৮. ৱঙ্গীসসংযুত্তং

১. নিক্খন্তসুত্তৱণ্ণনা

২০৯. আড়ৱিযন্তি আড়ৱিনগৰসমীপে. অগ্গচেতিযেতি গোতমকচেতিযাদীহি উত্তমচেতিযে. তং কিৰ ভূমিৰামণেয্যকভাৱেন মনুঞ্ঞতায পধানযুত্ততাদিসম্পত্তিযা চ ইতৰচেতিযেহি সেট্ঠসম্মতং. কপ্পত্থেৰেনাতি ‘‘কপ্পো’’তি গোত্ততো আগতনামো থেৰো, সহস্সপুৰাণজটিলানং অব্ভন্তৰে অযং মহাথেৰো. ওহীনকোতি থেৰেসু গামং পিণ্ডায পৱিট্ঠেসু ৱিহাৰে এৱ অৱহীনকো ঠিতো. তত্থ কাৰণমাহ ‘‘ৱিহাৰপালো’’তিআদি. সমলঙ্কৰিত্ৱাতি সমং অলঙ্কাৰেন অলঙ্কৰিত্ৱা. কুসলচিত্তং ৱিদ্ধংসেতি পৱত্তিতুং অপ্পদানৱসেন. এতস্মিন্তি এতস্মিং ৰাগে উপ্পন্নে. ‘‘একস্মি’’ন্তি ৱা পাঠো, একস্মিং ৱিসভাগৱত্থুকে ৰাগে উপ্পন্নে. ধম্মো ৱাতি মম চিত্তে উপ্পজ্জনকতো অঞ্ঞো ধম্মো ৱা. যেন কাৰণেন পৰো অনভিৰতিং ৱিনোদেত্ৱা ইদানেৱ অভিৰতিং উপ্পাদেয্য, তং কাৰণং কুতো লব্ভাতি যোজনা, তং কাৰণং নত্থীতি অত্থো, তস্স অভাৱকাৰণৱচনং.

অনগাৰিযন্তি অগাৰৱিৰহতো অনগাৰং পব্বজ্জা. তত্থ নিযুত্তত্তা অনগাৰিযং ক-কাৰস্স য-কাৰং কত্ৱা, পব্বজিতন্তি অত্থো. আধাৱন্তীতি হদযং অভিভৱিত্ৱা ধাৱন্তি. উগ্গতানন্তি উড়াৰানং পুত্তা. তেনাহ ‘‘মহেসক্খা ৰাজঞ্ঞভূতা’’তি. উত্তমপ্পমাণন্তি সহস্সপলং সমন্তাতি সমন্ততো. পৰিকিৰেয্যুন্তি ৱিজ্ঝেয্যুং. এতস্মা সহস্সাতি যথাৱুত্তা ধনুগ্গহসহস্সতো. অতিৰেকতৰা অনেকসহস্সা. ইত্থিযো ওলোকনসিতলপিতৰোদিতসৰে খিপন্তিযো. নেৱ মং ব্যাধযিস্সন্তি নেৱ মং নিজ্ঝাযিস্সন্তি. ‘‘ব্যাধযিস্সতী’’তি পাঠোতি ৱুত্তং ‘‘চালেতুং ন সক্খিস্সতীতি অত্থো’’তি. ধম্মে সম্হীতি সকে সন্তিকে পতিট্ঠিতে সাসনধম্মে. তেনাহ ‘‘অনভিৰতিংৱিনোদেত্ৱা’’তিআদি.

মগ্গন্তি ‘‘মগ্গো’’তি ৱত্তব্বে লিঙ্গৱিপল্লাসেন ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘সো হি নিব্বানস্স পুব্বভাগমগ্গ্গো’’তি.

নিক্খন্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. অৰতিসুত্তৱণ্ণনা

২১০. ৱিহাৰগৰুকো কিৰেস থেৰোতি এতেন থেৰো অত্তনো সদ্ধিৱিহাৰিকং ৱঙ্গীসং ওৱদিতুং অনৱসৰো. তেন অন্তৰন্তৰা তস্স চিত্তং ৰাগো অনুদ্ধংসেতীতি দস্সেতি. সাসনে অৰতিন্তি সীলপৰিপূৰণে সমথৱিপস্সনাভাৱনায চ অনভিৰতিং. কামগুণেসু চ ৰতিন্তি পঞ্চসু কামকোট্ঠাসেসু অস্সাদং. পাপৱিতক্কন্তি কামসঙ্কপ্পং. সব্বাকাৰেনাতি সব্বে তদঙ্গৱিক্খম্ভনসমুচ্ছিন্দনাকাৰেন. যথা মহন্তং অৰঞ্ঞং ৱনথন্তি, এৱং মহন্তং কিলেসৱনং ‘‘ৱনথ’’ন্তি ৱুত্তং.

পথৱিঞ্চ ৱেহাসন্তি ভুম্মত্থে পচ্চত্তৱচনং, তস্মা পথৱিযং আকাসে চাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘পথৱিট্ঠিত’’ন্তিআদি. জগতীতি চ পথৱিযা ৱেৱচনং. তেনাহ ‘‘অন্তোপথৱিয’’ন্তি. পৰিজীৰতীতি সব্ব্বসো জৰং পাপুণাতি. সমাগন্ত্ৱাতি ঞাণেন সমাগন্ত্ৱাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘মুতত্তাতি ৱিঞ্ঞাতত্তভাৱা’’তি.

পটিঘপদেন গন্ধৰসা গহিতা ঘানজিৱ্হানং পটিহননৱসেন পৱত্তনতো. মুতপদেন ফোট্ঠব্বাৰম্মণং গহিতং মুত্ৱা গহেতব্বতো. ন লিপ্পতীতি ন মক্খীযতি.

সট্ঠি-সদ্দো ছ-সদ্দেন সমানত্থোতি ‘‘সট্ঠিনিস্সিতা’’তি পদস্স ‘‘ছআৰম্মণনিস্সিতা’’তি অত্থো ৱুত্তো. পুথূ অধম্মৱিতক্কাতি ৰূপৱিতক্কাদিৱসেন বহূ নানাৱিতক্কা মিচ্ছাসঙ্কপ্পা. জনতায নিৱিট্ঠাতি মহাজনে পতিট্ঠিতা. তেসং ৱসেনাতি তেসম্পি মিচ্ছাৱিতক্কানং ৱসেন. ন কত্থচি আৰম্মণে. কিলেসৱগ্গগতোতি কিলেসসঙ্গণিকং উপগতো ন ভৱেয্য, কিলেসৱিতক্কা ন উপ্পাদেতব্বাতি অত্থো. দুট্ঠুল্লৱচনং কামপটিসংযুত্তকথা.

