২. ছন্নোৱাদসুত্তৱণ্ণনা
৩৮৯. ছন্নোতি ইদং তস্স নামন্তি আহ ‘‘এৱংনামকো থেৰো’’তি. যস্স পন সত্থাৰা পৰিনিব্বানকালে ব্ৰহ্মদণ্ডো আণত্তো, অযং সো ন হোতীতি দস্সেন্তো আহ – ‘‘ন অভিনিক্খমনং নিক্খন্তত্থেৰো’’তি, লোকনাথস্স অভিনিক্খমনকালে কপিলপুৰতো নিক্খন্তোতি অত্থো. গিলানপুচ্ছকাতি গিলানস্স পুচ্ছনকা, গিলানভাৱস্স অৱত্থং সোতুকামাতি অত্থো. সসনতো হিংসনতো সত্থন্তি আহ ‘‘জীৱিতহাৰকসত্থ’’ন্তি.
৩৯০. উপৱজ্জং এতস্স নত্থীতি অনুপৱজ্জং, কৰজকাযং কত্ৱা আযতিং উপ্পত্তিৰহিতন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘অনুপ্পত্তিক’’ন্তি.
৩৯১. খযৱযং ঞত্ৱাতি সঙ্খাৰগতং খণভঙ্গং নেত্ৱা ঞাণেন যাথাৱতো ঞত্ৱা. নেতং মমাতি দুক্খতো সমনুপস্সনা সঙ্খাৰেসু দিট্ঠেসু মমংকাৰাভাৱতো. নেসোহমস্মীতি অনিচ্চতো সমনুপস্সনা অনিচ্চতো তেসু দিট্ঠেসু অহংকাৰাভাৱতো. ন মেসো অত্তাতি অনত্ততো সমনুপস্সনা অনত্ততো তেসু দিট্ঠেসু অত্তগ্গাহাভাৱতোতি আহ – ‘‘নেতং মম…পে… অত্তাতি সমনুপস্সামী’’তি.
৩৯৩. তস্মা পুথুজ্জনোতি যস্মা অৰিযো সব্বসো পৰিঞ্ঞাতৱত্থুকো দুক্খৱেদনং অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো নাম নত্থি, তস্মা পুথুজ্জনো, কেৱলং পন অধিমানেনেৱ – ‘‘নাভিকঙ্খামি জীৱিতং, পৰিচিণ্ণো মে সত্থা, নিৰোধং দিস্ৱা’’তি ৱদতীতি অধিপ্পাযো. ইদম্পীতি ইদম্পি, ‘‘নিস্সিতস্স চলিত’’ন্তিআদি. তণ্হানিস্সিতভাৱেন হি আযস্মা ছন্নো মাৰণন্তিকং ৱেদনং অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো ইতো চিতো পৰিৱত্তন্তো চলতি ৱিপ্ফন্দতি, তস্মা ‘‘নিস্সিতস্স চলিত’’ন্তিআদি মনসিকাতব্বং, তেন ইদং সব্বং তং ৱিপ্ফন্দিতং ন ভৱিস্সতীতি অধিপ্পাযো. কপ্পসদ্দো কালপৰিযাযোপি হোতি, ন কালৱিসেসৱাচকো এৱাতি আহ – ‘‘নিচ্চকপ্পন্তি নিচ্চকাল’’ন্তি. যথা অপ্পহীনতণ্হাদিট্ঠিকো পুগ্গলো তংনিস্সিতো অল্লিনো, এৱং তাহিপি নিস্সিতো অমুত্তভাৱতোতি আহ – ‘‘তণ্হাদিট্ঠীহি নিস্সিতস্সা’’তি. চলিতন্তি যথা যথা অসমাৰদ্ধায সম্মাপটিপত্তিযা আদীনৱৱসেন চলন্তং পন যস্মা অৰিযস্স ৱিনযে ৱিৰূপং চলিতং নাম হোতি, তস্মা আহ – ‘‘ৱিপ্ফন্দিতং হোতী’’তি. তাদিসে পন পপঞ্চৱিক্খম্ভনৱসেন চিত্তস্স চলিতে অসতি ভাৱনায ৱীথিপটিপন্নতায কিলেসপটিপ্পস্সদ্ধি এৱ হোতীতি আহ ‘‘চলিতে অসতি পস্সদ্ধী’’তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘কিলেসপস্সদ্ধি নাম হোতী’’তি.
