৭. সড়াযতনৱিভঙ্গসুত্তৱণ্ণনা
৩০৪. ৱেদিতব্বানীতি এত্থ যথা ৱিদিতানি ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি ৱট্টদুক্খসমতিক্কমায হোন্তি, তথা ৱেদনং অধিপ্পেতন্তি আহ – ‘‘সহৱিপস্সনেন মগ্গেন জানিতব্বানী’’তি. তত্থ ৱিপস্সনায আৰম্মণতো মগ্গেন অসম্মোহতো জাননং দট্ঠব্বং. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. মনো সৱিসেসং উপৱিচৰতি আৰম্মণে পৱত্ততি এতেহীতি মনোপৱিচাৰা, ৱিতক্কৱিচাৰা. আৰম্মণে হি অভিনিৰোপনানুমজ্জনেহি ৱিতক্কৱিচাৰেহি সহ চিত্তং পৱত্ততি, ন তব্বিৰহিতং. তেনাহ ‘‘ৱিতক্কৱিচাৰা’’তিআদি. সত্তা পজ্জন্তি এতেহি যথাৰহং ৱট্টং ৱিৱট্টঞ্চাতি সত্তপদা, গেহনিস্সিতা ৱট্টপদা. যোগ্গানং দমনআচৰিযা যোগ্গাচৰিযা. তেনাহ ‘‘দমেতব্বদমকান’’ন্তি. সেসন্তি ৱুত্তাৱসেসং একসত্ততিৱিধৱিঞ্ঞাণং সফস্সৰূপকস্সেৱ অধিপ্পেতত্তা.
৩০৫. ইধাতি ইমিস্সং ছৱিঞ্ঞাণকাযদেসনাযং. মনোধাতুত্তযৱিনিমুত্তমেৱ মনোৱিঞ্ঞাণধাতূতি ৱেদিতব্বং.
চক্খুম্হি সম্ফস্সোতি চক্খুং নিস্সায উপ্পন্নো সম্ফস্সো. তেনাহ – ‘‘চক্খুৱিঞাণসম্পযুত্তসম্ফস্সস্সেতং অধিৱচন’’ন্তি.
যথা কেৱলেন ৱিঞ্ঞাণেন ৰূপদস্সনং ন হোতি, এৱং কেৱলেন চক্খুপসাদেনপীতি ৱুত্তং ‘‘চক্খুৱিঞ্ঞাণেনা’’তি. তেন পাড়িযং চক্খুনাতি নিস্সযমুখেন নিস্সিতকিচ্চং ৱুত্তন্তি দস্সেতি. আৰম্মণৱসেনাতি আৰম্মণপচ্চযভাৱেন. ‘‘উপৱিচৰতি’’চ্চেৱ কস্মা ৱুত্তং, ননু তত্থ ৱিতক্কব্যাপাৰোপি অত্থীতি? সচ্চং অত্থি. সো পনেত্থ তগ্গতিকোতি আহ – ‘‘ৱিতক্কো তংসম্পযুত্তো চা’’তি. সম্পযুত্তধম্মানম্পি উপৱিচৰণং ৱিতক্কৱিচাৰানংযেৱেত্থ কিচ্চন্তি ‘‘ৱিতক্কৱিচাৰসঙ্খাতা মনোপৱিচাৰা’’তি ৱুত্তং. সোমনস্সযুত্তো উপৱিচাৰো সোমনস্সূপৱিচাৰো যথা ‘‘আজঞ্ঞৰথো’’তি আহ ‘‘সোমনস্সেন সদ্ধি’’ন্তিআদি.