দব্বজাতিকোতি দব্বৰূপো. নেপক্কেনাতি কোসল্লেন. নিব্বানং পটিচ্চাতি অসঙ্খতধাতুং আৰম্মণৱসেন পটিচ্চ. পৰিনিব্বানকালন্তি অনুপাদিসেসনিব্বানকালং.

অৰতিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পেসলসুত্তৱণ্ণনা

২১১. এতেসন্তি এতেসং মহল্লকানং. ন পাড়ি আগচ্ছতি অপ্পগুণভাৱতো. ন চ পাড়ি উপট্ঠাতি, একায পাড়িযা সতি পাড়িগতিযা তথা তথা উপট্ঠানম্পি নেসং নত্থীতি ৱদতি. ন অট্ঠকথাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. সিথিলধনিতাদিতংতংব্যঞ্জনবুদ্ধিং অহাপেত্ৱা উচ্চাৰণং পদব্যঞ্জনমধুৰতা. অতিক্কমিত্ৱা মঞ্ঞতি অঞ্ঞে ভিক্খূ. হীড়নৱসেন অভিভৱিত্ৱা পটিভানসুতেন অত্তানং পসংসতি সম্ভাৱেতি. মানস্স পৱত্তিতায সহজাতনিস্সযাদিপচ্চযধম্মা তংসহভুধম্মা. মানৱসেন ৱিপ্পটিসাৰী অহুৱা. মা অহোসীতি যোজনা. ৱণ্ণভণনন্তি পৰেহি কিৰিযমানং গুণাভিত্থৱং. অখিলোতি পঞ্চচেতোখিলৰহিতো. নিস্সেসং নৱৱিধন্তি নৱৱিধম্পি মানং কস্সচি একদেসস্সপি অসেসতো. ৱিজ্জাযাতি অগ্গমগ্গৱিজ্জায. অচ্চন্তমেৱ সমিততায ৱূপসমিততায সমিতাৱী.

পেসলসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. আনন্দসুত্তৱণ্ণনা

২১২. ৰাগোতি এত্থ আযস্মতো ৱঙ্গীসস্স ৰাগস্স উপ্পত্তিযা কাৰণং ৱিভাৱেতুং ‘‘আযস্মা আনন্দো’’তিআদি ৱুত্তং. তন্তি আনন্দত্থেৰং. আৰম্মণং পৰিগ্গহেতুন্তি কাযৱেদনাদিভেদং আৰম্মণং সতিগোচৰং. অসুভদুক্খাদিতো, ৰূপাদিএকেকমেৱ ৱা ছড়াৰম্মণং অনিচ্চদুক্খাদিতো পৰিগ্গণ্হিতুং পৰিচ্ছিজ্জ জানিতুং. ইত্থিৰূপাৰম্মণেতি ইত্থিসন্তানে ৰূপসভাৱে আৰম্মণে.

নিব্বাপনন্তি নিব্বাপযতি এতেনাতি নিব্বাপনং. ৱিপল্লাসেনাতি অসুভে ‘‘সুভ’’ন্তি ৱিপল্লাসভাৱহেতু. ৰাগট্ঠানিযন্তি ৰাগুপ্পত্তিহেতু. ইট্ঠাৰম্মণন্তি সুভাৰম্মণং. এত্থ চ ইট্ঠাৰম্মণসীসেন তত্থ ইট্ঠাকাৰগ্গহণং ৱদতি. তঞ্হি ৱজ্জনীযং. পৰতোতি অৱসৱত্তনত্থেন অঞ্ঞতো. সঙ্খাৰা হি ‘‘মা ভিজ্জন্তূ’’তি ইচ্ছিতাপি ভিজ্জন্তেৱ, তস্মা তে অৱসৱত্তিত্তা পৰো নাম, সা চ নেসং পৰতা অনিচ্চদস্সনেন পাকটা হোতীতি ৱুত্তং ‘‘পৰতো পস্সাতি অনিচ্চতো পস্সা’’তি. কামং ৱিপস্সনা সঙ্খাৰনিমিত্তং ন পৰিচ্চজতি সঙ্খাৰে আৰব্ভ ৱত্তনতো, যেসং পন নিমিত্তানং অগ্গহণেন অনিমিত্তাতি গহিতুং অৰহতি, তং দস্সেতুং ‘‘নিচ্চাদীনং নিমিত্তান’’ন্তিআদি ৱুত্তং. সলক্খণ-সামঞ্ঞলক্খণ-দস্সনৱসেন মানস্স দস্সনাভিসমযো, ৱিপস্সনায পহানাভিসমযো. ‘‘মগ্গেনা’’তি ৱদন্তি, মগ্গেনেৱ পন অসম্মোহতো পৰিঞ্ঞাপটিৱেধৱসেন দস্সনাভিসমযো, পহানপটিৱেধৱসেন পহানাভিসমযো. ৰাগাদিসন্ততাযাতি ৰাগাদীনং সমুচ্ছেদৱসেন পটিপ্পস্সদ্ধিৱসেন ৱূপসমেতব্বতো সন্তভাৱেন.

আনন্দসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. সুভাসিতসুত্তৱণ্ণনা

২১৩. অঙ্গীযন্তি হেতুভাৱেন আগমভাৱেন অৱযৱভাৱেন ৱা ঞাযন্তীতি অঙ্গানি, কাৰণানি, অৱযৱা ৱাতি আহ ‘‘অঙ্গেহীতি কাৰণেহি, অৱযৱেহি ৱা’’তি. ৱিৰতিযো সুভাসিতৱাচায পুব্বং পতিট্ঠিতা হোন্তীতি মুসাৱাদাৱেৰমণিআদযো তস্সা ৱিসেসহেতূতি আহ ‘‘মুসাৱাদা…পে… কাৰণানী’’তি. যস্মা অৰিযৱোহাৰা ৱিসেসতো চেতনাসভাৱা, তস্মা ৱচীসুচৰিতসমুদাযস্স সচ্চৱাচাদযো অঙ্গভূতাতি আহ ‘‘সচ্চৱচনাদযো চত্তাৰো অৱযৱা’’তি. নিস্সক্কৱচনন্তি হেতুম্হি নিস্সক্কৱচনং. তেনাহ ‘‘সমনুআগতা পৱত্তা’’তি. ৱাচা হি তায ৱিৰতিযা সম্মা অনুৰূপতো আগতা পৱত্তাতি ‘‘সমন্নাগতা’’তি ৱুচ্চতি. কৰণৱচনন্তি সহযোগে কৰণৱচনং. তেনাহ ‘‘যুত্তা’’তি. সহজাতাপি হি চেতনা যথাসমাদিন্নায ৱিৰতিযা সম্মা অনুৰূপতো যুত্তাতি ৱত্তুং অৰহতি.

