২. মচ্ছৰিসুত্তৱণ্ণনা
৩২. পমজ্জনাকাৰেন পৱত্তা অনুপলদ্ধি পমাদো. তেন একন্ততো সতিৰহিতা হোন্তীতি ৱুত্তং ‘‘সতিৱিপ্পৱাসলক্খণেনা’’তি. দিট্ঠিৱিচিকিচ্ছাদযো চেত্থ পমাদেনেৱ সঙ্গহিতা. ইদানি যথা মচ্ছৰিযনিমিত্তঞ্চ পমাদনিমিত্তঞ্চ দানং ন দীযতি, তং দস্সেতুং ‘‘একচ্চো হী’’তিআদি ৱুত্তং. পৰিক্খযং গমিস্সতীতি ভোগপৰিহানিং গমিস্সতি. খিড্ডাদীতি আদি-সদ্দেন মণ্ডনৱিভূসনছণনক্খত্তকিচ্চব্যসনাদিং সঙ্গণ্হাতি. যসদাযকন্তি কিত্তিযসস্স পৰিৱাৰযসস্স চ দাযকং. সিৰীদাযকন্তি সোভগ্গদাযকং. সম্পত্তিদাযকন্তি কুলভোগৰূপভোগসম্পদাহি সম্পত্তিদাযকং. পুঞ্ঞন্তি ৱা ইধ পুঞ্ঞফলং দট্ঠব্বং ‘‘এৱমিদং পুঞ্ঞং পৱড্ঢতী’’তিআদীসু (দী. নি. ৩.৮০) ৱিয. অত্থি দানস্স ফলন্তি এত্থ দেয্যধম্মস্স অনৱট্ঠিততং বহুলসাধাৰণতং, তং পহায গমনীযতং, তব্বিসযায পীতিযা সাৱজ্জতং, দানধম্মস্স অনঞ্ঞসাধাৰণতং অনুগামিকতং, তব্বিসযায পীতিযা অনৱজ্জতং, লোভাদিপাপধম্মানং ৱিনোদনং, সেসপুঞ্ঞানং উপনিস্সযঞ্চ জানন্তেনাতি ৱত্তব্বং.
তংযেৱ বালন্তি যো মচ্ছৰী, তমেৱ. অদানসীলা বালা. একচ্চো ধনস্স পৰিভোগপৰিক্খযভযেন অত্তনাপি ন পৰিভুঞ্জতি অতিলোভসেট্ঠি ৱিযাতি আহ ‘‘ইধলোকপৰলোকেসূ’’তি.
যস্মা একচ্চো অদানসীলো পুৰিসো অদ্ধিকে দিস্ৱা পস্সন্তোপি ন পস্সতি, তেসং কথং সুণন্তোপি ন সুণোতি, সযং কিঞ্চি ন কথেতি, অদাতুকম্যতাথম্ভে বদ্ধো হোতি, তস্মা তত্থ মতলিঙ্গানি উপলব্ভন্তিযেৱাতি আহ ‘‘অদানসীলতায মৰণেন মতেসূ’’তি. অট্ঠকথাযং পন দানমত্তমেৱ গহেত্ৱা মতেনস্স সমতং দস্সেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৱুত্তং. দানসীলস্স পন অমতলিঙ্গানি ৱুত্তৱিপৰিযাযতো ৱেদিতব্বানি. ৱজন্তি পুথুত্তে একৱচনং, তস্মা ৱচনৱিপল্লাসেন ৱুত্তন্তি আহ ‘‘সহ ৱজন্তা’’তি. দানসীলাদিধম্মো পুৰাতনো, ন অজ্জতনোতি সনন্তনো, সো এতেসু অত্থীতি সনন্তনা, পণ্ডিতা, তেসং ধম্মাতি তেসং ৱসেনপি ধম্মো সনন্তনোতি আহ ‘‘সনন্তনানং ৱা পণ্ডিতানং এস ধম্মো’’তি. অপ্পস্মিম্পি দেয্যধম্মে সতি একে দানং দদন্তি, একে ন দদন্তি মচ্ছৰিভাৱা. সহস্সদানসদিসাতি একাপি দক্খিণা পৰিচ্চাগচেতনায উড়াৰভাৱতো সহস্সদানসদিসা হোতি.
