১. আহাৰসুত্তৱণ্ণনা

১১. আহৰন্তীতি আনেন্তি উপ্পাদেন্তি, উপত্থম্ভেন্তীতি অত্থো. নিব্বত্তাতি পসুতা. ভূতা নাম যস্মা ততো পট্ঠায লোকে জাতৱোহাৰো পটিসন্ধিগ্গহণতো পন পট্ঠায যাৱ মাতুকুচ্ছিতো নিক্খন্তো, তাৱ সম্ভৱেসিনো, এস তাৱ গব্ভসেয্যকেসু ভূতসম্ভৱেসিৱিভাগো, ইতৰেসু পন পঠমচিত্তাদিৱসেন ৱুত্তো. সম্ভৱ-সদ্দো চেত্থ গব্ভসেয্যকানং ৱসেন পসূতিপৰিযাযো, ইতৰেসং ৱসেন উপ্পত্তিপৰিযাযো. পঠমচিত্তপঠমইৰিযাপথক্খণেসু হি তে সম্ভৱং উপ্পত্তিং এসন্তি উপগচ্ছন্তি নাম, ন তাৱ ভূতা উপপত্তিযা ন সুপ্পতিট্ঠিতত্তা, ভূতা এৱ সব্বসো ভৱেসনায সমুচ্ছিন্নত্তা. ন পুন ভৱিস্সন্তীতি অৱধাৰণেন নিৱত্তিতমত্থং দস্সেতি. যো চ ‘‘কালঘসো ভূতো’’তিআদীসু ভূত-সদ্দস্স খীণাসৱৱাচিতা দট্ঠব্বা. ৱা-সদ্দো চেত্থ সম্পিণ্ডনত্থো ‘‘অগ্গিনা ৱা উদকেন ৱা’’তিআদীসু ৱিয.

যথাসকং পচ্চযভাৱেন অত্তভাৱস্স পঠপনমেৱেত্থ আহাৰেহি কাতব্বঅনুগ্গহো হোতীতি অধিপ্পাযেনাহ ‘‘ৱচনভেদো…পে… একো যেৱা’’তি. সত্তস্স উপ্পন্নধম্মানন্তি সত্তস্স সন্তানে উপ্পন্নধম্মানং. যথা ‘‘ৱস্সসতং তিট্ঠতী’’তি ৱুত্তে অনুপ্পবন্ধৱসেন পৱত্ততীতি ৱুত্তং হোতি, এৱং ঠিতিযাতি অনুপ্পবন্ধৱসেন পৱত্তিযাতি অত্থো, সা পন অৱিচ্ছেদোতি আহ ‘‘অৱিচ্ছেদাযা’’তি. অনুপ্পবন্ধধম্মুপ্পত্তিযা সত্তসন্তানো অনুগ্গহিতো নাম হোতীতি আহ ‘‘অনুপ্পন্নানং উপ্পাদাযা’’তি. এতানীতি ঠিতিঅনুগ্গহপদানি. উভযত্থ দট্ঠব্বানি ন যথাসম্বন্ধতো.

ৱত্থুগতা ওজা ৱত্থু ৱিয তেন সদ্ধিং অজ্ঝোহৰিতব্বতং গচ্ছতীতি ৱুত্তং ‘‘অজ্ঝোহৰিতব্বকো আহাৰো’’তি, নিব্বত্তিতওজং পন সন্ধায ‘‘কবড়ীকাৰো আহাৰো ওজট্ঠমকৰূপানি আহৰতী’’তি ৱক্খতি. ওড়াৰিকতা অপ্পোজতায ন ৱত্থুনো থূলতায কথিনতায ৱা, তস্মা যস্মিং ৱত্থুস্মিং পৰিত্তা ওজা হোতি, তং ওড়াৰিকং. সপ্পাদযো দুক্খুপ্পাদকতায ওড়াৰিকা ৱেদিতব্বা. ৱিসাণাদীনং তিৱস্সছড্ডিতানং পূতিভূতত্তা মুদুকতাতি ৱদন্তি. তৰচ্ছখেড়তেমিততায পন তথাভূতানং তেসং মুদুকতা. ধম্মসভাৱো হেস. সসানং আহাৰো সুখুমো তৰুণতিণসস্সখাদনতো. সকুণানং আহাৰো সুখুমো তিণবীজাদিখাদনতো. পচ্চন্তৱাসীনং আহাৰো সুখুমো মাসমুগ্গকুৰাদিভোজনত্তা. তেসন্তি পৰনিম্মিতৱসৱত্তীনং. সুখুমোত্ৱেৱাতি ন কিঞ্চি উপাদায, অথ খো সুখুমোইচ্চেৱ নিট্ঠং পত্তো ততো পৰমসুখুমস্স অভাৱতো.

