১. পঠমৱগ্গো

১. ব্ৰহ্মাযাচনসুত্তৱণ্ণনা

১৭২. পৰিৱিতক্কো উদপাদীতি ধম্মগম্ভীৰতাপচ্চৱেক্খণহেতুকো ধম্মদেসনায অপ্পোস্সুক্কো উপ্পজ্জি. অযং পৰিৱিতক্কো কস্মা উদপাদি? কত্থ চ উদপাদীতি তং সব্বং ৱিভাৱেতুং ‘‘সব্ববুদ্ধান’’ন্তিআদি আৰদ্ধং. তত্থ আচিণ্ণসমাচিণ্ণোতি আচৰিতো চেৱ আচৰন্তেহি চ সম্মদেৱ আচৰিতোতি অত্থো. এতেন অযং পৰিৱিতক্কো সব্ববুদ্ধানং পঠমাভিসম্বোধিযং উপ্পজ্জতেৱাতি অযমেত্থ ধম্মতাতি দস্সেতি. তত্থ অট্ঠমে সত্তাহেতি ইদং সত্তমসত্তাহতো পৰং সত্তাহব্ভন্তৰে উপ্পন্নত্তা ৱুত্তং, ন পন ইতৰেসং ৱিয অট্ঠমস্স নাম সত্তাহস্স পৱত্তিতস্স সব্ভাৱা. সপচ্চগ্ঘেতি মহগ্ঘে. ‘‘পচ্চগ্ঘে’’তি ৱা পাঠো, অভিনৱেতি অত্থো. সেলমযেতি মুগ্গৱণ্ণসিলামযে.

পটিৱিদ্ধোতি সযম্ভুঞাণেন ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তিআদিনা পটিমুখং নিব্বিজ্ঝনৱসেন পত্তো, যাথাৱতো অৱবুদ্ধোতি অত্থো. ধম্মোতি চতুসচ্চধম্মো তব্বিনিমুত্তস্স পটিৱিজ্ঝিতব্বধম্মস্স অভাৱতো. গম্ভীৰোতি মহাসমুদ্দো ৱিয মকসতুণ্ডসূচিযা অঞ্ঞত্ৰ সমুপচিতপৰিপক্কঞাণসম্ভাৰেহি অঞ্ঞেসং ঞাণেন অলব্ভনেয্যপতিট্ঠো. তেনাহ ‘‘উত্তানপটিক্খেপৱচনমেত’’ন্তি. যো অলব্ভনেয্যপতিট্ঠো, সো ওগাহিতুং অসক্কুণেয্যতায সৰূপতো ৱিসেসতো চ পস্সিতুং ন সক্কাতি আহ ‘‘গম্ভীৰত্তাৱ দুদ্দসো’’তি. দুক্খেন দট্ঠব্বোতি কিচ্ছেন কেনচি কদাচিদেৱ দট্ঠব্বো. যং পন দট্ঠুমেৱ ন সক্কা, তস্স ওগাহেত্ৱা অনু অনু বুজ্ঝনকো কদাচি নত্থীতি আহ ‘‘দুদ্দসত্তাৱ দুৰনুবোধো’’তি. দুক্খেন অৱবুজ্ঝিতব্বো অৱবোধস্স দুক্কৰভাৱতো. ইমস্মিং ঠানে ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো দুক্কৰতৰং ৱা দুৰভিসম্ভৱতৰং ৱা’’তি (সং. নি. ৫.১১১৫) সুত্তপদং ৱত্তব্বং. সন্তাৰম্মণতায ৱা সন্তো. নিব্বুতসব্বপৰিড়াহতায নিব্বুতো. অত্তনো পচ্চযেহি পধানভাৱং নীতোতি ৱা পণীতো. অতিত্তিকৰণট্ঠেন অতপ্পকো সাদুৰসভোজনং ৱিয. তত্থ চ নিৰোধসচ্চং সন্তং আৰম্মণন্তি সন্তাৰম্মণং, মগ্গসচ্চং সন্তং সন্তাৰম্মণঞ্চাতি সন্তাৰম্মণং, অনুপসন্তসভাৱানং কিলেসানং সঙ্খাৰানঞ্চ অভাৱতো সন্তো. নিব্বুতসব্বপৰিড়াহত্তা নিব্বুতো. সন্তপণীতভাৱেনেৱ তদত্থায অসেচনকতায অতপ্পকতা দট্ঠব্বা. তেনাহ ‘‘ইদং দ্ৱযং লোকুত্তৰমেৱ সন্ধায ৱুত্ত’’ন্তি. উত্তমঞাণস্স ৱিসযত্তা ন তক্কেন অৱচৰিতব্বো. ততো এৱ নিপুণঞাণগোচৰতায সণ্হসুখুমসভাৱত্তা চ নিপুণো. বালানং অৱিসযত্তা যথাৱুত্তেহি পণ্ডিতেহি এৱ ৱেদিতব্বোতি পণ্ডিতৱেদনীযো. আলীযন্তি অভিৰমিতব্বট্ঠেন সেৱীযন্তীতি আলযা, পঞ্চ কামগুণা. আলযন্তি অল্লীযন্তি অভিৰমণৱসেন সেৱন্তীতি আলযা, তণ্হাৱিচৰিতানি. ৰমন্তীতি ৰতিং ৱিন্দন্তি কীড়ন্তি লড়ন্তি. আলযৰতাতি আলযনিৰতা.

ঠানং সন্ধাযাতি ঠানসদ্দং সন্ধায, অত্থকো পন ঠানন্তি চ পটিচ্চসমুপ্পাদো এৱ অধিপ্পেতো. তিট্ঠতি ফলং তদাযত্তৱুত্তিতাযাতি হি ঠানং, সঙ্খাৰাদীনং পচ্চযভূতা অৱিজ্জাদযো. ইমেসং সঙ্খাৰাদীনং পচ্চযা ইদপ্পচ্চযা, অৱিজ্জাদযো. ইদপ্পচ্চযা এৱ ইদপ্পচ্চযতা যথা ‘‘দেৱো এৱ দেৱতা’’. ইদপ্পচ্চযানং ৱা অৱিজ্জাদীনং অত্তনো ফলং পতি পচ্চযভাৱো উপ্পাদনসমত্থতা ইদপ্পচ্চযতা. তেন পৰমত্থপচ্চযলক্খণো পটিচ্চসমুপ্পাদো দস্সিতো হোতি. পটিচ্চ সমুপ্পজ্জতি ফলং এতস্মাতি পটিচ্চসমুপ্পাদো. পদদ্ৱযেনপি ধম্মানং পচ্চযট্ঠো এৱ ৱিভাৱিতো. তেনাহ ‘‘সঙ্খাৰাদিপচ্চযানং এতং অধিৱচন’’ন্তি. সঙ্খাৰাদীনং পচ্চযা সঙ্খাৰাদিপচ্চযা, অৱিজ্জাদযো. তেসং সঙ্খাৰাদিপচ্চযানং. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন ৱিসুদ্ধিমগ্গসংৱণ্ণনাযং (ৱিসুদ্ধি. মহাটী. ২.৫৭২-৫৭৩) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো. সব্বসঙ্খাৰসমথোতিআদি সব্বন্তি সব্বসঙ্খাৰসমথাদিঅভিধেয্যং সব্বং অত্থতো নিব্বানমেৱ. ইদানি অস্স নিব্বানভাৱং দস্সেতুং ‘‘যস্মা হী’’তিআদি ৱুত্তং. তন্তি নিব্বানং. আগম্মাতি পটিচ্চ অৰিযমগ্গস্স আৰম্মণপচ্চযহেতু. সম্মন্তীতি পটিপ্পস্সদ্ধিৱূপসমৱসেন সম্মন্তি. তথা সন্তা চ সৱিসেসং উপসন্তা নাম হোন্তীতি আহ ‘‘ৱূপসম্মন্তী’’তি. এতেন সব্বে সঙ্খাৰা সম্মন্তি এত্থাতি সব্বসঙ্খাৰসমথো, নিব্বানন্তি দস্সেতি. সব্বসঙ্খাৰৱিসংযুত্তে হি নিব্বানে সব্বসঙ্খাৰৱূপসমপৰিযাযো অট্ঠকথাযং ৱুত্তো এৱ. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো.