দুৰনুগমনোতি অসমঙ্গিনা অনুগন্তুং দুক্কৰো. অননুগমনঞ্চস্স ধম্মস্স অপূৰণমেৱাতি আহ ‘‘দুপ্পূৰো’’তি. ‘‘ধম্মং চৰে’’তি অযং ধম্মচৰিযা গহট্ঠস্স ৱসেন আৰদ্ধাতি আহ ‘‘দসকুসলকম্মপথধম্মং চৰতী’’তি. তেনাহ ‘‘দাৰঞ্চ পোস’’ন্তি. সমুঞ্জকন্তি কস্সকেহি অত্তনা কাতব্বং কত্ৱা ৱিসট্ঠধঞ্ঞকৰণতো খলে উঞ্ছাচৰিযৱসেন সমুঞ্জনিআদিনা ছড্ডিতধঞ্ঞসংহৰণং. তেনাহ ‘‘যো অপি…পে… সমুঞ্জকং চৰতী’’তি. এতেনাতি সতসহস্সসহস্সযাগিগ্গহণেন দসন্নম্পি ভিক্খুকোটীনং পিণ্ডপাতো দস্সিতো হোতি. ‘‘দিন্নো’’তি পদং আনেত্ৱা যোজনা. দসন্নং ৱা কহাপণকোটীনং পিণ্ডপাতোতি দসন্নং কহাপণকোটীনং ৱিনিযুঞ্জনৱসেন সম্পাদিতপিণ্ডপাতো. তযিদং সতসহস্সং সহস্সযাগীনং দানং এত্তকং হোতীতি কত্ৱা ৱুত্তং. সমুঞ্জকং চৰন্তোপীতি সমুঞ্জকং চৰিত্ৱাপি, সমুঞ্জকচৰণহেতূতি অত্থো. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. দাৰং পোসেন্তোপি ধম্মং চৰতি, অপ্পকস্মিং দদন্তোপি ধম্মং চৰতীতি যোজনা. তথাৱিধস্সাতি তাদিসস্স তথাধম্মচাৰিনো যা ধম্মচৰিযা, তস্সা কলম্পি নগ্ঘন্তি এতে সহস্সযাগিনো অত্তনো সহস্সযাগিতায. যং তেন দলিদ্দেনাতিআদি তস্সেৱত্থস্স ৱিৱৰণং. সব্বেসম্পি তেসন্তি ‘‘সতংসহস্সানং সহস্সযাগিন’’ন্তি ৱুত্তানং তেসং সব্বেসম্পি. ইতৰেসন্তি ‘‘তথাৱিধস্সা’’তি ৱুত্তপুৰিসতো অঞ্ঞেসং. দসকোটিসহস্সদানন্তি দসকোটিসঙ্খাতং ততো অনেকসহস্সভেদতায সহস্সদানং.
‘‘কলং নগ্ঘতী’’তি ইদং তেসং দানতো ইমস্স দানস্স উড়াৰতৰভাৱেন ৱিপুলতৰভাৱেন ৱিপুলতৰফলতায ৱুত্তন্তি আহ ‘‘কথং নু খো এতং মহপ্ফলতৰন্তি জাননত্থ’’ন্তি. পচ্চযৱিসেসেন মহত্তং গতোতি মহগ্গতো, উড়াৰোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৱিপুলস্সেতং ৱেৱচন’’ন্তি. সমেনাতি ঞাযেন, ধম্মেনাতি অত্থো. ৱিসমেতি ন সমে মচ্ছৰিযলক্খণপ্পত্তে. ছেত্ৱাতি পীড়েত্ৱা. তং পন পীড়নং পোথনন্তি দস্সেন্তো ‘‘পোথেত্ৱা’’তি আহ. অস্সুমুখাতি তিন্তঅস্সুমুখসম্মিস্সা পৰং ৰোদাপেত্ৱা. মহাদানন্তি যথাৱুত্তং বহুদেয্যধম্মস্স পৰিচ্চজনেন মহন্তদানং. উপ্পত্তিযা অপৰিসুদ্ধতাযাতি অজ্ঝাসযস্স দেয্যধম্মগৱেসনায চ সুদ্ধতায মলীনত্তা. ইতৰং ধম্মচৰিযায নিব্বত্তিতদানং. পৰিত্তদানন্তি পৰিত্তস্স দেয্যধম্মস্স ৱসেন পৰিত্তদানং. অত্তনো উপ্পত্তিযা পৰিসুদ্ধতাযাতি অজ্ঝাসযস্স দেয্যধম্মগৱেসনায চ ৱিসুদ্ধতায. এৱন্তিআদিমাহাতি ‘‘এৱং সহস্সানং সহস্সযাগিন’’ন্তি অৱোচ. তত্থ সহস্সানন্তি সতংসহস্সানং. গাথাবন্ধসুখত্থং সতগ্গহণং ন কতং. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.
মচ্ছৰিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.