ৱত্থুৱসেন পনেত্থ আহাৰস্স ওড়াৰিকসুখুমতা ৱুত্তা, সা চস্স অপ্পোজমহোজতাহি ৱেদিতব্বাতি দস্সেতুং ‘‘এত্থ চা’’তিআদিমাহ. পৰিস্সযন্তি খুদাৱসেন উপ্পন্নং ৱিহিংসং সৰীৰদৰথং. ৱিনোদেতীতি ৱত্থু তস্স ৱিনোদনমত্তং কৰোতি. ন পন সক্কোতি পালেতুন্তি সৰীৰং যাপেতুং নপ্পহোতি নিৰোজত্তা. ন সক্কোতি পৰিস্সযং ৱিনোদেতুং আমাসযস্স অপূৰণতো.

ছব্বিধোপীতি ইমিনা কস্সচি ফস্সস্স অনৱসেসিতব্বতমাহ. দেসনক্কমেনেৱেত্থ ফস্সাদীনং দুতিযাদিতা, ন অঞ্ঞেন কাৰণেনাতি আহ ‘‘দেসনানযো এৱ চেসা’’তিআদি. মনসো সঞ্চেতনা ন সত্তস্সাতি দস্সনত্থং মনোগহণং যথা ‘‘চিত্তস্স ঠিতি, চেতোৱিমুত্তি চা’’তি আহ ‘‘মনোসঞ্চেতনাতি চেতনাৱা’’তি. চিত্তন্তি যং কিঞ্চি চিত্তমেৱ. একৰাসিং কত্ৱাতি একজ্ঝং গহেত্ৱা ৱিভাগং অকত্ৱা, সামঞ্ঞেন গহিতাতি অত্থো. তত্থ লব্ভমানং উপাদিণ্ণকাদিৱিভাগং দস্সেতুং ‘‘কবড়ীকাৰো আহাৰো’’তিআদি ৱুত্তং. আহাৰত্থং ন সাধেন্তীতি তাদিসস্স আহাৰস্স অনাহৰণতো. তদাপীতি ভিজ্জিত্ৱা ৱিগতকালেপি. উপাদিণ্ণকাহাৰোতি ৱুচ্চন্তীতি কেচি. ইদং পন আচৰিযানং ন ৰুচ্চতি তদা উপাদিণ্ণকৰূপস্সেৱ অভাৱতো. পটিসন্ধিচিত্তেনেৱ সহজাতাতি লক্খণৱচনমেতং, সব্বাযপি কম্মজৰূপপৰিযাপন্নায ওজায অত্থিভাৱস্স অৱিচ্ছেদপ্পৱত্তিসম্ভৱদস্সনত্থো. সত্তমাতি উপ্পন্নদিৱসতো পট্ঠায যাৱ সত্তমদিৱসাপি. ৰূপসন্ততিং পালেতি পৱেণিঘটনৱসেন. অযমেৱাতি কম্মজওজা. কম্মজওজং পন পটিচ্চ উপ্পন্নওজা অকম্মজত্তা অনুপাদিণ্ণআহাৰোত্ৱেৱ ৱেদিতব্বো. অনুপাদিণ্ণকা ফস্সাদযো ৱেদিতব্বাতি আনেত্ৱা সম্বন্ধো. লোকুত্তৰা ফস্সাদযো কথন্তি আহ ‘‘লোকুত্তৰা পন ৰুড়্হীৱসেন কথিতা’’তি. যস্মা তেসং কুসলানং উপেতপৰিযাযো নত্থি, তস্মা ৱিপাকানং উপাদিণ্ণপৰিযাযো নত্থেৱাতি অনুপাদিণ্ণপৰিযাযোপি ৰুড়্হীৱসেন ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বো.