সমুল্লপনৱাচাতি সদ্দৱাচা, সা ৱুচ্চতীতি ৱাচা নাম. ৱিঞ্ঞত্তি পন ৱুচ্চতি এতাযাতি ৱাচা নাম, তথা ৱিৰতি চেতনাৱাচা. ন সা ইধ অধিপ্পেতাতি সা চেতনাৱাচা ৱিঞ্ঞত্তিৱাচা ৱিয ইধ ইমস্মিং সুত্তে ন অধিপ্পেতা ‘‘সুভাসিতা হোতী’’তি ৱচনতো. তেনাহ ‘‘অভাসিতব্বতো’’তি. সুট্ঠু ভাসিতাতি সম্মা ঞাযেন ভাসিতা ৱচীসুচৰিতভাৱতো. অত্থাৱহতন্তি হিতাৱহকালং পতি আহ. কাৰণসুদ্ধিন্তি যোনিসোমনসিকাৰেন কাৰণৱিসুদ্ধিং. দোসাভাৱন্তি অগতিগমনাদিদোসাভাৱং. ৰাগদোসাদিৱিনিমুত্তঞ্হি তং ভাসতো অনুৰোধৱিৰোধৱিৱজ্জনতো অগতিগমনং দূৰসমুগ্ঘাটিতমেৱাতি. অনুৱাদৱিমুত্তাতি অপৱাদৱিৰহিতা. সব্বাকাৰসম্পত্তিং দীপেতি, অসতি হি সব্বাকাৰসম্পতিযং অনুৱজ্জতাপি.

কিঞ্চাপি পুব্বে ধম্মাধিট্ঠানা দেসনা আৰদ্ধা, পুগ্গলজ্ঝাসযতো পন পুগ্গলাধিট্ঠানায…পে… ৱচনমেতং. কামঞ্চেত্থ ‘‘অঞ্ঞতৰনিদ্দোসৱচন’’ন্তি অৱিসেসতো ৱুত্তং, ‘‘ধম্মংযেৱ ভাসতী’’তিআদিনা পন অধম্মদোসাদিৰহিতায ৱাচায ৱুচ্চমানত্তা ইধাপি সুভাসিতা ৱাচা অধিপ্পেতাতি. ‘‘সুভাসিতংযেৱা’’তি অৱধাৰণেন নিৱত্তিতং সৰূপতো দস্সেতি ‘‘নো দুব্ভাসিত’’ন্তি ইমিনা. তেনাহ ‘‘তস্সেৱ ৱাচঙ্গস্স পটিপক্খভাসননিৱাৰণ’’ন্তি. পটিযোগীনিৱত্তনত্থো হি এৱ-সদ্দো, তেন পিসুণৱাচাপটিক্খেপো দস্সিতো. ‘‘সুভাসিত’’ন্তি ৱা ইমিনা চতুব্বিধং ৱচীসুচৰিতং গহিতন্তি ‘‘নো দুব্ভাসিতন্তি ইমিনা মিচ্ছাৱাচপ্পহানং দীপেতী’’তি ৱুত্তং. সব্বৱচীসুচৰিতসাধাৰণৱচনঞ্হি সুভাসিতন্তি. তেন পৰভেদনাদিকং অসব্ভাদিকঞ্চ বোধিসত্তানং ৱচনং অপিসুণাদিৱিসযন্তি দট্ঠব্বং. ভাসিতব্বৱচনলক্খণন্তি ভাসিতব্বস্স ৱচনস্স সভাৱলক্খণং দীপেতীতি আনেত্ৱা সম্বন্ধো. যদি এৱং ননু অভাসিতব্বং পঠমং ৱত্ৱা ভাসিতব্বং পচ্ছা ৱত্তব্বং যথা ‘‘ৱামং মুঞ্চ, দক্খিণং গণ্হা’’তি আহ ‘‘অঙ্গপৰিদীপনত্থং পনা’’তিআদি.

পঠমেনাতি ‘‘সুভাসিত’’ন্তি পদেন. ধম্মতো অনপেতন্তি অত্তনো পৰেসঞ্চ হিতসুখাৱহধম্মতো অনপেতং. মন্তাৱচনন্তি মন্তায পৱত্তেতব্বৱচনং. পঞ্ঞৱা অৱিকিণ্ণৱাচো হি ন চ অনত্থাৱহং ৱাচং ভাসতি. ইতৰেহি দ্ৱীহীতি ততিযচতুত্থপদেহি. ‘‘ইমেহি খোতিআদীনীতি কৰণে এতং উপযোগৱচন’’ন্তি কেচি. তং ৱাচন্তি যথাৱুত্তং চতুৰঙ্গিকং. যঞ্চ ৱাচং মঞ্ঞন্তীতি সম্বন্ধো. অঞ্ঞেতি ইতো বাহিৰকা ঞাযৱাদিনো অক্খৰচিন্তকা চ. ‘‘পটিঞ্ঞাহেতুউদাহৰণূপনযনিগমনানি অৱযৱা ৱাক্যস্সা’’তি ৱদন্তি. নামাদীহীতি নামাখ্যাতপদেহি. লিঙ্গং ইত্থিলিঙ্গাদি ৱচনং একৱচনাদি. পঠমাদি ৱিভত্তি অতীতাদি কালং. কত্তা সম্পদানং অপাদানং কৰণং অধিকৰণং কম্মঞ্চ কাৰকং. সম্পত্তীহি সমন্নাগতন্তি এতে অৱযৱাদিকে সম্পাদেত্ৱা ৱুত্তং. তং পটিসেধেতীতি তং যথাৱুত্তৱিসেসম্পি ৱাচং ‘‘ইমেহি খো’’তি ৱদন্তো ভগৱা পটিসেধেতি. খো-সদ্দো হেত্থ অৱধাৰণত্থো. তেনাহ ‘‘অৱযৱাদী’’তিআদি. যা কাচি অসভাৱনিৰুত্তিলক্খণা. সা মিলক্খুভাসা. সীহড়কেনেৱাতি সীহড়ভাসায পৰিযাপন্নেন ৱচনেন. অৰহত্তং পাপুণিংসূতি সংসাৰে অতিৱিয সঞ্জাতসংৱেগা তন্নিস্সৰণে নিন্নপোণমানসা হুত্ৱা ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা মগ্গপটিপাটিযা অৰহত্তং পাপুণিংসু.

পাতোৱ ফুল্লিতকোকনদন্তি পাতোৱ সংফুল্লপদুমং. ভিজ্জিযতেতি নিব্ভিজ্জিযতি নিব্ভিগ্গো জাযতি. মনুস্সত্তং গতাতি মনুস্সত্তভাৱং উপগতা.

