্তো মহাসমুদ্দং পূৰযমানো ৱিয কথেসি.
কোলাহলন্তি দেৱতাহি নিব্বত্তিতো কোলাহলো.
খুদ্দকাদিৱসেন পঞ্চৱণ্ণা. তৰণং ৱা হোতু মৰণং ৱাতি মহোঘং ওগাহন্তো পুৰিসো ৱিয মচ্ছেৰসমুদ্দং উত্তৰন্তো পচ্ছাপি…পে… পাদমূলে ঠপেসি ভগৱতো ধম্মদেসনায মচ্ছেৰপহানস্স কথিতত্তা.
সত্থু গুণা কথিতা নাম হোন্তীতি ৱুত্তং ‘‘সত্থু গুণে কথেন্তস্সা’’তি. ততো পট্ঠাযাতি তদা সত্থু সম্মুখা ধম্মস্সৱনতো পট্ঠায.
তথাগতমঞ্চস্সাতি তথাগতস্স পৰিভোগমঞ্চস্স. দানং দত্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স পুৰোহিতট্ঠানে ঠপেসি. তাদিসস্সেৱ সেট্ঠিনো ধীতা হুত্ৱা.
অদিন্নৱিপাকস্সাতি পুব্বে কতূপচিতস্স সব্বসো ন দিন্নৱিপাকস্স. তস্স কম্মস্সাতি তস্স পচ্চেকবুদ্ধস্স পত্তে পিণ্ডপাতং ছিন্দিত্ৱা কললপূৰণকম্মস্স. তস্মিংযেৱ অত্তভাৱে সত্তসু ঠানেসু দুগ্গন্ধসৰীৰতায পটিনিৱত্তিতা. ইট্ঠকপন্তীতি সুৱণ্ণিট্ঠকপন্তি. ঘটনিট্ঠকাযাতি তস্স পন্তিযং পঠমং ঠপিতইট্ঠকায সদ্ধিং ঘটেতব্বইট্ঠকায ঊনা হোতি. ভদ্দকে কালেতি ঈদিসিযা ইট্ঠকায ইচ্ছিতকালেযেৱ আগতাসি. তেন বন্ধনেনাতি তেন সিলেসসম্বন্ধেন.
ওলম্বকাতি মুত্তামণিমযা ওলম্বকা. পুঞ্ঞন্তি নত্থি নো পুঞ্ঞং তং, যং নিমিত্তং যং কাৰণা ইতো সুখুমতৰস্স পটিলাভো সিযাতি অত্থো. পুঞ্ঞনিযামেনাতি পুঞ্ঞানুভাৱসিদ্ধেন নিযামেন. সো চ অস্স বাৰাণসিৰজ্জং দাতুং কতোকাসো.
ফুস্সৰথন্তি মঙ্গলৰথং. উণ্হীসং ৱালবীজনী খগ্গো মণিপাদুকা সেতচ্ছত্তন্তি পঞ্চৱিধং ৰাজককুধভণ্ডং. সেতচ্ছত্তং ৱিসুং গহিতং. দিব্বৱত্থং সাদিযিতুং পুঞ্ঞানুভাৱচোদিতো ‘‘ননু তাতা থূল’’ন্তিআদিমাহ.
পঞ্চ চঙ্কমনসতানীতি এত্থ ইতি-সদ্দেন আদিঅত্থেন অগ্গিসালাদীনি পব্বজিতসাৰুপ্পট্ঠানানি সঙ্গণ্হাতি.
সাধুকীড়িতন্তি অৰিযানং পৰিনিব্বুতট্ঠানে কাতব্বসক্কাৰং ৱদতি.
নপ্পমজ্জি নিৰোগা অয্যাতি পুচ্ছিতাকাৰদস্সনং. পৰিনিব্বুতা দেৱাতি দেৱী পটিৱচনং অদাসি. পটিযাদেত্ৱাতি নিয্যাতেত্ৱা. সমণকপব্বজ্জন্তি সমিতপাপেহি অৰিযেহি অনুট্ঠাতব্বপব্বজ্জং. সো হি ৰাজা পচ্চেকবুদ্ধানং ৱেসস্স দিট্ঠত্তা ‘‘ইদমেৱ ভদ্দক’’ন্তি তাদিসংযেৱ লিঙ্গং গণ্হি.