৩০৬. উপৱিচাৰানং উপস্সযট্ঠেন গেহং ৱিযাতি গেহং, ৰূপাদযোতি আহ – ‘‘গেহস্সিতানীতি কামগুণনিস্সিতানী’’তি. নিচ্চসঞ্ঞাদিনিক্খমনতো নেক্খম্মং ৱিপস্সনাতি, ‘‘নেক্খম্মস্সিতানীতি ৱিপস্সনানিস্সিতানী’’তি ৱুত্তং. ইট্ঠানন্তি কসিৱণিজ্জাদিৱসেন পৰিযিট্ঠানন্তি আহ ‘‘পৰিযেসিতান’’ন্তি. পিযভাৱো পন কন্তসদ্দেনেৱ কথিতোতি কামিতব্বানং মনো ৰমেতীতি মনোৰমানং. লোকেন আমসীযতীতি লোকামিসং, তণ্হা. তায গহেতব্বতায ইট্ঠভাৱাপাদনেন পটিসঙ্খততায চ পটিসংযুত্তানং. অতীতে কতং উপ্পজ্জতি আৰম্মণিকঅনুভৱনস্স অসম্ভৱতোতি অধিপ্পাযো. এদিসং অনুস্সৰণং দিট্ঠগ্গহণানুস্সৰেন চ হোতীতি দস্সেতুং, ‘‘যথাহ’’ন্তিআদি ৱুত্তং.
অনিচ্চাকাৰন্তি হুত্ৱা অভাৱাকাৰং. ৱিপৰিণামৱিৰাগনিৰোধন্তি জৰায মৰণেন চাতি দ্ৱেধা ৱিপৰিণামেতব্বঞ্চেৱ, ততো এৱ পলোকিতং ভঙ্গঞ্চ. অট্ঠকথাযং পন যস্মা উপ্পন্নং ৰূপং তেনেৱাকাৰেন ন তিট্ঠতি, অথ খো উপ্পাদাৱত্থাসঙ্খাতং পকতিং ৱিজহতি, ৱিজহিতঞ্চ জৰাৱত্থায ততো ৱিগচ্ছতি, ৱিগচ্ছন্তঞ্চ ভঙ্গুপ্পত্তিযা নিৰুজ্ঝতীতি ইমং ৱিসেসং দস্সেতুং, ‘‘পকতিৱিজহনেনা’’তিআদি ৱুত্তং. কামঞ্চেত্থ ‘‘যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতো’’তি ৱুত্তং, অনুবোধঞাণং পন অধিপ্পেতং ৱীথিপটিপন্নায ৱিপস্সনায ৱসেনাতি ‘‘ৱিপস্সনাপঞ্ঞাযা’’তি ৱুত্তং উপৱিচাৰনিদ্দেসভাৱতো. তথা হি ৱক্খতি – ‘‘ছসুদ্ৱাৰেসু ইট্ঠাৰম্মণে আপাথগতে’’তিআদি. সঙ্খাৰানং ভেদং পস্সতোতি সব্বেসং সঙ্খাৰানং খণে খণে ভিজ্জনসভাৱং ৱীথিপটিপন্নেন ৱিপস্সনাঞাণেন পস্সতো. তেনাহ ‘‘সঙ্খাৰগতম্হি তিক্খে’’তিআদি. তত্থ সঙ্খাগতম্হীতি সঙ্খাৰগতে ৱিসযভূতে. তিক্খেতি ভাৱনাবলেন ইন্দ্ৰিযানঞ্চ সমতায তিব্বে. সূৰেতি পটিপক্খেহি অনভিভূততায, তেসঞ্চ অভিভৱনসমত্থতায ৱিসদে পটুভূতে পৱত্তন্তে.
কিলেসানং ৱিক্খম্ভনৱসেন ৱূপসন্ততায সন্তচিত্তস্স, সংসাৰে ভযস্স ইক্খনতো ভিক্খুনো, উত্তৰিমনুস্সধম্মসন্নিস্সিতত্তা অমানুসী ৰতীতি ৱিৱেকৰতি নেক্খম্মৰতি. যতো যতোতি যথা যথা নযৱিপস্সনাদীসু যেন যেন সম্মসনাকাৰেনাতি অত্থো. খন্ধানং উদযব্বযন্তি পঞ্চুপাদানক্খন্ধানং উপ্পাদঞ্চ ভঙ্গঞ্চ. অমতন্তং ৱিজানতন্তি ৱিজানন্তানং ৱিঞ্ঞূনং আৰদ্ধৱিপস্সনানং তং পীতিপামোজ্জং অমতাধিগমহেতুতায অমতন্তি ৱেদিতব্বং.