পুব্বে ‘‘আহাৰাতি পচ্চযা’’তি ৱুত্তত্তা যদি পচ্চযট্ঠো আহাৰট্ঠোতিআদিনা চোদেতি, অথ কস্মা ইমে এৱ চত্তাৰো ৱুত্তাতি অথ কস্মা চত্তাৰোৱ ৱুত্তা. ইমে এৱ চ ৱুত্তাতি যোজনা. ৱিসেসপ্পচ্চযত্তাতি এতেন যথা অঞ্ঞে পচ্চযধম্মা অত্তনো পচ্চযুপ্পন্নস্স পচ্চযাৱ হোন্তি, ইমে পন তথা চ হোতি অঞ্ঞথা চাতি সমানেপি পচ্চযত্তে অতিৰেকপচ্চযা হোন্তি, তস্মা ‘‘আহাৰাতি ৱুত্তা’’তি ইমমত্থং দস্সেতি. ইদানি তং অতিৰেকপচ্চযতং দস্সেতুং ‘‘ৱিসেসপচ্চযো হী’’তিআদি ৱুত্তং. ৱিসেসপ্পচ্চযো ৰূপকাযস্স কবড়ীকাৰো আহাৰো উপথম্ভকভাৱতো. তেনাহ অট্ঠকথাযং ‘‘ৰূপাৰূপানং উপথম্ভকত্তেন উপকাৰকা চত্তাৰো আহাৰা আহাৰপচ্চযো’’তি (ৱিসুদ্ধি. ২.৬০৮; পট্ঠা. অট্ঠ. পচ্চযুদ্দেসৱণ্ণনা). উপথম্ভকত্তঞ্হি সতীপি জনকত্তে অৰূপীনং আহাৰানং আহাৰজৰূপসমুট্ঠানকৰূপাহাৰস্স চ হোতি, অসতি পন উপথম্ভকত্তে আহাৰানং জনকত্তং নত্থীতি উপথম্ভকত্তং পধানং. জনযমানোপি হি আহাৰো অৱিচ্ছেদৱসেন উপথম্ভযমানো এৱ জনেতীতি উপথম্ভকভাৱো এৱ আহাৰভাৱো. ৱেদনায ফস্সো ৱিসেসপচ্চযো. ‘‘ফস্সপচ্চযা ৱেদনা’’তি হি ৱুত্তং. ‘‘সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি ৱচনতো ৱিঞ্ঞাণস্স মনোসঞ্চেতনা. ‘‘চেতনা তিৱিধং ভৱং জনেতী’’তি হি ৱুত্তং. ‘‘ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপ’’ন্তি পন ৱচনতো নামৰূপস্স ৱিঞ্ঞাণং ৱিসেসপচ্চযো. ন হি ওক্কন্তৱিঞ্ঞাণাভাৱে নামৰূপস্স অত্থি সম্ভৱো. যথাহ ‘‘ৱিঞ্ঞাণঞ্চ হি, আনন্দ, মাতুকুচ্ছিস্মিং ন ওক্কমিস্সথ, অপি নু খো নামৰূপং মাতুকুচ্ছিস্মিং সমুচ্চিস্সথা’’তিআদি (দী. নি. ২.১১৫). ৱুত্তমেৱত্থং সুত্তেন সাধেতুং ‘‘যথাহা’’তিআদি ৱুত্তং.

এৱং যদিপি পচ্চযত্থো আহাৰত্থো, ৱিসেসপচ্চযত্তা পন ইমেৱ আহাৰাতি ৱুত্তাতি তং নেসং ৱিসেসপচ্চযতং অৱিভাগতো দস্সেত্ৱা ইদানি ৱিভাগতো দস্সেতুং ‘‘কো পনেত্থা’’তিআদি আৰদ্ধং. মুখে ঠপিতমত্তো এৱ অসঙ্খাদিতো, তত্তকেনাপি অব্ভন্তৰস্স আহাৰস্স পচ্চযো হোতি এৱ. তেনাহ ‘‘অট্ঠ ৰূপানি সমুট্ঠাপেতী’’তি. সুখৱেদনায হিতো সুখৱেদনীযো. সব্বথাপীতি চক্খুসম্ফস্সাদিৱসেন. যত্তকা ফস্সস্স পকাৰভেদা, তেসং ৱসেন সব্বপ্পকাৰোপি ফস্সাহাৰো যথাৰহং তিস্সো ৱেদনা আহৰতি, অনাহাৰকো নত্থি.