বুদ্ধন্তৰেতি বুদ্ধুপ্পাদন্তৰে দ্ৱিন্নং বুদ্ধুপ্পাদানং অন্তৰা. তদা হি পচ্চেকবুদ্ধানং সাসনে, ন বুদ্ধসাসনে দিপ্পমানে.

জৰায পৰিমদ্দিতন্তি যথা হত্থচৰণাদিঅঙ্গানি সিথিলানি হোন্তি, চক্খাদীনি ইন্দ্ৰিযানি সৱিসযগ্গহণে অসমত্থানি হোন্তি, যোব্বনং সব্বসো ৱিগতং, কাযবলং অপগতং, সতিমতিধিতিআদযো ৱিপ্পযুত্তা, পুব্বে অত্তনো ওৱাদপটিকৰা পুত্তদাৰাদযোপি অপসাদকা, পৰেহি ৱুট্ঠাপনীযসংৱেসনীযতা পুনদেৱ বালভাৱপ্পত্তি চ হোন্তি, এৱং জৰায সব্বসো ৱিমদ্দিতং. এতন্তি সৰীৰং ৱদতি. মিলাতছৱিচম্মনিস্সিতন্তি জিণ্ণভাৱেন অপ্পমংসলোহিতত্তা মিলাতেহি গতযোব্বনেহি ধম্মেহি সন্নিস্সিতং. ঘাসমামিসন্তি ঘাসভূতং আমিসং মচ্চুনা গিলিত্ৱা ৱিয পতিট্ঠপেতব্বতো. কেসলোমাদিনানাকুণপপূৰিতং. ততো এৱ অসুচিভাজনং এতং. সব্বথাপি নিস্সাৰতায কদলিক্খন্ধসমং.

অনুচ্ছৱিকাহীতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স অনুৰূপাহি. ন তাপেয্যাতি চিত্তঞ্চ কাযঞ্চ ন তাপেয্য. তাপনা চেত্থ সম্পতি আযতি চ ৱিসাদনা. ন বাধেয্যাতি ‘‘নাভিভৱেয্যা’’তি পদস্স অত্থদস্সনং. অপিসুণৱাচাৱসেনাতি সব্বসো পহীনপিসুণৱাচতাৱসেন. পাপানীতি লামকানি নিকিট্ঠকানি. তেনাহ ‘‘অপ্পিযানী’’তিআদি. অনাদাযাতি অগ্গহেত্ৱা.

সাধুভাৱেনাতি নিদ্দোসমধুৰভাৱেন. অমতসদিসাতি সদিসে তব্বোহাৰোতি, কাৰণে ৱাযং কাৰিযৱোহাৰোতি আহ ‘‘নিব্বানামতপচ্চযত্তা ৱা’’তি. পচ্চযৱসেন হি সা তদা দস্সনপ্পৱত্তি. চৰিযাতি চাৰিত্তং. পোৰাণা নাম পঠমকপ্পিকা, বুদ্ধাদযো ৱা অৰিযা.

পতিট্ঠিতাতি নিচ্চলভাৱেন অট্ঠিং কত্ৱা পচ্চযাযত্তভাৱতো অৱিসংৱাদনকা. উভযথা পটিপত্তিং আহ ‘‘অত্তনো চ পৰেসঞ্চ অত্থে পতিট্ঠিতা’’তি. অত্থে দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকাদিহিতে পতিট্ঠিতত্তা এৱ ধম্মে অৱিহিংসাদিধম্মে পতিট্ঠিতা. অনুপৰোধকৰন্তি এতেন হিতপৰিযাযোযং অত্থ-সদ্দোতি দস্সেতি. ধম্মিকন্তি ধম্মতো অনপেতং, অত্থধম্মূপসংহিতং ৱা.

নিব্বানপ্পত্তিযাতি নিব্বানপ্পত্তিযত্থং. দুক্খস্স অন্তকিৰিযায অন্তকৰণত্থং. যস্মা বুদ্ধো খেমায ভাসতি, তস্মা খেমুপ্পত্তিহেতুযা খেমা, তস্মা সা সব্বৱাচানং উত্তমাতি এৱম্পেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. মন্তাৱচনৱসেনাতি সব্বদোসৰহিতৱসেন.

সুভাসিতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সাৰিপুত্তসুত্তৱণ্ণনা

২১৪. ৱাক্কৰণচাতুৰিযতো ৱচনগুণহেতূনং পূৰিযা পূৰে ভৱাতি পোৰী, তায পোৰিযা. তেনাহ ‘‘অক্খৰাদিপৰিপুণ্ণাযা’’তি. অৱিবদ্ধাযাতি পিত্তাদীহি ন ৱিবদ্ধায অনুপদ্দুতায. তেনাহ ‘‘অপলিবুদ্ধাযা’’তিআদি. নিদ্দোসাযাতি অত্থতো ব্যঞ্জনতো ৱিগতদোসায. অক্খলিতপদব্যঞ্জনাযাতি অগলিতপদব্যঞ্জনায, অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযাতি দিট্ঠধম্মিকাদিঅত্থস্স বোধনে পৰিযত্তায. ভিক্খুনন্তি গাথাসুখত্থং ৰস্সং কত্ৱা ৱুত্তং.

‘‘সংখিত্তেনপি দেসেতি, ৱিত্থাৰেনপি ভাসতী’’তি নযিদং পঠমং উদ্দিসিত্ৱা তস্স অত্থস্স কিত্তনৱসেন পৱত্তিতং ৱচনং সন্ধায ৱুত্তং. সা হি ৱিত্থাৰদেসনা এৱ হোতি. যা পন দেসনা কদাচি ধম্মপটিগ্গাহকানং অজ্ঝাসযৱসেন সংখিত্তেনেৱ দস্সেত্ৱা নিক্খিপতি, যা চ কদাচি ৱিত্থাৰেন, তদুভযং সন্ধায ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘চত্তাৰিমানী’’তিআদি. সভাৱমধুৰো পচ্চযৱসেন মধুৰতৰো হোতীতি দস্সেতুং ‘‘যথা’’তিআদি ৱুত্তং. ৱিৱিধাকাৰং কত্ৱা ধম্মং কথেতুং পটিভাতীতি পটিভানং, দেসনাপকাৰঞাণং. তেনাহ ‘‘সমুদ্দতো’’তিআদি. ওদহন্তীতি অৱজাননৱসেন গমেন্তি.