তত্থেৱাতি ব্ৰহ্মলোকেযেৱ. ৱীসতিমে ৱস্সে সম্পত্তেতি আহৰিত্ৱা সম্বন্ধো. ব্ৰহ্মলোকতো আগন্ত্ৱা নিব্বত্তত্তা ব্ৰহ্মচৰিযাধিকাৰস্স চিৰকালং সঙ্গহিতত্তা ‘‘এৱৰূপং কথং মা কথেথা’’তিআদিমাহ.
ৱীসতি ধৰণানি ‘‘নিক্খ’’ন্তি ৱদন্তি. অলভন্তো ন ৱসামীতি সঞ্ঞাপেস্সামীতি সম্বন্ধো.
ইত্থাকৰোতি ইত্থিৰতনস্স উপ্পত্তিট্ঠানং. অয্যধীতাতি অম্হাকং অয্যস্স ধীতা, ভদ্দকাপিলানীতি অত্থো. পসাদৰূপেন নিব্বিসিট্ঠতায ‘‘মহাগীৱ’’ন্তি পটিমায সদিসভাৱমাহ. তেনাহ ‘‘অয্যধীতাযা’’তিআদি.
সমানপণ্ণন্তি সদিসপণ্ণং, কুমাৰস্স কুমাৰিযা চ ৱুত্তন্তপণ্ণং. ইতো চ এত্তো চাতি তে পুৰিসা সমাগমট্ঠানতো মগধৰট্ঠে মহাতিত্থগামং মদ্দৰট্ঠে সাগলনগৰঞ্চ উদ্দিস্স পক্কমন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিস্সজ্জেন্তা নাম হোন্তীতি ‘‘ইতো চ এত্তো চ পেসেসু’’ন্তি ৱুত্তা.
পুপ্ফদামন্তি হত্থিহত্থপ্পমাণং পুপ্ফদামং. তানি পুপ্ফদামানি. তেতি উভো ভদ্দা চেৱ পিপ্পলিকুমাৰো চ. লোকামিসেনাতি গেহস্সিতপেমেন, কামস্সাদেনাতি অত্থো. অসংসট্ঠাতি ন সংসট্ঠা. ৱিচাৰযিংসু ঘটে জলন্তেন ৱিয পদীপেন অজ্ঝাসযেন সমুজ্জলন্তেন ৱিমোক্খবীজেন সমুস্সাহিতচিত্তা. যন্তবদ্ধানীতি সস্সসম্পাদনত্থং তত্থ তত্থ ইট্ঠকদ্ৱাৰকৱাটযোজনৱসেন যন্তবদ্ধউদকনিক্খমনতুম্বানি. কম্মন্তোতি কসিকম্মকৰণট্ঠানং. দাসগামাতি দাসানং ৱসনগামা.
ওসাপেত্ৱাতি পক্খিপিত্ৱা. আকপ্পকুত্তৱসেনাতি আকাৰৱসেন কিৰিযাৱসেন চ. অননুচ্ছৱিকন্তি পব্বজিতৱেসস্স অননুৰূপং. তস্স মত্থকেতি দ্ৱেধাপথস্স দ্ৱিধাভূতট্ঠানে.
এতেসং সঙ্গহং কাতুং ৱট্টতীতি নিসীদীতি সম্বন্ধো. সা পন সত্থু তত্থ নিসজ্জা এদিসীতি দস্সেতুং ‘‘নিসীদন্তো পনা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ যা বুদ্ধানং অপৰিমিতকালসঙ্গহিতা অচিন্তেয্যাপৰিমেয্যপুঞ্ঞসম্ভাৰূপচযনিব্বত্তা নিৰূপিতসভাৱবুদ্ধগুণৱিজ্জোতিতা লক্খণানুব্যঞ্জনসমুজ্জলা ব্যামপ্পভাকেতুমালালঙ্কতা সভাৱসিদ্ধতায অকিত্তিমা ৰূপকাযসিৰী, তংযেৱ মহাকস্সপস্স অদিট্ঠপুব্বং পসাদসংৱড্ঢনত্থং অনিগ্গহেত্ৱা নিসিন্নো ভগৱা ‘‘বুদ্ধৱেসং গহেত্ৱা…পে… নিসীদী’’তি ৱুত্তো. অসীতিহত্থং পদেসং ব্যাপেত্ৱা পৱত্তিযা ‘‘অসীতিহত্থা’’তি ৱুত্তা. সতসাখোতি বহুসাখো অনেকসাখো. সুৱণ্ণৱণ্ণো অহোসি নিৰন্তৰং বুদ্ধৰস্মীহি সমন্ততো সমোকিণ্ণত্তা. এৱং ৱুত্তপ্পকাৰেন ৱেদিতব্বা.