ছসু দ্ৱাৰেসু ইট্ঠাৰম্মণে আপাথগতেতি ৰূপাদিৱসেন ছব্বিধে ইট্ঠাৰম্মণে যথাৰহং ছসু দ্ৱাৰেসু আপাথগতে. ৱিসযে চেতং ভুম্মৱচনং.
৩০৭. পচ্চুপ্পন্নন্তি সন্ততিপচ্চুপ্পন্নং. অনুত্তৰৱিমোক্খো নাম অৰহত্তং ইধ অধিপ্পেতং উক্কট্ঠনিদ্দেসেন. কথং পন তত্থ পিহং উপট্ঠপেতি, ন হি অধিগতং অৰহত্তং আৰম্মণং হোতি, ন চ তং আৰব্ভ পিহা পৱত্ততীতি? কো ৱা এৱমাহ – ‘‘অৰহত্তং আৰম্মণং কত্ৱা পিহং উপট্ঠপেতী’’তি. অনুস্সুতিলদ্ধং পন পৰিকপ্পসিদ্ধং অৰহত্তং উদ্দিস্স পত্থনং ঠপেতি, তত্থ চিত্তং পণিদহতি. তেনাহ ভগৱা – ‘‘কুদাস্সু নামাহং তদাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সামী’’তি. আযতনন্তি অৰহত্তমেৱ ছড়ঙ্গসমন্নাগমাদিকাৰণভাৱতো, মনাযতনধম্মাযতনভাৱতো চ তথা ৱুত্তং, তং পনেতং দোমনস্সং পত্থনং পট্ঠপেন্তস্স উপ্পজ্জতি পত্থনায সহাৱত্তনতো. ন হি লোভদোসানং সহ ৱুত্তি অত্থি. পত্থনামূলকত্তাতি ইমিনা উপট্ঠাপযতো পদস্স হেতুঅত্থজোতকতমাহ. এৱন্তি ‘‘কুদাস্সুনামা’’তিআদিনা ৱুত্তাকাৰেন. উস্সুক্কাপেতুন্তি যথা মগ্গেন ঘটেতি, এৱং উস্সুক্কাপেতুং.
৩০৮. অঞ্ঞাণুপেক্খাতি অঞ্ঞাণসহিতা উপেক্খা অসমপেক্খনপৱত্তা. তেন তেন মগ্গোধিনা তস্স তস্স অপাযগমনীযকিলেসোধিস্স অনৱসেসতো জিতত্তা খীণাসৱো নিপ্পৰিযাযতো ওধিজিনো নাম; তদভাৱতো পুথুজ্জনো নিপ্পৰিযাযতোৱ অনোধিজিনো নাম; সেখো পন সিযা পৰিযাযতো ওধিজিনোতি. তম্পি নিৱত্তেন্তো, ‘‘অখীণাসৱস্সাতি অত্থো’’তি আহ. আযতিং ৱিপাকং জিনিত্ৱাতি অপ্পৱত্তিকৰণৱসেন সব্বসো আযতিং ৱিপাকং জিনিত্ৱা ঠিতত্তা খীণাসৱোৱ নিপ্পৰিযাযতো ৱিপাকজিনো নাম; তদভাৱতো পুথুজ্জনো নিপ্পৰিযাযতো অৱিপাকজিনো নাম; সেখো পন সিযা পৰিযাযতো ৱিপাকজিনোতি. তম্পি নিৱত্তেন্তো ‘‘অখীণাসৱস্সেৱাতি অত্থো’’তি আহ. অপস্সন্তস্স ৰূপন্তি পাড়িতো পদং আনেত্ৱা সম্বন্ধিতব্বং. পাড়িযং পুব্বে ‘‘পুথুজ্জনস্সা’’তি ৱত্ৱা পুন ‘‘অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্সা’’তি ৱচনং অন্ধপুথুজ্জনস্সাযং উপেক্খা, ন কল্যাণপুথুজ্জনস্সাতি দস্সনত্থং. গেহস্সিতা উপেক্খা হি যং কিঞ্চি আৰম্মণৱত্থুং অপেক্খস্সেৱ, ন নিৰপেক্খস্সাতি ইট্ঠে, ইট্ঠমজ্ঝত্তে ৱা আৰম্মণে সিযাতি ৱুত্তং ‘‘ইট্ঠাৰম্মণে আপাথগতে’’তি. অঞ্ঞাণেন পন তত্থ অজ্ঝুপেক্খনাকাৰপ্পত্তি হোতি. তেনাহ ‘‘গুড়পিণ্ডকে’’তিআদি.