সাৰিপুত্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. পৱাৰণাসুত্তৱণ্ণনা

২১৫. তস্মিং অহূতি তস্মিং অহনীতি আহ ‘‘তস্মিং দিৱসে’’তি. অনসনেনাতি সব্বসো আহাৰস্স অভুঞ্জনেন. সাসনিকসীলেন বাহিৰকঅনসনেন ৱা উপেতা হুত্ৱাতি যোজনা. ৱা-সদ্দেন খীৰপানমধুসাযনাদীনিপি সঙ্গণ্হাতি. পকাৰেহি দিট্ঠাদীহি ৱাৰেতি কাযকম্মাদিকে সৰাপেতি গাৰয্হে কৰোতি এতাযাতি পৱাৰণা, পটিপত্তিৱিসোধনায অত্তনো অত্তনো ৱজ্জসোধনায ওকাসদানং. যস্মা যেভুয্যেন ৱস্সংৱুট্ঠেহি কাতব্বা এসা ৱিসুদ্ধিদেসনা, তস্মা ৱুত্তং ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠপৱাৰণায. ৱিসুদ্ধিপৱাৰণাতিপি এতিস্সাৱ নাম’’ন্তি. তদা তস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স তুণ্হীভাৱস্স অনৱসেসতাযপি ৱণ্ণং দস্সেতুং পাড়িযং ‘‘তুণ্হীভূত’’ন্তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘যতো যতো…পে…নত্থী’’তি. হত্থস্স কুক্কুচ্চতা অসংযমো অসম্পজঞ্ঞকিৰিযা হত্থকুক্কুচ্চং. তথা পাদকুক্কুচ্চং ৱেদিতব্বং, ৱা-সদ্দো অৱুত্তৱিকপ্পত্থো, তেন তদঞ্ঞেসমভাৱো ৱিভাৱিতোতি দট্ঠব্বং.

পঞ্চপসাদেহীতি পঞ্চৱণ্ণেহি পসাদেহি. ৱোস্সগ্গত্থো যথাৰুচি কিৰিযায ৱোস্সজ্জনং. পুচ্ছনত্থেতি পটিক্খেপমুখেনেৱ পুচ্ছনত্থে নকাৰো, মে কিঞ্চি কিৰিযং ৱা ৱাচসিকং ৱা ন গৰহথ, কিং নু গৰহথ কাযৱাচাহীতি অত্থো. কেচি ‘‘দ্ৱাৰানেৱা’’তি দ্ৱাৰসীসেন দ্ৱাৰপ্পৱত্তচৰিযং ৱদন্তি. ৱিসুদ্ধিপৱাৰণায অধিপ্পেতত্তা যেন পৱাৰিতং, তেনেৱ ৱিসুদ্ধীতি ঞাযতি, যেন ন পৱাৰিতং. কিং নু তং অৱিসুদ্ধন্তি সিযা কস্সচি পুথুজ্জনস্স আসঙ্কা? তন্নিৱাৰণত্থমাহ ‘‘নো অপৰিসুদ্ধত্তা’’তি. মনোদ্ৱাৰং পৰিসুদ্ধং অসুচিকাৰকউপক্কিলেসানং দূৰীকতত্তা. ইদানি এতৰহি বুদ্ধকালে. এত্থাতি মনোদ্ৱাৰপৰিসুদ্ধিযং.

কাযৱচীসমাচাৰপৰিসুদ্ধিযা পৱেদিতায মনোসমাচাৰপৰিসুদ্ধি অত্থতো পৱেদিতাৱ হোতীতি ‘‘কাযিকং ৱা ৱাচসিকং ৱা’’ইচ্চেৱাহ. তথা হি ৱুত্তং ‘‘কাযিকং ৱা ৱাচসিকং ৱাতি ইদং চতুন্নং অৰক্খিযতং সন্ধায থেৰো আহা’’তি. ‘‘ভিক্খৱে, পৱাৰেমি ৱো’’তি ভিক্খুসঙ্ঘৱিসযত্তা পৱাৰণায তত্থ ভিক্খুসঙ্ঘেন ৱত্তব্বং পটিৱচনং দেন্তো ধম্মসেনাপতি ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স ভাৰং ৱহন্তো’’তি ৱুত্তো. তেনাহ ‘‘ন খো মযং, ভন্তে’’তিআদি. অৰক্খিযানীতি পৰানুৱাদতো ন ভাযিতব্বানি সুপৰিসুদ্ধভাৱতো.

‘‘অনুপ্পন্নস্সা’’তি ইদং অধিপ্পাযিকৱচনন্তি তদধিপ্পাযং ৱিৱৰন্তো ‘‘কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধতো পট্ঠাযা’’তিআদিমাহ. কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধতোতি ৱিভত্তে নিস্সক্কং, তস্মা কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধতো ওৰন্তি অত্থোতি. অঞ্ঞেনাতি ইতো ভগৱতো অঞ্ঞেন. অনুপ্পাদিতপুব্বস্সাতি পৰসন্তানে ন উপ্পাদিতপুব্বস্স. সসন্তানে পন পচ্চেকবুদ্ধানং ৱসেন ন উপ্পাদিতোতি ন সক্কা ৱত্তুং. সমনুআগতাতি সম্মা অনু উপগতা. ভগৱতো সীলাদযো গুণাতি বুদ্ধভূতস্স গুণা অধিপ্পেতাতি আহ ‘‘অৰহত্তমগ্গমেৱ নিস্সায আগতা’’তি. সব্বগুণাতি দসবলঞাণাদযো সব্বে বুদ্ধগুণা. ভন্তেতি এত্থ ইতিসদ্দো আদিঅত্থো. তেন ‘‘ইমেসং পন…পে… ৱাচসিকং ৱা’’তি যাৱাযং পাড়িপদেসো, তং সব্বং গণ্হাতি. তেনাহ ‘‘ইদং থেৰো…পে… পৱাৰেন্তো আহা’’তি.

