৩. উপনীযসুত্তৱণ্ণনা

৩. অনেকত্থত্তা ধাতুসদ্দানং উপসগ্গৱসেন অত্থৱিসেসৱাচকো হোতীতি আহ ‘‘উপনীযতীতি পৰিক্খীযতি নিৰুজ্ঝতী’’তি. ৱিনস্সতীতি অত্থো. উপনীযতীতি ৱা সৰসেনেৱ জীৱিতস্স মৰণূপগমনং ৱুত্তন্তি আহ – ‘‘উপগচ্ছতি ৱা, অনুপুব্বেন মৰণং উপেতীতি অত্থো’’তি. কামঞ্চেত্থ ‘‘উপনীযতী’’তি পদং অপাকটকম্মৱিসেসং ৱুত্তং. যথা পন ‘‘সব্বং আৰোগ্যং ব্যাধিপৰিযোসানং, সব্বং যোব্বনং জৰাপৰিযোসানং, সব্বং জীৱিতং মৰণপৰিযোসান’’ন্তি, ‘‘উপনীযতি জীৱিত’’ন্তি ৱুত্তত্তা ‘‘মৰণং উপেতী’’তি ৱুত্তং. কম্মকত্তুৱসেন হেতং ৱুত্তং.

ইদানি কম্মসাধনৱসেন অত্থং দস্সেতুং ‘‘যথা ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. গোপালেন গোগণো নীযতি যথিচ্ছিতং ঠানং. জীৱন্তি তেন সত্তা, সহজাতধম্মা ৱাতি জীৱিতং, তদেৱ তেসং অনুপালনে আধিপচ্চসব্ভাৱতো ইন্দ্ৰিযন্তি আহ ‘‘জীৱিতন্তি জীৱিতিন্দ্ৰিয’’ন্তি পৰিত্তন্তি ইত্তৰং. তেনাহ ‘‘থোক’’ন্তি. পবন্ধানুপচ্ছেদস্স পচ্চযভাৱো ইধ জীৱিতস্স মৰণকিচ্চন্তি অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘সৰসপৰিত্ততায চা’’তিআদি. আযূতি চ পৰমাযু ইধাধিপ্পেতং, তঞ্চ অজ্জকালৱসেন ৱেদিতব্বং.

ইমস্মিঞ্হি বুদ্ধুপ্পাদে অযং কথাতি জীৱিতস্স অতিইত্তৰভাৱদীপনপৰা অযং দেসনা. জীৱিতিন্দ্ৰিযৱসেন জীৱিতক্খযং নিযমেন্তো ‘‘একচিত্তপ্পৱত্তিমত্তোযেৱা’’তি আহ, একস্স চিত্তুপ্পাদস্স পৱত্তিক্খণমত্তো এৱাতি অত্থো. ইদানি তমত্থং উপমায ৱিভাৱেতুং ‘‘যথা নামা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ পৱত্তমানন্তি নেমিৰথীসা ৱত্তন্তী একেনেৱ নেমিপ্পদেসেন পৱত্ততি একস্মিং খণেতি অধিপ্পাযো. ‘‘একেনেৱ তিট্ঠতী’’তি এত্থাপি এসেৱ নযো. একচিত্তক্খণিকন্তি একচিত্তক্খণমত্তৱন্তং. তস্মিং চিত্তেতি তস্মিং যস্মিং কিস্মিঞ্চি একস্মিং চিত্তে. নিৰুদ্ধমত্তেতি নিৰুদ্ধভাৱপ্পত্তমত্তে. নিৰুদ্ধোতি ৱুচ্চতীতি মতোতি ৱুচ্চতি তংসমঙ্গী সত্তো পৰমত্থতো. অৱিসেসৱিদুনো পন অৱিঞ্ঞাযমানন্তৰেন অনুসন্ধানস্স নিৰুদ্ধনং নিৰোধং সল্লক্খেন্তি. যথাৱুত্তমত্থং সুত্তেন ৱিভাৱেতুং ‘‘যথাহা’’তিআদি ৱুত্তং. তেন তীসুপি কালেসু সত্তানং পৰমত্থতো জীৱনং মৰণং চিত্তক্খণৱসেনেৱাতি দস্সেতি.