উপধীযতি এত্থ দুক্খন্তি উপধি, খন্ধাদযো. পটিনিস্সট্ঠাতি সমুচ্ছেদৱসেন পৰিচ্চত্তা হোন্তি. সব্বা তণ্হাতি অট্ঠসতপ্পভেদা সব্বাপি তণ্হা. সব্বে কিলেসৰাগাতি কামৰাগৰূপৰাগাদিভেদা সব্বেপি কিলেসভূতা ৰাগা, সব্বেপি ৱা কিলেসা ইধ ‘‘কিলেসৰাগা’’তি অধিপ্পেতা, ন লোভৱিসেসা এৱ চিত্তস্স পৰিড়াহভাৱাপাদনতো. যথাহ ‘‘ৰত্তম্পি চিত্তং ৱিপৰিণতং, দুট্ঠম্পি চিত্তং ৱিপৰিণতং, মূড়্হম্পি চিত্তং ৱিপৰিণত’’ন্তি (পাৰা. ২৭১). ৱিৰজ্জন্তীতি পলুজ্জন্তি ৱিক্খম্ভনতো সব্বসো তেন ৱিসংযুত্তভাৱতো. সব্বং দুক্খন্তি জৰামৰণাদিভেদং সব্বং ৱট্টদুক্খং. ভৱেন ভৱন্তি তেন তেন ভৱেন ভৱন্তৰং ভৱনিকন্তিভাৱেন সংসিব্বতি. ফলেন ৱা সদ্ধিং কম্মং সতণ্হস্সেৱ আযতিং পুনব্ভৱভাৱতো. ততো ৱানতো নিক্খন্তং তত্থ তস্স সব্বসো অভাৱতো. চিৰনিসজ্জাচিৰভাসনেহি পিট্ঠিআগিলাযনতালুগলসোসাদিৱসেন কাযকিলমথো চেৱ কাযৱিহেসা চ ৱেদিতব্বা. সা চ খো দেসনায অত্থমজানন্তানং অপটিপজ্জন্তানঞ্চ ৱসেন, জানন্তানং পন পটিপজ্জন্তানঞ্চ দেসনায কাযপৰিস্সমোপি সত্থু অপৰিস্সমোযেৱ. তেনাহ ভগৱা – ‘‘ন চ মং ধম্মাধিকৰণং ৱিহেসেসী’’তি (উদা. ১০). তেনেৱাহ – ‘‘যা অজানন্তানং দেসনা নাম, সো মম কিলমথো অস্সা’’তি. উভযন্তি চিত্তকিলমথো চিত্তৱিহেসা চাতি উভযম্পেতং বুদ্ধানং নত্থি বোধিমূলে এৱ সমুচ্ছিন্নত্তা. অনুব্ৰূহনং সম্পিণ্ডনং. সোতি অপিস্সূতি নিপাতো. ৱুদ্ধিপ্পত্তা ৱা অচ্ছৰিযা অনচ্ছৰিযা, ৱুদ্ধিঅত্থোপি হি -কাৰো হোতি যথা ‘‘অসেক্খা ধম্মা’’তি. কপ্পানং সতসহস্সং চত্তাৰি চ অসঙ্খ্যেয্যানি সদেৱকস্স লোকস্স ধম্মসংৱিভাগকৰণত্থমেৱ পাৰমিযো পূৰেত্ৱা ইদানি সমধিগতধম্মৰজ্জস্স তত্থ অপ্পোস্সুক্কতাপত্তিদীপনতা গাথত্থস্স চ অচ্ছৰিযতা তস্স ৱুদ্ধিপ্পত্তীতি ৱেদিতব্বং. অত্থদ্ৱাৰেন হি গাথানং অনচ্ছৰিযতা. গোচৰা অহেসুন্তি উপট্ঠহিংসু. উপট্ঠানঞ্চ ৱিতক্কেতব্বতাৱাতি আহ ‘‘পৰিৱিতক্কযিতব্বতং পাপুণিংসূ’’তি.

যদি সুখাপটিপদাৱ, কথং কিচ্ছতাতি আহ ‘‘পাৰমীপূৰণকালে পনা’’তিআদি. এৱমাদীনি দুপ্পৰিচ্চজানি দেন্তস্স. হ-ইতি ৱা ব্যত্তন্তি এতস্মিং অত্থে নিপাতো. ‘‘একংসত্থে’’তি কেচি. হ ব্যত্তং, একংসেন ৱা অলং নিপ্পযোজনং এৱং কিচ্ছেন অধিগতস্স পকাসিতুং দেসিতুন্তি যোজনা. হলন্তি ৱা অলন্তি ইমিনা সমানত্থপদং ‘‘হলন্তি ৱদামী’’তিআদীসু ৱিয. ৰাগদোসফুট্ঠেহীতি ফুট্ঠৱিসেন ৱিয সপ্পেন ৰাগেন দোসেন চ ফুট্ঠেহি অভিভূতেহি. ৰাগদোসানুগতেহীতি ৰাগদোসেহি অনুবন্ধেহি.

নিচ্চাদীনন্তি নিচ্চাদীনং চতুন্নং ৱিপল্লাসানং. এৱংগতন্তি এৱং অনিচ্চন্তিআদিনা আকাৰেন পৱত্তং বুজ্ঝিতব্বং. কামৰাগৰত্তা চ ভৱৰাগৰত্তা চ নীৱৰণেহি নিৱুতচিত্ততায দিট্ঠিৰাগৰত্তা ৱিপৰীতাভিনিৱেসেন ন দক্খন্তি যাথাৱতো ধম্মং ন পটিৱিজ্ঝিস্সন্তি. সভাৱেনাতি অৱিপৰীতসভাৱেন. এৱং গাহাপেতুন্তি অনিচ্চন্তিআদিনা সভাৱেন যাথাৱতো ধম্মং জানাপেতুং. ৰাগদোসপৰেততাপি নেসং সম্মূড়্হভাৱেনেৱাতি আহ ‘‘তমোখন্ধেন আৱুটা’’তি.

ধম্মদেসনায অপ্পোস্সুক্কতাপত্তিযা কাৰণং ৱিভাৱেতুং ‘‘কস্মা পনা’’তিআদিনা সযমেৱ চোদনং সমুট্ঠাপেতি. অঞ্ঞাতৱেসেনাতি ইমস্স ভগৱতো সাৱকভাৱূপগমনেন অঞ্ঞাতৱেসেন. ‘‘অঞ্ঞতৰতাপসৱেসেনা’’তি কেচি, সো পনস্স অৰহত্তাধিগমনেনেৱ ৱিগচ্ছেয্য. তিৱিধং কাৰণং অপ্পোস্সুক্কতাপত্তিযা পটিপক্খস্স বলৱভাৱো, ধম্মস্স গম্ভীৰতা, তত্থ চ ভগৱতো সাতিসযং গাৰৱন্তি তং দস্সেতুং ‘‘তস্স হী’’তিআদি আৰদ্ধং. তত্থ পটিপক্খা নাম ৰাগাদযো কিলেসা সম্মাপটিপত্তিযা অন্তৰাযকৰত্তা. তেসং বলৱভাৱতো চিৰপৰিভাৱনায সত্তসন্তানতো দুব্বিসোধিযতায তে সত্তে মত্তহত্থিনো ৱিয দুব্বলপুৰিসং অধিভৱিত্ৱা অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা অনযব্যসনং আপাদেন্তা অনেকসতযোজনাযামৱিত্থাৰং সুনিচিতং ঘনসন্নিৱেসং কণ্টকদুগ্গম্পি অধিসেন্তি. দূৰপভেদদুচ্ছেজ্জতাহি দুব্বিসোধিযতং পন দস্সেতুং ‘‘অথস্সা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ চ অন্তো অমট্ঠতায কঞ্জিযপুণ্ণা লাবু, চিৰপাৰিৱাসিকতায তক্কভৰিতা চাটি, স্নেহতিন্তদুব্বলভাৱেন ৱসাপীতপিলোতিকা, তেলমিস্সিততায অঞ্জনমক্খিতহত্থো দুব্বিসোধনীযা ৱুত্তা. হীনূপমা চেতা ৰূপপবন্ধভাৱতো অচিৰকালিকত্তা চ মলীনতায, কিলেসসংকিলেসো এৱ পন দুব্বিসোধনীযতৰো অনাদিকালিকত্তা অৰূপনিস্সিতত্তা চ. তেনাহ ‘‘অতিসংকিলিট্ঠা’’তি.

যথা চ দুব্বিসোধনীযতৰতায, এৱং গম্ভীৰদুদ্দসদুৰনুবোধানম্পি ৱুত্তউপমা হীনূপমাৱ. গম্ভীৰোপি ধম্মো পটিপক্খৱিধমনেন ঞাণেন ৱিসদভাৱং আপন্নেন সুপাকটো ভৱেয্য, পটিপক্খৱিধমনং পন সম্মাপটিপত্তিপটিবদ্ধং, সা সদ্ধম্মস্সৱনাধীনা, তং সত্থৰি ধম্মে চ পসাদাযত্তং. সো গৰুট্ঠানিযানং অজ্ঝেসনহেতুকোতি পণালিকায সত্তানং ধম্মসম্পটিপত্তিযা ব্ৰহ্মাযাচনানিমিত্তন্তি তং দস্সেন্তো ‘‘অপিচা’’তিআদিমাহ.

উপক্কিলেসভূতং অপ্পং ৰাগাদিৰজং এতস্সাতি অপ্পৰজং, অপ্পৰজং অক্খি পঞ্ঞাচক্খু যেসং তে তংসভাৱাতি কত্ৱা অপ্পৰজক্খজাতিকাতি ইমমত্থং দস্সেন্তো ‘‘পঞ্ঞামযে’’তিআদিমাহ. অপ্পং ৰাগাদিৰজং যেসং তংসভাৱা অপ্পৰজক্খজাতিকাতি এৱমেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. অস্সৱনতাতি ‘‘সযং অভিঞ্ঞা’’তিআদীসু ৱিয কৰণে পচ্চত্তৱচনন্তি আহ ‘‘অস্সৱনতাযা’’তি. দসপুঞ্ঞকিৰিযৱসেনাতি দানাদিদসৱিধপুঞ্ঞকিৰিযৱত্থূনং ৱসেন. তেনাহ ‘‘কতাধিকাৰা’’তিআদি. পপঞ্চসূদনিযং (ম. নি. অট্ঠ. ১.২৮২) পন ‘‘দ্ৱাদসপুঞ্ঞকিৰিযৱসেনা’’তি ৱুত্তং, তং দানাদীসু সৰণগমন-পৰহিতপৰিণামনাদিপক্খিপনৱসেন ৱুত্তং.