সব্বথাপীতি ইধাপি ফস্সাহাৰে ৱুত্তনযানুসাৰেন অত্থো ৱেদিতব্বো. তিসন্ততিৱসেনাতি কাযদসকং ভাৱদসকং ৱত্থুদসকন্তি তিৱিধসন্ততিৱসেন. সহজাতাদিপচ্চযনযেনাতি সহজাতাদিপচ্চযৱিধিনা. পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণঞ্হি অত্তনা সহজাতনামস্স সহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞৱিপাকিন্দ্ৰিযসম্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতপচ্চযেহি পচ্চযো হোন্তোযেৱ আহাৰপচ্চযতায তং আহাৰেতি ৱুত্তং, সহজাতৰূপেসু পন ৱত্থুনো সম্পযুত্তপচ্চযং ঠপেত্ৱা ৱিপ্পযুত্তপচ্চযেন, সেসৰূপানং অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযঞ্চ ঠপেত্ৱা ইতৰেসং পচ্চযানং ৱসেন যোজনা কাতব্বা. তানীতি নপুংসকনিদ্দেসো অনপুংসকানম্পি নপুংসকেহি সহ ৱচনতো. সাসৱকুসলাকুসলচেতনাৱ ৱুত্তা ৱিসেসপচ্চযভাৱদস্সনং হেতন্তি, তেনাহ ‘‘অৱিসেসেন পনা’’তিআদি. পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণমেৱ ৱুত্তন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. যথা তস্স তস্স ফলস্স ৱিসেসতো পচ্চযতায এতেসং আহাৰত্থো, এৱং অৱিসেসতোপীতি দস্সেতুং ‘‘অৱিসেসেনা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ তংসম্পযুত্ততংসমুট্ঠানধম্মানন্তি তেহি ফস্সাদীহি সম্পযুত্তধম্মানঞ্চেৱ তংসমুট্ঠানৰূপধম্মানঞ্চ. তত্থ সম্পযুত্তগ্গহণং যথাৰহতো দট্ঠব্বং, সমুট্ঠানগ্গহণং পন অৱিসেসতো.

উপত্থম্ভেন্তো আহাৰকিচ্চং সাধেতীতি উপত্থম্ভেন্তো এৱ ৰূপং সমুট্ঠাপেতি, ওজট্ঠমকসমুট্ঠাপনেনেৱ পনস্স উপথম্ভনকিচ্চসিদ্ধি. ফুসন্তোযেৱাতি ফুসনকিচ্চং কৰোন্তো এৱ. আযূহমানাৱাতি চেতযমানা এৱ অভিসন্দহন্তী এৱ. ৱিজানন্তমেৱাতি উপপত্তিপৰিকপ্পনৱসেন ৱিজানন্তমেৱ আহাৰকিচ্চং সাধেতীতি যোজনা. সব্বত্থ আহাৰকিচ্চসাধনঞ্চ তেসং ৱেদনাদিউপ্পত্তিহেতুতায অত্তভাৱস্স পৱত্তনমেৱ. কাযট্ঠপনেনাতি কস্মা ৱুত্তং, ননু কম্মজাদিৰূপং কম্মাদিনাৱ পৱত্ততীতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘কম্মজনিতোপী’’তিআদি.