ৰাজগহং নাড়ন্দন্তি চ সামিঅত্থে উপযোগৱচনং অন্তৰাসদ্দযোগতোতি আহ ‘‘ৰাজগহস্স নাড়ন্দায চা’’তি. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সত্থাৰা ভৱিতুং সক্কা দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থেহি সত্তানং যথাৰহং অনুসাসনসমত্থস্স অঞ্ঞস্স সদেৱকে অভাৱতো. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সুগতেন ভৱিতুং সক্কা সোভনগমনগুণগণযুত্তস্স অঞ্ঞস্স অভাৱতো. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সম্মাসম্বুদ্ধেন ভৱিতুং সক্কা সম্মা সব্বধম্মানং সযম্ভুঞাণেন অভিসম্বুদ্ধস্স অভাৱতো. ইমিনাতি ‘‘সত্থা মে, ভন্তে’’তি ইমিনা ৱচনেন.
অজানমানোৱ সব্বঞ্ঞেয্যন্তি অধিপ্পাযো. সব্বচেতসাতি সব্বঅজ্ঝত্তিকঙ্গপৰিপুণ্ণচেতসা. সমন্নাগতন্তি সম্পন্নং সম্মদেৱ অনু অনু আগতং উপগতং. ফলেয্যাতি ৱিদালেয্য. ৱিলযন্তি ৱিনাসং.
এৱং সিক্খিতব্বন্তি ইদানি ৱুচ্চমানাকাৰেন. হিৰোত্তপ্পস্স বহলতা নাম ৱিপুলতাতি আহ ‘‘মহন্ত’’ন্তি. পঠমতৰমেৱাতি পগেৱ উপসঙ্কমনতো. তথা অতিমানপহীনো অস্স, হিৰিওত্তপ্পং যথা সণ্ঠাতি. কুসলসন্নিস্সিতন্তি অনৱজ্জধম্মনিস্সিতং. অট্ঠিকন্তি তেন ধম্মেন অট্ঠিকং. আদিতো পট্ঠায যাৱ পৰিযোসানা সৱনচিত্তং ‘‘সব্বচেতো’’তি অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘চিত্তস্স থোকম্পি বহি গন্তুং অদেন্তো’’তি. তেন সমোধানং দস্সেতি. সব্বেন…পে… সমন্নাহৰিত্ৱা আৰম্ভতো পভুতি যাৱ দেসনা নিপ্ফন্না, তাৱ অন্তৰন্তৰা পৱত্তেন সব্বেন সমন্নাহাৰচিত্তেন ধম্মংযেৱ সমন্নাহৰিত্ৱা. ঠপিতসোতোতি ধম্মে নিহিতসোতো. ওদহিত্ৱাতি অপিহিতং কত্ৱা. পঠমজ্ঝানৱসেনাতি ইদং অসুভেসু তস্সেৱ ইজ্ঝতো, ইতৰত্থঞ্চ সুখসম্পযুত্ততা ৱুত্তা.
সংসাৰসাগৰে পৰিব্ভমন্তস্স ইণট্ঠানে তিট্ঠন্তি কিলেসা আসৱসভাৱাপাদনতোতি আহ ‘‘সৰণোতি সকিলেসো’’তি. চত্তাৰো হি পৰিভোগাতিআদীসু যং ৱত্তব্বং, তং ৱিসুদ্ধিমগ্গত্তং সংৱণ্ণনাসু ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. এত্থ চ ভগৱা পঠমং ওৱাদং থেৰস্স ব্ৰাহ্মণজাতিকত্তা জাতিমানপহানত্থমভাসি, দুতিযং বাহুসচ্চং নিস্সায উপ্পজ্জনকঅহংকাৰপহানত্থং, ততিযং উপধিসম্পত্তিং নিস্সায উপ্পজ্জনকঅত্তসিনেহপহানত্থং. অট্ঠমে দিৱসেতি ভগৱতা সমাগতদিৱসতো অট্ঠমে দিৱসে.