ৰাগাদিমলেন সমলেহি পূৰণাদীহি ছহি সত্থাৰেহি সত্থুপটিঞ্ঞেহি কব্বৰচনাৱসেন চিন্তাকৱিআদিভাৱে ঠত্ৱা তক্কপৰিযাহতং ৱীমংসানুচৰিতং সযংপটিভানং চিন্তিতো. তে কিৰ বুদ্ধকোলাহলানুস্সৱেন সঞ্জাতকুতূহলং লোকং ৱঞ্চেন্তা কোহঞ্ঞে ঠত্ৱা সব্বঞ্ঞুতং পটিজানন্তা যং কঞ্চি অধম্মমেৱ ‘‘ধম্মো’’তি দীপেসুং. তেনাহ ‘‘তে হি পুৰেতৰং উপ্পজ্জিত্ৱা’’তিআদি. অপাপুৰেতন্তি এতং কস্সপস্স ভগৱতো সাসনন্তৰধানতো পভুতি পিহিতং নিব্বানমহাদ্ৱাৰং অৰিযমগ্গং সদ্ধম্মদেসনাহত্থেন অপাপুৰ ৱিৱৰ.

সেলো পব্বতো উচ্চো হোতি থিৰো চ, ন পংসুপব্বতো মিস্সকপব্বতো চাতি আহ ‘‘সেলে যথা পব্বতমুদ্ধনী’’তি. ধম্মমযং পাসাদন্তি লোকুত্তৰধম্মমাহ. সো হি সব্বসো পসাদাৱহো, সব্বধম্মে অতিক্কম্ম অব্ভুগ্গতট্ঠেন পাসাদসদিসো চ. পঞ্ঞাপৰিযাযো ৱা ইধ ধম্ম-সদ্দোতি ৱুত্তং ‘‘পঞ্ঞাময’’ন্তি. সা হি অব্ভুগ্গতট্ঠেন পাসাদোতি অভিধম্মে আগতা. তথা চাহ –

‘‘পঞ্ঞাপাসাদমাৰুয্হ, অসোকো সোকিনিং পজং;

পব্বতট্ঠোৱ ভূমট্ঠে, ধীৰো বালে অৱেক্খতী’’তি. (ধ. প. ২৮);

যথা হীতিআদীসু যথা চ পব্বতে ঠত্ৱা অন্ধকাৰে হেট্ঠা ওলোকেন্তস্স পুৰিসস্স খেত্তকেদাৰপাড়িকুটিকাযো তত্থ সযিতমনুস্সা চ ন পঞ্ঞাযন্তি অনুজ্জলভাৱতো, কুটিকাসু পন অগ্গিজালা পঞ্ঞাযতি সমুজ্জলভাৱতো, এৱং ধম্মপাসাদমাৰুয্হ সত্তলোকং ওলোকযতো ভগৱতো ঞাণস্স আপাথং নাগচ্ছন্তি অকতকল্যাণা সত্তা, ঞাণগ্গিনা অনুজ্জলভাৱতো অনুড়াৰভাৱতো চ ৰত্তিং খিত্তা সৰা ৱিয হোন্তি, কতকল্যাণা পন ভব্বপুগ্গলা দূৰে ঠিতাপি ভগৱতো আপাথং আগচ্ছন্তি পৰিপক্কঞাণগ্গিতায সমুজ্জলভাৱতো উড়াৰসন্তানতায হিমৱন্তপব্বতো ৱিয চাতি এৱং যোজনা ৱেদিতব্বা.

গৰুট্ঠানীযং পযিৰুপাসিত্ৱা গৰুতৰং পযোজনং উদ্দিস্স অভিপত্থনা অজ্ঝেসনা, সাপি অত্থতো যাচনাৱ হোতীতি আহ ‘‘অজ্ঝেসনন্তি যাচন’’ন্তি. পদেসৱিসযং ঞাণদস্সনং অহুত্ৱা বুদ্ধানংযেৱ আৱেণিকভাৱতো ইদং ঞাণদ্ৱযং ‘‘বুদ্ধচক্খূ’’তি ৱুচ্চতীতি আহ ‘‘ইমেসঞ্হি দ্ৱিন্নং ঞাণানং ‘বুদ্ধচক্খূ’তি নাম’’ন্তি. তিণ্ণং মগ্গ্গঞাণানন্তি হেট্ঠিমানং তিণ্ণং মগ্গঞাণানং ‘‘ধম্মচক্খূ’’তি নামং চতুসচ্চধম্মদস্সনমত্তভাৱতো. যতো তানি ঞাণানি ৱিজ্জূপমভাৱেন ৱুত্তানি, অগ্গমগ্গঞাণং পন ঞাণকিচ্চস্স সিখাপ্পত্তিযা দস্সনমত্তং ন হোতীতি ‘‘ধম্মচক্খূ’’তি ন ৱুচ্চতি, যতো তং ৱজিৰূপমভাৱেন ৱুত্তং. ৱুত্তনযেনাতি ‘‘অপ্পৰজক্খজাতিকা’’তি এত্থ ৱুত্তনযেন. যস্মা মন্দকিলেসা ‘‘অপ্পৰজক্খা’’তি ৱুত্তা, তস্মা বহলকিলেসা ‘‘মহাৰজক্খা’’তি ৱেদিতব্বা. পটিপক্খৱিধমনসমত্থতায তিক্খানি সূৰানি ৱিসদানি, ৱুত্তৱিপৰিযাযেন মুদূনি. সদ্ধাদযো আকাৰাতি সদ্দহনাদিপ্পকাৰে ৱদতি. সুন্দৰাতি কল্যাণা. সম্মোহৱিনোদনিযং পন ‘‘যেসং আসযাদযো কোট্ঠাসা সুন্দৰা, তে স্ৱাকাৰা’’তি ৱুত্তং, তং ইমায অত্থৱণ্ণনায অঞ্ঞদত্থু সংসন্দতীতি দট্ঠব্বং. কাৰণং নাম পচ্চযাকাৰো, সচ্চানি ৱা. পৰলোকন্তি সম্পৰাযং. তং দুক্খাৱহং ৱজ্জং ৱিয ভযতো পস্সিতব্বন্তি ৱুত্তং ‘‘পৰলোকঞ্চেৱ ৱজ্জঞ্চ ভযতো পস্সন্তী’’তি. সম্পত্তিভৱতো ৱা অঞ্ঞত্তা ৱিপত্তিভৱো পৰলোকোতি ৱুত্তং ‘‘পৰ…পে… পস্সন্তী’’তি.

অযং পনেত্থ পাড়ীতি এত্থ ‘‘অপ্পৰজক্খা’’তি পদানং অত্থৱিভাৱনে অযং তস্স তথাভাৱসাধনপাড়ি. সদ্ধাদীনঞ্হি ৱিমুত্তপৰিপাচকধম্মানং বলৱভাৱো তপ্পটিপক্খানং পাপধম্মানং দুব্বলভাৱে সতি হোতি. তেসঞ্চ বলৱভাৱো সদ্ধাদীনং দুব্বলভাৱেতি ৱিমুত্তিপৰিপাচকধম্মানং সৱিসেসং অত্থিতানত্থিতাৱসেন অপ্পৰজক্খা মহাৰজক্খাতিআদযো পাড়িযং (পটি. ম. ১.১১১) ৱিভজিত্ৱা দস্সিতা ‘‘সদ্ধো পুগ্গলো অপ্পৰজক্খো’’তিআদিনা. খন্ধাদযো এৱ লুজ্জনপলুজ্জনট্ঠেন লোকো সম্পত্তিভৱভূতো লোকো সম্পত্তিভৱলোকো, সুগতিসঙ্খাতো উপপত্তিভৱো. সম্পত্তি ভৱতি এতেনাতি সম্পত্তিসম্ভৱলোকো, সুগতিসংৱত্তনিযো কম্মভৱো. দুগ্গতিসঙ্খাতউপপত্তিভৱ-দুগ্গতিসংৱত্তনিযকম্মভৱা ৱিপত্তিভৱলোক-ৱিপত্তিসম্ভৱলোকা. পুন এককদুকাদিৱসেন লোকং ৱিভজিত্ৱা দস্সেতুং ‘‘একো লোকো’’তিআদি ৱুত্তং. আহাৰাদযো ৱিয হি আহাৰট্ঠিতিকা সঙ্খাৰা সব্বে লুজ্জনট্ঠেন লোকোতি. তত্থ একো লোকো সব্বে সত্তা আহাৰট্ঠিতিকাতি যাযং পুগ্গলাধিট্ঠানায কথায সব্বেসং সঙ্খাৰানং পচ্চযাযত্তৱুত্তিতা ৱুত্তা, তায সব্বো সঙ্খাৰলোকো একো একৱিধো পকাৰন্তৰস্স অভাৱতো. দ্ৱে লোকাতিআদীসুপি ইমিনা নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. নামগ্গহণেন চেত্থ নিব্বানস্স অগ্গহণং তস্স অলোকসভাৱত্তা.