জীৱিতন্তি জীৱিতিন্দ্ৰিযং. অত্তভাৱোতি জীৱিতৱেদনাৱিঞ্ঞাণানি ঠপেত্ৱা অৱসিট্ঠধম্মা অধিপ্পেতা. সুখদুক্খাতি সুখদুক্খা ৱেদনা, উপেক্খাপি ইধ সুখদুক্খাস্ৱেৱ অন্তোগধা ইট্ঠানিট্ঠভাৱতো. কেৱলাতি অত্তনা, নিচ্চভাৱেন ৱা অৱোমিস্সা. একচিত্তসমাযুত্তাতি এককেন চিত্তেন সহিতা. লহুসো ৱত্ততে খণোতি ৱুত্তনযেন একচিত্তক্খণিকতায লহুকো অতিইত্তৰো জীৱিতাদীনং খণো ৱত্ততি.

যে নিৰুদ্ধা মৰন্তস্সাতি চৱন্তস্স সত্তস্স চুতিতো উদ্ধং নিৰুদ্ধাতি ৱত্তব্বা যে খন্ধা. তিট্ঠমানস্স ৱা ইধাতি যে ৱা ইধ পৱত্তিযং তিট্ঠমানস্স ধৰন্তস্স ভঙ্গপ্পত্তিযা নিৰুদ্ধা খন্ধা, সব্বেপি সদিসা তে সব্বেপি একসদিসা গতা অত্থঙ্গতা অপ্পটিসন্ধিযা পুন আগন্ত্ৱা পটিসন্ধানাভাৱেন ৱিগতা. যথা হি চুতিখন্ধা ন নিব্বত্তন্তি, এৱং ততো পুব্বেপি খন্ধা. তস্মা একচিত্তক্খণিকং সত্তানং জীৱিতন্তি অধিপ্পাযো.

অনিব্বত্তেন ন জাতোতি অনুপ্পন্নেন চিত্তেন জাতো ন হোতি ‘‘অনাগতে চিত্তক্খণে ন জীৱিত্থ ন জীৱতি জীৱিস্সতী’’তি ৱত্তব্বতো. পচ্চুপ্পন্নেন ৱত্তমানেন চিত্তেন জীৱতি জীৱমানো নাম হোতি, ন জীৱিত্থ ন জীৱিস্সতি. চিত্তভঙ্গা মতো লোকোতি চুতিচিত্তস্স ৱিয সব্বস্সপি তস্স তস্স চিত্তস্স ভঙ্গপ্পত্তিযা অযং লোকো পৰমত্থতো মতো নাম হোতি ‘‘অতীতে চিত্তক্খণে জীৱিত্থ ন জীৱতি ন জীৱিস্সতী’’তি ৱত্তব্বতো, নিৰুদ্ধস্স অপ্পটিসন্ধিকত্তা. এৱং সন্তেপি পঞ্ঞত্তি পৰমত্থিযা, যাযং তং তং পৱত্তং চিত্তং উপাদায ‘‘তিস্সো জীৱতি, ফুস্সো জীৱতী’’তি ৱচনপ্পৱত্তিযা ৱিসযভূতা সন্তানপঞ্ঞত্তি, সা এত্থ পৰমত্থিযা পৰমত্থভূতা. তথা হি ৱুত্তং ‘‘নামগোত্তং ন জীৰতী’’তি (সং. নি. ১.৭৬).

