৭. অচেলকস্সপসুত্তৱণ্ণনা
১৭. লিঙ্গেন অচেলকোতি পব্বজিতলিঙ্গেন অচেলকো. তেন অচেলকচৰণেন অচেলো, ন নিচ্চেলতামত্তেনাতি দস্সেতি. নামেনাতি গোত্তনামেন কস্সপোতি. দেসেতি পৱেদেতি সংসযৱিগমনং এতেনাতি দেসো, নিচ্ছযহেতূতি আহ ‘‘কিঞ্চিদেৱ দেস’’ন্তিআদি. সো হি সংসযৱিগমনং কৰোতীতি কাৰণং. ওকাসন্তি অৱসংসন্দনপদেসং. তেনাহ ‘‘খণং কাল’’ন্তি. অন্তৰঘৰং অন্তোনিৱেসনং. অন্তৰে ঘৰানি এতস্সাতি অন্তৰঘৰং, অন্তোগামো. যদাকঙ্খসীতি যং আকঙ্খসি. ইতি ভগৱা সব্বঞ্ঞুপৱাৰণায পৱাৰেতি. তেনাহ ‘‘যং ইচ্ছসী’’তি. যদাকঙ্খসীতি যং আকঙ্খসি, কস্সপ, তিক্খত্তুং পটিক্খিপন্তোপি পুচ্ছসি, যং আকঙ্খসি, তমেৱ পুচ্ছাতি অত্থো.
‘‘যাৱততিযং পটিক্খিপী’’তি ৱুত্তত্তা ‘‘ততিযম্পি খো’’তিআদিনা পাঠেন ভৱিতব্বং. সো পন নযৱসেন সংখিত্তোতি দট্ঠব্বো. যেন কাৰণেন ভগৱা অচেলকস্স তিক্খত্তুং যাচাপেত্ৱা চস্স পঞ্হং কথেসি, তং দস্সেতুং ‘‘কস্মা পনা’’তিআদিমাহ. গাৰৱজননত্থং যাৱততিযং পটিক্খিপি তঞ্চ ধম্মস্স সুস্সূসায. ধম্মগৰুকা হি বুদ্ধা ভগৱন্তো. সত্তানং ঞাণপৰিপাকং আগমযমানো যাৱততিযং যাচাপেতীতি ৱিভত্তিৱিপৰিণামৱসেন সাধাৰণতো পদং যোজেত্ৱা পুন ‘‘এত্তকেন কালেনা’’তি কস্সপস্স ৱসেন যোজেতব্বং.
মাতি পটিসেধে নিপাতো. ভণীতি পুনৱচনৱসেন কিৰিযাপদং ৱদতি. মা এৱং ভণি, কথেসীতি অত্থো. ‘‘ইতি ভগৱা অৱোচা’’তি পন সঙ্গীতিকাৰৱচনং. সযংকতং দুক্খন্তি পুৰিসস্স উপ্পজ্জমানদুক্খং, তেন কতং নাম তস্স কাৰণস্স পুব্বে তেনেৱ কম্মস্স উপচিতত্তাতি অযং নযো অনৱজ্জো. দিট্ঠিগতিকো পন পঞ্চক্খন্ধৱিনিমুত্তং নিচ্চং কাৰকৱেদকলক্খণং অত্তানং পৰিকপ্পেত্ৱা তস্স ৱসেন ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি পুচ্ছতীতি ভগৱা ‘‘মা হেৱ’’ন্তি অৱোচ, তেনাহ ‘‘সযংকতং দুক্খন্তি ৱত্তুং ন ৱট্টতী’’তিআদি. এত্থ চ যদি বাহিৰকেহি পৰিকপ্পিতো