ননু চ ‘‘আহাৰট্ঠিতিকা’’তি এত্থ পচ্চযাযত্তৱুত্তিতায মগ্গফলানম্পি লোকতা আপজ্জতীতি? নাপজ্জতি, পৰিঞ্ঞেয্যানং দুক্খসচ্চধম্মানং ইধ ‘‘লোকো’’তি অধিপ্পেতত্তা. অথ ৱা ন লুজ্জতি ন পলুজ্জতীতি যো গহিতো তথা ন হোতি, সো লোকোতি তংগহণৰহিতানং লোকুত্তৰানং নত্থি লোকতা. উপাদানানং আৰম্মণভূতা খন্ধা উপাদানক্খন্ধা. অনুৰোধাদিৱত্থুভূতা লাভাদযো অট্ঠ লোকধম্মা. দসাযতনানীতি দস ৰূপাযতনানি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. ৱিৱট্টজ্ঝাসযস্স অধিপ্পেতত্তা তস্স চ সব্বং তেভূমককম্মং গৰহিতব্বং ৱজ্জিতব্বঞ্চ হুত্ৱা উপট্ঠাতীতি ৱুত্তং ‘‘সব্বে অভিসঙ্খাৰা ৱজ্জা, সব্বে ভৱগামিকম্মা ৱজ্জা’’তি. অপ্পৰজক্খতাদীসু পঞ্চসু দুকেসু একেকস্মিং দস দস কত্ৱা ‘‘পঞ্ঞাসায আকাৰেহি ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি জানাতী’’তি ৱুত্তং. অথ ৱা অন্ৱযতো ব্যতিৰেকতো চ সদ্ধাদীনং ইন্দ্ৰিযানং পৰোপৰিযত্তং জানাতীতি কত্ৱা তথা ৱুত্তং. এত্থ চ অপ্পৰজক্খাদিভব্বাদিৱসেন আৱজ্জেন্তস্স ভগৱতো তে সত্তা পুঞ্জপুঞ্জাৱ হুত্ৱা উপট্ঠহন্তি, ন একেকা.

উপ্পলানি এত্থ সন্তীতি উপ্পলিনী. উপ্পলগচ্ছোপি জলাসযোপি চ. ইধ পন জলাসযো অধিপ্পেতোতি আহ ‘‘উপ্পলৱনে’’তি. যানি হি উদকস্স অন্তো নিমুগ্গানেৱ হুত্ৱা পুসন্তি ৱড্ঢন্তি, তানি অন্তোনিমুগ্গপোসীনি. দীপিতানীতি অট্ঠকথাযং পকাসিতানি, ইধেৱ ৱা ‘‘অঞ্ঞানিপী’’তিআদিনা দস্সিতানি. উগ্ঘটিতঞ্ঞূতি উগ্ঘটনং নাম ঞাণুগ্ঘটনং, ঞাণেন উগ্ঘটিতমত্তেনেৱ জানাতীতি অত্থো. ৱিপঞ্চিতং ৱিত্থাৰিতমেৱ অত্থং জানাতীতি ৱিপঞ্চিতঞ্ঞূ. নিদ্দেসাদীহি ধম্মাভিসমযায নেতব্বোতি নেয্যো. পজ্জতি অত্থো এতেনাতি পদং, পজ্জতে ঞাযতেতি ৱা পদং, তদত্থো. পদং পৰমং এতস্স, ন সচ্চাভিসম্বোধোতি পদপৰমো.

উদাহটৱেলাযাতি উদাহাৰে ধম্মস্স উদ্দেসে উদাহটমত্তেযেৱ. ধম্মাভিসমযোতি চতুসচ্চধম্মস্স ঞাণেন সদ্ধিং অভিসমযো. অযং ৱুচ্চতীতি অযং ‘‘চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তিআদিনা নযেন সংখিত্তেন মাতিকায ঠপিযমানায দেসনানুসাৰেন ঞাণং পেসেত্ৱা অৰহত্তং গণ্হিতুং সমত্থো পুগ্গলো ‘‘উগ্ঘটিতঞ্ঞূ’’তি ৱুচ্চতি. অযং ৱুচ্চতীতি সংখিত্তেন মাতিকং ঠপেত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থে ৱিভজিযমানে অৰহত্তং পাপুণিতুং সমত্থো পুগ্গলো ‘‘ৱিপঞ্চিতঞ্ঞূ’’তি ৱুচ্চতি. উদ্দেসতোতি উদ্দেসহেতু. উদ্দিসন্তস্স উদ্দিসাপেন্তস্স ৱাতি অত্থো. পৰিপুচ্ছতোতি অত্থং পৰিপুচ্ছন্তস্স. অনুপুব্বেন ধম্মাভিসমযো হোতীতি অনুক্কমেন অৰহত্তপ্পত্তি হোতি. ন তায জাতিযা ধম্মাভিসমযো হোতীতি তেন অত্তভাৱেন মগ্গং ৱা ফলং ৱা অন্তমসো ঝানং ৱা ৱিপস্সনং ৱা নিব্বত্তেতুং ন সক্কোতি. অযং ৱুচ্চতি পদপৰমোতি অযং পুগ্গলো ছব্বিধং ব্যঞ্জনপদং ছব্বিধং অত্থপদন্তি ইদং পদমেৱ পৰমং অস্সাতি পদপৰমোতি ৱুচ্চতীতি অত্থো.

ৱাসনা হোতীতি দেসনা ফলৱোহাৰেন ৱাসনা হোতীতি ৱুত্তা. ন হি কাচি বুদ্ধানং দেসনা নিৰত্থকা. যেতি যে দুৱিধে পুগ্গলে. ৱিভঙ্গে কম্মাৱৰণেনাতি পঞ্চৱিধেন আনন্তৰিযকম্মেন. ৱিপাকাৱৰণেনাতি অহেতুকপটিসন্ধিযা. যস্মা পন দুহেতুকানম্পি অৰিযমগ্গপটিৱেধো নত্থি, তস্মা দুহেতুকা পটিসন্ধিপি ৱিপাকাৱৰণমেৱাতি ৱেদিতব্বা. কিলেসাৱৰণেনাতি নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিযা. অস্সদ্ধাতি বুদ্ধাদীসু সদ্ধাৰহিতা. অচ্ছন্দিকাতি কত্তুকম্যতাছন্দৰহিতা. উত্তৰকুৰুকা মনুস্সা অচ্ছন্দিকট্ঠানং পৱিট্ঠা. দুপ্পঞ্ঞাতি ভৱঙ্গপঞ্ঞায পৰিহীনা. ভৱঙ্গপঞ্ঞায পন পৰিপুণ্ণাযপি যস্স ভৱঙ্গচলনং লোকুত্তৰস্স পচ্চযো ন হোতি, সোপি দুপ্পঞ্ঞো এৱ নাম. অভব্বা নিযামং ওক্কমিতুং কুসলেসু ধম্মেসু সম্মত্তন্তি কুসলেসু ধম্মেসু সম্মত্তনিযামসঙ্খাতং মগ্গং ওক্কমিতুং অধিগন্তুং অভব্বা. ন কম্মাৱৰণেনাতিআদীনি ৱুত্তৱিপৰিযাযেন ৱেদিতব্বানি. ৰাগচৰিতাদিআদীসু যং ৱত্তব্বং, তং পৰমত্থদীপনিযং ৱিসুদ্ধিমগ্গসংৱণ্ণনাযং (ৱিসুদ্ধি. মহাটী. ১.৪৩) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বং.

নিব্বানস্স দ্ৱাৰং পৱিসনমগ্গো ৱিৱৰিত্ৱা ঠপিতো মহাকৰুণূপনিস্সযেন সযম্ভুঞাণেন অধিগতত্তা. সদ্ধং পমুঞ্চন্তূতি অত্তনো সদ্ধং ধম্মসম্পটিচ্ছনযোগ্যং কত্ৱা ৱিস্সজ্জেন্তু, সদ্দহনাকাৰেন নং উপট্ঠপেন্তূতি অত্থো. সুখেন অকিচ্ছেন পৱত্তনীযতায সুপ্পৱত্তিতং. ন ভাসিং ন ভাসিস্সামীতি চিন্তেসিং.

সত্থু সন্তিকং উপগতানং দেৱানং ব্ৰহ্মানঞ্চ তস্স পুৰতো অন্তৰধানং নাম অতিট্ঠনন্তি আহ ‘‘সকট্ঠানমেৱ গতো’’তি. সদ্ধিন্দ্ৰিযাদি সম্মাদিট্ঠিআদিকো ধম্মো এৱ ৱিনেয্যসন্তানে পৱত্তনট্ঠেন চক্কন্তি ধম্মচক্কং. অথ ৱা চক্কন্তি আণা. ধম্মন্তি দেসনা. অথ ৱা অত্থধম্মতো অনপেতত্তা ধম্মঞ্চ তং পৱত্তনট্ঠেন চক্কঞ্চাতি ধম্মচক্কং. ধম্মেন ঞাযেন চক্কন্তিপি ধম্মচক্কং. যথাহ ‘‘ধম্মঞ্চ পৱত্তেতি চক্কঞ্চাতি ধম্মচক্কং, চক্কঞ্চ পৱত্তেতি ধম্মঞ্চাতি ধম্মচক্কং, ধম্মেন পৱত্তেতীতি ধম্মচক্কং, ধম্মচৰিযায পৱত্তেতীতি ধম্মচক্ক’’ন্তিআদি (পটি. ম. ২.৪০-৪১). পৱত্তেসীতি পট্ঠপেসি.