ন সন্তি তাণাতি জৰং উপগতস্স ততো তংনিমিত্তং যং ৱা পাপকাৰিনো পাপকম্মানং উপট্ঠানৱসেন পুঞ্ঞকাৰিনো পিযৱিপ্পযোগৱসেন চিত্তদুক্খং উভযেসম্পি বন্ধনচ্ছেদনাদিৱসেন ৱিতুজ্জমানং অনপ্পকং সৰীৰদুক্খং সম্মোহপ্পত্তি চ হোতি, ততো তাযন্তা ন সন্তি. তেনাহ – ‘‘তাণং লেণং সৰণং ভৱিতুং সমত্থা নাম কেচি নত্থী’’তি. ভাযতি এতস্মাতি ভযং, ভযনিমিত্তন্তি আহ ‘‘ভযৱত্থূ’’তি. তগ্গহণেন চ চিত্তুত্ৰাসলক্খণং ভযং গহিতমেৱ, সতি নিমিত্তে নেমিত্তং সন্তমেৱাতি. পুব্বচেতনন্তি একাৱজ্জনৱীথিযং নানাৱজ্জনৱীথিযং সম্পৱত্তং উপচাৰজ্ঝানচেতনং. অপৰচেতনন্তি ৱসীভাৱাপাদনৱসেন পৰতো সমাপজ্জনৱসেন চ পৱত্তং সমাপত্তিচেতনং. মুঞ্চচেতনন্তি ৱিক্খম্ভনৱসেন পৱত্তং পঠমপ্পনাচেতনং. কুসলজ্ঝানস্স ৱিপাকজ্ঝানেৱ লব্ভমানং সুখং ঝানসুখং. ইট্ঠপৰিযাযো চেত্থ সুখ-সদ্দো. ঝানে অপেক্খা ঝাননিকন্তি. ঝানস্স অস্সাদৱসেন পৱত্তো লোভো ঝানস্সাদো. যেন তে তে ব্ৰহ্মানো ঝানতো ৱুট্ঠায ‘‘অহো সুখং অহো সুখ’’ন্তি ৱাচং নিচ্ছাৰেসুন্তি. যথা দেৱা সুখবহুলা তিহেতুপটিসন্ধিকাৱাতি পটিপজ্জন্তা ঝানং অধিগন্তুং ভব্বা, ন ইতৰেতি ‘‘কামাৱচৰদেৱেসূ’’তি ৱুত্তং. কামাৱচৰা চ উপৰিদেৱা চ কামাৱচৰদেৱাতি একদেসসৰূপেকসেসো দট্ঠব্বো. তেন মনুস্সানম্পি একচ্চানং সব্বেসম্পি ৱা সঙ্গহো সিদ্ধো হোতি পত্থনাপৰিকপ্পনায ৱিসযভাৱতো. তেনাহ ‘‘অহো ৱতিমে চ…পে… তিট্ঠেয্যু’’ন্তি. থুল্লানি ফুসিতানি ৱিপ্ফুৰানি এত্থাতি থুল্লফুসিতকো, কালো, দেসো ৱা. তস্মিং থুল্লফুসিতকে.

‘‘পুঞ্ঞানি কযিৰাথ সুখাৱহানী’’তি ৱুত্তত্তা ‘‘অনিয্যানিকং ৱট্টকথং কথেতী’’তি ৱুত্তং. লুজ্জনপলুজ্জনট্ঠেন লোকো, কিলেসেহি আমসিতব্বতো আমিসঞ্চাতি লোকামিসং. নিপ্পৰিযাযামিসং পন লোকে আমিসন্তিপি লোকামিসং. পৰিযাযেতি সভাৱতো পৰিৱত্তেত্ৱা ঞাপেতি এতেনাতি পৰিযাযো, লেসো, কাৰণং ৱাতি আহ ‘‘নিপ্পৰিযাযেন চত্তাৰো পচ্চযা’’তি, ৱট্টস্স একন্ততো বাললোকেহেৱ আমসিতব্বভাৱতো পৰিযাযামিসতা ৱুত্তা. ইধ পৰি..পে… অধিপ্পেতং ৱিৱট্টপটিযোগিনো ইচ্ছিতত্তা. চতুপচ্চযাপেক্খঞ্হি পহানং. একচ্চস্স সকলৱট্টাপেক্খপ্পহানস্সপি পচ্চযো হোতীতি ‘‘ৱট্টতিযেৱা’’তি সাসঙ্কং ৱদতি. ৱূপসমতি এত্থ সকলৱট্টদুক্খন্তি সন্তি, অসঙ্খতধাতূতি আহ ‘‘নিব্বানসঙ্খাত’’ন্তি.

উপনীযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.