অত্তা নাম কোচি অত্থি, সো চ নিচ্চো, তস্স নিব্বিকাৰতায, পুৰিমৰূপাৱিজহনতো কস্সচি ৱিসেসাধানস্স কাতুং অসক্কুণেয্যতায অহিততো নিৱত্তনত্থং, হিতে চ ৱত্তনত্থং উপদেসো চ নিপ্পযোজনো সিযা অত্তৱাদিনো. কথং ৱা সো উপদেসো পৱত্তীযতি? ৱিকাৰাভাৱতো. এৱঞ্চ অত্তনো অজটাকাসস্স ৱিয দানাদিকিৰিযা হিংসাদিকিৰিযা চ ন সম্ভৱতি, তথা সুখস্স দুক্খস্স চ অনুভৱনবন্ধো এৱ অত্তৱাদিনো ন যুজ্জতি কম্মবন্ধাভাৱতো. জাতিআদীনঞ্চ অসম্ভৱতো কুতো ৱিমোক্খো. অথ পন ‘‘ধম্মমত্তং তস্স উপ্পজ্জতি চেৱ ৱিনস্সতি চ. যস্স ৱসেনাযং কিৰিযাৱোহাৰো’’তি ৱদেয্য, এৱম্পি পুৰিমৰূপাৱিজহনেন অৱট্ঠিতস্স অত্তনো ধম্মমত্তন্তি ন সক্কা সম্ভাৱেতুং. তে ৱা পনস্স ধম্মা অৱত্থাভূতা, ততো অঞ্ঞে ৱা সিযুং অনঞ্ঞে ৱা. যদি অঞ্ঞে, ন তাহি তস্স উপ্পন্নাহিপি কোচি ৱিসেসো অত্থি. যো হি কৰোতি পটিসংৱেদেতি চৱতি উপপজ্জতি চাতি ইচ্ছিতং, তস্মা তদত্থো এৱ যথাৱুত্তদোসো. কিঞ্চ ধম্মকপ্পনাপি নিৰত্থিকা সিযা. অথ অনঞ্ঞে, উপ্পাদৱিনাসৱন্তীহি অৱত্থাহি অনঞ্ঞস্স অত্তনো তাসং ৱিয উপ্পাদৱিনাসসম্ভৱতো কুতো নিচ্চতাৱকাসো. তাসম্পি ৱা অত্তনো ৱিয নিচ্চতাপত্তীতি বন্ধৱিমোক্খানং অসম্ভৱো এৱাতি ন যুজ্জতেৱাযং অত্তৱাদো. তেনাহ ‘‘অত্তা নাম কোচি দুক্খস্স কাৰকো নত্থীতি দীপেতী’’তি. পৰতোতি ‘‘পৰংকতং দুক্খ’’ন্তিআদিকে পৰস্মিং তিৱিধেপি নযে. অধিচ্চসমুপ্পন্নন্তি অধিচ্চ যদিচ্ছায কিঞ্চি কাৰণং কস্সচি ৱা পুব্বং ৱিনা সমুপ্পন্নং. তেনাহ ‘‘অকাৰণেন যদিচ্ছায উপ্পন্ন’’ন্তি. কস্মা এৱমাহাতি এৱং ৱক্খমানোতি অধিপ্পাযো. অস্সাতি অচেলস্স. অযন্তি ভগৱন্তং সন্ধায ৱদতি. সোধেন্তোতি সযং ৱিসুদ্ধং কত্ৱা পুচ্ছিতমত্থং এৱ অত্তনো পুচ্ছায সুদ্ধিং দস্সেন্তো. লদ্ধিযা ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি মিচ্ছাগহণস্স পটিসেধনত্থায.