যং অত্তনো পুঞ্ঞানুভাৱসিদ্ধং চক্কৰতনং নিপ্পৰিযাযতো তেন পৱত্তিতং নাম, ন ইতৰন্তি পঠমনযো ৱুত্তো. যস্মা পৱত্তিতস্সেৱ অনুপৱত্তনং, পঠমনযো চ তংসদিসে তব্বোহাৰৱসেন ৱুত্তোতি তং অনাদিযিত্ৱা দুতিযনযো ৱুত্তো. দসৱিধন্তি অন্তোজনস্মিং, বলকাযে ৰক্খাৱৰণগুত্তিযা সংৱিধানং, খত্তিযেসু অনুযুত্তেসু, ব্ৰাহ্মণগহপতিকেসু, নেগমজানপদেসু, সমণব্ৰাহ্মণেসু, মিগপক্খীসু অধম্মচাৰপটিক্খেপো, অধনানং ধনানুপ্পদানং, সমণব্ৰাহ্মণে উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্হপুচ্ছনন্তি এৱং দসৱিধং. তত্থ গহপতিকে পক্খিজাতে চ ৱিসুং কত্ৱা গহণৱসেন দ্ৱাদসৱিধং. চক্কৱত্তিৱত্তন্তি চক্কৱত্তিভাৱাৱহং ৱত্তং. যস্মা যাথাৱতো পৱত্তিতং, তদনুৰূপকং পন ঞাযেন যুত্তকেন পৱত্তিতং নাম হোতীতি আহ ‘‘সম্মা নযেন হেতুনা কাৰণেনা’’তি. উভতোভাগৱিমুত্তাতি উভযভাগেহি উভযভাগতো ৱিমুত্তাতি অযমেত্থ অত্থোতি দস্সেতি ‘‘দ্ৱীহি ভাগেহি ৱিমুত্তা, অৰূপা…পে… নামকাযতো’’তি ইমিনা. তেৱিজ্জাদিভাৱন্তি তেৱিজ্জছড়ভিঞ্ঞচতুপ্পটিসম্ভিদভাৱং. পঞ্ঞাৱিমুত্তা হি তং তিৱিধং অপ্পত্তা কেৱলং পঞ্ঞায এৱ ৱিমুত্তা.

ৱিসুদ্ধত্থাযাতি ৱিসুদ্ধিপৱাৰণত্থায. সংযোজনট্ঠেন সংযোজনসঙ্খাতে চেৱ বন্ধনট্ঠেন বন্ধনসঙ্খাতে চ. ৱিজিতসঙ্গামন্তি যথা ৰাগাদযো পুন ন সীসং উক্খিপন্তি, এৱং অৰিযমগ্গসেনায ৱসেন ৱিজিতসঙ্গামং. তেনাহ ‘‘ৱিজিতৰাগদোসমোহসঙ্গাম’’ন্তি. মাৰবলস্সাতি মাৰসেনায, মাৰস্স ৱা সামত্থিযস্স. ৱেনেয্যসত্থন্তি ৱিনেতব্বজনসমূহং. সকটাদিসত্থসভাগতো ৱিনেয্যোৱ সত্থোতি তং ৱেনেয্যসত্থং. সীলসাৰাদিঅভাৱতো অন্তোতুচ্ছো.

পৱাৰণাসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. পৰোসহস্সসুত্তৱণ্ণনা

২১৬. সহস্সতো পৰং অড্ঢতেয্যভিক্খুসতং তদা ভগৱন্তং পযিৰুপাসতীতি আহ ‘‘পৰোসহস্সন্তি অতিৰেকসহস্স’’ন্তি. নিব্বানে কুতোচি ভযং নত্থীতি কুতোচিপি কাৰণতো নিব্বানে ভযং নত্থি অসঙ্খতভাৱেন সব্বসো খেমত্তা. তেনাহ ভগৱা – ‘‘খেমঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেস্সামি খেমগামিনিঞ্চ পটিপদ’’ন্তিআদি (সং. নি. ৪.৩৭৯-৪০৮). ন কুতোচি ভযং এতস্মিং অধিগতেতি অকুতোভযং, নিব্বানং. তেনাহ ‘‘নিব্বানপ্পত্তস্সা’’তিআদি. ৱিপস্সিতো পট্ঠাযাতি অম্হাকং ভগৱতো নামৱসেন ইসীনং সত্তমভাৱদস্সনত্থং ৱুত্তং. তে হি তত্থ তত্থ সুত্তে বহুসো কিত্তিতা. ইসীনন্তি ৱা পচ্চেকবুদ্ধসাৱকবাহিৰকইসীনং সত্তমো উত্তৰো সেট্ঠোতি অত্থো.

অট্ঠুপ্পত্তিৱসেনাতি কাৰণসমুট্ঠানৱসেন. তদস্স অট্ঠুপ্পত্তিং ৱিভাৱেতুং ‘‘সঙ্ঘমজ্ঝে’’তিআদি ৱুত্তং. পটিভানসম্পন্নৱাচায অঞ্ঞে ঈসতি অভিভৱতীতি ৱঙ্গীসো. তেনাহ ‘‘পটিভানসম্পত্তি’’ন্তিআদি.

কিলেসুম্মুজ্জনসতানীতি ৰাগাদিকিলেসানং ৰজ্জনদুস্সনাদিনযেহি সৱিসযে অযোনিসো উট্ঠানানি. যদি অনেকানি সতানি, অথ কস্মা ‘‘উম্মগ্গপথ’’ন্তি? ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ৱট্টপথত্তা পন পথ’’ন্তি. ৰাগদোসমোহমানদিট্ঠিৱসেন ৰাগখিলাদীনি পঞ্চখিলানি. ৱিভজন্তন্তি ৱিভজনৱসেন কথেন্তং. ৱিভজিত্ৱাতি ঞাণেন ৱিৱেচেত্ৱা.

অমতে অক্খাতেতি অমতাৱহে ধম্মে দেসিতে. ধম্মস্স পস্সিতাৰো সচ্চসম্পটিৱেধেন. অসংহীৰা দিট্ঠিৱাতেহি.

অতিৱিজ্ঝিত্ৱাতি পটিৱিজ্ঝিত্ৱা. অতিক্কমভূতন্তি অতিক্কমনট্ঠেন ভূতং. দসদ্ধানন্তি দসন্নং উপড্ঢানং. তেনাহ ‘‘পঞ্চন্ন’’ন্তি. জানন্তেনাতি ধম্মস্স সুদুল্লভতং জানন্তেন.

পৰোসহস্সসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. কোণ্ডঞ্ঞসুত্তৱণ্ণনা

২১৭. এৱংগহিতনামোতি ‘‘অঞ্ঞাসি ৱত, ভো, কোণ্ডঞ্ঞো’’তি সত্থু ৱচনং নিস্সায ভিক্খূহি অঞ্ঞেহি কোণ্ডঞ্ঞনামকেহি ৱিসেসনত্থং এৱংগহিতনামো. দ্ৱাদসন্নং সংৱচ্ছৰানং ৱসেন চিৰস্সং. ছদ্দন্তভৱনেতি ছদ্দন্তনাগৰাজভৱনট্ঠানে. পঞ্ঞৱা মহাসাৱকো ৰত্তঞ্ঞুতায. ‘‘দসসহস্সচক্কৱাড়ে দেৱমনুস্সানন্তি দসসহস্সচক্কৱাড়ে দেৱানং, ইমস্মিং চক্কৱাড়ে দেৱমনুস্সানঞ্চাতি এৱং দসসহস্সচক্কৱাড়ে দেৱমনুস্সান’’ন্তি ৱদন্তি. অগ্গন্তিআদিতো. তত্থাতি মন্দাকিনিতীৰে.