ইট্ঠে অৰজ্জন্তস্স অনিট্ঠে অদুস্সন্তস্সাতি ইদং যেভুয্যেন সত্তানং ইট্ঠে ৰজ্জনং, অনিট্ঠে দুস্সনন্তি কত্ৱা ৱুত্তং. অযোনিযোমনসিকাৰো হি তংতংআৰম্মণৱসেন ন কত্থচিপি জৱননিযমং কৰোতীতি ৱুত্তৱিপৰীতেপি আৰম্মণে ৰজ্জনদুস্সনং সম্ভৱতি, তথাপিস্স ৰজ্জনদুস্সনং অত্থতো পটিক্খিত্তমেৱাতি দট্ঠব্বং. অসমপেক্খনেতি অসমং অযুত্তদস্সনে অযোনিসো সম্মোহপুব্বকং আৰম্মণস্স গহণে.
৩০৯. পৱত্তনৱসেনাতি উপ্পাদনৱসেন চেৱ বহুলীকৰণৱসেন চ. নিস্সায চেৱ আগম্ম চাতি আগমনট্ঠানভূতে নিস্সযপচ্চযভূতে চ কত্ৱা. অতিক্কন্তানি নাম হোন্তি ৱিক্খম্ভনেন উস্সাৰেন্তা সমুস্সাৰেন্তা.
সোমনস্সভাৱসামঞ্ঞং গহেত্ৱা, ‘‘সৰিক্খকেনেৱ সৰিক্খকং জহাপেত্ৱা’’তি ৱুত্তং. ইধাপি পহাযকং নাম পহাতব্বতো বলৱমেৱ, সংকিলেসধম্মানং বলৱভাৱতো সাতিসযং পন বলৱভাৱং সন্ধায ‘‘ইদানি বলৱতা’’তিআদি ৱুত্তং. বলৱভাৱতো ৱোদানধম্মানং অধিগমস্স অধিপ্পেতত্তা হেত্থ নেক্খম্মস্সিতদোমনস্সানম্পি পহানং জোতিতং.