ব্ৰহ্মাযাচনসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা

১৭৩. অযং ৱিতক্কোতি অযং ‘‘কিন্তাহং ৱিহৰেয্য’’ন্তি এৱং পৱত্তিতৱিতক্কো. অঞ্ঞস্মিন্তি পৰস্মিং. অত্তা ন হোতীতি হি অঞ্ঞো, পৰো. সো পনেত্থ ন যো কোচি অধিপ্পেতো, অথ খো গৰুট্ঠানীযো. তেনাহ ‘‘কঞ্চি গৰুট্ঠানে অট্ঠপেত্ৱা’’তি. পতিস্সৱতি গৰুনো ‘‘আমা’’তি সম্পটিচ্ছতীতি পতিস্সো, ন পতিস্সোতি অপ্পতিস্সো. পতিস্সযৰহিতো গৰুপস্সযৰহিতোতি অত্থো.

সদেৱকেতি অৱযৱেন ৱিগ্গহো সমুদাযো সমাসত্থো. সদেৱকগ্গহণেন পঞ্চকামাৱচৰদেৱগ্গহণং পাৰিসেসঞাযেন ইতৰেসং পদন্তৰেহি সঙ্গহিতত্তা, সমাৰকগ্গহণেন ছট্ঠকামাৱচৰদেৱগ্গহণং পচ্চাসত্তিঞাযেন. তত্থ হি মাৰো জাতো তন্নিৱাসী চ হোতি. সব্ৰহ্মকৱচনেন ব্ৰহ্মকাযিকাদিব্ৰহ্মগ্গহণং পচ্চাসত্তিঞাযেনেৱ. ‘‘সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজাযা’’তি সাসনস্স পচ্চত্থিকসমণব্ৰাহ্মণগ্গহণং. নিদস্সনমত্তঞ্চেতং অপচ্চত্থিকানং অসমিতপাপানং অবাহিতপাপানঞ্চ সমণব্ৰাহ্মণানং তেনেৱ ৱচনেন গহিতত্তা. কামং ‘‘সদেৱকে’’তিআদিৱিসেসনানং ৱসেন সত্তৱিসযো লোকসদ্দোতি ৱিঞ্ঞাযতি তুল্যযোগৱিসযত্তা তেসং. ‘‘সলোমকো সপক্খকো’’তিআদীসু পন অতুল্যযোগেপি অযং সমাসো লব্ভতীতি ব্যভিচাৰদস্সনতো পজাগহণন্তি পজাৱচনেন সত্তলোকগ্গহণং. দেৱভাৱসামঞ্ঞেন মাৰব্ৰহ্মেসু গহিতেসুপি ইতৰেহি তেসং লব্ভমানৱিসেসদস্সনত্থং ৱিসুং গহণন্তি দস্সেন্তো ‘‘মাৰো নামা’’তিআদিমাহ. মাৰো ব্ৰহ্মানম্পি ৱিচক্খুকম্মায পহোতীতি আহ ‘‘সব্বেস’’ন্তি. উপৰীতি উপৰিভাৱে. ব্ৰহ্মাতি দসসহস্সিব্ৰহ্মানং সন্ধাযাহ. তথা চাহ ‘‘দসহি অঙ্গুলীহী’’তিআদি. ইধ দীঘনিকাযাদযো ৱিয বাহিৰকানম্পি গন্থনিকাযো লব্ভতীতি আহ ‘‘একনিকাযাদিৱসেনা’’তি.

ৱত্থুৱিজ্জাদীতি আদি-সদ্দেন ৱিজ্জাট্ঠানানি সঙ্গহিতানি. যথাসকং কম্মকিলেসেহি পজাতত্তা নিব্বত্তত্তা পজা, সত্তনিকাযো. তস্সা পজায. সদেৱমনুস্সাযাতি ৱা ইমিনা সম্মুতিদেৱগ্গহণং তদৱসিট্ঠমনুস্সলোকগ্গহণঞ্চ দট্ঠব্বং. এৱং ভাগসো লোকং গহেত্ৱা যোজনং দস্সেত্ৱা ইদানি অভাগসো লোকং গহেত্ৱা যোজনং দস্সেতুং ‘‘অপিচেত্থা’’তিআদি ৱুত্তং. লোকৱসেন ৱুত্তানি ‘‘লোকীযন্তি এত্থ কম্মকম্মফলানী’’তি কত্ৱা, পজাৱসেন ‘‘হেতুপচ্চযেহি পজাযতী’’তি কত্ৱা. সীলসম্পন্নতৰন্তি এত্থ পৰিপুণ্ণসম্পন্নতা অধিপ্পেতা ‘‘সম্পন্নং সালিকেদাৰ’’ন্তিআদীসু (জা. ১.১৪.১) ৱিয. তেনাহ ‘‘অধিকতৰন্তি অত্থো’’তি. পৰিপুণ্ণম্পি ‘‘অধিকতৰ’’ন্তি ৱত্তব্বতমৰহতি. সেসেসূতি ‘‘সমাধিসম্পন্নতৰ’’ন্তিআদীসু.

কাৰণন্তিআদীসু কাৰণন্তি যুত্তিং. অত্থন্তি অৱিপৰীতত্থং. ৱুড্ঢিন্তি অভিৱুড্ঢিনিমিত্তং.

ইমিনা ৱচনেনাতি ইমস্মিং সুত্তে অনন্তৰং ৱুত্তৱচনেন. ন কেৱলং ইমিনাৱ, সুত্তন্তৰম্পি আনেত্ৱা পটিবাহিতব্বোতি দস্সেন্তো ‘‘ন মে আচৰিযো অত্থী’’তিআদিমাহ. এত্থ যং ৱত্তব্বং, তং সুমঙ্গলৱিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথায (দী. নি. অট্ঠ. ৩.১৬২) ৱুত্তমেৱ. সৰন্তি কৰণে এতং পচ্চত্তৱচনন্তি আহ ‘‘সৰন্তেনা’’তি, সৰন্তি ৱা সৰণহেতূতি অত্থো.

গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ব্ৰহ্মদেৱসুত্তৱণ্ণনা

১৭৪. এককোতি ৱিৱেকট্ঠিততায নিস্সটো. গণসঙ্গণিকাভাৱো তস্সানেন দীপিতো, কিলেসসঙ্গণিকাভাৱো পন ‘‘অপ্পমত্তো’’তিআদীহি পকাসিতো. পেসিতত্তোতি নিব্বানং পতি পেসিতচিত্তো. সম্মদেৱাতি ঞাযেনেৱ. সো পন যদি আগমনতো পট্ঠায লব্ভতি, ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, অথ পটিপদাৰম্ভতো পট্ঠায লব্ভতি, এৱম্পি ৱট্টতেৱাতি দস্সেতুং ‘‘যথা ৱা তথা ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. অগ্গমগ্গাধিগমেন অসম্মোহপটিৱেধস্স সিখাপ্পত্তত্তা মগ্গধম্মেসু ৱিয ফলধম্মেসুপি সাতিসযো অসম্মোহোতি ‘‘সযং অভিঞ্ঞা’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘সামং জানিত্ৱা’’তি. যথা জাননা পনস্স সচ্ছিকৰণং অত্তপচ্চক্খকিৰিযাতি ‘‘সচ্ছিকত্ৱা’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘পচ্চক্খং কত্ৱা’’তি. তথা সচ্ছিকিৰিযা চস্স ৱিপস্সনাপটিলাভোতি ‘‘উপসম্পজ্জা’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘পটিলভিত্ৱা’’তি. এতেনাতি ‘‘খীণা জাতী’’তিআদিৱচনেন.

জাতি খীণাতি এত্থ জাতিসীসেন তব্বিকাৰৱন্তো খন্ধা ৱুত্তা. পুব্বেৱ খীণত্তাতি মগ্গাধিগমনতো পগেৱ অতীতভাৱেনেৱ খীণত্তা. তত্থ অনাগতেসু. ৱাযামাভাৱতোতি অৱিজ্জমানত্তা. অনাগতভাৱসামঞ্ঞং গহেত্ৱা লেসেন ৱুত্তং. ন পচ্চুপ্পন্না ৱিজ্জমানত্তাতি সংকিলিট্ঠা চ মগ্গভাৱনাতি সিযাতি ৱচনসেসো. যথা অজাতফলতৰুণৰুক্খমূলে ছিন্নে আযতিউপ্পজ্জনাৰহানি ফলানি ছেদনপচ্চযা অনুপ্পজ্জমানানি নট্ঠানি নাম হোন্তি, এৱমেৱ ভাৱনায অসতি উপ্পজ্জনাৰহা কিলেসা তপ্পচ্চযা জাতি চ মগ্গভাৱনায সতি ন উপ্পজ্জমানা পহীনাতি ৱুচ্চন্তীতি ইমমত্থং দস্সেতি ‘‘মগ্গস্স পনা’’তিআদিনা. অনুপ্পাদধম্মতং আপজ্জনেন ঞাণেন খীণৰাগৱসেন.