মগ্গতো ওক্কমনং পঠমতৰং ভগৱতা সমাগতদিৱসেযেৱ অহোসি. যদি অৰহত্তাধিগমো পচ্ছা, অথ কস্মা পাড়িযং পগেৱ সিদ্ধং ৱিয ৱুত্তন্তি আহ ‘‘দেসনাৱাৰস্সা’’তিআদি. ‘‘সত্তাহমেৱ খ্ৱাহং, আৱুসো সৰণো, ৰট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জি’’ন্তি ৱত্ৱা অৱসৰপ্পত্তং অৰহত্তং পৱেদেন্তো ‘‘অট্ঠমিযা অঞ্ঞা উদপাদী’’তি আহ. অযমেত্থ দেসনাৱাৰস্স আগমো. ততো পৰং ভগৱতা অত্তনো কতং অনুগ্গহং চীৱৰপৰিৱত্তনং দস্সেন্তো ‘‘অথ খো, আৱুসো’’তিআদিমাহ.
অন্তন্তেনাতি চতুগ্গুণং কত্ৱা পঞ্ঞত্তায সঙ্ঘাটিযা অন্তন্তেন. জাতিপংসুকূলিকেন…পে… ভৱিতুং ৱট্টতীতি এতেন পুব্বে জাতিআৰঞ্ঞকগ্গহণেন চ তেৰস ধুতঙ্গা গহিতা এৱাতি দট্ঠব্বং. অনুচ্ছৱিকং কাতুন্তি অনুৰূপং পটিপত্তিং পটিপজ্জিতুং. থেৰো পাৰুপীতি সম্বন্ধো.
ভগৱতো ওৱাদং ভগৱতো ৱা ধম্মকাযং নিস্সায উৰস্স ৱসেন জাতোতি ওৰসো. ভগৱতো ৱা ধম্মসৰীৰস্স মুখতো সত্ততিংসবোধিপক্খিযতো জাতো. তেনেৱ ধম্মজাতধম্মনিম্মিতভাৱোপি সংৱণ্ণিতোতি দট্ঠব্বো. ওৱাদধম্মো এৱ সত্থাৰা দাতব্বতো থেৰেন আদাতব্বতো ওৱাদধম্মদাযাদো, ওৱাদধম্মদাযজ্জোতি অত্থো, তং অৰহতীতি. এস নযো সেসপদেসুপি.
‘‘পব্বজ্জা চ পৰিসোধিতা’’তি ৱত্ৱা তস্সা সম্মদেৱ সোধিতভাৱং ব্যতিৰেকমুখেন দস্সেতুং, ‘‘আৱুসো, যস্সা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ এৱন্তি যথা অহং লভিং, এৱং সো সত্থু সন্তিকা লভতীতি যোজনা. সীহনাদং নদিতুন্তি এত্থাপি সীহনাদনদনা নাম দেসনাৱ, থেৰো সত্থাৰা অত্তনো কতানুগ্গহমেৱ অনন্তৰসুত্তে ৱুত্তনযেন উল্লিঙ্গেতি, ন অঞ্ঞথা. ন হি মহাথেৰো কেৱলং অত্তনো গুণানুভাৱং ৱিভাৱেতি. সেসন্তি যং ইধ অসংৱণ্ণিতং. পুৰিমনযেনেৱাতি অনন্তৰসুত্তে ৱুত্তনযেনেৱ.
চীৱৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১২. পৰংমৰণসুত্তৱণ্ণনা
১৫৫. যথা অতীতকপ্পে অতীতাসু জাতীসু কম্মকিলেসৱসেন আগতো, তথা এতৰহিপি আগতোতি তথাগতো, যথা যথা ৱা পন কম্মং কতূপচিতং, তথা তং তং অত্তভাৱং আগতো উপগতো উপপন্নোতি তথাগতো, সত্তোতি আহ ‘‘তথাগতোতি সত্তো’’তি. এতন্তি ‘‘এৱং হোতি ভৱতি তিট্ঠতি সস্সতিসম’’ন্তি এৱং পৱত্তং দিট্ঠিগতং. অত্থসন্নিস্সিতং ন হোতীতি দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থতো সুখন্তি পসত্থসন্নিস্সিতং ন হোতি. আদিব্ৰহ্মচৰিযকন্তি এত্থ মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং অধিপ্পেতং তস্স পধানভাৱতো. তস্স পন এতং দিট্ঠিগতং আদিপটিপদামত্তং ন হোতি অনুপকাৰকত্তা ৱিলোমনতো চ. ততো এৱ ইতৰব্ৰহ্মচৰিযস্সপি অনিস্সযোৱ. সেসং ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বং.
পৰংমৰণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১৩. সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকসুত্তৱণ্ণনা
১৫৬. আজানাতি হেট্ঠিমমগ্গেহি ঞাতমৰিযাদং অনতিক্কমিত্ৱাৱ জানাতি পটিৱিজ্ঝতীতি অঞ্ঞা, অগ্গমগ্গপঞ্ঞা. অঞ্ঞস্স অযন্তি অঞ্ঞা, অৰহত্তফলং. তেনাহ ‘‘অৰহত্তে’’তি.
ওভাসেতি ওভাসনিমিত্তং. ‘‘চিত্তং ৱিকম্পতী’’তি পদদ্ৱযং আনেত্ৱা সম্বন্ধো. ওভাসেতি ৱিসযভূতে. উপক্কিলেসেহি চিত্তং ৱিকম্পতীতি যোজনা. তেনাহ ‘‘যেহি চিত্তং পৱেধতী’’তি. সেসেসুপি এসেৱ নযো.
উপট্ঠানেতি সতিযং. উপেক্খায চাতি ৱিপস্সনুপেক্খায চ. এত্থ চ ৱিপস্সনাচিত্তসমুট্ঠানসন্তানৱিনিমুত্তং পভাসনং ৰূপাযতনং ওভাসো. ঞাণাদযো ৱিপস্সনাচিত্তসম্পযুত্তাৱ. সকসককিচ্চে সৱিসেসো হুত্ৱা পৱত্তো অধিমোক্খো সদ্ধাধিমোক্খো. উপট্ঠানং সতি. উপেক্খাতি আৱজ্জনুপেক্খা. সা হি আৱজ্জনচিত্তসম্পযুত্তা চেতনা. আৱজ্জনঅজ্ঝুপেক্খনৱসেন পৱত্তিযা ইধ ‘‘আৱজ্জনুপেক্খা’’তি ৱুচ্চতি. পুন উপেক্খাযাতি ৱিপস্সনুপেক্খাৱ অনেন সমজ্ঝত্ততায এৱং ৱুত্তা. নিকন্তি নাম ৱিপস্সনায নিকামনা অপেক্খা. সুখুমতৰকিলেসো ৱা সিযা দুৱিঞ্ঞেয্যো.
ইমানি দস ঠানানীতি ইমানি ওভাসাদীনি উপক্কিলেসুপ্পত্তিযা ঠানানি উপক্কিলেসৱত্থূনি. পঞ্ঞা যস্স পৰিচিতাতি যস্স পঞ্ঞা পৰিচিতৱতী যাথাৱতো জানাতি. ‘‘ইমানি নিস্সায অদ্ধা মগ্গপ্পত্তো ফলপ্পত্তো অহ’’ন্তি পৱত্তঅধিমানো ধম্মুদ্ধচ্চং ধম্মূপনিস্সযো ৱিক্খেপো. তত্থ কুসলো হি তং যাথাৱতো জানন্তো ন চ তত্থ সম্মোহং গচ্ছতি.
অধিগমসদ্ধম্মপ্পতিৰূপকং নাম অনধিগতে অধিগতমানিভাৱাৱহত্তা. যদগ্গেন ৱিপস্সনাঞাণস্স উপক্কিলেসো, তদগ্গেন পটিপত্তিসদ্ধম্মপ্পতিৰূপকোতিপি সক্কা ৱিঞ্ঞাতুং. ধাতুকথাতি মহাধাতুকথং ৱদতি. ৱেদল্লপিটকন্তি ৱেতুল্লপিটকং. তং নাগভৱনতো আনীতন্তি ৱদন্তি. ৱাদভাসিতন্তি অপৰে. অবুদ্ধৱচনং বুদ্ধৱচনেন ৱিৰুজ্ঝনতো. ন হি সম্বুদ্ধো পুব্বাপৰৱিৰুদ্ধং ৱদতি. তত্থ সল্লং উপট্ঠপেন্তি কিলেসৱিনযং ন সন্দিস্সতি, অঞ্ঞদত্থু কিলেসুপ্পত্তিযা পচ্চযো হোতীতি.