উপাদিণ্ণৰূপসন্ততিযা উপত্থম্ভনেনেৱ উতুচিত্তজৰূপসন্ততীনম্পি উপত্থম্ভনসিদ্ধি হোতীতি ‘‘দ্ৱিন্নং ৰূপসন্ততীন’’ন্তি ৱুত্তং. উপত্থম্ভনমেৱ সন্ধায ‘‘অনুপালকো হুত্ৱা’’তি চ ৱুত্তং. ৰূপকাযস্স ঠিতিহেতুতা হি যাপনা অনুপালনা. সুখাদিৱত্থুভূতন্তি সুখাদীনং পৱত্তিট্ঠানভূতং. আৰম্মণম্পি হি ৱসতি এত্থ আৰম্মণকৰণৱসেন তদাৰম্মণা ধম্মাতি ৱত্থূতি ৱুচ্চতি. ফুসন্তোযেৱাতি ইদং ফস্সস্স ফুসনসভাৱত্তা ৱুত্তং. ন হি ধম্মানং সভাৱেন ৱিনা পৱত্তি অত্থি, ৱেদনাপৱত্তিযা ৱিনা সত্তানং সন্ধাৱনতা নত্থীতি আহ ‘‘সুখাদি…পে… হোতী’’তি. ন চেত্থ সঞ্ঞীভৱকথাযং অসঞ্ঞীভৱো দস্সেতব্বো, তস্সাপি ৱা কাৰণভূতৱেদনাপৱত্তিৱসেনেৱ ঠিতিযা হেতুনো অব্যাপিতত্তা, তথা হি ‘‘মনোসঞ্চেতনা…পে… ভৱমূলনিপ্ফাদনতো সত্তানং ঠিতিযা হোতী’’তি ৱুত্তা. ততো এৱ ৱিঞ্ঞাণং ৱিজানন্তমেৱাতি উপপত্তিপৰিকপ্পনৱসেন ৱিজানন্তমেৱাতি ৱুত্তোৱাযমত্থো.

চত্তাৰি ভযানি দট্ঠব্বানি আদীনৱৱিভাৱনতো. নিকন্তীতি নিকামনা, ৰসতণ্হং সন্ধায ৱদতি. সা হি কবড়ীকাৰে আহাৰে বলৱতী, তেনেৱেত্থ অৱধাৰণং কতং. ভাযতি এতস্মাতি ভযং, নিকন্তিযেৱ ভযং মহানত্থহেতুতো. উপগমনং ৱিসযিন্দ্ৰিযৱিঞ্ঞাণেসু ৱিসযৱিঞ্ঞাণেসু চ সঙ্গতিৱসেন পৱত্তি, তং ৱেদনাদিউপ্পত্তিহেতুতায ‘‘ভয’’ন্তি ৱুত্তং. অৱধাৰণে পযোজনং ৱুত্তনযমেৱ. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. আযূহনং অভিসন্দহনং, সংৱিধানন্তিপি ৱদন্তি. তং ভৱূপপত্তিহেতুতায ‘‘ভয’’ন্তি ৱুত্তং. অভিনিপাতো তত্থ তত্থ ভৱে পটিসন্ধিগ্গহণৱসেন ৱিঞ্ঞাণস্স নিব্বত্তি. সো ভৱূপপত্তিহেতুকানং সব্বেসং অনত্থানং মূলকাৰণতায ‘‘ভয’’ন্তি ৱুত্তং. ইদানি নিকন্তিআদীনং সপ্পটিভযতং ৱিত্থাৰতো দস্সেতুং ‘‘কিং কাৰণা’’তিআদি আৰদ্ধং. তত্থ নিকন্তিং কত্ৱাতি আলযং জনেত্ৱা, তণ্হং উপ্পাদেত্ৱাতি অত্থো. সীতাদীনং পুৰক্খতাতি সীতাদীনং পুৰতো ঠিতা, সীতাদীহি বাধিযমানাতি অত্থো.

ফস্সং উপগচ্ছন্তাতি চক্খুসম্ফস্সাদিভেদং ফস্সং পৱত্তেন্তা. ফস্সস্সাদিনোতি কাযসম্ফস্সৱসেন ফোট্ঠব্বসঙ্খাতস্স অস্সাদনসীলা. কাযসম্ফস্সৱসেন হি সত্তানং ফোট্ঠব্বতণ্হা পৱত্ততীতি দস্সেতুং ফস্সাহাৰাদীনৱদস্সনে ফোট্ঠব্বাৰম্মণং উদ্ধটং ‘‘পৰেসং ৰক্খিতগোপিতেসূ’’তিআদিনা. ফস্সস্সাদিনোতি ৱা ফস্সাহাৰস্সাদিনোতি অত্থো. সতি হি ফস্সাহাৰে সত্তানং ফস্সাৰম্মণে অস্সাদো, নাসতি, তেনাহ ‘‘ফস্সস্সাদমূলক’’ন্তিআদি.

জাতিনিমিত্তস্স ভযস্স অভিনিপাতসভাৱেন গহিতত্তা ‘‘তম্মূলক’’ন্তি ৱুত্তং. কম্মাযূহননিমিত্তন্তি অত্থো. ভযং সব্বন্তি পঞ্চৱীসতি, তিৱিধমহাভযং, অঞ্ঞঞ্চ সব্বভযং আগতমেৱ হোতি ভযাধিট্ঠানস্স অত্তভাৱস্স নিপ্ফাদনতো.