সোড়সকিচ্চভাৱাযাতি সোড়সকিচ্চতায, সোড়সৱিধস্স ৱা কিচ্চস্স ভাৱায উপ্পাদনায. পাড়িযং সপদানন্তি সপদানচাৰো ৱুত্তো ভাৱনপুংসকনিদ্দেসেনাতি আহ ‘‘সপদানচাৰ’’ন্তি. অনুক্কম্মাতি অনতিক্কমিত্ৱা. আহুতিপিণ্ডন্তি জুহিতব্বপিণ্ডং, জুহনৱসেন অগ্গিম্হি পক্খিপিতব্বপাযাসপিণ্ডন্তি অধিপ্পাযো. ভূতবলিকম্মন্তি তথা পক্খিপিত্ৱা বলিকম্মকৰণং. হৰিতুপলিত্তন্তি অল্লগোমযেন কতপৰিভণ্ডং. ৱনমালপৰিক্খিত্তন্তি মনোহৰাহি ৱনপুপ্ফমালাহি পৰিক্খিত্তং. ধূমকটচ্ছূতি ধূমপানং. সীলগন্ধন্তি সীলং পটিচ্চ উপ্পন্নকিত্তিগন্ধং. ঘাযমানস্সাতি উপগতং গণ্হন্তস্স.

ইমম্হা ঠানাতি ইমস্মা মনুস্সানং ৱসনট্ঠানা, মহাপথৱিতলতোতি অধিপ্পাযো. সব্বহেট্ঠিমোতি ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জানং ৱাসব্ৰহ্মলোকমাহ. ব্ৰহ্মপথো নাম চত্তাৰি কুসলজ্ঝানানি ব্ৰহ্মলোকমগ্গভাৱতো. জীৱিতপথো নাম জীৱিতপৱত্তিউপাযভাৱতো. ‘‘ভুঞ্জতু ভৱং মহাব্ৰহ্মা’’তি ৱচনং সন্ধাযাহ ‘‘কিং জপ্পসী’’তিআদি. তিণবীজানীতি সালিতণ্ডুলাদীনি. গোযূসন্তি খীৰং জিগুচ্ছন্তো ৱদতি. অযম্পি অত্থো ‘‘নেতাদিসো ব্ৰহ্মভক্খো’’তি ৱদন্তেন দীপিতোতি.

অতিদেৱপত্তোপি পঞ্চখন্ধূপধীনং অত্থিতায কিলেসূপধিআদীনংযেৱ ৱিৰহিতভাৱো গহিতো. অঞ্ঞত্ৰ হি ভাৱপচ্চযং তদত্থো ৱিঞ্ঞাযতীতি আহ ‘‘অতিদেৱভাৱং পত্তো’’তি. যস্মা ব্ৰহ্মানোপি দেৱগতিপৰিযাপন্নত্তা দেৱা এৱ, তস্মা ৱুত্তং ‘‘অতিব্ৰহ্মভাৱং পত্তো’’তি.

অত্তানং ভাৱেত্ৱাতি সীলাদীহি গুণেহি অত্তানং ৱড্ঢেত্ৱা পৰিব্ৰূহিত্ৱা ঠিতো.

পুথুজ্জনা তসা তণ্হামানদিট্ঠিপৰিত্তাসৱসেন তাসনতো. খীণাসৱা থাৱৰা নাম সব্বসো গতীসু সঞ্চৰণাভাৱতো. তথা হি চতুন্নং সচ্চানং সব্বসো অদিট্ঠত্তা ভৱদাযজ্জস্স তণ্হাদাসব্যস্স ভাৱতো একচ্চাসু গতীসু সঞ্চৰণসভাৱতো সেক্খা থাৱৰা ন হোন্তি. ভজমানাতি ভজাপিযমানা. থাৱৰপক্খমেৱ ভজন্তি সব্বসেট্ঠপক্খং একন্তপসট্ঠং ভজমানভাৱং উপাদায.

পহীনকিলেসো খীণাসৱো ৱিসেনো. সুখং আযতি সুখাযতি, তস্স কাৰকং সুখাযতিকং.

ব্ৰহ্মদেৱসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. বকব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা

১৭৫. ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চা’’তি এৱং পৱত্তা দিট্ঠি সস্সতদিট্ঠি. সহ কাযেনাতি সহ তেন ব্ৰহ্মত্তভাৱেন. ব্ৰহ্মট্ঠানন্তি অত্তনো ব্ৰহ্মৱত্থুং. অনিচ্চং ‘‘নিচ্চ’’ন্তি ৱদতি অনিচ্চতায অত্তনো অপঞ্ঞাযমানত্তা. থিৰন্তি দড়্হং, ৱিনাসাভাৱতো সাৰভূতন্তি অত্থো. উপ্পাদৱিপৰিণামাভাৱতো সদা ৱিজ্জমানং. কেৱলন্তি পৰিপুণ্ণং. তেনাহ ‘‘অখণ্ড’’ন্তি. কেৱলন্তি ৱা জাতিআদীহি অসম্মিস্সং, ৱিৰহিতন্তি অধিপ্পাযো. উপ্পাদাদীনং অভাৱতো এৱ অচৱনধম্মং. কোচি জাযনকো…পে… উপপজ্জনকো ৱা নত্থি নিচ্চভাৱতো ঠানেন সদ্ধিং তন্নিৱাসীনং. নিচ্চভাৱঞ্হি সো পটিজানাতি. তিস্সো ঝানভূমিযোতি দুতিযততিযচতুত্থজ্ঝানভূমিযো. চতুত্থজ্ঝানভূমিৱিসেসা হি অসঞ্ঞসুদ্ধাৱাসাৰুপ্পভৱা. নিব্বানন্তি ৱা এত্থ ইতি-সদ্দো আদিঅত্থো, ন পৰিসমাপনত্থো, তস্মা ‘‘সব্ব’’ন্তি ইমিনা ‘‘অসঞ্ঞ…পে… ভৱা’’তি ৱুত্তং সঙ্গণ্হাতি. পটিবাহতীতি সন্তংযেৱ সমানং অজানন্তোৱ ‘‘নত্থী’’তি পটিক্খিপতি. একে উত্তৰৱিহাৰৱাসিনো.

হেট্ঠূপপত্তিকোতি হেট্ঠা ভূমীসু উপ্পন্নউপপত্তিকো. ইদানি তমত্থং ৱিৱৰিতুং ‘‘অনুপ্পন্নে’’তিআদি ৱুত্তং. হেট্ঠুপপত্তিকং কত্ৱাতি যথাঠিতভূমিতো হেট্ঠা ততিযজ্ঝানভূমিযং উপপত্তিঝানং কত্ৱা, ন উপৰিঝানস্স ৱিয পত্থনামত্তন্তি অধিপ্পাযো. পঠমকালেতি তস্মিং ভৱে পঠমকালে. অঞ্ঞাসি আসন্নভাৱতো. উভযন্তি তং তং অত্তনা কতকম্মঞ্চেৱ নিব্বত্তট্ঠানঞ্চাতি উভযং. পমুস্সিত্ৱা নিব্বত্তিং অনুপধাৰেন্তো.

অৱিজ্জায গতোতি অৱিজ্জায সহ পৱত্তো. সহযোগে হি ইদং কৰণৱচনং. তেনাহ ‘‘সমন্নাগতো’’তি. অঞ্ঞাণীতি অৱিদ্ৱা. পঞ্ঞাচক্খুৱিৰহতো অন্ধীভূতো, অন্ধভাৱং আপন্নোতি অত্থো. অনাগতে সদ্দো হোতাযং ‘‘ৱক্খতী’’তি যত্ৰসদ্দপযোগেন, অত্থো পন ৱত্তমানকালিকো. তেনাহ ‘‘ভণতী’’তি. তেনাহ ‘‘যত্ৰা’’তিআদি.

মগ্গচোৰোতি মগ্গপৰিবুন্ধকচোৰো. সন্তজ্জিযমানোতি ‘‘অৱিজ্জাগতো ৱত, ভো, বকো ব্ৰহ্মা’’তিআদিনা সন্তজ্জিযমানো. সতিং লভিত্ৱাতি তেনেৱ সন্তজ্জনেন যোনিসো উম্মুজ্জিত্ৱা পুৰিমজাতিৱিসযং সতিং লভিত্ৱা. নিপ্পীড়িতুকামোতি ঘংসেতুকামো দোসং দস্সেতুকামো ‘‘ইদং পস্স যাৱঞ্চ তে অপৰদ্ধ’’ন্তি. পুঞ্ঞকম্মাতি পুঞ্ঞকাৰিনো. ৱেদেহি ঞাণেহি গতত্তা পৱত্তত্তা. অন্তিমা ব্ৰহ্মুপপত্তীতি সব্বপচ্ছিমা ব্ৰহ্মভাৱপ্পত্তি. অস্মাভিজপ্পন্তীতি অস্মে অভিজপ্পন্তি. আযুৱণ্ণাদিৱসেন ব্ৰূহিতগুণত্তা ব্ৰহ্মা. অঞ্ঞেহি মহন্তা ব্ৰহ্মা মহাব্ৰহ্মা. অভিভূতি তং ব্ৰহ্মলোকং জেট্ঠকভাৱেন অভিভৱিত্ৱা ঠিতো. অনভিভূতোতি অঞ্ঞেহি ন অভিভূতো. অঞ্ঞদত্থূতি একংসৱচনমেতং. দস্সনৱসেন দসো, সব্বং পস্সতীতি অধিপ্পাযো. ৱসৱত্তীতি সব্বজনং ৱসে ৱত্তেতি. ইস্সৰোতি লোকে ইস্সৰো. কত্তা নিম্মাতাতি লোকস্স কত্তা নিম্মাতা. সেট্ঠো সজিতাতি অযং লোকস্স উত্তমো সংৱিভজিতা চ. ৱসী পিতা ভূতভব্যানন্তি আচিণ্ণৱসিত্তা ৱসী, অযং পিতা ভূতানং নিব্বত্তানং ভব্যানং সম্ভৱেসীনন্তি পত্থেন্তি ৱিকত্থেন্তি পিহেন্তি মানেন্তি.