ভৱন্তৰং দিস্ৱা নমনট্ঠেন নতি. তেনাহ – ‘‘নতিযা অসতীতি ভৱত্থায আলযনিকন্তিপৰিযুট্ঠানেসু অসতী’’তি. পটিসন্ধিৱসেন আগতি নামাতি পটিসন্ধিগ্গহণৱসেন ভৱন্তৰতো ইধেৱ আগমনং নাম, চুতিৱসেন চৱনৱসেন ইতো ভৱন্তৰস্স গমনং নাম ন হোতি আগতিগতিযা অসতি কতূপচিতস্সপি কম্মস্স উপ্পত্তিপৰিকপ্পৱসেন পৱত্তিযা অভাৱতো. চৱনৱসেনাতি নিব্বত্তভৱতো চৱনৱসেন চুতি, আযতিং উপপজ্জনৱসেন উপপাতো ন হোতি. যতো গতি আগতি চৱনং উপপাতো ন হোতি, ততো এৱ নেৱিধ, ন হুৰং, ন উভযমন্তৰেন, কাযস্স গতিযা আগতিযা চ অভাৱতো সব্বসো চুতূপপাতো নত্থি; তেন ন ইধলোকে ঠিতোতি ৱত্তব্বো. ন পৰলোকে ঠিতোতি ৱত্তব্বো, ন উভযমন্তৰেন ঠিতোতি ৱত্তব্বো. তেনাহ ‘‘নযিধ লোকে’’তিআদি. তত্থ ইধলোকপৰলোকৱিনিমুত্তস্স সংসৰণপদেসস্স অভাৱতো, ‘‘ন উভযমন্তৰেনা’’তি ৱুত্তোতি উভযপৰিযাপন্নো ন হোতীতি পটিক্খিপন্তো, ‘‘ন উভযত্থ হোতী’’তি আহ. অযমেৱ অন্তোতি যো ইধলোকে পৰলোকে চ অভাৱো অৱিজ্জমানতা অনুপ্পজ্জনং, অযমেৱ সকলস্স দুক্খমূলস্স অন্তো পৰিযোসানং.
৩৯৪. কণ্ঠনাড়িং ছিন্দীতি নাড়িং ছিন্দিতুং আৰভি. তস্মিং ছিন্দিতুং আৰদ্ধক্খণে ছেদো চ ৱত্ততি; মৰণভযঞ্চ ওক্কমি অৱীতৰাগভাৱতো, ততো এৱ গতিনিমিত্তং উপট্ঠাতি. ‘‘সোপি নাম সব্ৰহ্মচাৰীনং অনুপৱজ্জতং ব্যাকৰিত্ৱা সৰাগমৰণং মৰিস্সতী’’তি সংৱিগ্গমানসো সঙ্খাৰে অনিচ্চাদিৱসেন পৰিগ্গণ্হন্তো. অৰহত্তং পত্ৱাতি পুব্বে বহুসো ৱিপস্সনায উদযব্বযঞাণং পাৱিতত্তা তাৱদেৱ অৰহত্তং পত্ৱা অৰহত্তফলপচ্চৱেক্খণানন্তৰং কণ্ঠনাড়িচ্ছেদপচ্চযা জীৱিতনিৰোধেন সমসীসী হুত্ৱা পৰিনিব্বাযি. ন হি অন্তিমভৱিকস্স অৰহত্তং অপ্পত্ৱা জীৱিতন্তৰাযো হোতি. থেৰস্সাতি আযস্মতো ছন্নত্থেৰস্স. ব্যাকৰণেনাতি হেতুম্হি কৰণৱচনং ‘‘ব্যাকৰণেন হেতুনা’’তি. তন্নিমিত্তঞ্হি থেৰো ৱীৰিযং পগ্গণ্হন্তো ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেতি. ইমিনাতি, ‘‘অত্থি, ভন্তে’’তিআদিৱচনেন. থেৰোতি আযস্মা সাৰিপুত্তত্থেৰো. পুচ্ছতীতি, ভন্তে, তথা কুলসংসগ্গপসুতো কথং পৰিনিব্বাযিস্সতীতি পুচ্ছতি. ‘‘পুব্বে কুলেসু সংসট্ঠৱিহাৰী’’তি সব্ৰহ্মচাৰীনং পঞ্ঞাতস্সপি ইমস্মিং ‘‘হোন্তি হেতে সাৰিপুত্তা’’তিআদিনা ভগৱতো ৱুত্ত-ট্ঠানে অসংসট্ঠভাৱো পাকটো অহোসি. পক্কম্পি নিপক্কং ৱিয সম্মাপটিপজ্জমানাপি কেচি অসঞ্ঞতা উপট্ঠহন্তি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
ছন্নোৱাদসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.