অভিনিপততীতি অভিনিব্বত্ততি. পঠমাভিনিব্বত্তি হি সত্তানং তত্থ তত্থ অঙ্গাৰকাসুসদিসে ভৱে অভিনিপাতসদিসী. তম্মূলকত্তাতি নামৰূপনিব্বত্তিমূলকত্তা. সব্বভযানং অভিনিপাতোযেৱ ভযং ভাযতি এতস্মাতি কত্ৱা.

অপ্পেতি ৱিযাতি ফলস্স অত্তলাভহেতুভাৱতো কাৰণং, তং নিয্যাদেতি ৱিয. তন্তি ফলং. ততোতি কাৰণতো. এতেসন্তি আহাৰানং. যথাৱুত্তেনাতি ‘‘ফলং নিদেতী’’তিআদিনা ৱুত্তপ্পকাৰেন অত্থেন. সব্বপদেসূতি ‘‘ৱেদনানিৰোধেনা’’তিআদীসু সব্বেসু পদেসু.

পটিসন্ধিং আদিং কত্ৱাতি পটিসন্ধিক্খণং আদিং কত্ৱা. উপাদিণ্ণকআহাৰে সন্ধায ‘‘অত্তভাৱসঙ্খাতানং আহাৰান’’ন্তি ৱুত্তং. তে হি নিপ্পৰিযাযতো তণ্হানিদানা. পৰিপুণ্ণাযতনানং সত্তানং সত্তসন্ততিৱসেনাতি পৰিপুণ্ণাযতনানং সভাৱকানং চক্খু সোতং ঘানং জিৱ্হা কাযো ভাৱো ৱত্থূতি ইমেসং সত্তন্নং সন্ততীনং ৱসেন. সেসানং অপৰিপুণ্ণাযতনানং অন্ধবধিৰঅভাৱকানং. ঊনঊনসন্ততিৱসেনাতি চক্খুনা, সোতেন, তদুভযেন, ভাৱেন চ ঊনঊনসন্ততিৱসেন. পটিসন্ধিযং জাতা পটিসন্ধিকা. পঠমভৱঙ্গচিত্তক্খণাদীতি আদি-সদ্দেন তদাৰম্মণচিত্তস্স সঙ্গহো দট্ঠব্বো.

তণ্হাযপি নিদানং জানাতীতি যোজনা. তণ্হানিদানন্তিপি পাঠো. ৱট্টং দস্সেত্ৱাতি সৰূপতো নযতো চ সকলমেৱ ৱট্টং দস্সেত্ৱা. ইদানি তমত্থং ৱিত্থাৰতো ৱিভাৱেতুং ‘‘ইমস্মিঞ্চ পন ঠানে’’তিআদিমাহ. অতীতাভিমুখং দেসনং কত্ৱাতি পচ্চুপ্পন্নভৱতো পট্ঠায অতীতধম্মাভিমুখং তব্বিসযং দেসনং কত্ৱা তথাকাৰণেন. অতীতেন ৱট্টং দস্সেতীতি অতীতভৱেন কম্মকিলেসৱিপাকৱট্টং দস্সেতি. অত্তভাৱোতি পচ্চুপ্পন্নো অত্তভাৱো. যদি এৱং কস্মা ‘‘অতীতেন ৱট্টং দস্সেতী’’তি ৱুত্তন্তি? নাযং দোসো ‘‘অতীতেনেৱা’’তি অনৱধাৰণতো, এৱঞ্চ কত্ৱা অতীতাভিমুখগ্গহণং জনককম্মং গহিতং, তণ্হাসীসেন নানন্তৰিযভাৱতো. ন হি কম্মুনা ৱিনা তণ্হা ভৱনেত্তি যুজ্জতি.