সো কৰোতীতি সো কম্মং কৰোতি. সো পটিসংৱেদযতীতি কাৰকৱেদকানং অনঞ্ঞত্তদস্সনপৰং এতং, ন পন কম্মকিৰিযাফলানং পটিসংৱেদনানং সমানকালতাদস্সনপৰং. ইতীতি নিদস্সনত্থে নিপাতো. খোতি অৱধাৰণে. ‘‘সো এৱা’’তি দস্সিতো. অনিযতাদেসা হি এতে নিপাতা. আদিতোতি ভুম্মত্থে নিস্সক্কৱচনন্তি আহ ‘‘আদিম্হিযেৱা’’তি. ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধিযা পগেৱ ‘‘সো কৰোতি, সো পটিসংৱেদযতী’’তি সঞ্ঞাচিত্তৱিপল্লাসা ভৱন্তি. সঞ্ঞাৱিপল্লাসতো হি চিত্তৱিপল্লাসো, চিত্তৱিপল্লাসতো দিট্ঠিৱিপল্লাসো, তেনাহ ‘‘এৱং সতি পচ্ছা সযংকতং দুক্খন্তি অযং লদ্ধি হোতী’’তি. এৱং সতি সঞ্ঞাচিত্তৱিপল্লাসানং ব্ৰূহিতো মিচ্ছাভিনিৱেসো, যদিদং ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধি. তস্মা পটিনিস্সজ্জেতুং পাপকং দিট্ঠিগতন্তি দস্সেতি. তেনাহ ভগৱা ‘‘সযংকতং…পে… এতং পৰেতী’’তি. ৱট্টদুক্খং অধিপ্পেতং অৱিসেসতো অত্থীতি চ ৱুত্তত্তা. সস্সতং সস্সতগাহং দীপেতি পৰেসং পকাসেতি, তথাভূতো চ সস্সতং দড়্হগ্গাহং গণ্হাতীতি. তস্সাতি দিট্ঠিগতিকস্স. তং ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি এৱং পৱত্তং ৱিপৰীতদস্সনং. এতং সস্সতগ্গহণং. পৰেতি উপেতি. তেনাহ ‘‘কাৰকঞ্চ…পে… অত্থো’’তি. একমেৱ গণ্হন্তন্তি সতিপি ৱত্থুভেদে অযোনিসো উপ্পজ্জনেন একমেৱ কত্ৱা গণ্হন্তং.
ইধ ‘‘আদিম্হিযেৱা’’তি পদে. ‘‘পৰংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধিযা পগেৱাতিআদিনা হেত্থ ৱুত্তনযানুসাৰেন অত্থো ৱেদিতব্বো. অযঞ্হেত্থ যোজনা – ‘‘পৰংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধিযা পগেৱ অঞ্ঞো কৰোতি, অঞ্ঞো পটিসংৱেদযতীতি সঞ্ঞাচিত্তৱিপল্লাসা ভৱন্তীতি সব্বং হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ যোজেতব্বং. এৱং সতীতি এৱং মুদুকে উচ্ছেদৱিপল্লাসে পঠমুপ্পন্নে সতি পচ্ছা ‘‘পৰংকতং দুক্খ’’ন্তি অযং লদ্ধি হোতীতি সম্বন্ধো. কাৰকোতি কম্মস্স কাৰকো. তেন কতন্তি কম্মকাৰকেন কতং. কম্মুনা হি ফলস্স ৱোহাৰো অভেদোপচাৰকত্তা. এৱন্তি দিট্ঠিসহগতা ৱেদনা সাতসভাৱা কিলেসপৰিড়াহাদিনা সপৰিস্সযা সউপাযাসা, এৱং. ‘‘পগেৱ ইতৰে’’তি ৱুত্তৱেদনায অভিতুন্নস্স ৱিদ্ধস্স. ‘‘ৱুত্তনযেন যোজেতব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা তং যোজনং দস্সেন্তো ‘‘তত্ৰায’’ন্তিআদিমাহ. উচ্ছেদন্তি সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং, ৱিভৱন্তি অত্থো. অসতো হি ৱিনাসাসম্ভৱতো অত্থিভাৱনিবন্ধনো উচ্ছেদো. যথা হেতুফলভাৱেন পৱত্তমানানং সভাৱধম্মানং সতিপি একসন্তানপৰিযাপন্নানং ভিন্নসন্ততিপতিতেহি ৱিসেসে হেতুফলানং পৰমত্থতো অৱিনাভাৱত্তা ভিন্নসন্তানপতিতানং ৱিয অচ্চন্তভেদসন্নিট্ঠানেন নানত্তনযস্স মিচ্ছাগহণং উচ্ছেদাভিনিৱেসস্স কাৰণং. এৱং হেতুফলভূতানং ধম্মানং ৱিজ্জমানেপি সভাৱভেদে একসন্ততিপৰিযাপন্নতায একত্তনযেন অচ্চন্তাভেদগহণম্পি কাৰণমেৱাতি দস্সেতুং ‘‘সত্তস্সা’’তি ৱুত্তং পাড়িযং. সন্তানৱসেন হি ৱত্তমানেসু খন্ধেসু ঘনৱিনিব্ভোগাভাৱেন একত্তগহণনিবন্ধনো সত্তগ্গাহো, সত্তস্স চ অত্থিভাৱগ্গাহনিবন্ধনো উচ্ছেদগ্গাহো, যাৱাযং অত্তা ন উচ্ছিজ্জতি, তাৱাযং ৱিজ্জতিযেৱাতি গহণতো নিৰুদযৱিনাসো ইধ উচ্ছেদোতি অধিপ্পেতোতি ‘‘উচ্ছেদ’’ন্তি ৱুত্তং. ৱিসেসেন নাসো ৱিনাসো, অভাৱো. সো পন মংসচক্খুপঞ্ঞাচক্খূনং দস্সনপথাতিক্কমোযেৱ হোতীতি ৱুত্তং ‘‘অদস্সন’’ন্তি. অদস্সনে হি নাসসদ্দো লোকে নিৰুড়্হোতি. সভাৱৱিগমো সভাৱাপগমো ৱিভৱো. যো হি নিৰুদযৱিনাসেন উচ্ছিজ্জতি, ন সো অত্তনো সভাৱেন তিট্ঠতি.