অৱিক্কযমানন্তি ৱিক্কযং অগচ্ছন্তং. তন্তি সুৱণ্ণভণ্ডং.
ন সক্খিংসু ঞাণস্স অৱিসদভাৱতো. এস নযো ইতো পৰেসুপি.
ইদানি ‘‘ভিক্খূ পটিসম্ভিদাপ্পত্তা অহেসু’’ন্তিআদিনা ৱুত্তমেৱ অত্থং কাৰণতো ৱিভাৱেতুং পুন ‘‘পঠমবোধিযং হী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ পটিপত্তিং পূৰযিংসূতি অতীতে কদা তে পটিসম্ভিদাৱহং পটিপত্তিং পূৰযিংসু? পঠমবোধিকালিকা ভিক্খূ. ন হি অত্তসম্মাপণিধিযা পুব্বেকতপুঞ্ঞতায চ ৱিনা তাদিসং ভৱতি. এস নযো ইতো পৰেসুপি. তদা পটিপত্তিসদ্ধম্মো অন্তৰহিতো নাম ভৱিস্সতীতি এতেন অৰিযমগ্গেন আসন্না এৱ পুব্বভাগপটিপদা পটিপত্তিসদ্ধম্মোতি দস্সেতি.
দ্ৱীসূতি সুত্তাভিধম্মপিটকেসু অন্তৰহিতেসুপি. অনন্তৰহিতমেৱ অধিসীলসিক্খাযং ঠিতস্স ইতৰসিক্খাদ্ৱযসমুট্ঠাপিততো. কিং কাৰণাতি কেন কাৰণেন, অঞ্ঞস্মিং ধম্মে অন্তৰহিতে অঞ্ঞতৰস্স ধম্মস্স অনন্তৰধানং ৱুচ্চতীতি অধিপ্পাযো. পটিপত্তিযা পচ্চযো হোতি অনৱসেসতো পটিপত্তিক্কমস্স পৰিদীপনতো. পটিপত্তি অধিগমস্স পচ্চযো ৱিসেসলক্খণপটিৱেধভাৱতো. পৰিযত্তিযেৱ পমাণং সাসনস্স ঠিতিযাতি অধিপ্পাযো.
ননু চ সাসনং ওসক্কিতং পৰিযত্তিযা ৱত্তমানাযাতি অধিপ্পাযো. অনাৰাধকভিক্খূতি সীলমত্তস্সপি ন আৰাধকো দুস্সীলো. ইমস্মিন্তি ইমস্মিং পাতিমোক্খে. ৱত্তন্তাতি ‘‘সীলং অকোপেত্ৱা ঠিতা অত্থী’’তি পুচ্ছি.
এতেসূতি এৱং মহন্তেসু সকলং লোকং অজ্ঝোত্থৰিতুং সমত্থেসু চতূসু মহাভূতেসু. তস্মাতি যস্মা অঞ্ঞেন কেনচি অতিমহন্তেনপি সদ্ধম্মো ন অন্তৰধাযতি, সমযন্তৰেন পন ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, তস্মা. এৱমাহাতি ইদানি ৱুচ্চমানাকাৰং ৱদতি.
আদানং আদি, আদি এৱ আদিকন্তি আহ ‘‘আদিকেনাতি আদানেনা’’তি. হেট্ঠাগমনীযাতি অধোভাগগমনীযা, অপাযদুক্খস্স সংসাৰদুক্খস্স চ নিব্বত্তকাতি অত্থো. গাৰৱৰহিতাতি গৰুকাৰৰহিতা. পতিস্সযনং নীচভাৱেন পতিবদ্ধৱুত্তিতা, পতিস্সো পতিস্সযোতি অত্থতো একং, সো এতেসং নত্থীতি আহ ‘‘অপ্পতিস্সাতি অপ্পতিস্সযা অনীচৱুত্তিকা’’তি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সাৰত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
কস্সপসংযুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.