উপেক্খায পহাযকভাৱেন অধিপ্পেতত্তা ‘‘উপেক্খাকথা ৱেদিতব্বা’’তি ৱুত্তং. ঝানস্স অলাভিনো চ লাভিনো চ পকিণ্ণকসঙ্খাৰসম্মসনং সন্ধায, ‘‘সুদ্ধসঙ্খাৰে চ পাদকে কত্ৱা’’তি. উপেক্খাসহগতাতি ভাৱনায পগুণভাৱং আগম্ম কদাচি অজ্ঝুপেক্খনৱসেনপি হি সম্মসনং হোতীতি. পাদকজ্ঝানৱসেন, সম্মসিতধম্মৱসেন ৱা আগমনৱিপস্সনায বহুলং সোমনস্সসহগতভাৱতো ‘‘ৱুট্ঠানগামিনী পন ৱিপস্সনা সোমনস্সসহগতাৱা’’তি নিযমেত্ৱা ৱুত্তং. উপেক্খাসহগতা হোতীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. চতুত্থজ্ঝানাদীনীতি আদি-সদ্দেন অৰূপজ্ঝানানি সঙ্গণ্হাতি. পুৰিমসদিসাৱাতি পুৰিমসদিসা এৱ, উপেক্খাসহগতা ৱা হোতি সোমনস্সসহগতা ৱাতি অত্থো. ইদং সন্ধাযাতি যং চতুত্থজ্ঝানাদিপাদকতো এৱ উপেক্খাসহগতং ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনং নিস্সায সোমনস্সসহগতায ৱিপস্সনায পহানং, ইদং সন্ধায. পহানন্তি চেত্থ সমতিক্কমলক্খণং ৱেদিতব্বং.
এতং ৱিসেসং ৱিপস্সনায আৱজ্জনট্ঠানভূতং. ৱুট্ঠানগামিনিযা আসন্নে সমাপন্নজ্ঝানৱিপস্সনা পাদকজ্ঝানৱিপস্সনা, সম্মসিতধম্মোতি ৱিপস্সনায আৰম্মণভূতা খন্ধা. পুগ্গলজ্ঝাসযোতি পাদকজ্ঝানস্স সম্মসিতজ্ঝানস্স চ ভেদে সতি পটিপজ্জনকস্স পুগ্গলস্স, ‘‘অহো ৱত ময্হং পঞ্চঙ্গিকং ঝানং ভৱেয্য চতুৰঙ্গিক’’ন্তিআদিনা পুব্বে পৱত্তঅজ্ঝাসযো. তেসম্পি ৱাদেতি এত্থ পঠমথেৰৱাদে. অযমেৱ…পে… নিযমেতি ততো ততো দুতিযাদিপাদকজ্ঝানতো উপ্পন্নস্স সঙ্খাৰুপেক্খাঞাণস্স পাদকজ্ঝানাতিক্কন্তানং অঙ্গানং অসমাপজ্জিতুকামতা ৱিৰাগভাৱনাভাৱতো ইতৰস্স চ অতব্ভাৱতো. এতেনেৱ হি পঠমথেৰৱাদে অপাদকপঠমজ্ঝানপাদকমগ্গা পঠমজ্ঝানিকাৱ হোন্তি, ইতৰে চ দুতিযজ্ঝানিকাদিমগ্গা পাদকজ্ঝানৱিপস্সনানিযমেহি তংতংঝানিকাৱ. এৱং সেসৱাদেসুপি ৱিপস্সনানিযমো যথাসম্ভৱং যোজেতব্বো. তেনাহ – ‘‘তেসম্পি ৱাদে অযমেৱ পুব্বভাগে ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনাৱ নিযমেতী’’তি. ৱুত্তাৱ, তস্মা ন ইধ ৱত্তব্বাতি অধিপ্পাযো.
৩১০. নানত্তাদি কামাৱচৰাদিকুসলাদিৱিভাগতো নানাৱিধা. তেনাহ ‘‘অনেকপ্পকাৰা’’তি. নানত্তসিতাতি ৰূপসদ্দাদিনানাৰম্মণনিস্সযা. একত্তা একসভাৱা জাতিভূমিআদিৱিভাগাভাৱতো. একাৰম্মণনিস্সিতাতি একপ্পকাৰেনেৱ আৰম্মণে পৱত্তা. হেট্ঠা অঞ্ঞাণুপেক্খা ৱুত্তা ‘‘বালস্স মুড়্হস্সা’’তিআদিনা (ম. নি. ৩.৩০৮). উপৰি ছড়ঙ্গুপেক্খা ৱক্খতি ‘‘উপেক্খকো ৱিহৰতী’’তিআদিনা (ম. নি. ৩.৩১১). দ্ৱে উপেক্খা গহিতা দ্ৱিন্নম্পি একত্তা, একজ্ঝং গহেতব্বতো, নানত্তসিতায উপেক্খায পকাসিতভাৱতো চ.