তং কম্মন্তি তণ্হাসীসেন ৱুত্তকম্মং. দস্সেতুন্তি তং অতীতং অত্তভাৱং দস্সেতুং. তস্সত্তভাৱস্স জনকং কম্মন্তি তস্স যথাৱুত্তস্স অত্তভাৱস্স জনকং. ততো পৰম্পি অত্তভাৱং আযূহিতং কম্মং দস্সেতুং ৱুত্তং. অৱিজ্জা চ নাম তণ্হা ৱিয কম্মত্তাতি কম্মস্সেৱ গহণং. দ্ৱীসু ঠানেসূতি আহাৰগ্গহণেন ৱেদনাদিগ্গহণেনাতি দ্ৱীসু ঠানেসু. অত্তভাৱোতি পচ্চুপ্পন্নকালিকো অতীতকালিকো চ অত্তভাৱো. পুন দ্ৱীসূতি তণ্হাগ্গহণে অৱিজ্জাসঙ্খাৰগ্গহণেতি দ্ৱীসু ঠানেসু. তস্স জনকন্তি পচ্চুপ্পন্নস্স চেৱ অতীতস্স চ অত্তভাৱস্স জনকং কম্মং ৱুত্তন্তি যোজনা. কম্মগ্গহণেন চেত্থ যত্থ তং কম্মং আযূহিতং, সা অতীতা জাতি অত্থতো দস্সিতা হোতি. তেন সংসাৰৱট্টস্স অনমতগ্গতং দীপেতি. সঙ্খেপেনাতি সঙ্খেপেন হেতুপঞ্চকফলপঞ্চকগ্গহণম্পি হি সঙ্খেপো এৱ হেতুফলভাৱেন সঙ্গহেতব্বধম্মানং অনেকৱিধত্তা.

যদি অতীতেন ৱট্টং দস্সিতং, এৱং সতি সপ্পদেসা পটিচ্চসমুপ্পাদধম্মদেসনা হোতীতি দস্সেন্তো ‘‘তত্ৰায’’ন্তিআদিমাহ. তেন হি যদিপি সৰূপতো অনাগতেন ৱট্টং ইধ ন দস্সিতং, নযতো পন তস্সপি দস্সিতত্তা নিপ্পদেসা এৱ পটিচ্চসমুপ্পাদদেসনাতি দস্সেতি. ইদানি তমত্থং উপমায ৱিভাৱেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৱুত্তং. উদকপিট্ঠে নিপন্নন্তি উদকং পৰিপ্লৱৱসেন নিপন্নং. পৰভাগন্তি পৰউত্তমঙ্গভাগং. ওৰতোতি ততো অপৰভাগতো ওলোকেন্তো. অপৰিপুণ্ণোতি ৱিকলাৱযৱো. এৱংসম্পদন্তিআদি উপমায সংসন্দনং.

যথা হি গীৱা সৰীৰসন্ধাৰককণ্ডৰানং মূলট্ঠানভূতা, এৱং অত্তভাৱসন্ধাৰকানং সঙ্খাৰানং মূলভূতা তণ্হাতি ৱুত্তং ‘‘গীৱায দিট্ঠকালো’’তি. যথা ৱেদনাদিঅনেকাৱযৱসমুদাযভূতো অত্তভাৱো, এৱং ফাসুকপিট্ঠিকণ্ডকাদিঅনেকাৱযৱসমুদাযভূতা পিট্ঠীতি ‘‘পিট্ঠিযা…পে… তস্স দিট্ঠকালো’’তি ৱুত্তং. তণ্হাসঙ্খাতন্তি তণ্হায কথিতং. ইধ দেসনায পচ্চযা অৱিজ্জাসঙ্খাৰা ৱেদিতব্বাতি ‘‘নঙ্গুট্ঠমূলস্স দিট্ঠকালো ৱিযা’’তি ৱুত্তং. তথা হি পৰিযোসানে ‘‘নঙ্গুট্ঠমূলং পস্সেয্যা’’তি উপমাদস্সনং কতং. নযতো পৰিপুণ্ণভাৱগ্গহণং ৱেদিতব্বং. পাড়িযং অনাগতস্সাপি পচ্চযৱট্টস্স হেতুৱসেন ফলৱসেন ৱা পৰিপুণ্ণভাৱস্স মুখমত্তদস্সনীযত্তা আদিতো ফলহেতুসন্ধি, মজ্ঝে হেতুফলসন্ধি, অন্তেপি ফলহেতুসন্ধীতি এৱং তিসন্ধিকত্তা চতুসঙ্খেপমেৱ ৱট্টং দস্সিতন্তি.

আহাৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.