এতন্তি ৱিপৰীতসঞ্ঞাৱসেন ‘‘ইদং নিচ্চং ইদং ধুৱং ইদং সস্সত’’ন্তিআদিনা ৱুত্তং এতং অপ্পং পৰিত্তকন্তি তং ভগৱা পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দস্সেতি. তং পন ‘‘একস্মিং কোসলকে তিলৱাহে ৱস্সসতে ৱস্সসতে একেকতিলুদ্ধাৰে কযিৰমানে তিলানি পৰিক্খযং গচ্ছন্তি, ন ত্ৱেৱ অব্বুদে আযূ’’তি এৱং ৱুত্তো অব্বুদো, তংৱসেন ৱীসতিগুণং নিৰব্বুদো, তেসং নিৰব্বুদানং ৱসেন নিৰব্বুদসতসহস্সং. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰতো পন পদুমে আযুনো ৱস্সগণনা ইমস্মিংযেৱ সংযুত্তে পৰতো আগমিস্সতি. অনন্তদস্সীতি অনন্তস্স ঞেয্যস্স অনৱসেসতো দস্সী. ৱতসীলৱত্তন্তি সমাদানৱসেন ৱতভূতং চাৰিত্তসীলৱসেন সমাচিণ্ণত্তা সীলৱত্তং. তং পন একমেৱাতি আহ ‘‘সীলমেৱা’’তি.

অপাযেসীতি এত্থ যদা সো পিপাসিতে মনুস্সে পানীযং পাযেসি, তং সমুদাগমতো পট্ঠায দস্সেতুং ‘‘তত্ৰা’’তিআদি আৰদ্ধং. পুব্বেতি পুৰিমজাতিযং. এস ব্ৰহ্মা ‘‘জৰামৰণস্স অন্তং কৰিস্সামী’’তি অজ্ঝাসযৱসেন ঝানং নিব্বত্তেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তি, সো তত্থ নিব্বানসঞ্ঞী অহোসি. ঝানৰতিযা ৱীতিনামেতীতি তদা তস্সা কিৰিযায অৱিচ্ছেদতো পৱত্তিং উপাদায ৱত্তমানপযোগো. ৰত্তন্ধকাৰে পুৰতো পুৰতো গচ্ছন্তস্স সকটস্স অনুস্সৰণৱসেন গচ্ছন্তানং সকটানং নিৱত্তনং হোতীতি ‘‘সব্বসকটানি তথেৱ নিৱত্তিত্ৱা’’তি ৱুত্তং.

কম্মসজ্জাতি যুদ্ধসজ্জা. ৱিলোপন্তি ৱিলুত্তভণ্ডং. এণিকূলস্মিন্তি এত্থ ‘‘পনিহতায নিচ্চগঙ্গায নাম’’ন্তি কেচি. ‘‘এণিমিগবহুলতায সো গঙ্গায তীৰপ্পদেসো এণিকূলন্তি ৱুত্ত’’ন্তি অপৰে. গঙ্গেয্যকোতি গঙ্গাসন্নিৱাসী.

বদ্ধচৰোতি পটিবদ্ধচৰিযো. তেনাহ ‘‘অন্তেৱাসিকো’’তি. যস্মা বুদ্ধো সব্বঞ্ঞূ, তস্মা অঞ্ঞাসি, ইধ ময্হং পমুট্ঠঞ্চ সব্বং জানাসীতি অধিপ্পাযো. সব্বং ব্ৰহ্মলোকং ওভাসযন্তো সব্বম্পিমং ব্ৰহ্মলোকং ভগৱা ওভাসং অভিভৱিত্ৱা অনঞ্ঞসাধাৰণং অত্তনো ওভাসং ওভাসেন্তো তিট্ঠতি.

বকব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. অঞ্ঞতৰব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা

১৭৬. তেজোকসিণপৰিকম্মং কত্ৱাতি ‘‘তেজোকসিণপৰিকম্মজ্ঝানং সমাপজ্জিস্সামী’’তি চিত্তুপ্পাদো এৱেত্থ তেজোকসিণপৰিকম্মং. ন হি বুদ্ধানং অঞ্ঞেসং ৱিয তত্থ ঝানসমাপজ্জনেন পৰিকম্মপপঞ্চো অত্থি সব্বত্থেৱ চিণ্ণৱসীভাৱস্স পৰমুক্কংসভাৱপ্পত্তত্তা. তস্স কিৰ ব্ৰহ্মুনো ‘‘যথাহং এৱং মহানুভাৱো অঞ্ঞো নত্থী’’তি লদ্ধি, যং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘নত্থি সো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা, যো ইধ আগচ্ছেয্যা’’তি. ভগৱা তস্স তং লদ্ধিং ৱিস্সজ্জেতুং তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৱা তস্স উপৰি আকাসে নিসীদি. তেন ৱুত্তং ‘‘তেজোধাতুং…পে… তথাগতং দিস্ৱা’’তি. অট্ঠিৱেধং ৱিযং ৱিজ্ঝিতব্বো অট্ঠিৱেধী, যথা অট্ঠিং ৱিজ্ঝিত্ৱা অট্ঠিমিঞ্জং আহচ্চ তিট্ঠতি, এৱং ৱিজ্ঝিতব্বোতি অত্থো. অযং পন অট্ঠিৱেধী ৱিয অট্ঠিৱেধী, যথা সো লদ্ধিং ৱিস্সজ্জেতি, এৱং পটিপজ্জিতব্বোতি অত্থো. সেসানন্তি মহাকস্সপমহাকপ্পিনঅনুৰুদ্ধত্থেৰানং.

অঞ্ঞব্ৰহ্মসৰীৰৱিমানালঙ্কাৰাদীনং পভাতি ব্ৰহ্মানং সৰীৰপ্পভা ৱিমানপ্পভা অলঙ্কাৰৱত্থাদীনং পভাতি ইমস্মিং ব্ৰহ্মলোকে ইমা সব্বা পভা অত্তনো পভস্সৰভাৱেন অভিভৱন্তং. নত্থি মে সাতি ইদানি মে সা দিট্ঠি নত্থি, ‘‘নত্থি সো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা, যো ইধ আগচ্ছেয্যা’’তি অযং লদ্ধি নত্থি. তেনাহ ‘‘তত্ৰাস্স…পে… পহীনা’’তি. এত্থাতি এতস্মিং সমাগমে. যথা তস্স ব্ৰহ্মুনো সব্বসো দিট্ঠিগতং ৱিমুচ্চতি ধম্মচক্খু উপ্পজ্জতি, এৱং মহন্তং ধম্মদেসনং দেসেসি.

‘‘অজ্জাপি তে, আৱুসো’’তিআদিনা ৱুত্তেন তত্তকেনেৱ. সৰূপেন ৱুত্তাতি পঠমেন পাদেন চতস্সো, দুতিযেন একন্তি এৱং পঞ্চ অভিঞ্ঞা সৰূপেন ৱুত্তা. কস্মা এত্থ দিব্বসোতং নাগতন্তি? আহ ‘‘তাসং ৱসেন আগতমেৱা’’তি. যেন ইমা লোকুত্তৰা অভিঞ্ঞা অধিগতা, ন তস্স দিব্বসোতসম্পাদনং ভাৰিযং পটিপক্খৱিগমেন সুখেনেৱ ইজ্ঝনতো.

অঞ্ঞতৰব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. ব্ৰহ্মলোকসুত্তৱণ্ণনা

১৭৭. পচ্চেকং দ্ৱাৰবাহন্তি পচ্চেকং দ্ৱাৰবাহং. পচ্চেক-সদ্দো চেত্থ আৱুত্তিৱসেন ৱেদিতব্বো; ‘‘পচ্চেকং পচ্চেক’’ন্তি আহ ‘‘একেকো একেক’’ন্তি. তেসু হি একো পচ্চেকব্ৰহ্মা গন্ধকুটিযা একদ্ৱাৰবাহং নিস্সায ঠিতো, অপৰো অঞ্ঞং. পচ্চেকব্ৰহ্মাতি চ একচাৰী ব্ৰহ্মা, ন পৰিসচাৰী ব্ৰহ্মাতি অত্থো. সমিদ্ধি নাম সগ্গে সুখুপকৰণেহি, ব্ৰহ্মানঞ্চ ঝানং সুখুপকৰণন্তি ঝানসুখেন সমিদ্ধোতি. সম্পত্তিযা ৱেপুল্লপ্পত্ততা ব্ৰহ্মানঞ্চ অভিঞ্ঞাগুণেহি ৱেপুল্লপ্পত্তীতি আহ ‘‘ফীতোতি অভিঞ্ঞাপুপ্ফেহি সুপুপ্ফিতো’’তি. অসহন্তোতি নসহন্তো নৰোচেন্তো.