অঞ্ঞাণুপেক্খা অঞ্ঞা সদ্দাদীসু তত্থ তত্থেৱ ৱিজ্জমানত্তা. ৰূপেসূতি চ ইমিনা ন কেৱলং ৰূপাযতনৱিসেসা এৱ গহিতা, অথ খো কসিণৰূপানিপীতি আহ – ‘‘ৰূপে উপেক্খাভাৱঞ্চ অঞ্ঞা’’তিআদি. একত্তসিতভাৱোপি ইধ একত্তৱিসযসম্পযোগৱসেনেৱ ইচ্ছিতো, ন আৰম্মণৱসেন চাতি দস্সেতুং, ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি ৱুত্তং. তেনেৱাহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. সম্পযুত্তৱসেনাতি সম্পযোগৱসেন. আকাসানঞ্চাযতনং নিস্সযতীতি আকাসানঞ্চাযতননিস্সিতা, আকাসানঞ্চাযতনখন্ধনিস্সিতা. সেসাসুপীতি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতননিস্সিতাদীসুপি.
অৰূপাৱচৰৱিপস্সনুপেক্খাযাতি অৰূপাৱচৰধম্মাৰম্মণায ৱিপস্সনুপেক্খায. ৰূপাৱচৰৱিপস্সনুপেক্খন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. তায কামৰূপাৰূপভেদায তণ্হায নিব্বত্তাতি তম্মযা, তেভূমকধম্মা, তেসং ভাৱো তম্মযতা, তণ্হা যস্স গুণস্স ৱসেন অত্থে সদ্দনিৱেসো, তদভিধানকোতি আহ – ‘‘তম্মযতা নাম তণ্হা’’তি. অতম্মযতা তম্মযতায পটিপক্খোতি কত্ৱা. ৱিপস্সনুপেক্খন্তি, ‘‘যদত্থি যং ভূতং, তং পজহতি উপেক্খং পটিলভতী’’তি (দী. নি. ৩.৭১; অ. নি. ৭.৫৫) এৱমাগতং সঙ্খাৰৱিচিননে মজ্ঝত্তভূতং উপেক্খং.
৩১১. যদৰিযোতি এত্থ দ-কাৰো পদসন্ধিকৰো, উপযোগপুথুৱচনে চ য-সদ্দোতি দস্সেন্তো, ‘‘যে সতিপট্ঠানে অৰিযো’’তি আহ. কামং ‘‘অৰিযো’’তি পদং সব্বেসম্পি পটিৱিদ্ধসচ্চানং সাধাৰণং, ৱক্খমানস্স পন ৱিসেসস্স বুদ্ধাৱেণিকত্তা, ‘‘অৰিযো সম্মাসম্বুদ্ধো’’তি ৱুত্তং. ন হি পচ্চেকবুদ্ধাদীনং অযমানুভাৱো অত্থি. তীসু ঠানেসূতি ন সুস্সূসন্তীতি ৱা, একচ্চে ন সুস্সূসন্তি একচ্চে সুস্সূসন্তীতি ৱা, সুস্সূসন্তীতি ৱা, পটিপন্নাপটিপন্নানং সাৱকানং পটিপত্তিসঙ্খাতেসু তীসু সতিপট্ঠানেসু. সতিং পট্ঠপেন্তোতি পটিঘানুনযেহি অনৱস্সুতত্তা তদুভযনিৱত্তত্তা সব্বদা সতিং উপট্ঠপেন্তো. বুদ্ধানমেৱ সা নিচ্চং উপট্ঠিতসতিতা, ন ইতৰেসং আৱেণিকধম্মভাৱতো. আদৰেন সোতুমিচ্ছা ইধ সুস্সূসাতি তদভাৱং দস্সেন্তো, ‘‘সদ্দহিত্ৱা সোতুং ন ইচ্ছন্তী’’তি আহ. ন অঞ্ঞাতি ‘‘ন অঞ্ঞাযা’’তি ৱত্তব্বে যকাৰলোপেন নিদ্দেসোতি আহ ‘‘ন জাননত্থাযা’’তি. সত্থু ওৱাদস্স অনাদিযনমেৱ ৱোক্কমনন্তি আহ – ‘‘অতিক্কমিত্ৱা…পে… মঞ্ঞন্তী’’তি.