ৱস্সগ্গেনাতি ৱস্সপটিপাটিযা. তন্তি অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞত্থেৰং. মহাব্ৰহ্মানং ৱিয লোকিযমনুস্সা হৰাযন্তি. পামোক্খভূতো আযস্মা থেৰো অন্তৰন্তৰা তত্থ তত্থ জনপদে ৱসিত্ৱা তদনুক্কমেন মন্দাকিনিতীৰং উপগতো, তস্মা ৱুত্তং – ‘‘ইচ্ছামহং, ভন্তে, জনপদে ৱসিতু’’ন্তি.

আনুভাৱসম্পন্না দিব্বাযুকা তে হত্থিনাগাতি ৱুত্তং ‘‘পুব্বে পচ্চেকবুদ্ধানং পাৰিচৰিযায কতপৰিচযা’’তি. থেৰস্স সঞ্চৰণট্ঠানে আৱৰণসাখা হৰিত্ৱা অপনেত্ৱা. মুখোদকঞ্চেৱ দন্তকট্ঠঞ্চ ঠপেতীতি সড়লদেৱদাৰুকট্ঠাদীনি অঞ্ঞমঞ্ঞং ঘংসিত্ৱা অগ্গিং নিব্বত্তেত্ৱা জালেত্ৱা তত্থ পাসাণখণ্ডানি তাপেত্ৱা তানি দণ্ডকেহি ৱট্টেত্ৱা তড়াকাসু উদকসোণ্ডীসু খিপিত্ৱা উদকস্স তত্তভাৱং ঞত্ৱা নাগলতাদন্তকট্ঠং উপনেন্তো মুখোদকঞ্চ ঠপেতি. ৱত্তং কৰোতীতি অন্তোকুটিযা বহি চ পমুখেপি অঙ্গণেপি সাখাভঙ্গেহি সম্মজ্জন্তো ৱক্খমাননযেন আহাৰং উপনেন্তো ৱত্তং কৰোতি.

পতিট্ঠপ্পমাণেতি কটিপ্পমাণে, অযমেৱ ৱা পাঠো তাৱ মহন্তমেৱাতি যাৱ মহন্তং সেতপদুমৱনং, তাৱ মহন্তমেৱ. এসেৱ নযো ৰত্তকুমুদৱনাদীসু. খাদন্তা মনুস্সা. পক্কপযোঘনিকা ৱিযাতি সুপক্কপযোঘনং ৱিয. ঘনভাৱেন পন পক্খিত্তখুদ্দমধু ৱিয হোতি. তেনাহ ‘‘এতং পোক্খৰমধু নামা’’তি. মুড়ালন্তি সেতপদুমানং মূলং. ভিসন্তি তেসংযেৱ কন্দং. একস্মিং পব্বেতি একেকস্মিং পব্বন্তৰে. পাদঘটকন্তি দোণস্স চতুভাগো সণ্ঠানতো খুদ্দকো, তস্মা পাদঘটকপ্পমাণন্তি তুম্বমত্তং. সোণ্ডিআৱাটেতি খুদ্দকসোণ্ডিযো চেৱ খুদ্দকআৱাটে চ.

এতং ভোজনন্তি যথাৱুত্তং নিৰুদকপাযসভোজনং. কেচি সঞ্জানন্তি যে থেৰা ৱুড্ঢতৰা. কেচি ন সঞ্জানন্তি যে নৱা অচিৰপব্বজিতা.

বুদ্ধানুবুদ্ধোতি বুদ্ধস্স অনুবুদ্ধো. বাড়্হৱীৰিযোতি চতুন্নং সম্মপ্পধানানং ৱসেন চিৰনিচিতৱীৰিযো. তিণ্ণং ৱিৱেকানন্তি কাযচিত্তউপধিৱিৱেকানং লাভীতি যোজনা. চতস্সো ৱদতি ৱঙ্গীসত্থেৰো সযংপটিভানং, ন সেসাভিঞ্ঞানং অভাৱতোতি আহ ‘‘ইতৰা’’তিআদি. পৰিসা সন্নিসীদি নিস্সদ্দভাৱেন তুণ্হী অহোসীতি অত্থো. অনুজানাপেসীতি পঠমং অত্তনা ঞাতং উপট্ঠিতং অত্তনো পৰিনিব্বানকালং অনু পচ্ছা সত্থাৰং জানাপেসীতি এৱং এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

তন্তি আসাড়্হিপুণ্ণমায ইসিপতনে যং দস্সনং, যং ৱা দুক্কৰচৰিযাযং তুম্হাকং উপট্ঠানং আদিতো দস্সনং, তং, ভন্তে, পঠমদস্সনং. ওনতৱিনতাতি হেট্ঠা উপৰি চ ওনতা ৱিনতা. কম্পেত্ৱাতি থোকং চালেত্ৱা দস্সনত্থং একনিন্নাদো তেসং হত্থিনাগানঞ্চেৱ নাগযক্খকুম্ভণ্ডানং দেৱতানঞ্চ সদ্দেন. ব্ৰহ্মানো দেৱানং অদংসূতি সম্বন্ধো.

সজ্ঝাযমকংসু পসাদনীযেসু পসাদৱসেন সন্নিপতিতপৰিসায পসাদজননত্থং ভগৱতি নিক্খমিত্ৱাতি ভগৱতি গন্ধকুটিতো নিক্খমিত্ৱা. ধৰতিযেৱাতি অদুট্ঠতং পত্ৱা তিট্ঠতেৱ.

কোণ্ডঞ্ঞসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. মোগ্গল্লানসুত্তৱণ্ণনা

২১৮. পচ্চৱেক্খতীতি তেসং অৰিযানং চিত্তং অত্তনো ঞাণচক্খুনা পতি অৱেক্খতি পচ্চৱেক্খতি. পব্বতস্সাতি ইসিগিলিপব্বতস্স. দুক্খপাৰং গতন্তি ৱট্টদুক্খস্স পাৰং পৰিযন্তং গতং. সব্বগুণসম্পন্নন্তি সব্বেহি বুদ্ধগুণেহি চ সাৱকগুণেহি চ পৰিপুণ্ণং. অনেকাকাৰসম্পন্নন্তি ৰূপঘোসলূখধম্মপ্পমাণিকানং সত্তানং তেহি তেহি আকাৰেহি সব্বেসঞ্চ অনেকেহি অনন্তাপৰিমেয্যেহি পসীদিতব্বাকাৰেহি সমন্নাগতং. তে পন আকাৰা যস্মা অনঞ্ঞসাধাৰণা বুদ্ধগুণা এৱ, তস্মা আহ ‘‘অনেকেহি গুণেহি সমন্নাগত’’ন্তি.