সতপদন্তি সতসদ্দো. ৰূপৱসেনাতি ৰূপসদ্দৱসেন, ৰূপসদ্দেন সদ্ধিন্তি অত্থো. তথা পন্তিৱসেনাতি এত্থাপি. একচ্চেতি একে মিগাৰী, তেসং ব্যগ্ঘীনিসাৰূপকানং পঞ্চসতানীতি অত্থো. ‘‘কস্স অঞ্ঞস্স উপট্ঠানং গমিস্সামী’’তি ৱিমানসম্পত্তিযং ৱিম্হযক্খিকো অহঙ্কাৰৱসেন ৱদতি. ৰণন্তি নিন্দন্তি এতেহীতি ৰণা, দোসা. ৱিৰোধিপচ্চযসন্নিপাতে ৱিকাৰুপ্পত্তি ৰুপ্পনং ৰূপস্স পৱেধনন্তি আহ ‘‘সীতাদীহি চ নিচ্চং পৱেধিত’’ন্তি. সুমেধো সুন্দৰপঞ্ঞো সো সত্থা ৰূপে ন ৰমতি, কিং পন মন্দপঞ্ঞো ৰূপে সৰণঞ্চ পৱেধিতঞ্চ অপস্সন্তো ৰমসীতি অধিপ্পাযো.

ব্ৰহ্মলোকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. কোকালিকসুত্তৱণ্ণনা

১৭৮. পমাণকৰানং ৰাগাদীনং অভাৱতো খীণাসৱো ৰাগাদিৱসেন ন সক্কা ইমং পমাতুন্তি অপ্পমেয্যো, অপ্পমেয্যানি ৱা চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি ৱিজ্ঝিত্ৱা ঠিতত্তা পমিতং পমেয্যং তস্স কতো পৰিমেয্যো নত্থি. তেনাহ ‘‘খীণাসৱো…পে… দীপেতী’’তি. তন্তি খীণাসৱং. পমেতুং ৰন্ধগৱেসী হুত্ৱা ৱজ্জতো পৰিচ্ছিন্দিতুং. যথাসভাৱতো তস্স মিননে নিহীনপঞ্ঞতায অৱকুজ্জপঞ্ঞং.

কোকালিকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. কতমোদকতিস্সসুত্তৱণ্ণনা

১৭৯. কিং কুসলগৱেসিতায ‘‘কিং কুসলং অকুসল’’ন্তিআদিনা কিন্তি সুণাতি এতাযাতি কিস্স ৱা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা.

কতমোদকতিস্সসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. তুৰূব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা

১৮০. আবাধো এতস্স অত্থীতি আবাধিকো. অনন্তৰসুত্তেতি অনাগতানন্তৰে সুত্তে. ৱৰাকোতি অনুগ্গহৱচনমেৱ, ন নিপ্পৰিযাযেন ৱুত্তৱচনং. পিযসীলাতি ইমিনা এতস্মিং অত্থে নিৰুত্তিনযেন ‘‘পেসলা’’তি পদসিদ্ধীতি দস্সেতি. কবৰক্খীনীতি ব্যাধিবলেন পৰিভিন্নৱণ্ণতায কবৰভূতানি অক্খীনি. যত্তকন্তি যং ত্ৱং ভগৱতো ৱচনং অঞ্ঞথা কৰোসি, তত্তকং তযা অপৰদ্ধং, তস্স পমাণং নত্থীতি অত্থো. যস্মা অনাগামিনো নাম কামচ্ছন্দব্যাপাদা পহীনা হোন্তি, ত্ৱঞ্চ দিট্ঠো কামচ্ছন্দব্যাপাদৱসেন ইধাগতো, তস্মা যাৱ তে ইদং অপৰদ্ধন্তি অযমেৱেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

অদিট্ঠিপ্পত্তোতি অপ্পত্তদিট্ঠিনিমিত্তো. গিলৱিসো ৱিয ৱিসং গিলিত্ৱা ঠিতো ৱিয. কুঠাৰিসদিসা মূলপচ্ছিন্দনট্ঠেন. উত্তমত্থেতি অৰহত্তে. খীণাসৱোতি ৱদতি সুনক্খত্তো ৱিয অচেলং কোৰক্খত্তিযং. যো অগ্গসাৱকো ৱিয পসংসিতব্বো খীণাসৱো, তং ‘‘দুস্সীলো অয’’ন্তি যো ৱা ৱদতি. সমকোৱ ৱিপাকোতি পসংসিযনিন্দা ৱিজ্জমানগুণপৰিধংসনৱসেন পৱত্তা যাৱ মহাসাৱজ্জতায কটুকতৰৱিপাকা, তাৱ নিন্দিযপসংসাপি মহাসাৱজ্জতায সমৱিপাকা তত্থ অৱিজ্জমানগুণসমাৰোপনেন অত্তনো পৰেসং মিচ্ছাপটিপত্তিহেতুভাৱতো পসংসিযেন তস্স সমভাৱকৰণতো চ. লোকেপি হি অযং পুৰে সমণগাৰয্হো হোতি, পগেৱ দুপ্পটিপন্নদুপ্পটিপন্নোতি সমং কৰোন্তীতি.

সকেনাতি অত্তনো সাপতেয্যেন. অযং অপ্পমত্তকো অপৰাধো দিট্ঠধম্মিকত্তা সপ্পতিকাৰত্তা চ তস্স. অযং মহন্ততৰো কলি কতূপচিতস্স সম্পৰাযিকত্তা অপ্পতিকাৰত্তা চ.

‘‘নিৰব্বুদো’’তি গণনাৱিসেসো একোতি আহ ‘‘নিৰব্বুদগণনাযা’’তি, সতসহস্সং নিৰব্বুদানন্তি অত্থো. নিৰব্বুদপৰিগণনং পন হেট্ঠা ৱুত্তমেৱ. যমৰিযগৰহী নিৰযং উপেতীতি এত্থ যথাৱুত্তং আযুপ্পমাণং পাকতিকেন অৰিযূপৱাদিনা ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ‘‘অগ্গসাৱকানং পন গুণমহন্ততায ততোপি অতিৱিয মহন্ততৰা এৱা’’তি ৱদন্তি.

তুৰূব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. কোকালিকসুত্তৱণ্ণনা

১৮১. দ্ৱে কোকালিকনামকা ভিক্খূ, ততো ইধ অধিপ্পেতং নিদ্ধাৰেত্ৱা দস্সেতুং – ‘‘কো অযং কোকালিকো’’তি? পুচ্ছা. সুত্তস্স অট্ঠুপ্পত্তিং দস্সেতুং – ‘‘কস্মা চ উপসঙ্কমী’’তি? পুচ্ছা. অযং কিৰাতিআদি যথাক্কমং তাসং ৱিস্সজ্জনং. ৱিৱেকৱাসং ৱসিতুকামত্তা অপ্পিচ্ছতায চ মা কস্সচি…পে… ৱসিংসু.

পক্কমিস্সন্তীতি আঘাতং উপ্পাদেসি অত্তনো ইচ্ছাৱিঘাতনতো. থেৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিয্যাদযিংসু পযুত্তৱাচায অকতত্তা থেৰেহি চ অদীপিতত্তা. পুব্বেপি…পে… মঞ্ঞেতি ইমিনা থেৰানং কোহঞ্ঞে ঠিতভাৱং আসঙ্কতি অৱণে ৱণং পস্সন্তো ৱিয, সুদ্ধে আদাসতলে লেখং উট্ঠাপেন্তো ৱিয চ.

অপৰজ্ঝিত্ৱাতি ভগৱতো সম্মুখা ‘‘পাপভিক্খূ জাতা’’তি ৱত্ৱা. আহ ‘‘সদ্ধায আকৰো পসাদাৱহো’’তি. পৱত্তসদ্ধাযিকো ৱাতি অত্থোতি আহ ‘‘সদ্ধাতব্বৱচনো’’তি.

পীড়কা নাম বাহিৰতো পট্ঠায অট্ঠিং ভিন্দতি, ইমা পন পঠমংযেৱ অট্ঠিং ভিন্দিত্ৱা উগ্গতা. তৰুণবেলুৱমত্তিযোতি তৰুণবিল্লফলমত্তিযো. ৱিসগিলিতোতি খিত্তপহৰণো. তঞ্চ বড়িসং ৱিসসমঞ্ঞা লোকে. ‘‘আৰক্খদেৱতানং সুত্ৱা’’তি পদং আনেত্ৱা সম্বন্ধো.

মগধৰট্ঠে সংৱোহাৰতো মাগধকো পত্তো, তেন. তিলসকটং তিলৱাহাএতি ৱুত্তো. পচ্চিতব্বট্ঠানস্সাতি নিৰযদুক্খেন পচ্চিতব্বপদেসস্স. এতং ‘‘অব্বুদো’’তি নামং.

ৱস্সগণনাতি একতো পট্ঠায দসগুণিতং অব্বুদআযুম্হি, ততো পৰং ৱীসতিগুণং নিৰব্বুদাদীসু ৱস্সগণনা ৱেদিতব্বা. সব্বত্থাতি অববাদীসু পদুমপৰিযোসানেসু সব্বেসু নিৰযেসু. এসেৱ নযোতি হেট্ঠিমতো উপৰিমস্স উপৰিমস্স ৱীসতিগুণতং অতিদিসতি.

কোকালিকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পঠমৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.