এতে তেতি ৱা যে ইমে তযা ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি চ পুট্ঠেন মযা ‘‘সো কৰোতি, সো পটিসংৱেদযতী’’তিআদিনা, ‘‘অঞ্ঞো কৰোতি, অঞ্ঞো পটিসংৱেদযতী’’তিআদিনা চ পটিক্খিত্তা সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতা অন্তা, তে উভো অন্তেতি যোজনা. অথ ৱা এতে তেতি যত্থ পুথূ অঞ্ঞতিত্থিযা অনুপচিতঞাণসম্ভাৰতায পৰমগম্ভীৰং সণ্হং সুখুমং সুঞ্ঞতং অপ্পজানন্তা সস্সতুচ্ছেদে নিমুগ্গা সীসং উক্খিপিতুং ন ৱিসহন্তি, এতে তে উভো অন্তে অনুপগম্মাতি যোজনা. দেসেতীতি পঠমং তাৱ অনঞ্ঞসাধাৰণে পটিপত্তিধম্মে ঞাণানুভাৱেন মজ্ঝিমায পটিপদায ঠিতো, কৰুণানুভাৱেন দেসনাধম্মে মজ্ঝিমায পটিপদায ঠিতো ধম্মং দেসেতি. এত্থ হীতি হি-সদ্দো হেতুঅত্থো. যস্মা কাৰণতো…পে… নিদ্দিট্ঠো, তস্মা মজ্ঝিমায পটিপদায ঠিতো ধম্মং দেসেতীতি যোজনা. কাৰণতো ফলং দীপিতন্তি যোজনা, অভিধেয্যানুৰূপঞ্হি লিঙ্গৱচনানি হোন্তি. অস্সাতি ফলস্স. ন কোচি কাৰকো ৱা ৱেদকো ৱা নিদ্দিট্ঠো, অঞ্ঞদত্থু পটিক্খিত্তো হেতুফলমত্ততাদস্সনতো কেৱলং দুক্খক্খন্ধগহণতোতি. এত্তাৱতাতি ‘‘এতে তে, কস্সপ…পে… দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধো হোতী’’তি এত্তকেন তাৱ পদেন. সেসপঞ্হাতি ‘‘সযংকতঞ্চ পৰংকতঞ্চ দুক্খ’’ন্তিআদিকা সেসা চত্তাৰো পঞ্হা. অট্ঠকথাযং পন ‘‘কিং নু খো, ভো গোতম, নত্থি দুক্খ’’ন্তি পঞ্হো পাড়িযং সৰূপেনেৱ পটিক্খিত্তোতি ন উদ্ধতো. পটিসেধিতা হোন্তীতি ততিযপঞ্হো, তাৱ পঠমদুতিযপঞ্হপটিক্খেপেনেৱ পটিক্খিত্তো, সো হি পঞ্হো ৱিসুং ৱিসুং পটিক্খেপেন একজ্ঝং পটিক্খেপেন চ. তেনাহ ‘‘উভো…পে… পটিক্খিত্তো’’তি. এত্থ চ যস্স অত্তা কাৰকো ৱেদকো ৱা ইচ্ছিতো, তেন ৱিপৰিণামধম্মো অত্তা অনুঞ্ঞাতো হোতি. তথা চ সতি অনুপুব্বধম্মপ্পৱত্তিযা ৰূপাদিধম্মানং ৱিয, সুখাদিধম্মানং ৱিয চস্স পচ্চযাযত্তৱুত্তিতায উপ্পাদৱন্ততা আপজ্জতি. উপ্পাদে চ সতি অৱস্সংভাৱী নিৰোধোতি অনৱকাসা নিচ্চতাতি. তস্স ‘‘সযংকত’’ন্তি পঠমপঞ্হপটিক্খেপো পচ্ছা চে অত্তনো নিৰুড়্হস্স সমুদযো হোতীতি পুব্বে