২. নিমোক্খসুত্তৱণ্ণনা
২. পঠমমাগতন্তি সংৱণ্ণনাৱসেন পঠমসুত্তাদীসু পঠমং আগতপদং. উত্তানত্থন্তি পাকটত্থং. অপুব্বংযেৱ হি দুৱিঞ্ঞেয্যত্থঞ্চ পদং সংৱণ্ণেতব্বং. নোতি পুচ্ছাযং নু-সদ্দেন সমানত্থো নিপাতোতি আহ ‘‘জানাসি নোতি জানাসি নূ’’তি. ৱট্টতো নিমুচ্চন্তি তেন সত্তাতি নিমোক্খো, মগ্গো. সো চ পমুচ্চন্তি তেনাতি পমোক্খো, পমুচ্চনন্তে পন অধিগন্তব্বত্তাফলং ‘‘পমোক্খো’’তি ৱুত্তং, যথা অৰহত্তং ‘‘ৰাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো’’তি ৱুত্তং. তেতি সত্তা. ৱিৱিচ্চতীতি ৱিসুং অসম্মিস্সো হোতি, ৱিগচ্ছতীতি অত্থো. ৱিৱিচ্চতি দুক্খং এতস্মাতি ৱিৱেকো. দুতিযৱিকপ্পে পন সকলৱট্টদুক্খতো সত্তা নিমুচ্চন্তি এত্থ পমুচ্চন্তি ৱিৱিচ্চন্তি চাতি নিমোক্খো পমোক্খো ৱিৱেকো, নিব্বানন্তি অত্থো ৱেদিতব্বো. এত্থাতি চ নিমিত্তত্থে ভুম্মৱচনং দট্ঠব্বং. অৱধাৰণত্থো খো-কাৰো ‘‘অস্সোসি খো’’তিআদীসু ৱিয.
নন্দীমূলকো ভৱো নন্দীভৱো পুৰিমপদে উত্তৰপদলোপেন ‘‘সাকভক্খো পত্থৱো সাকপত্থৱো’’তি যথা. পঠমং কম্মৱট্টপধানং অত্থং ৱত্ৱা পুন কিলেসকম্মানং ৱসেন উভযপ্পধানং অত্থং ৱদন্তো ‘‘নন্দিযা চা’’তিআদিমাহ. পুৰিমনযেতি নন্দীমূলকো কম্মভৱো নন্দীভৱোতি এতস্মিং পক্খে. নন্দীভৱেনাতি নন্দীভৱপদেন. তিৱিধকম্মাভিসঙ্খাৰৱসেনাতি পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰাদিৱসেন কাযসঙ্খাৰাদিৱসেন চ তিপ্পকাৰস্স কম্মাভিসঙ্খাৰস্স ৱসেন. সঙ্খাৰক্খন্ধো গহিতো চেতনাপধানত্তা সঙ্খাৰক্খন্ধস্স. সঞ্ঞাৱিঞ্ঞাণেহীতি ‘‘সঞ্ঞাৱিঞ্ঞাণসঙ্খযা’’তি এৱং ৱুত্তসঞ্ঞাৱিঞ্ঞাণপদেহি. তংসম্পযুত্তা চাতি তেন যথাৱুত্তসঙ্খাৰক্খন্ধেন সমং যুত্তা এৱ. দ্ৱে খন্ধাতি সঞ্ঞাৱিঞ্ঞাণক্খন্ধা.