গেহস্সিতদোমনস্সৱসেনাতি ইদং ইধ পটিক্খিপিতব্বমত্তদস্সনপদং দট্ঠব্বং. নেক্খম্মস্সিতদোমনস্সস্সপি সত্থু পসঙ্গৱসেন ‘‘ন চেৱ অত্তমনো হোতী’’তি অত্তমনপটিক্খেপেন অনত্তমনতা ৱুত্তা ৱিয হোতীতি তং পটিসেধেন্তো – ‘‘অপ্পতীতো হোতীতি ন এৱমত্থো দট্ঠব্বো’’তি. তস্স সেতুঘাতো হি তথাগতানং. যদি এৱং কস্মা অত্তমনতাপটিক্খেপোতি আহ – ‘‘অপ্পটিপন্নকেসু পন অনত্তমনতাকাৰণস্স অভাৱেনেতং ৱুত্ত’’ন্তি. পটিঘঅৱস্সৱেনাতি ছহি দ্ৱাৰেহি পটিঘৱিস্সন্দনেন, পটিঘপ্পৱত্তিযাতি অত্থো. উপ্পিলাৱিতোতি ন এৱমত্থো দট্ঠব্বো উপ্পিলাৱিতত্তস্স বোধিমূলে এৱ পহীনত্তা. পটিপন্নকেসূতি ইদং অধিকাৰৱসেন ৱুত্তং, অপ্পটিপন্নকেসুপি তথাগতস্স অনত্তমনতাকাৰণং নত্থেৱ. এতং ৱুত্তন্তি এতং ‘‘অত্তমনো চেৱ হোতী’’তিআদিৱচনং ৱুত্তং সাৱকানং সম্মাপটিপত্তিযা সত্থু অনৱজ্জায চিত্তাৰাধনায সম্ভৱতো.
৩১২. দমিতোতি নিব্বিসেৱনভাৱাপাদনেন সিক্খাপিতো. ইৰিযাপথপৰিৱত্তনৱসেন অপৰিৱত্তিত্ৱা একদিসায এৱ সত্তদিসাৱিধাৱনস্স ইধাধিপ্পেতত্তা সাৰিতানং হত্থিদম্মাদীনং একদিসাধাৱনম্পি অনিৱত্তনৱসেনেৱ যুত্তন্তি আহ – ‘‘অনিৱত্তিত্ৱা ধাৱন্তো একংযেৱ দিসং ধাৱতী’’তি. কাযেন অনিৱত্তিত্ৱাৱাতি কাযেন অপৰিৱত্তিত্ৱা এৱ. ৱিমোক্খৱসেন অট্ঠ দিসা ৱিধাৱতি, ন পুৰত্থিমাদিদিসাৱসেন. একপ্পহাৰেনেৱাতি একনীহাৰেনেৱ, একস্মিংযেৱ ৱা দিৱসে একভাগেন. ‘‘পহাৰো’’তি হি দিৱসস্স ততিযো ভাগো ৱুচ্চতি. ৱিধাৱনঞ্চেত্থ ঝানসমাপজ্জনৱসেন অকলঙ্কমপ্পতিসাতং জৱনচিত্তপৱত্তন্তি আহ ‘‘সমাপজ্জতিযেৱা’’তি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
সড়াযতনৱিভঙ্গসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.