ৱিয অনেন ভৱিতব্বং, পুব্বে ৱিয ৱা পচ্ছাপি. সেসপঞ্হাতি ততিযপঞ্হাদযো. ততিযপঞ্হো পটিক্খিত্তোতি এৱঞ্চ ততিযপঞ্হো পটিক্খিত্তো ৱেদিতব্বো – ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা’’তিআদিনা সততং সমিতং পচ্চযাযত্তস্স দীপনেন দুক্খস্স অধিচ্চসমুপ্পন্নতা পটিক্খিত্তা, ততো এৱ তস্স অজাননঞ্চ পটিক্খিত্তং. তেনাহ ভগৱা ‘‘এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী’’তি (ম. নি. ৩.১২৬; সং. নি. ২.৩৯-৪০; মহাৱ. ১; উদা. ১).
যং পৰিৱাসং সমাদিযিত্ৱা পৰিৱসতীতি যোজনা. ৱচনসিলিট্ঠতাৱসেনাতি ‘‘ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি যাচন্তেন তেন ৱুত্তৱচনসিলিট্ঠতাৱসেন. গামপ্পৱেসনাদীনীতি আদি-সদ্দেন নাতিদিৱাপটিক্কমনং, নৱেসিযাদিগোচৰতা, সব্ৰহ্মচাৰীনং কিচ্চেসু দক্খতাদি, উদ্দেসাদীসু তিব্বচ্ছন্দতা, তিত্থিযানং অৱণ্ণভণনে অত্তমনতা, বুদ্ধাদীনং অৱণ্ণভণনে অনত্তমনতা, তিত্থিযানং ৱণ্ণভণনে অনত্তমনতা, বুদ্ধাদীনং ৱণ্ণভণনে অত্তমনতাতি (মহাৱ. ৮৭) ইমেসং সঙ্গহো. অট্ঠ ৱত্তানীতি ইমানি অট্ঠ তিত্থিযৱত্তানি পূৰেন্তেন. এত্থ চ নাতিকালেন গামপ্পৱেসনা তত্থ ৱিসুদ্ধকাযৱচীসমাচাৰেন পিণ্ডায চৰিত্ৱা নাতিদিৱাপটিক্কমনন্তি ইদমেকং ৱত্তং.
অযমেত্থ পাঠোতি এতস্মিং কস্সপসুত্তে অযং পাঠো. অঞ্ঞত্থাতি সীহনাদসুত্তাদীসু (দী. নি. ১.৪০২-৪০৩). ঘংসিত্ৱা কোট্টেত্ৱাতি যথা সুৱণ্ণং নিঘংসিত্ৱা অধিকৰণিযা কোট্টেত্ৱা নিদ্দোসমেৱ গয্হতি, এৱং পৰিৱাসৱত্তচৰণেন ঘংসিত্ৱা সুদ্ধভাৱৱীমংসনেন কোট্টেত্ৱা সুদ্ধো এৱ অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো ইধ গয্হতি. তিব্বচ্ছন্দতন্তি সাসনং অনুপৱিসিত্ৱা ব্ৰহ্মচৰিযৱাসে তিব্বচ্ছন্দতং দড়্হতৰাভিৰুচিতং. অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসীতি নামগোত্তেন অপাকটং একং ভিক্খুং আণাপেসি এহিভিক্খুউপসম্পদায উপনিস্সযাভাৱতো. গণে নিসীদিত্ৱাতি ভিক্খূ অত্তনো সন্তিকে পত্তাসনৱসেন গণে নিসীদিত্ৱা.
অচেলকস্সপসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.