ননু এত্থ ৱেদনাক্খন্ধো ন গহিতোতি? নো ন গহিতোতি দস্সেন্তো ‘‘তেহি পনা’’তিআদিমাহ. তীহি খন্ধেহীতি সঞ্ঞাসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণক্খন্ধেহি. গহিতাৱ অৱিনাভাৱতো. ন হি ৱেদনাৰহিতো কোচি চিত্তুপ্পাদো অত্থি. অনুপাদিণ্ণকানন্তি কুসলাকুসলানং. ন হেত্থ কিৰিযাখন্ধানং অপ্পৱত্তি অধিপ্পেতা. অপ্পৱত্তিৱসেনাতি অনুপ্পত্তিধম্মতাপত্তিৱসেন. নিব্বত্তনৱসেন কম্মকিলেসেহি উপাদীযতীতি উপাদি, পঞ্চক্খন্ধা. উপাদিনো সেসো উপাদিসেসো, সহ উপাদিসেসেনাতি সউপাদিসেসং. নিব্বানং কথিতং সকলকম্মকিলেসৱূপসমত্থস্স জোতিতত্তা. হেট্ঠা দ্ৱীহি পদেহি অনুপাদিণ্ণকক্খন্ধা গহিতাতি ‘‘ৱেদনান’’ন্তি এত্থ উপাদিণ্ণকগ্গহণং যুত্তন্তি আহ ‘‘উপাদিণ্ণকৱেদনান’’ন্তি. নিৰোধেনাতি তপ্পটিবদ্ধছন্দৰাগনিৰোধৱসেন নিৰুজ্ঝনেন. উপসমেনাতি অচ্চন্তূপসমেন অপ্পৱত্তনেন. এৱঞ্চ কত্ৱা চ-সদ্দগ্গহণং সমত্থিতং হোতি. তেসন্তি তস্সা ৱেদনায তংসম্পযুত্তানঞ্চ তিণ্ণং খন্ধানং. ৱত্থাৰম্মণৱসেনাতি ৱত্থুভূতানং ছন্নং আৰম্মণভূতানঞ্চ সব্বেসম্পি উপাদিণ্ণকৰূপধম্মানং ৱসেন.
কস্মা পন হেট্ঠা চত্তাৰো অৰূপক্খন্ধাযেৱ ৱুত্তা, ৰূপক্খন্ধো ন গহিতোতি? ৱিসেসভাৱতো. সউপাদিসেসনিব্বানপ্পত্তিযঞ্হি উপাদিণ্ণকৰূপধম্মানং ৱিয অনুপাদিণ্ণকৰূপধম্মানং অপ্পৱত্তিযেৱ নত্থি. দুতিযনযেতি নন্দিযা চ ভৱস্স চাতি এতম্হি পক্খে. নন্দিগ্গহণেন সঙ্খাৰক্খন্ধো গহিতো তংসহচৰণতো. উপপত্তিভৱসঙ্খাতো ৰূপক্খন্ধোতি উপাদিণ্ণকৰূপধম্মমেৱ ৱদতি. তগ্গহণেনেৱ চ তন্নিমিত্তকানি উতুআহাৰজানি, ৱিঞ্ঞাণগ্গহণেন চিত্তজানীতি চতুসন্ততিৰূপস্সপেত্থ গহিততা ৱেদিতব্বা. সঞ্ঞাদীহীতি সঞ্ঞাৱিঞ্ঞাণৱেদনাগহণেহি তযো খন্ধা গহিতা, তঞ্চ খো উপাদিণ্ণা অনুপাদিণ্ণাতি ৱিভাগং অকত্ৱা অৱিসেসতো. অৱিসেসেন হি পঞ্চন্নং খন্ধানং অপ্পৱত্তি নিব্বানং. তেনাহ ‘‘এৱং…পে… নিব্বানং কথিতং হোতী’’তি. ‘‘নিব্বান’’ন্তি হি ইধ অমতমহানিব্বানং অধিপ্পেতং. ইমমেৱ চ নযন্তি ইদং যথাৱুত্তং দুতিযমেৱ. চত্তাৰো মহানিকাযে ধাৰেতীতি চতুনিকাযিকো. ভণ্ডিকনামকো থেৰো ভণ্ডিকত্থেৰো. ইতীতি ৱুত্তপ্পকাৰপৰামসনং. নিব্বানৱসেনেৱাতি পঠমনযে সউপাদিসেসনিব্বানস্স অনুপাদিসেসনিব্বানস্স চ, দুতিযে পন ‘‘অমতমহানিব্বানস্সা’’তি সব্বথাপি নিব্বানস্সেৱ ৱসেন ভগৱা দেসনং নিট্ঠপেসি সমাপেসীতি.
নিমোক্খসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.