মোগ্গল্লানসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১১. গগ্গৰাসুত্তৱণ্ণনা

২১৯. তেতি তে দেৱমনুস্সে. ‘‘সৰীৰৱণ্ণেনাতি সৰীৰে ছৱিৱণ্ণেনা’’তি ৱদন্তি. সৰীৰৱণ্ণেনাতি ৱা ধম্মৰূপকাযগুণেন. ‘‘যসসা’’তিপি পাঠো, সো এৱত্থো. ৱিগতমলোতি অব্ভামহিকাদীহি ৱিগতূপক্কিলেসো. ভাণু ৱুচ্চতি পভা, সাতিসযো ভাণু এতস্স অত্থীতি ভাণুমা. সূৰিযোতি আহ ‘‘আদিচ্চো ৱিযা’’তি.

গগ্গৰাসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১২. ৱঙ্গীসসুত্তৱণ্ণনা

২২০. সো কিৰ ৱিচৰতীতি সম্বন্ধো. ‘‘যথাযং দীপো জম্বুদীপোতি জম্বুনা পঞ্ঞাতো, এৱাহম্পি তেন জম্বুনা পঞ্ঞাযিস্স’’ন্তি জম্বুসাখং পৰিহৰিত্ৱা. ৱাদং কত্ৱাতি ‘‘ইমস্মিং ৱাদে সচে তে পৰাজযো হোতি, ত্ৱং মে দাসো হোহি. সচে মে পৰাজযো, অহং তে ভৰিযা’’তি এৱং কতিকং কত্ৱা. ৱাদে জযপৰাজযানুভাৱেনাতি তথাপৱত্তিতে ৱাদে পৰিব্বাজকস্স জযানুভাৱেন চেৱ অত্তনো পৰাজযেন চ. ৱযং আগম্মাতি সিপ্পুগ্গহণৱযং আগম্ম. ৱিজ্জন্তি মন্তং.

নিব্বত্তগতিৱিভাৱনৱসেন ছৱসীসভাৱং দূসেতি ৱিনাসেতীতি ছৱদূসকং সিপ্পং, তথাপৱত্তং মন্তপদং. অত্তনো আনুভাৱেনাতি নিৰযে নিব্বত্তসত্তস্স সীসং যত্থ কত্থচি ঠিতং বুদ্ধানুভাৱেন আনেত্ৱা দস্সেত্ৱা. খীণাসৱস্স সীসন্তি পৰমপ্পিচ্ছতায কঞ্চিপি অজানাপেত্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা পৰিনিব্বুতস্স খীণাসৱস্স ছড্ডিতং সীসকটাহং. দস্সেসীতি অত্তনো আনুভাৱেন আনেত্ৱা দস্সেসি.

‘‘তুম্হে, ভো গোতম, জানাথা’’তি কামং ৱঙ্গীসো নিব্বত্তট্ঠানং সন্ধায পুচ্ছতি, ভগৱা পন অনুপাদিসেসনিব্বানং সন্ধায ‘‘আম, ৱঙ্গীস…পে… গতিং জানামী’’তি আহ. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘নিব্বানং অৰহতো গতী’’তি. ৱঙ্গীসো সযং মন্তবলেন গতিপৰিযাপন্নস্স গতিং জানন্তো ভগৱন্তম্পি ‘‘অযম্পি তথা’’তি মঞ্ঞমানো ‘‘মন্তেন জানাসি, ভো গোতমা’’তি আহ. ভগৱা অত্তনো বুদ্ধঞাণমেৱ মন্তং কত্ৱা দীপেন্তো ‘‘আম, ৱঙ্গীস, একেন মন্তেনেৱ জানামী’’তি আহ. মুধা এৱ দাতব্বন্তি অমূলিকো. অনন্তৰহিতায ভূমিযা সযনং থণ্ডিলসেয্যা. আদি-সদ্দেন সাযততিযং উদকোৰোহণভূমিহৰণাদিং সঙ্গণ্হাতি. সো তং…পে… অৰহত্তং পাপুণীতি ইমিনা ৱঙ্গীসত্থেৰো পব্বজিত্ৱা ন চিৰস্সেৱ সুখায পটিপদায অৰহত্তং পত্তো ৱিয দিস্সতি, ন খো পনেতং এৱং দট্ঠব্বং, আযতিং থেৰো পব্বজিত্ৱা সমথৱিপস্সনাসু কম্মং আৰভিত্ৱাপি দুক্খায পটিপদায তাদিসং কালং ৱীতিনামেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেনাহ –

‘‘নিক্খন্তং ৱত মং সন্তং, অগাৰস্মানগাৰিযং;

ৱিতক্কা উপধাৱন্তি, পগব্ভা কণ্হতো ইমে’’. (সং. নি. ১.২০৯; থেৰগা. ১২১৮);

আযস্মতো ৱঙ্গীসস্স অনভিৰতি উপ্পন্না হোতি, ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতি, ‘‘কামৰাগেন ডয্হামি, চিত্তং মে পৰিডয্হতী’’তিআদি (থেৰগা. ১২৩২).

ৱিমুত্তিসুখন্তি সব্বসো কিলেসৱিমুত্তিযং নিব্বানে চ উপ্পন্নং সম্পতিঅৰহত্তফলসুখং পটিসংৱেদেন্তোতি যথাপৰিচ্ছিন্নং কালং পতি সম্মদেৱ ৱেদেন্তো অনুভৱন্তো. কৱিনা কতং, ততো ৱা আগতং, তস্স ৱা ইদন্তি কাৱেযং, তদেৱেত্থ ‘‘কাৱেয্য’’ন্তি ৱুত্তং. যে নিযামগতদ্দসাতি যে ভিক্খূ অৰিযা বুদ্ধানং সাৱকা ফলট্ঠভাৱেন নিযামগতা চেৱ মগ্গট্ঠভাৱেন নিযামদসা চ. নিযামোতি হি সম্মত্তনিযামো অধিপ্পেতো. সুআগমনন্তি মম ইমস্স সত্থুনো সন্তিকে আগমনং উপগমনং, ইমস্মিঞ্চ ধম্মৱিনযে আগমনং পব্বজনং উপসম্পদা সুন্দৰং আগমনং. তত্থ কাৰণমাহ ‘‘তিস্সো ৱিজ্জা’’তিআদি. অৱুত্তম্পি গাথায অত্থতো গহিতমেৱ থেৰস্স ছড়ভিঞ্ঞভাৱতো.

ৱঙ্গীসসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সাৰত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায

ৱঙ্গীসসংযুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.